Programmabegroting 2026-2029.pdf

November

2025 Begroting 2026-2029 De begroting van een dynamische gemeente in ontwikkeling

www.hardinxveld-giessendam.nl

1

Inhoudsopgave Inhoudsopgave

2

1 Inleiding

4

2 Deel 1 Beleidsbegroting

9

Programmaplan

9

2.2 Algemene Dekkingsmiddelen

20

2.3 Onvoorzien

21

2.4 Wet Open Overheid (WOO)

21

Paragrafen

22

2.5 Paragraaf Bedrijfsvoering

22

2.6 Paragraaf Lokale Heffingen

25

2.7 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing

32

2.8 Paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen

41

2.9 Paragraaf Financiering en Treasury

51

2.10 Paragraaf Verbonden partijen

58

2.11 Paragraaf Grondbeleid

70

Deel 2 Financiële Begroting

86

Overzicht van Baten en Lasten en toelichting

86

3.1 Begroting 2026 per programma

86

3.2 Begroting 2026 totaal

99

3.3 Overzicht taakvelden

100

3.4 Overzicht saldi taakvelden per programma

103

3.5 Incidentele baten en lasten

105

3.6 Overzicht beoogde incidentele en structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves

107

3.7 Berekening aandeel gemeente in EMU-saldo

109

www.hardinxveld-giessendam.nl

2

Uiteenzetting Financiële positie en toelichting

110

3.8 Jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume

110

3.9 Overzichten overhead en treasury

110

3.10 Totaaloverzicht investeringsplan

111

3.11 Verkorte balans/overzicht financiering

114

3.12 Kasstroomoverzicht

115

Kastroomoverzicht t.b.v. investeringsplanning

116

3.13 Overzicht van reserves en voorzieningen

117

www.hardinxveld-giessendam.nl

3

1 Inleiding Met gepaste trots presenteren wij u de begroting 2026: een document dat de ontwikkeling reflecteert die de afgelopen tijd is ingezet rondom de producten van de Planning en Control Cyclus. Deze begroting geeft niet alleen inzicht in de beleidsvoornemens voor 2026 en de financiële vertaling daarvan, maar er wordt ook inzichtelijk gemaakt hoe het organisatorisch en financieel fundament gelegd wordt voor de opgaven die wij als gemeente het hoofd moeten, willen en in goede onderlinge samenwerking kunnen bieden. Want met deze begroting wordt op constructieve wijze invulling gegeven aan de laatste periode van het coalitieakkoord ‘Samen krachtig voortbouwen’. Het college is er daarbij van overtuigd dat dit een stevig fundament legt voor het opvolgende college en de nieuwe gemeenteraad. Koers houden in roerige tijden Een stevig fundament is een belangrijk uitgangspunt in relatie tot ontwikkelingen die met name 2026 zullen beïnvloeden. Allereerst is het afwachten wat de invloed van de landelijke verkiezingen van najaar 2025 zal zijn, en met name welke opgaven een nieuwgevormd kabinet aan gemeenten oplegt. Daarnaast is het ook een jaar van gemeentelijke verkiezingen, en zal dus het lokale speelveld opnieuw worden bepaald. In de derde plaats zal ook 2026 een jaar zijn waarin geopolitieke krachten invloed hebben op ons als gemeente.

Zaken als economische stabiliteit, mondiale veiligheid en het vluchtelingenvraagstuk bijvoorbeeld. Maar ook landelijke en provinciale vraagstukken als de afweging tussen woningbouw en ruimte voor natuur en water hebben invloed op onze gemeente. Die bepalen mede onze lokale bewegingsvrijheid, inzet en resultaten. Waarbij het helpt om stevig in de schoenen te staan en een grotere mate van financiële en organisatorische onafhankelijkheid te kennen. En waarbij de organisatie in een onvoorspelbare context moet kunnen vertrouwen op haar eigen uitvoeringskracht. Opzet van de begroting In lijn met de doorontwikkeling van de P&C-cyclus heeft deze begroting een herkenbare opbouw die gekoppeld is aan de vijf financiële programma’s. Bij elk van deze programma’s vindt u een duidelijk overzicht van de strategisch inhoudelijke doelstellingen, voorzien van een nadere toelichting en financiële vertaling. Het geheel vindt u financieel verwerkt in hoofdstuk 3. Daarmee wordt de raad ook goed in staat gesteld om haar controlerende en kaderstellende rol in te vullen: door grip te houden op de activiteiten die uitgevoerd worden en te bepalen wat dit mag kosten.

