Document · PDF

Programmabegroting 2026-2029.pdf

Gemeenteraad GHG 13 november 2025, gemeente Hardinxveld-GiessendamBij agendapunt: 8: Begroting 2026-2029 - Raadsvoorstel38.666 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 5

1. GR Sociaal

Verbonden partij

604.106

661.000

180.640

2.526.000

180 mio 294 mio

-628.544

149.485

53.796

684.000

162 mio 254 mio

13.042.579

400.831

32.320.000

223.307

29.834.000

5.704 mio 123.164 mio

7.538.619

414.373

33.773.547

319.146

10.329.000

5.063 mio 110.819 mio

988.399

30.487

2.016.000

371.893

3.355.000

3.370 mio 4.777 mio

654.962

30.487

1.654.956

210.202

1.450.000

3.221 mio 4.721 mio

610.372 4.457.793

nog niet beschikbaar nog niet beschikbaar 60.000

2.568 -

nog niet beschikbaar nog niet beschikbaar

nog niet beschikbaar

250.000 250.000 7.270

5.486 55.689 198.963

219.242

133.700 340.086

nog niet 2.549.000 beschikbaar

2.229.000 4.230.939 91.467.885 86.755.137

9.673.172

10.356.465

nog niet 245 mio beschikbaar

1.147.995 801.529 30.566.633

30.454.316

4.009.076

2.676.239

nog niet 128 mio beschikbaar

700.000

200.000

62.040.000

56.639.000

31-12-2024

Financieel resultaat 31-12-2023

700.000

31-12-2024

Vreemd vermogen 31-12-2023

250.000

31-12-2024

Eigen vermogen 31-12-2023

2.11 Paragraaf Grondbeleid Algemeen Het grondbeleid heeft samenhang met diverse programma’s, zoals ruimtelijke ordening, volkshuisvesting en verkeer en vervoer. Het grondbeleid heeft een grote financiële impact, niet alleen vanwege de te verwachten baten, maar ook vanwege de risico’s die worden gelopen bij het in exploitatie brengen van bouwgrond. Verslaglegging over het grondbeleid vindt plaats via het meerjarenprogramma grondzaken (MPG). Meerjarenprogramma grondzaken Het meerjarenprogramma grondzaken (MPG) geeft een overzicht van de programmatische, contractuele en financiële stand van de ruimtelijke projecten. Maar wat is een ruimtelijk project? Of beter gezegd: welke definitie hanteert de gemeente Hardinxveld-Giessendam voor een ruimtelijk project? Vanuit de gemeente is er ruimtelijk beleid ten aanzien van volkshuisvesting, economische ontwikkelingen, openbare ruimte, infrastructuur, recreatie, duurzaamheid en natuur. De in 2023 vastgestelde Kadernota strategisch grondbeleid vertaalt het ruimtelijke beleid in een verantwoord en transparant kader waarbinnen het team Ruimtelijke Projecten gebiedstransformaties kan initiëren en uitvoeren. Deze gebiedstransformaties worden ruimtelijke projecten genoemd. Een voorbeeld van een ruimtelijk project is De Blauwe Zoom waar een landelijk gebied wordt getransformeerd tot een nieuwbouwwijk voor Hardinxveld-Giessendam.

Op de kaart boven zijn alle ruimtelijke projecten van de gemeente Hardinxveld-Giessendam weergegeven. Sectie Grondzaken binnen het team Ruimtelijke Projecten is belast met de financiële en contractuele uitvoering en beheersing van de ruimtelijke projecten. Via onderhavig MPG legt Grondzaken verantwoording af over de financiële en contractuele stand van zaken en de toekomstverwachting voor alle ruimtelijke projecten. Dit geldt zowel voor projecten waarbij de gemeente zelf grondbezit heeft, als voor facilitaire projecten. Facilitaire projecten zijn projecten waarbij particuliere ontwikkelaars eigen gronden ontwikkelen.

www.hardinxveld-giessendam.nl

De overheid geeft via de Omgevingswet wettelijke kaders aan de uitvoering van ruimtelijke projecten. De Omgevingswet biedt onder meer kaders voor het toepassen van zaken zoals kostenverhaal, onteigening etc. Financiële uitwerking is te vinden in het Besluit begroting en verantwoording (BBV). Het nieuwe BBV is per 1-1-2016 van kracht geworden en stelt duidelijke eisen aan de financiële verslaglegging van alle ruimtelijke projecten. Daarnaast is per juli 2019 door de commissie BBV een nieuwe notitie geschreven om nadere duiding te geven aan verschillende onderwerpen. Per begrotingsjaar 2019 is de notitie van het BBV per juli 2019 vigerend geworden en vormt daarmee ook de basis voor onderhavig MPG. Door de komst van de Omgevingswet is de BBV opnieuw aangepast. Wijzigingen van de BBV gelden vanaf de jaarrekening 2025. Grondbeleid Het grondbeleid van de gemeente uit 2015 vormde een trendbreuk met het verleden. In het verleden was actief grondbeleid – waarbij de gemeentegrond opkoopt, transformeert en bouwrijpe grond uitgeeft – de norm. In 2015 heeft de gemeente, overeenkomstig de landelijke trend, een beweging gemaakt naar facilitair grondbeleid. Dat betekent dat de gemeente het aankopen, transformeren en ontwikkelen van grond aan de markt over laat, maar waarbij de gemeente wel regie voert.

De werkwijze komt voort uit een verdere terugtrekking van de overheid van de (risicovolle) grondmarkt bij de Nota Ruimte (2005) en de daaropvolgende inwerkingtreding van de Wro en Bro. Lange tijd heeft de herziening van de Nota grondbeleid uit 2023 op zich laten wachten. Dit omdat de gemeente de Omgevingswet in het nieuwe grondbeleid wilde verwerken. In 2022 is de tekst van de Omgevingswet en de Aanvullingswet grondeigendom bekend geworden. Dat was het moment om de Nota grondbeleid uit 2015 te herzien. Begin 2023 is de Kadernota strategisch grondbeleid vastgesteld. Deze is gestoeld op de Wro/Bro, echter de bepalingen uit de Omgevingswet zijn ook meegenomen. Inmiddels is ook de Omgevingswet in werking getreden. De Kadernota strategisch grondbeleid is nog steeds actueel maar zal herzien worden om actuele wetgeving goed te verwerken.

www.hardinxveld-giessendam.nl

In de Kadernota strategisch grondbeleid is gekozen voor situationeel grondbeleid, waarbij de gemeente per project bekijkt welke rol zij inneemt. Gemeente Hardinxveld-Giessendam is al enige jaren bezig om de actieve projecten af te ronden. Nieuwe initiatieven worden in beginsel op een facilitaire manier begeleid. Uitzonderingen kunnen gemaakt worden, zoals bij de Westpunt in ’t Oog is gebeurd. In de Westpunt van ’t Oog is bedrijvigheid voorzien. Deze toevoeging van bedrijventerrein was afgestemd met de provincie, er bleek voldoende vraag naar bedrijventerrein, de eigenaren wilden vervreemden, maar (lokale) ontwikkelaars waren niet direct geïnteresseerd om te kopen. Om die redenen heeft de gemeente besloten om Westpunt in ’t Oog zelf te transformeren. In 2025 is de verwachting dat er twee nieuwe actieve projecten worden gestart, namelijk een herontwikkeling van de schoollocaties aan de Pietersweer en de nieuwbouw achter de Nassaustraat in Boven-Hardinxveld. Bovenwijks beleid/financiële bijdragen Daarnaast zal de gemeente tot een heroverweging over het bovenwijks beleid moeten komen aangezien de Ow nieuwe middelen biedt om bovenwijks beleid toe te passen. In 2014 is gekozen geen Bovenwijks beleid op te stellen onder de Wro. Onder de Ow wordt het kostenverhaal verruimd.

Als er een causaal verband bestaat tussen de kosten en het project, worden de kosten onder de regels van kostenverhaal doorberekend aan de ontwikkelaars. De verruiming van de mogelijkheden tot kostenverhaal is meegenomen in de Kadernota strategisch grondbeleid. Indien sprake is van een functionele samenhang tussen het project en de kosten, dan kan onder de Ow een financiële bijdragen worden gevraagd aan de ontwikkelaars. Dit kan verplicht of vrijwillig. De financiële bijdrage kan ingezet worden voor infrastructurele werken als een snelfietsroute of een bijdrage aan een nieuw gemeentepark. De doelen die de gemeente wil bereiken met de financiële bijdrage, moeten opgenomen worden in het Omgevingsplan en de omgevingsvisie. In de omgevingsvisie worden daar momenteel ideeën voor uitgewerkt. Heel concreet is er een idee voor een fonds Volkshuisvesting. Hiermee kan de gemeente afdwingen dat er 33% sociale huurwoningen in een project wordt gebouwd. Als dat percentage niet gehaald wordt, moet het project een financiële bijdrage betalen aan het fonds Volkshuisvesting. Vanuit het fonds Volkshuisvesting kunnen andere projecten een bijdrage krijgen die een hoger percentage dan 33% sociale huurwoningen realiseren. In bredere zin is de gemeente zich aan het oriënteren op, nadat de omgevingsvisie gestalte heeft gekregen, de toekomstige woningbouwambitie.

Dit naar aanleiding van de uitkomsten van het meest recente RIGOwoningmarktonderzoek waar een stijgende woningbehoefte uit naar voren komt. Deze uitwerking krijgt de vorm van een Volkshuisvestingsprogramma onder de Omgevingswet en willen we eind dit jaar in concept gereed hebben. Aan de raad is eerder al toegezegd om medio dit jaar de uitgangspunten voor dit nieuwe woonbeleid met de raad te delen. Dat gebeurt separaat van het MPG. Type projecten Op basis van de Ow en het BBV zijn projecten te onderscheiden in diverse types. Ondergrens is dat een project minimaal voldoet aan de voorwaarden voor een bouwplan zoals gesteld in 13.11 Ow. De volgende types worden onderscheiden: –

Bouwgronden in exploitatie (BIE/Actief) Actieve projecten zijn projecten waarbij de gemeente haar eigen grond actief transformeert (bijvoorbeeld G22 Westpunt). De gemeente houdt de uitgaven en inkomsten bij door middel van een (bouw)grondexploitatie (een meerjarige exploitatie ook wel een BIE genoemd). Een project wordt pas actief als de gemeenteraad een grondexploitatiecomplex met een grondexploitatiebegroting heeft vastgesteld.

www.hardinxveld-giessendam.nl

–

−

–

PPS-projecten (Publiek-private samenwerkingen) G09 De Blauwe Zoom is een bijzondere vorm van een actief project. De gemeente is gedeeld aandeelhouder in een GEM (grondexploitatiemaatschappij) die de grond transformeert. Exploitatieplannen Onder De Blauwe Zoom ligt ook een exploitatieplan (E09). Met een exploitatieplan worden regels voor het omslaan van kosten over de verschillende grondeigenaren op een publiekrechtelijke manier geregeld. Daarnaast kunnen diverse locatie-eisen worden gesteld. De financiële verantwoording van het exploitatieplan vindt plaats door middel van een facilitaire exploitatie. De meest recente versie van het exploitatieplan is eind 2023 door de raad vastgesteld. Onder de Ow vervalt het exploitatieplan als publiekrechtelijk middel. In plaats daarvan wordt onder het omgevingsplan een financiële paragraaf opgenomen. Strategische gronden (materiële vaste activa/MVA) Materiële vaste activa zijn strategische of slapende grondposities in bezit van de gemeente, waarvan de gemeente voornemens is te transformeren dan wel te verkopen. De raad heeft voor deze projecten nog geen besluit tot uitvoering c.q. verkoop genomen. Op deze gronden wordt niet afgeschreven en de gronden dienen periodiek getaxeerd te worden.

Particuliere ontwikkelingen met overeenkomst Indien particuliere initiatieven binnen de beleidskaders passen en haalbaar worden geacht, maar er nog geen gewijzigd planologisch kader is, kan de gemeente besluiten om tot anterieure contractvorming over te gaan. De particuliere ontwikkelaar ontwikkelt dan zijn eigen stuk grond, waarbij de gemeente, tegen een vergoeding (kostenverhaal), onder meer het publiekrechtelijke deel uitvoert. Voorbeelden van particuliere ontwikkelingen zijn de P10 IJzergieterij en P28 De Nieuwe Dam. Particuliere initiatieven Particulieren komen met hun plannen bij de gemeente ter beoordeling. De gemeente bekijkt (onder andere via de regiegroep) of een initiatief binnen de beleidskaders past en haalbaar wordt geacht. De nu genoemde particulieren initiatieven bevinden zich in deze initiatieffase. Een voorbeeld is het onderzoek naar de ontwikkeling van P16 Middelwetering. Kleine particuliere initiatieven worden niet meegenomen in het MPG.

Gronden als vast actief (openbaar gebied onder wegen, gebouwen, parken, pleinen etc.) worden niet verantwoord in het MPG. Ook niet als daar investeringen voor gedaan worden, zoals het onderdeel van verplaatsing van de weg nabij P16 Middenwetering. De gemeente heeft op dit moment ook geen ruilgronden of grondbanken in bezit. Naast de lopende projecten (actieve grondexploitaties, GEM De Blauwe Zoom en de anterieure trajecten) zijn ook nog andere ruimtelijke contractvormen mogelijk zoals concessies, joint ventures, bouwclaims etc. De gemeente heeft naast GEM De Blauwe Zoom geen andersoortige contracten lopen en is ook niet voornemens dat in de nabije toekomst te gaan doen. Alleen in project P16 Middenwetering loopt een kleine bouwclaim voor de bouw van 4 woningen. Lijst ruimtelijke projecten Onderstaande lijst is opgesplitst naar type project. Allereerst de actieve projecten, PPS-projecten, projecten van de ontwikkel B.V. en de eventueel af te sluiten actieve projecten. Daarna volgt de lijst met strategische gronden, de lijst met particulieren ontwikkelingen met overeenkomst en de lijst met particuliere ontwikkelingen zonder overeenkomst (initiatieven). Elk project is terug te vinden op de kaart op basis van een G-nummer, E-nummer, P-nummer waarbij G staat voor gemeentelijk, E staat voor exploitatieplan en P staat voor privaat.

www.hardinxveld-giessendam.nl

BIE G06 – Pieter de Hoogh (voorheen Morgenslag) G22 – 't Oog Westpunt PPS G09 – CV/BV GEM De Blauwe Zoom (50% deelneming) MVA G16 – Compensatiegronden grienden G18 – Zwembad Duikelaar e.o. G21 – Pietersweer 34-36 (incl. locatie Ichthus) G23 – Nassaustraat Noord Exploitatieplan E09 – Exploitatieplan De Blauwe Zoom 2e herziening

Particuliere ontwikkeling met overeenkomst P09 – Nederveen-Huisman (Buitendams 348-352) P10 – IJzergieterij (Rivierdijk 828) P28 – Buitendams 45, De Nieuwe Dam P35 – 't Oog Waardzone P35a – 't Oog Woningbouw Particuliere initiatieven P16 – Middenwetering P30 – Buitendijkse Jachthaven Beneden Merwede P38 – Frederikstraat P43 – Buitendams 354-358 X01 – Tracé Boezemgemaal Af te sluiten ontwikkelingen G15 – Herstructurering Gemeentehaven P10a – Legalisering woonarken (Rivierdijk) P23 – De Rokerij P27 – Giessenschool – Stationsstraat 23-27 /Thuismakers P39 – Zwaluwpad (Buitendams 378)

www.hardinxveld-giessendam.nl

Overzicht en voortgang In deze paragraaf worden met name de resultaten weergegeven die de afgelopen jaren (2024 en 2025) behaald zijn, en een doorkijk gegeven op de ontwikkelingen in 2026.

In aansluiting op de planmonitor zijn er in 2024 154 woningen opgeleverd. Dit betreffen de 2de fase van Ons Dorp in Blauwe Zoom met 35 woningen, 80 woningen in project IJzergieterij, en 15 woningen aan de Stationsstraat op de voormalig Giessenschoollocatie. Dat zijn in totaal 154 woningen. De hoogste productie die we ooit hebben gemeten sinds de start van het MPG. En dan rekenen we de 24 zorgwoningen van Thuismakers naast de Giessenschoollocatie niet mee. Tot van 2014- 2017 is sprake van een structurele productie van circa 61 woningen per jaar. In 2018 heeft zich een dip voorgedaan, waardoor het gemiddelde zakte naar 52 woningen per jaar. In 2019 is door de afzet van 92 woningen het gemiddelde weer omhooggegaan. Maar in 2020 en 2021 is door een cumulatie aan factoren echter vrijwel geen programma gerealiseerd waardoor het gemiddelde weer terugzakte naar 48 woningen per jaar. Vanaf 2022 zien we echter de productie flink oplopen. Met name door veel woningen in Blauwe Zoom, Rokerij en IJzergieterij is de productie de afgelopen jaren opgelopen. Waarbij 2024 het voorlopige hoogtepunt is met 130 woningen. Dit levert een gemiddelde op van 77 woningen per jaar, wat behoorlijk dicht in de buurt komt van het oorspronkelijke streefgetal van 80 woningen per jaar.