Financieel perspectief als trendbreuk In de begroting zoals die de afgelopen jaren aan de gemeenteraad voorgelegd werd was vooral een beheergemeente te herkennen: doen wat nodig is vanuit het hier en nu, scherp aan de wind zeilen als het gaat om het bewaken van de nullijn en in mindere mate voorsorteren op de toekomst. In zowel de Perspectiefnota 2026-2029 als de vertaling daarvan in voorliggende begroting is meer een ontwikkelgemeente te herkennen: grote opgaven met een stevige financiële vertaling en maatschappelijk rendement op korte, maar vooral ook op lange termijn. Waarbij met name het financieel aspect de aandacht vraagt: om de dienstverlening, voorzieningen en kwaliteit van de buitenruimte op orde te houden én te ontwikkelen zal ook het financieel fundament verstevigd moeten worden. Daarmee worden trends van de afgelopen jaren doorbroken. Deze begroting stuurt aan op het in meerjarig perspectief juist doen toenemen van de financiële reserves en voorzieningen, waar de trend de afgelopen jaren juist een afname liet zien. Om dat te bewerkstelligen is, in het licht van alle opgaven die er liggen, een belangrijk instrument ingezet: een verhoging van de onroerendzaakbelasting (OZB). Ook daar is sprake van een trendbreuk omdat er jaarlijks enkel een indexatie van de OZB op basis van inflatie is toegepast.

Echter, ook hier is ingezet op daadkracht om verschraling tegen te gaan. En voldoende vet op de botten te hebben om de komende jaren de uitdagingen aan te kunnen. Ook met de overtuiging dat de kosten voor de baat uit gaan: nu investeren is noodzakelijk om straks economisch, maatschappelijk en op onderdelen ook financieel rendement te realiseren.

www.hardinxveld-giessendam.nl

4

Drie pijlers Om als gemeente toekomstbestendig te zijn, zetten we in op drie pijlers: een sterke organisatie, een sterk bestuur en een gezonde financiële positie. Logischerwijs heeft deze begroting vooral betrekking op de derde pijler (de gezonde financiële positie), maar deze is niet los te zien van de eerste twee pijlers. Allereerst de sterke organisatie. U leest hier meer over terug in de paragraaf Bedrijfsvoering. Waarbij een sterke organisatie zeker niet enkel af te leiden is uit de omvang van de organisatie, meer juist ook gekoppeld is aan een goed werkend organisatiemodel met een onderliggende sturingsfilosofie. Waarmee sturing op ‘tijd, kwaliteit en blijven binnen de financiële kaders’ geborgd is in de voorliggende begroting. Hier heeft de organisatie zich stevig op ontwikkeld, waarbij gestuurd wordt op een adequate organisatieomvang. De pijler ‘sterk bestuur’ is onder andere vertaald in de Toekomstvisie en Omgevingsvisie, waarmee de koers voor de toekomst uitgezet is. Zoals aangegeven is de pijler ‘gezonde financiële positie’ vertaald in de Perspectiefnota en Begroting 2026-2029. Waarbij het belangrijkste uitgangspunt is dat er gestuurd wordt op het doen toenemen van de financiële reserves en voorzieningen.

Niet als doel op zich maar om daarmee voldoende slagkracht te hebben voor de uitvoering van het beheer van de openbare ruimte, het onderhouden en toevoegen van voorzieningen en de ambities op onder meer het gebied van woningbouw. We hopen dat u met ons deze opzet van de begroting kunt waarderen en wensen u een goed Debat en Besluit op 13 november 2025. Zegen en dank aan God Wij weten ons bevoorrecht om te mogen leven in een land waar het leven voor velen goed is en hebben daarbij een gevoel van dankbaarheid. Een groot aantal burgers in onze gemeente geeft die dankbaarheid ook een religieuze verdieping en vraagt zegen en brengt dank aan God. Dat gevoelen, zo weten wij, wordt door een groot deel van uw raad en ons college gedeeld.

Burgemeester en wethouders van Hardinxveld-Giessendam, de secretaris,

de burgemeester,

S.M. van der Stel

D.A. Heijkoop

www.hardinxveld-giessendam.nl

5

1.1 Leeswijzer De begroting bestaat in hoofdlijnen uit twee delen: een beleidsmatig deel [hoofdstuk 2] en een financieel deel [hoofdstuk 3]. Het beleidsmatig deel is ingedeeld volgens de vijf programma’s. Elk programma kent een eigen paragraaf, die is opgebouwd uit een algemene duiding op het programma, verbinding met het coalitieakkoord en een nadere specificatie van de specifieke beleidsdoelen in 2026 horende bij het programma. Daarnaast zijn aan hoofdstuk 2 ook de verschillende paragrafen toegevoegd, waaronder de paragraaf bedrijfsvoering. Hoofdstuk 3 betreft de Financiële begroting, toegelicht in verschillende onderdelen en voorzien van een uiteenzetting van de financiële positie, overige toelichting en een kasstroomoverzicht. 1.2 Gehanteerde uitgangspunten Bij de samenstelling van deze begroting zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: • Het (geamendeerde) besluit ten aanzien van het voorkeursscenario uit de Perspectiefnota 2026-2029 is de basis voor deze begroting. • De begroting 2026-2029 wordt, evenals voorgaande begrotingen, opgesteld op basis van constante prijzen. • De inflatieontwikkeling is gekoppeld aan de inflatie over het voor-voorgaande jaar (t-2). Dit betekent dat voor 2026 het inflatiepercentage van 2024 van toepassing is. Het percentage bedraagt 3,3%.