Ook over 2025 verwachten we een forse productie te kunnen rapporteren. Met onder andere de realisatie van het tweede deel van de IJzergieterij en de oplevering van Het Zwaluwpad, de Nieuwe Dam en Nederveen Huisman. Als alles goed loopt dan wordt daarmee het aantal woningen van 2024 overtroffen. In de tijd dat de productie goed draait moet de gemeente kijken naar nieuwe ontwikkelingen. Het duurt lang voordat een plan van de tekentafel daadwerkelijk wordt gebouwd. Hierbij zien wij de komende jaren de volgende uitdagingen:

www.hardinxveld-giessendam.nl

Soortbescherming Als het gaat om strikt beschermde diersoorten zijn de jaren vanaf 2020 van grote impact geweest. Omgevingsdienst Haaglanden heeft als bevoegd gezag de gemeente gevraagd om een meer integrale aanpak van soortbescherming. Onderdeel van deze integrale aanpak is de verplichting om in bestaande projecten extern te compenseren als habitat verloren gaat. Concreet houdt dat in dat de gemeente voor projecten zoals G09 De Blauwe Zoom en G22 Westpunt een extern compensatiegebied aan heeft moeten kopen om een nieuwe habitat te creëren voor strikt beschermde diersoorten zoals de rugstreeppad, oeverzwaluw, heikikker, kerkuil en grote modderkruiper omdat leef- en foerageergebied vernietigd werd. Ook in project P35 ’t Oog Waardzone wordt een apart natuurgebied gecreëerd. Deze benadering is een stuk strikter dan in voor 2020 werd gehanteerd en brengt een langere procedure en aanzienlijk meer kosten met zich mee. Voor nieuwe, grote projecten (zoals ’t Oog woningbouw) wordt soortbescherming integraal meegenomen in de planontwikkeling. Stikstof Het is gelukt om voor de projecten in ’t Oog (Westpunt en Waardzone) en ook voor Blauwe Zoom ontheffing voor stikstof middels het stikstofregistratiesysteem te krijgen. Op 1 juli 2021 was de nieuwe wetgeving in werking waarbij activiteiten binnen de bouwsector ontheven worden van stikstofcompensatie.

Dat is gunstig, maar inmiddels blijkt het systeem van stikstofcompensatie niet juridisch houdbaar. Op basis van het Porthos-arrest is op 2 november 2022 de bouwvrijstelling van tafel. Tot op heden lopen de plannen gewoon door, zeker omdat de ontheffing voor deze plannen al is afgegeven. Het blijft wel een risico voor alle projecten. Voor elk project moet immers een stikstofberekening worden gedaan die neutraal sluit. PFAS Bij elk project moeten partijen grond gekeurd worden. Afvoeren is enorm kostbaar. Vooralsnog lukt het de gemeente om te werken met een gesloten grondbalans, waardoor afvoeren niet nodig is. Het risico op afvoeren blijft echter bij uitvoering aanwezig. Prijsstijgingen De start van de oorlog in Oekraïne heeft een paar jaar geleden voor een verhoogde inflatie gezorgd. Materialen zijn snel duurder geworden en dreigden de VON-prijzenstijging van de woningen in te halen. Het afgelopen jaar (2024) zijn de VON-prijzen echter weer iets meer gestegen dan de bouwkosten en de GWW (grond, weg en waterbouw) -kosten, waardoor de bouw ogenschijnlijk in rustiger vaarwater komt. De kosten van personeel en installaties zijn in 2024 echter wel weer wat harder gestegen wat de grondprijzen onder druk zet. Tegelijkertijd is begin 2025 weer een forse stijging van de VON-prijzen waar te nemen, waardoor die druk op de grondprijzen weer wat afneemt.

Betaalbaarheid woningen De provincie (en het rijk) eisen dat in elk nieuwbouwplan waarin woningen worden gerealiseerd, 2/3 van de woningen betaalbaar is. De grens van betaalbaarheid ligt per 1-1-2025 op € 405.000 VON. Van die 2/3 betaalbare woningen moet 50% uit sociale huurwoningen bestaan. Dat levert de volgende verhouding op voor nieuwbouwplannen: – – –

Minimaal 1/3 sociale huur Minimaal 1/3 betaalbare koop of middenhuur Maximaal 1/3 vrije sector of dure huur

www.hardinxveld-giessendam.nl

Onze gemeente heeft de afgelopen jaren vooral ingezet op betaalbare koop die onder de € 405.000 VON lag. Daarnaast zijn er ook veel vrijesectorwoningen gerealiseerd. De markt in Hardinxveld-Giessendam kenmerkt zich vooral als een kopersmarkt. Daar is de afgelopen jaren op ingespeeld. Nieuw RIGO-onderzoek heeft aangetoond dat echter ook de huursector de komende jaren bediend moet worden. De gemeente past dan ook die nieuw eisen van provincie en het Rijk toe in nieuw projecten. Dit betekent echter nogal wat voor de financiële haalbaarheid van deze plannen. Nassaustraat Noord is een goed voorbeeld. De gemeente heeft in dit project de grond verworven tegen een marktconforme prijs, maar heeft grote moeite om er een haalbare grondexploitatie van te maken. Dit is in het najaar van 2024 ook met de raad gedeeld. De tekorten zijn destijds gedicht met subsidies. Maar mochten zich tegenvallers in plan Nassaustraat Noord manifesteren, dan zijn er minder mogelijkheden om die op te vangen. In het verlengde van het RIGO Woningmarktonderzoek Drechtsteden wordt nu gekeken of we tot een regionaal afgestemd woningbouwprogramma kunnen komen. Dit betekent mogelijk dat in regionaal verband de verhouding 1/3 sociaal – 1/3 betaalbaar – 1/3 vrije sector iets anders kunnen komen te liggen.

Eisen aan het openbaar gebied Door de jaren heen zijn er meer eisen gekomen aan de leefbaarheid van het openbaar gebied. We willen geen natte voeten en bodemdaling en we willen ook genoeg beleefbaar groen. Wijken moeten klimaatadaptief worden. Die adaptie brengt extra kosten met zich mee, maar belangrijker: er is dan vaak extra ruimte nodig voor groen en water. Daardoor is er minder ruimte voor woningen en ander programma, dat juist weer geld oplevert. Of dit in elke gebiedsontwikkeling een sluitende business case oplevert is maar zeer de vraag. Hogere overheden anticiperen hier inmiddels op subsidiëring of door te schuiven in voorwaarden voor diverse subsidies. Voor de gemeente wordt het de komende jaren de vraag of dat genoeg is om de woningbouwproductie op peil te houden (en 2/3 betaalbare woningen te leveren). Vakbekwaam personeel Door landelijke schaarste is het moeilijk goed gekwalificeerd personeel te vinden voor invulling van de diverse (in projecten ondersteunende) beleidsfuncties, zowel voor inhuur als voor vast personeel. Het gevolg is dat er voor projecten soms niet afdoende personele capaciteit is en er vertraging met eventueel financiële gevolgschade ontstaat. Inmiddels blijkt dit geen kortstondig probleem maar een structureel probleem wat zich niet alleen beperkt tot onze gemeente.

Conclusie: productie gaat goed, proberen die lijn vast te houden voor de middellange en lange termijn Het gaat goed met onze (woning)bouwproductie. De inzet van de afgelopen jaren resulteert erin dat de gemiddelde productie omhoog is gegaan naar een niveau wat we graag wensen. Om te zorgen dat die productie op jaarbasis blijft voldoen aan de vraag zijn we nu al bezig met de ontwikkelingen voor te bereiden die over een paar jaar gaan spelen. Daar zal ’t Oog natuurlijk een niet onbelangrijke rol in moeten gaan spelen. Ontwikkelingen per project In onderstaande opsomming wordt stil gestaan bij de in 2024 bereikte resultaten. Bereikte resultaten gemeentelijke projecten in 2024 –

G06: Pieter De Hoogh. ▪ In project Pieter de Hoogh heeft afgelopen najaar een tender plaatsgevonden. Ontwikkelaar Stout/Herkon is daarbij als winnaar uit de bus gekomen om de woningen te ontwikkelen. Momenteel lopen de afrondende gesprekken met Stout/Herkon om de woningen als Koopstart woningen rond de zomer 2025 te koop aan te bieden. De Koop-start-woningen worden gebouwd o.b.v. een licentie bij OpMaat.

www.hardinxveld-giessendam.nl

▪

Vooruitlopend op de bouw van de woningen wordt medio 2025 de locatie bouwrijp gemaakt en zal in het 4e kwartaal van 2025 -bij een voorspoedige vergunningsprocedure- worden gestart met de bouw. In tegenstelling tot besluitvorming van de raad in het najaar 2024 zal het bouwheerschap alsnog naar Stout/Herkon door worden gelegd. Als bouwheer lukt het de gemeente niet om een contract af te sluiten met Woningborg (die een afbouwgarantie op de woningen geeft als de ontwikkelaar failliet gaat). Dit beperkt de mogelijkheden voor potentiële kopers om een NHG-hypotheek te kunnen krijgen. Daarnaast zijn de contracten van OpMaat niet geschikt voor een gemeente als bouwheer. Hoewel dit een verschuiving is in de verantwoordelijkheden in het project, betekent het qua uitvoering erg weinig. Een deel van de taken verschuift wat meer naar de ontwikkelaar en de gemeente wordt primair verantwoordelijk voor de goede uitvoering van de OpMaat constructie. Besluitvorming hierover is opgenomen in het MPG. Op basis van de inschrijving van Stout/Herkon kunnen de grondwaardes worden berekend en daarmee de hoogte van de uitgestelde betaling op de erfpachtlevering van de grond aan de toekomstige bewoners. Deze uitgestelde betaling is op een dusdanige wijze berekend dat de voorziening van afgelopen jaar gelijk is gebleven. De hoogte van de uiteindelijke uitgestelde betaling wordt bij OpMaat nagegaan.

–

G09/E09 GEM De Blauwe Zoom: ▪ Het bestemmingsplan voor De Blauwe Zoom is geheel onherroepelijk. Alleen voor het appartementengebouw aan de noordwestkant moet nog een aparte BOPA (buitenplanse omgevingsplanactiviteit) procedure worden doorlopen. Ook het stedenbouwkundig plan voor deelplan Noordwest (ook wel Ons Dorp West genaamd) en de hoofdstructuur is inmiddels vastgesteld. Alleen voor deelplan zuid moet nog een stedenbouwkundig plan worden opgesteld. Deelplan Zuid is de laatste fase. Op dat moment kunnen ook de particulieren in de zuidstrook woningen bouwen die aantakken op Blauwe Zoom. ▪ Ons Dorp is inmiddels geheel afgerond. In totaal 72 woningen zijn gebouwd en verkocht. ▪ In 2026 staat der verkoop van de eerste fase voor deelplan Noordwest (Ons Dorp West) gepland. 27 woningen zullen dan als eerste in de verkoop gaan. Eind 2026 zullen waarschijnlijk ook 55 goedkopere woningen in de tweede fase van deelplan Noordwest in de verkoop gaan. Medio 2025 start het ophogen van deelplan Noordwest. Wij zijn aan het bekijken of een deel van de 55 woningen in de vorm van sociale huur kan worden uitgevoerd. ▪ Er is in 2024 een extern natuurgebied aangelegd vlak bij de molen aan de noordkant van de gemeente. Alle dieren die nu een plekje hebben in deelplan Zuid in de Blauwe Zoom worden in 2025 en 2026 verhuisd naar het externe natuurgebied.

Het gaat hierbij om de rugstreeppad, de grote modderkruiper, de oeverzwaluw en de kerkuil. Ook andere, niet strikt beschermde diersoorten die worden afgevangen verhuizen we mee.

–

G15 Herstructurering gemeentehaven: Project Gemeentehaven is afgesloten. Er is een aparte raadsinformatiebrief verstuurd over de financiële afhandeling ervan. Het tekort is ten laste van de reserve BGE (bouwgrondexploitaties) gebracht.

–

G22 Westpunt 't Oog: In 2019 is de ruimtelijke procedure gestart voor de ontwikkelingen van bedrijventerrein 't Oog Westpunt. ▪ Het bestemmingsplan voor Westpunt ’t Oog is inmiddels onherroepelijk. ▪ In het najaar van 2024 is er een tender geweest voor de verkoop van bedrijfskavels. Die tender is inmiddels vrijwel afgerond. Een aantal kavels zijn verkocht. Nog niet allemaal. Maar voor de overige kavels zijn al wel geïnteresseerden. Het probleem is dat de bedrijven geen 3x80A aansluiting kunnen krijgen door netcongestie. Wij denken dat diverse bedrijven zich hierdoor niet hebben ingeschreven. Vanwege netcongestie is er in het verkoopcontract de mogelijkheid opgenomen voor bedrijven om de kavel binnen een afgesproken termijn terug te leveren als ze er b.v. vanwege netcongestie toch van af willen zien. ▪ Het bouwrijp maken zal in 2025 plaatsvinden. De bouwwegen worden dan aangelegd inclusief riolering.

www.hardinxveld-giessendam.nl

Voortgang binnen MVA-projecten −

G16 Compensatiegronden Grienden: Er zijn diverse geïnteresseerden voor de grond. Voor de verkoop moeten we op basis van het Didam arrest mededinging toepassen. Daarnaast moet er beleid komen op welke voorwaarden de grond te koop wordt aangeboden.

−

G21 Pietersweer: ▪ De gemeente en Rivas bezitten vastgoed in het gebied, een herontwikkeling hiervan was aanleiding om overleggen te voeren. De planning was om op middellange termijn nieuwbouw te realiseren voor basisscholen de Ichthus en de Driemaster. Na een periode van mislukte gespreken zijn de scholen opnieuw met elkaar in gesprek, gemeente is daarbij aangehaakt. Het project is in 2022 weer actief geworden. Januari 2024 is de koopovereenkomst voor Rivas getekend. En mei 2024 heeft de overdracht van het Rivas pand naar de gemeente plaats gevonden. ▪ Momenteel wordt hard gewerkt om de intentieovereenkomst tussen de scholen, peuterspeelzaal en kinderopvang te sluiten. Naar verwachting wordt deze overeenkomst voor de zomer afgerond. ▪ In het najaar van 2025 zal er voor Pietersweer een grondexploitatie worden geopend. Het huidige krediet is nog afdoende voor de werkzaamheden tot aan de opening van de grondexploitatie. Voor het deel dat te maken heeft met de ontwikkeling van het nieuwe vastgoed voor de scholen is december 2024 een apart krediet beschikbaar gesteld. Op dat moment wordt het oude krediet verrekend met de grondexploitatie en het nieuwe krediet.

−

G23 Nassaustraat Noord: ▪ In het 3de kwartaal van 2024 is circa 11.000 m2 grond gekocht aan de westkant van Boven-Hardinxveld. De gemeente wil deze grond ontwikkelen tot een nieuw straatje in Boven-Hardinxveld met circa 35-40 woningen. ▪ Voor de voortgang van het project is het erg bepalend wat er uit flora en fauna onderzoek komt. Als er strikt beschermde diersoorten zitten moeten die een andere, goede habitat krijgen. Ook minder beschermde soorten moeten een goede plek in het gebied krijgen. ▪ Voor Nassaustraat wordt een BOPA procedure doorlopen. Het doel is om de woningen in 2027 te realiseren. ▪ Bij Nassaustraat Noord (net zoals bij project Pietersweer) is het de bedoeling dat 2/3 van de woningbouw betaalbaar wordt. Het is een blijvende uitdaging om bij projecten met een dergelijke woningbouwopgave een sluitende grondexploitatie op te stellen.

Particuliere ontwikkelingen Diverse particuliere ontwikkelingen zijn in uitvoering. Enkele opvallende punten: – P09 Nederveen-Huisman: Voor project Nederveen-Huisman is een samenwerkingsovereenkomst gesloten met de Gebroeders Blokland. Momenteel wordt het gebied opgehoogd. Dan moet het gebied het een tijd inklinken voordat in het 2de kwartaal van 2026 kan worden gestart met het bouwrijp maken. De verkoop van de woningen start eind 2025, in totaal 27 stuks. De gemeente heeft echter veel inzet geleverd die niet wordt gedekt door de anterieure overeenkomst. Er is dus een overschrijding van de plankosten voor de gemeente die moet worden afgeboekt.

www.hardinxveld-giessendam.nl

P10 IJzergieterij en P10a Legalisering Woonarken: ▪ Er is flink gebouwd in project IJzergieterij. In 2025 zijn alle woningen opgeleverd. De Gebroeders Blokland bouwt de IJzergieterij inclusief de aanleg van het openbaar gebied. ▪ Het bestemmingsplan is nog niet afgerond. Momenteel worden zienswijzen op het ontwerpbestemmingsplan beantwoord. Na de zomer volgt de verdere procedure voor het bestemmingsplan. ▪ Als laatste speelde er nog een discussie over de uitleg van de parkeernorm in het project. De gemeente en Gebroeders Blokland zijn inmiddels in overleg tot een oplossing te gekomen. Deze kosten plus de kosten voor het bestemmingsplan overschrijden de inkomsten uit de anterieure overeenkomst en moeten worden afgeboekt. ▪ De ontwikkeling van het gebied voor de woonarken is afgerond. Er resteren nog wat restwerkzaamheden, zoals het plaatsen van een hek. Er moet nog een laatste stukje grond van de gemeente worden overgedragen aan Blokland. –

P16 Middenwetering: De gemeente en Blokland Bouwpartners (BBP) zijn al enige tijd aan het verkennen voor de ontwikkeling van de eerste fase van project Middenwetering alsmede het aanleggen van een nieuwe weg ter ontlasting van de huidige Nieuweweg. Een intentieovereenkomst inclusief grondruil is in 2023 getekend. Het wachten was op de instemming van de Hardinxveld-Giessendamse IJsclub die ook grondgebied heeft binnen de projectgrenzen. Inmiddels heeft de IJsclub ingestemd met de plannen. De aanleg van de nieuwe weg zal doorgang vinden, hiervoor hebben eind 2024 grondoverdrachten plaatsgevonden. Helaas loopt de gebiedsontwikkeling vertraging op: de herontwikkelingslocatie voor woningbouw is onzeker vanwege nieuw provinciaal beleid. Hierdoor is de bijdrage van BBP aan de weg onzeker en loopt de gemeente een financieel risico van circa 1,0 mln.

–

P28 Buitendams 45, De Nieuwe Dam: Het project heeft tijdelijk stilgelegen, maar is in 2022 weer opgepakt. Partijen zijn tot overeenstemming gekomen en het bestemmingsplan is onherroepelijk. Begin 2023 is een samenwerkingsovereenkomst gesloten. De bouw is volop aan de gang en wordt naar verwachting in 2026 afgerond.

–

P35 ’t Oog – Waardzone: De gemeentelijke grondpositie in ’t Oog is in 2018 verkocht aan Waardzone. ▪ De betaling geschiedt in termijn, waarvan de 1e termijn in 2018 is overgemaakt. Alle termijnen samen geeft voldoende dekking voor de resterende boekwaarde en additionele kosten op het project. ▪ Eerst worden de beschermde dieren in het gebied afgevangen en het compensatiegebied voor natuur aangelegd. Daarna start de Waardzone met het partieel voorbelasten van het terrein.

–

P35 ’t Oog Woongebied: ▪ De afgelopen jaren is herhaaldelijk gewerkt aan het vormgeven van de visie voor de verdere ontwikkeling van ’t Oog. De provincie bood de afgelopen jaren weinig ruimte voor verdere ontwikkeling. De gemeente is inmiddels concreter met de gebiedsontwikkeling en heeft de volgende stappen gezet: o Juni 2025 zijn de kaders voor de gebiedsontwikkeling ’t Oog vastgesteld. Hierbij is de ambitie om minimaal 1500 woningen te bouwen waarvan 2/3 betaalbaar. Ter ontsluiting van het gebied zal de infrastructuur worden aangepast, waaronder een tunnel nabij treinstation Hardinxveld-Giessendam. o September 2025 heeft de raad een voorkeursrecht gelegd op het volledige visiegebied. Met het voorkeursrecht moeten grondeigenaren in het gebied hun perceel als eerste aan de gemeente aanbieden. o Er is een propositie bij het Rijk ingediend om een WOKT (wonen op korte termijn) subsidie te krijgen voor de aanleg van de tunnel nabij treinstation Hardinxveld-Giessendam. Deze subsidie is onzeker en dekt niet de volledige kosten voor de tunnel. Eind 2025 neemt het Rijk een besluit over alle WOKT gelden. o Om bovenstaand financieel te organiseren wordt naar verwachting in 2026 een gebiedsfonds geopend. Onderdeel van het gebiedsfonds is een bestemmingsreserve waarin de dekking voor aanleg van de infrastructuur wordt voorzien.

www.hardinxveld-giessendam.nl

–

P38 Frederikstraat: De gemeente en Fien hebben overeenstemming over het stedenbouwkundig plan voor Frederikstraat. Het aantal woningen overschrijdt echter de maximale toegestane hoeveelheid voor de nabijgelegen spoorwegovergang. Besluitvorming door de raad is nodig om te bezien of het plan een stap verder kan worden gebracht.

Prognose uit MPG 1-1-2025 te verwachten resultaten

Grondexploitaties

G06

G15

G22

G09 (GEM)

PdHoogh

Haven

Westpunt

DBZ (50%)

-5.244.000

-618.000

-4.625.000

-31.184.000

Inbrengwaarde

-987.000

-1.548.000

Slopen, saneren

-25.000

Bodem en nutsvoorzieningen

-138.524

-143.000

-108.000

-3.839.852

Bouwrijpmaken

-313.000

-87.000

-227.000

-4.477.000

Woonrijpmaken

-2.605.000

-192.000

-2.413.000

-7.058.000

Plankosten civiel

-401.000

-134.000

-267.000

-1.070.000

Plankosten planbegel.

-206.000

-85.000

-120.000

-1.308.000

Voorzieningen

Afdrachten

-503.000

Overige kosten

-61.000

-12.761.000

Financiering

Raming opbrengsten

8.963.000

351.000

8.612.000

29.223.000

Gronduitgifte

8.705.017

244.554

8.612.000

13.368.000

Bijdragen

15.855.000

Raming prijspeil

3.719.000

-267.000

3.987.000

-2.960.000

Raming NCW per 1-1-2025

3.646.000

-277.000

3.923.000

-1.425.000

-5.664.000

-636.000

-1.121.000 -3.908.000

4.072.000

-2.018.000

-913.000

-1.121.000 15.000

2.646.000

Raming kosten

Boekwaarde Saldo NCW per 1-1-2025

www.hardinxveld-giessendam.nl

Totaal

Bouwgrondexploitaties: Oppervlakte

10,0 ha

Boekwaarde 31 december 2024

€ 5.664.000

Prijs per m2

€ 56,64

Voor alle negatieve grondexploitaties is of wordt voorziening getroffen. Voor de overige grondexploitaties wordt een neutraal resultaat verwacht.

De totaal nog te maken kosten en te realiseren opbrengsten van in exploitatie genomen gronden bedragen: Totaal investeringen

€ 4,63 miljoen

Totaal opbrengsten

€ 8,61 miljoen

Alles tezamen (inclusief de boekwaardes op de MVA projecten van € 1,13 mln. en de anterieure contracten) is de stand van de boekwaarde € 20.51 mln. De boekwaardes zullen dalen zodra de opbrengsten voor bedrijventerrein Westpunt in ’t Oog binnen komen. Alsmede wanneer de volgende fase in De Blauwe Zoom wordt opgepakt en wanneer Waardzone ’t Oog in ontwikkeling gaat.

Anterieure contracten E09 De Blauwe Zoom Exploitatieplan

Standlijn

Eindres

-8.421.000

P09 Nederveen-Huisman (Buitendam 348-352)

-109.000

-84.000

P10 IJzergieterij

-561.000

-486.500

P10a Legalisering woonarken

-216.000

-213.000

P27 Thuismakers & Stationsstraat 23-27

-22.000

P28 Kerk Buitendams (45)

-58.000

-72.000

P35 't Oog Waardzone

-4.284.000

P39 Zwaluwpad (Buitendams 378) Totaal

-42.000

-13.713.000

-919.500

P09 Nederveen-Huisman lopende voorz per 31-12-2024

29.600

P10 IJzergieterij lopende voorziening per 31-12-2024

437.500

P10a Woonarken voorziening per 31-12-2024

170.000

P27 Stationsstraat 23-27 voorziening per 31-12-2024

15.000

P28 Kerk Buitendams voorziening per 31-12-2024

72.000

P39 Zwaluwpad voorziening per 31-12-2024

39.000

Resultaat over 2023

www.hardinxveld-giessendam.nl

-156.400

Boekwaarde Actief

Standlijn -5,67

G06 Pieter de Hoogh

-0,64

G15 Herstructurering Gemeentehaven

-1,12

G22 't Oog Westpunt

-3,91

MVA G16 Compensatiegronden Grienden G18 Buitenzwembad e.o. G21 Pietersweer 34-36 (incl. loc. Ichthus) Facilitair

-1,13 -0,21 -0,92 -13,71

P08 - P39 Diverse anterieure projecten

-1,01

P35 't Oog Waardzone

-4,28

E09 De Blauwe Zoom Exploitatieplan

-8,42

Totaal

-20,51

Reserve In het verleden is voor het grondbeleid een algemene bestemmingsreserve grondexploitaties in het leven geroepen, de reserve bouwgrondexploitaties (BGE). De reserve dient ter dekking van risico’s op reeds gedane aankopen en lopende exploitaties. In onderstaande tabel is het verloop van de reserve BGE te zien:

www.hardinxveld-giessendam.nl

De stand per 1-1-2024 bedroeg € 1.571.000. Door onttrekkingen van kosten binnen diverse projecten eindigt de reserve BGE per 1-1-2025 op € 775.000. Risico’s De risico’s in de grondexploitaties zijn vrijwel gelijk gebleven. Het resultaat uit positieve grondexploitaties is vooralsnog voldoende om de risico’s op te vangen. Daarnaast vormt de reserve BGE een harde dekking voor mogelijk toekomstige risico’s.

Risicoanalyse (xmln) G06 Pieter de Hoogh G15 Herstructurering Gemeentehaven G22 't Oog Westpunt Totaal

Risicodekking (xmln)

MPG 2024 0,06 0,10 0,16

MPG 2024

Resultaat positieve grexen + 50% DBZ

1,32

Reserve BGE

0,78

Totaal

www.hardinxveld-giessendam.nl

2,10

Leeswijzer getallen en tabellen • Daar waar u getallen met een min (-) aantreft gaat het om negatieve effecten, getallen met een plus betreffen positieve effecten. • Daarnaast staat de N in de tabellen voor nadeel en de V voor voordeel. • Bij herkomst zijn drie categorieën gedefinieerd: PPN (rechtstreeks overgenomen), PPN corr. (aangepast bedrag t.o.v. PPN) en BEGR (nieuw t.o.v. PPN)

Deel 2 Financiële Begroting Overzicht van Baten en Lasten en toelichting 3.1 Begroting 2026 per programma

Programma 1 Dienstverlening en bestuur 1. Lasten en baten Bedragen x € 1.000

Programma 1 Dienstverlening en bestuur

Jaarrekening 2024 Lasten

000 College en bestuurlijke ondersteuning 005 Raad en Raadsondersteuning 010 Burgerzaken Saldo van baten en lasten Mutaties reserves Resultaat

Baten

-2.626 -788 -881 -4.295 -112 -4.407

Begroting 2025 Saldo

5 0 393 397 0 397

-2.622 -788 -488 -3.898 -112 -4.010

Lasten -2.237 -773 -939 -3.949 0 -3.949

Baten 0 0 461 461 0 461

Begroting Begroting Begroting 2027 2028 2029

Begroting 2026 Saldo -2.237 -773 -478 -3.488 0 -3.488

Lasten -2.264 -793 -934 -3.991 0 -3.991

Baten 0 0 496 496 0 496

Saldo -2.264 -793 -438 -3.495 0 -3.495

Saldo -2.195 -788 -431 -3.414 0 -3.414

Saldo -2.195 -789 -446 -3.430 0 -3.430

Saldo -2.195 -790 -530 -3.515 0 -3.515

- = Nadelig / + = Voordelig

Specificatie lasten (x 1.000)

www.hardinxveld-giessendam.nl

2. Toelichting op budget aanpassingen Perspectiefnota 2026-2029 en Begroting 2026 Voordeel / Nadeel

Nr.

Omschrijving

2026

2027

2028

2029

Herkomst

Generieke bezuiniging op het totale Smart Delta budget

-30.000

PPN

Meer SISA regelingen en indexatie

7.500

PPN

Gemeenteraadsverkiezingen

6.000

PPN

Voor training en vorming raad

6.000

PPN

Besparing op representatiekosten

-3.000

PPN

Indexatie abonnement NotuBiz

2.900

PPN

Indexatie kosten Rekenkamer

931

1.902

2.914

3.970

PPN

Piek reisdocumenten

46.588

BGR

TOTAAL

V/N

-9.669

-14.698

-13.686

33.958

Toelichting De bij dit programma toegepaste aanpassingen zijn overwegend conform de bedragen en toelichting zoals die zijn opgenomen in de Perspectiefnota 2026-2029. De belangrijkste aanpassing betreft de ‘Piek reisdocumenten’: hierbij is de prognose dat deze afloopt na 2028 en er vanaf dat moment dus geen extra inkomsten meer zijn.

3. Beleidsindicatoren Binnen dit programma zijn geen beleidsindicatoren vastgesteld vanuit het wettelijk kader.

Programma 2 Leefomgeving en veiligheid 1. Lasten en baten Bedragen x € 1.000

Programma 2 Leefomgeving en veiligheid

Jaarrekening 2024 Lasten

020 Integrale veiligheid 025 Waterkering en afwatering 030 Wegen, straten en pleinen 035 Haven 040 Veerdienst 135 Milieu 136 Duurzaamheid 140 Reiniging 145 Riolering 150 Begraven en lijkbezorging 180 Openbaar groen Saldo van baten en lasten Mutaties reserves Resultaat

Baten

-4.657 -279 -3.145 -67 -141 -593 -858 -2.471 -1.486 -636 -1.497 -15.832 -715 -16.547

2.721 0 163 38 0 0 288 2.795 2.076 370 2 8.454 978 9.433

Begroting 2025 Saldo -1.936 -279 -2.981 -29 -141 -593 -570 324 590 -266 -1.495 -7.377 263 -7.114

Lasten -4.177 -252 -2.698 -63 -158 -608 -1.185 -2.716 -1.519 -663 -1.633 -15.672 -692 -16.364

Baten 2.017 0 126 34 0 0 673 3.208 2.024 391 1 8.473 872 9.346

Begroting Begroting Begroting 2027 2028 2029

Begroting 2026 Saldo -2.160 -252 -2.572 -29 -158 -608 -512 492 505 -273 -1.632 -7.198 180 -7.018

Lasten -2.761 -101 -2.942 -64 -190 -594 -705 -2.807 -1.599 -684 -1.611 -14.057 -692 -14.749

Baten 9 0 127 34 0 0 0 3.334 2.131 431 1 6.066 592 6.658

Saldo -2.752 -101 -2.815 -29 -190 -594 -705 527 532 -253 -1.610 -7.991 -101 -8.092

Saldo -2.751 -89 -3.011 -29 -190 -574 -134 526 563 -257 -1.612 -7.560 -23 -7.583

Saldo -2.751 -87 -3.020 -29 -190 -574 -334 525 537 -258 -1.611 -7.792 -7 -7.799

Saldo -2.751 -88 -3.071 -29 -190 -574 -334 524 537 -256 -1.607 -7.840 32 -7.808

- = Nadelig / + = Voordelig

www.hardinxveld-giessendam.nl

Specificatie lasten (x 1.000)

2. Toelichting op budget aanpassingen Perspectiefnota 2026-2029 en Begroting 2026 1.

Loonkosten ten laste van de SPUK CDOKE

-200.000

PPN

Schrappen krediet

-100.000

PPN

Schrappen krediet

100.000

PPN Corr

Zie verzamelvoorstel Verbonden partijen Jaarrekening 2024

52.632

PPN

Verhogen Leges begraafplaatsen

-40.000

PPN

Zie verzamelvoorstel Verbonden partijen Jaarrekening 2024

-30.000

PPN

Verhoging middelen Gevudo

30.000

PPN Corr

Verminderen onkruidbestrijding op verharding

-25.000

PPN

Opstellen nieuw beheer- en beleidsplan openbare verlichting

15.000

PPN

10.

Leges Parkeervergunningen en ontheffingen blauwe zone

-4.500

PPN

11.

Leges verhoging parkeervergunning en ontheffing

3.900

BGR

12.

Zie verzamelvoorstel Verbonden partijen Jaarrekening 2024

1.973

PPN

13. Opheffen bv Merwedelingelijn

-1.000

PPN

14. Inwonerbijdrage van de VeiligheidsAlliantie

950

PPN

Vervangen stabilisatiemateriaal voor nieuwe graven

3.500

PPN

2.025

4.025

BGR

-196.045

-207.545

-7.545

15.

16. Overige afwijkingen < € 10.000 TOTAAL

www.hardinxveld-giessendam.nl

Toelichting In dit programma zijn een aantal opgaven anders vertaald dan in de Perspectiefnota 2026-2029, of toegevoegd na het opstellen van de PPN. Het gaat hierbij met name om de volgende zaken: bij het schrappen van het krediet voor de waterbus is het krediet teruggerekend naar besparing op kapitaallasten. Daarmee is de besparing niet eenmalig op te voeren. Wat betreft de legesverhoging parkeervergunningen en -ontheffingen is ervoor gekozen een stapsgewijze verhoging toe te passen. Daarmee wordt de eerder geprognotiseerde extra inkomsten gecorrigeerd naar € 600. Dit ziet u terug als boeking: een vermindering van de in de PPN opgenomen € 4.500 met € 3.900. Conform de Perspectiefnota is de verhoging van de leges voor de begraafplaats opgenomen. Deze komt voort uit de wens om de inzet meer kostendekkend te maken. Dat moet vooral ook in het licht worden gezien van de werkzaamheden aan de begraafplaats Spindermolen.

3. Beleidsindicatoren Indicator

Hardinxveld- Gemeenten <25.000 Alle Bron Giessendam inwoners gemeenten 0,5 1 2 CBS - Diefstallen

Eenheid

Periode

Misdrijven - Winkeldiefstallen

per 1.000 inwoners

2024

Misdrijven - Geweldsmisdrijven

per 1.000 inwoners

2024

1,9

Misdrijven - Diefstallen uit woning

per 1.000 inwoners

2024

0,8

Misdrijven - Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)

per 1.000 inwoners

2024

2,4

Omvang huishoudelijk restafval

kg per inwoner

2023

179

106

2022

17,2

Percentage bekende hernieuwbare elektriciteit

Gemiddelde WOZ waarde

x €1.000

2025

368

428

Nieuw gebouwde woningen

per 1.000 woningen

2024

16,1

Demografische druk

2025

80,6

Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishouden

€

2025

1068

996

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden

€

2025

1091

1.091

www.hardinxveld-giessendam.nl

Beschrijving

Het aantal winkeldiefstallen 4 CBS - Criminaliteit Het aantal geweldsmisdrijven. 1 CBS - Diefstallen Het aantal diefstallen uit woningen 6 CBS - Criminaliteit Hieronder vallen brandstichting, alle vormen van vernieling en misdrijven tegen de openbare orde en het openbaar gezag. 148 CBS - Statistiek Niet gescheiden Huishoudelijk afval ingezameld huishoudelijk afval. 33 Rijkswaterstaat Hernieuwbare Klimaatmonitor elektriciteit is elektriciteit die is opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa. 398 CBS - Statistiek De gemiddelde WOZ Waarde Onroerende waarde van woningen. Zaken 8 ABF - Systeem Het aantal Woningvoorraad nieuwbouwwoningen 71 CBS De som van het aantal Bevolkingsstatistiek personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar. 957 COELO, Groningen Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een éénpersoonshuisouden betaalt aan woonlasten.

1.050 COELO, Groningen Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een meerpersoonshuisoude n betaalt aan woonlasten.

Programma 3 Vitaal en sociaal 1. Lasten en baten Bedragen x € 1.000

Programma 3 Vitaal en sociaal

Jaarrekening 2024 Lasten

060 Onderwijs 065 Onderwijs algemeen 070 Huisvesting onderwijs 075 Bibliotheek 080 Kunst en cultuur 085 Sport 095 Openbaar groen 100 Sociaal Domein 105 Sociaal Domein 110 Volksgezondheid 115 Peuterspeelzalen/Kinderopvang 125 Huisvesting maatschappelijk Saldo van baten en lasten Mutaties reserves Resultaat

Baten

-87 -1.001 -667 -73 -56 -2.321 -110 -5.142 -17.245 -4 -132 -36 -26.874 -413 -27.287

0 316 50 101 0 1.346 13 3.852 1.632 0 2 36 7.348 316 7.664

Begroting 2025 Saldo -87 -685 -617 28 -56 -975 -97 -1.291 -15.613 -4 -130 1 -19.526 -97 -19.623

Lasten -71 -1.309 -688 -24 -66 -2.501 -115 -6.228 -17.702 -5 -134 -41 -28.884 -149 -29.033

Baten 0 459 48 50 0 1.061 10 4.294 869 0 1 39 6.831 277 7.108

Begroting Begroting Begroting 2027 2028 2029

Begroting 2026 Saldo -71 -850 -640 26 -66 -1.440 -106 -1.934 -16.834 -5 -133 -2 -22.054 128 -21.925

Lasten -71 -933 -1.178 -140 -66 -2.148 -127 -5.634 -18.004 -13 -134 -41 -28.490 -149 -28.639

Baten 0 88 48 50 0 863 10 3.851 632 0 1 39 5.582 200 5.782

Saldo

-71 -845 -1.130 -90 -66 -1.285 -117 -1.783 -17.372 -13 -133 -2 -22.908 51 -22.857

-71 -886 -1.103 10 -74 -1.829 -123 -1.704 -17.082 -13 -133 -2 -23.010 23 -22.987

-71 -886 -1.111 30 -74 -1.817 -129 -1.590 -16.826 -14 -133 17 -22.603 54 -22.549

-71 -886 -1.120 30 -74 -1.853 -135 -1.540 -16.825 -14 -133 17 -22.603 61 -22.542

- = Nadelig / + = Voordelig

Specificatie lasten (x 1.000)

www.hardinxveld-giessendam.nl

2. Toelichting op budget aanpassingen Vanuit Perspectiefnota 2026-2029 en Begroting 2026 Nr.

Omschrijving

Voordeel / Nadeel

2026

2027

2028

2029

Herkomst

Mutatie formatie Sociaal Team

240.000

BGR

Bijstelling SOJ n.a.v. 2e burap en actuele forecast aug25

-159.841

BGR

Correctie PPN beschermd Wonen en Opvang

150.000

PPN Corr

Besparing op Welzijn jeugdwerk Servanda

-143.674

PPN Corr

Inzet twee jongerenwerkers

130.000

PPN

Correctie PPN Welzijn

100.000

300.000

PPN Corr

Bibliotheek

100.000

Besparing PGB Jeugd door strengere controle

-78.856

Realisatie gedenkmonument begraafplaatsen

75.000

PPN

10. Realisatie gedenkmonument begraafplaatsen

-75.000

PPN Corr

11. Bijdrage SDD

-65.000

BGR

12. Organisatieplan

61.581

PPN

13. Ophogen budget Jeugd-Punt uitbreiding doelgroep

50.000

BGR

14. Registratiesysteem Sociaal Team

38.224

22.434

PPN Corr

15. Integrale vroeghulp in eigen beheer

-31.112

BGR

16. Wegvallen subsidie Stichting Jeugdteams

-22.000

BGR

Overgangsjaar regio samenw Huiselijk geweld&kindermishandeling

15.240

BGR

18. Besparing door strengere controle op PGB-budgetten

-15.000

PPN

19. BEGR 2026 Strengere contr PGB corr valt onder SOJ

15.000

PPN Corr

20. Contractmanagement DGJ SOJ

-13.981

BGR

-10.000

BGR

22. Jong JGZ

-10.000

BGR

23. Ophogen eigen bijdrage gebruikers WMO vervoer

-8.000

BGR

24. Nieuwe registratiesysteem Sociaal Team

2.500

PPN

25. Nieuwe Registratiesysteem Sociaal Team corr PPN

-2.500

PPN Corr

26. Kostendekkend maken van verhuur sportvelden

-1.000

-1.250

-1.500

-9.750

PPN

27. Project Wielwaal

520.000

PPN

28. Overige verdienopgave welzijnswerk

-206.326

PPN Corr

101.581

483.975

333.725

325.475

17.

Stopzetten bovenlokale zorg MEEPlus

TOTAAL

www.hardinxveld-giessendam.nl

BGR PPN Corr

Toelichting Binnen dit programma zijn een aantal correcties toegepast, deels waar het gaat om te realiseren bezuinigingen. Naar aanleiding van het amendement over het realiseren van extra besparingen met name in het sociaal domein is er nogmaals goed gekeken naar alle budgetten. Dat levert nog een aantal extra maatregelen op. Onder andere door het meer efficiënt inrichten van de bedrijfsvoering rond Sociale Dienst Drechtsteden wordt een ombuiging gerealiseerd. Maar ook blijkt dat door strengere controle op de PGB meer bespaard kan worden dan ten tijde van de Perspectiefnota 2026-2029 gedacht werd. Wat betreft de besparing op welzijn was een bedrag van €100.000 in 2026 geprognotiseerd in de perspectiefnota. Inmiddels is duidelijk dat er ten minste een structurele besparing van €143.674 gerealiseerd kan worden door het jongerenwerk niet meer door Servanda uit te laten voeren, maar centraal onder te brengen bij de organisatie die ook de jongerenwerkers levert (Jeugd-Punt). Wel zal dan het takenpakket iets uitgebreid moeten worden om de volledige doelgroep te kunnen bereiken. Hiervoor wordt €50.000 toegevoegd. Dit is het maximaal kader, waarbij geprobeerd wordt om de daadwerkelijke kosten omlaag te brengen. Netto wordt de besparing van €100.000 nog steeds gehaald. Voor het meerjarig perspectief blijft de resterende taakstelling van circa €200.000 over.

Er zal de komende tijd zorgvuldig gekeken worden welke mogelijkheden hiervoor zijn voor 2027 en verder. Daarnaast is op basis van de meest recente prognose voor 2026 nog eenmaal een besparing op de SOJ doorgevoerd. De lijn rondom besparingen en samenhang met het Sociaal Team is beschreven in hoofdstuk 2 onder Programma 3 Vitaal en Sociaal. De realisatie van het gedenkmonument op de begraafplaats is vertaald naar kapitaallasten, en daardoor afgevoerd als eenmalige investering. De realisatie zal dus in 2026 geschieden, het gaat hier enkel om een financiële mutatie. Voor de bibliotheek is een extra bijdrage nodig om de exploitatie en reservepositie van de bibliotheek sluitend te krijgen. Tot slot wordt in deze begroting voorgesorteerd op een nog te nemen besluit voor de renovatie en uitbouw van sporthal De Wielewaal; hier volgt in 2026 een kredietvoorstel voor.

www.hardinxveld-giessendam.nl

3. Beleidsindicatoren Indicator

Eenheid

Periode

HardinxveldGiessendam

Gemeenten <25.000 inwoners

Alle gemeenten

Bron

Absoluut verzuim

per 1.000 leerlingen

2019

2 DUO/Ingrado

Relatief verzuim

per 1.000 leerlingen

2024

28 DUO/Ingrado

Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers)

2024

1,3

2 DUO/Ingrado

Achterstand onder jeugd Werkloze jongeren Niet-sporters

2023

2024

49,3

2 Verwey Jonker Instituut Kinderen in Tiel 43 Gezondheidsmonitor volwassen (en ouderen), GGD'en, CBS en RIVM

Achterstand onder jeugd Kinderen in uitkeringsgezin

2023

6 Verwey Jonker Instituut Kinderen in Tiel

per 1.000 jongeren Jongeren met een delict voor de % rechter

2024

9 Bureau Halt

2022

1 CBS

Personen met een bijstandsuitkering

per 10.000 inwoners

2024

180,4

176

344 CBS - Participatiewet

Lopende reintegratievoorzieningen

per 1.000 inwoners van 1564 jaar

2024

94,5

157

203 CBS - Participatiewet

% van alle jongeren tot 18 jaar Jongeren met jeugdbescherming %

2024

10,6

14 CBS - Beleidsinformatie Jeugd

2024

1,1

1 CBS - Beleidsinformatie Jeugd

Jongeren met jeugdreclassering

2024

0 CBS - Beleidsinformatie Jeugd

2024

670

669

720 CBS - Beleidsinformatie Jeugd

Verwijzingen Halt

Jongeren met jeugdhulp

Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo

per 10.000 inwoners

www.hardinxveld-giessendam.nl

Beschrijving Er wordt gesproken van absoluut verzuim als een leerplichtige en/of kwalificatieplichtige jongere niet op een school of instelling staat ingeschreven. Er is sprake van relatief verzuim als een jongere wel op een school staat ingeschreven, maar gedurende een bepaalde tijd de lessen/praktijk verzuimt. Ook veelvuldig te laat komen kan hiertoe worden gerekend. Het percentage van het totaal aantal leerlingen van het VO en MBO (12 - 23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat. Het percentage werkeloze jongeren (16-22 jaar). Het percentage niet-wekelijkse sporters t.o.v. de bevolking van 19 jaar en ouder. Bevolking van 19 jaar en ouder dat niet minstens één keer per week aan sport doet. Het percentage kinderen tot 18 jaar dat in een gezin leeft dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. Het aantal verwijzingen Halt per 10.000 inwoners van 12 tot 18 jaar. Het percentage jongeren (12 t/m 21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen. Het aantal personen met een uitkering op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, t/m 2014) en de Participatiewet (vanaf 2015). Het aantal reintegratievoorzieningen, per 10.000 inwoners in de leeftijd van 1564 jaar. Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp ten opzicht van alle jongeren tot 18 jaar.

Het percentage jongeren tot 18 jaar met een jeugdbeschermingsmaatregel ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar. Het percentage jongeren (12-22 jaar) met een jeugdreclasseringsmaatregel ten opzichte van alle jongeren (12-22 jaar). Aantal per 10.000 inwoners in de betreffende bevolkingsgroep.

4. Begrotingssubsidie MAG In de Maatschappelijke Agenda (MAG) zijn ook de subsidies aan grotere instellingen opgenomen. Deze instellingen moeten jaarlijks een aanvraag doen, waarbij ook afspraken moeten worden gemaakt over de doelstellingen. Om het proces te vereenvoudigen bestaat de mogelijkheid om een begrotingssubsidie te verstrekken. Voorgesteld wordt om de hieronder genoemde bedragen als maximale MAG begrotingssubsidie aan te merken. Sommige bedragen worden nog aangevuld met incidentele SPUK middelen. Begrotingssubsidie MAG

2026

Bibliotheek

€ 494.000

Servanda

€ 600.000

Stichting Cultuur

€ 12.000

Jong JGZ

€ 72.953

Humanitas Homestart

€ 19.500

Koperen Knop

€ 15.000

www.hardinxveld-giessendam.nl

Programma 4 Ruimte en economie 1. Lasten en baten Bedragen x € 1.000

Programma 4 Ruimte en economie

Jaarrekening 2024 Lasten

045 Economie 050 Weekmarkt 055 Beleggingen 155 Grondexploitatie 160 Omgevingszaken 165 Ruimtelijke ontwikkeling 170 Volkshuisvesting Saldo van baten en lasten Mutaties reserves Resultaat

Baten

-591 -45 -15 -2.046 -1.212 -1.665 -257 -5.830 -23 -5.853

0 36 222 1.268 653 669 0 2.848 1.106 3.953

Begroting 2025 Saldo -591 -10 207 -778 -560 -996 -256 -2.983 1.083 -1.900

Lasten -582 -37 -5 -4.911 -1.050 -695 -222 -7.502 0 -7.502

Baten 0 38 199 4.761 415 111 1 5.525 30 5.555

Begroting Begroting Begroting 2027 2028 2029

Begroting 2026 Saldo -582 1 194 -150 -635 -584 -221 -1.977 30 -1.947

Lasten -601 -36 -5 -4.889 -1.035 -1.087 -167 -7.819 0 -7.819

Baten 0 38 165 4.889 376 111 1 5.580 0 5.580

Saldo -601 1 160 0 -659 -976 -166 -2.239 0 -2.239

Saldo -586 2 245 0 -530 -976 -173 -2.018 0 -2.018

Saldo -586 2 245 0 -530 -976 -173 -2.017 0 -2.017

- = Nadelig / + = Voordelig

Specificatie lasten (x 1.000)

www.hardinxveld-giessendam.nl

2. Toelichting op budget aanpassingen Vanuit Perspectiefnota 2026-2029 en Begroting 2026 Nr.

Voordeel / Nadeel

Omschrijving

2026

2027

2028

2029

Herkomst

Centrumvisie

200.000

PPN

Centrumvisie

N/V

-100.000

100.000

PPN Corr

DEAL is gestopt per mei 2025 met werkzaamheden voor onze gemeente

-45.000

PPN

Onderzoek haalbaarheid uitbreiding Woonwagenkamp

40.000

PPN

Corr. onderzoek haalbaarheid uitbreiding Woonwagenkamp worden kapitaallasten

-40.000

PPN Corr

Bijdrage I-Lab 2026

15.000

PPN

TOTAAL

70.000

55.000

Toelichting De binnen dit programma opgenomen saldi zijn op hoofdlijnen conform de Perspectiefnota 2026-2029, met enkele correcties. Allereerst geldt voor de Centrumvisie dat er aanpassing is gedaan op de manier waarop de voor deze ontwikkeling gereserveerde gelden zijn verwerkt: een spreiding over vier jaar in plaats van twee jaar. Daarbij is het doel te komen tot een systeemreserve ten behoeve van de realisatie van de centrumvisie. Hoewel de spreiding over de totale looptijd van de begroting is, gaat het op dit moment nog steeds om een eenmalige investering. En ook voor het onderzoek naar de haalbaarheid van het woonwagenkamp geldt dat hier een vertaling naar kapitaallasten is gemaakt waardoor deze als eenmalige investering wordt afgevoerd maar meerjarig onderdeel is van de kapitaallasten. Onder dit programma valt ook de ontwikkeling van ’t Oog (€600.000 voor 2026-2029). In de Halfjaarrapportage 2025 was voor 2025 al een bedrag van €200.000 opgenomen inclusief meerjarige doorkijk. Dat betekent dat de €600.000 onderdeel is van de cijfers van deze begroting en dat de raad met het vaststellen van de begroting 2026-2029 daar nu definitief een keuze over maakt (later onder te brengen in het gebiedsfonds als de raad daarvoor kiest). Ook hier geldt dat het voorkeursscenario uit de Perspectiefnota 2026-2029 leidend is.

3. Beleidsindicatoren Indicator

Eenheid

Periode

Functiemenging

2024

Vestigingen (van bedrijven)

per 1.000 inw.15 t/m 64jr

2024

Banen

per 1.000 inwoners van 1564 jaar

2024

785,7

719

2024

77,3

Netto arbeidsparticipatie

Hardinxveld- Gemeenten Alle Bron Giessendam <25.000 gemeenten inwoners 54,6 50 55 CBS BAG / LISA bewerking ABF Research 149,4 195 191 LISA

www.hardinxveld-giessendam.nl

Beschrijving

De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen. Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 jaar. 850 LISA Onder een baan wordt een vervulde positie verstaan. Dit betreffen zowel fulltimers, parttimers als uitzendkrachten. 73 CBS - Arbeidsdeelname Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking.

Programma 5 Financiering/Algemene dekkingsmiddelen /Bedrijfsvoering 1. Lasten en baten Bedragen x € 1.000

Programma 5 Financiering / Algemene dekkingsmiddelen / Bedrijfsvoering

Jaarrekening 2024 Lasten

185 Belastingen 190 Beleggingen 205 Stelpost nieuw beleid/onvoorzien 210 Uitkering gemeentefonds 215 Kapitaallasten 220 Bedrijfsvoering Saldo van baten en lasten Mutaties reserves Resultaat

Baten

-500 -1 102 0 -24 -6.572 -6.995 -598 -7.594

5.207 68 364 34.695 42 67 40.444 216 40.659

Begroting 2025 Saldo 4.707 67 467 34.695 18 -6.505 33.448 -383 33.066

Lasten -451 -1 -504 0 116 -7.060 -7.899 -253 -8.152

Baten 5.810 79 572 36.602 12 27 43.102 113 43.215

Begroting Begroting Begroting 2027 2028 2029

Begroting 2026 Saldo 5.359 78 69 36.602 128 -7.032 35.203 -140 35.063

Lasten -568 -1 -802 0 147 -7.610 -8.834 -96 -8.930

Baten 6.928 72 517 38.353 4 37 45.911 63 45.974

Saldo

6.360 71 -286 38.353 151 -7.572 37.076 -33 37.044

6.820 71 -593 37.887 85 -7.538 36.733 -31 36.702

7.256 71 -643 37.085 377 -7.820 36.326 43 36.369

7.256 71 -692 37.730 396 -7.766 36.996 44 37.040

- = Nadelig / + = Voordelig

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: http://raad.hardinxveld-giessendam.nl/api/v1/meetings/1128/documents/33761