In de gemeenteraad van 18 december 2025 worden voorstellen gedaan omtrent de belastingtarieven voor 2026. • In deze begroting is rekening gehouden met de septembercirculaire 2025. In het verleden werd u over de septembercirculaire via een afzonderlijke raadsinformatiebrief geïnformeerd en werden de uitkomsten via de 1ste begrotingswijziging in de begroting verwerkt. • De berekening van de OZB-opbrengst is gedaan aan de hand van de prognose 2026 vanuit het SVHW (peildatum september 2025), waarbij de waardeontwikkeling (9,47% voor woningen en 2,2% voor niet-woningen) en de inflatie (3,3%) is meegenomen. • De extra OZB-opbrengst is gelijkmatig verdeeld over woningen en niet-woningen. • Voor de begroting 2026-2029 zijn op dit moment de volgende aantallen van toepassing: • 19.126 inwoners (per 1 januari 2025); • 8.413 objecten met rioolplicht (gebaseerd op opgave SVHW); (peildatum september 2025); • 7.742 objecten met afvalstoffenheffing plicht (gebaseerd op opgave SVHW) (peildatum september 2025). • Voor de formatie wordt uitgegaan van de formele sterkte per 1 juli 2025 123,4 fte (excl. college). • Er wordt geen algemeen inflatiepercentage toegepast. In de meerjarenraming worden de budgetten individueel tegen het licht gehouden zodat, afhankelijk van trends en ontwikkelingen, bijstellingen plaats kunnen vinden.

• De verwachte loonontwikkeling is gebaseerd op de huidige CAO die nog een looptijd heeft tot en met 31 maart 2027. 1.3 Financieel meerjarenperspectief Als uitgangspunt voor het meerjarenperspectief geldt het voorkeursscenario vanuit de Perspectiefnota 2026-2029. In deze perspectiefnota werd zichtbaar dat met name de jaren 2027 en verder een uitdaging vormen als het gaat om het sluitend krijgen van de begroting. Daarbij wordt deels gekeken naar de landelijke overheid die op een aantal vlakken de uitkeringen heeft teruggebracht ten opzichte van de groei van het aantal verantwoordelijkheden dat bij lokale overheden is gelegd. Toch zijn die effecten minder van invloed dan vooraf werd gedacht, en zijn woorden als ‘ravijnjaar’ in die zin niet of minder van toepassing als het gaat om Hardinxveld-Giessendam. Dat neemt niet weg dat er op het gebied van het financieel meerjarenperspectief een flinke uitdaging ligt. Daarbij zijn drie factoren het meest van belang, welke u ook vertaald ziet in onderstaand meerjarenperspectief.

www.hardinxveld-giessendam.nl

6

Allereerst zijn wij een gemeente met de nodige opgaven als het gaat om woningbouw en voorzieningen bijvoorbeeld. Logische ontwikkelingen die vragen om investeringen. Dat betekent ook dat we de financiële armslag van de gemeente moeten vergroten. Daarbij kunnen wij als gemeente kapitaal aantrekken, maar we zullen tegelijkertijd onze financiële positie moeten versterken door het toevoegen op reserves en voorzieningen. Ten tweede worden de nodige beheerplannen geactualiseerd, waarvan een belangrijk deel van de actualisatie plaats vindt in 2026. Denk hierbij aan de beheerplannen wegen, openbare verlichting en het integraal huisvestingsplan voor scholen. Na actualisatie van de beheerplannen volgt logischerwijs de uitvoering daarvan, met de nodige financiële effecten als gevolg. Deze zullen vooral in de jaren 2027 en verder worden meegenomen, deels vertaald middels de risicoparagraaf omdat de precieze bedragen nu nog niet bekend zijn. Tot slot is het logisch om ten aanzien van het sluitend krijgen van de begroting twee knoppen duidelijk in beeld te hebben, namelijk: het toevoegen van inkomsten en het verminderen van de uitgaven. Om bij die laatste te beginnen: de afgelopen jaren is er sterk gestuurd op het terugbrengen van de uitgaven, waarbij ook de nodige resultaten zijn behaald, met name in het sociaal domein.

Gezien de financiële omvang van dit domein lijkt het ook logisch daarnaar te kijken als het gaat om ombuigingen in het uitgavepatroon. Maar daar zit een limiet aan. Een belangrijk deel van het werk binnen het sociaal domein is gericht op preventie; voorkomen dat problematiek uit de hand loopt met grote impact voor mens én portemonnee als gevolg. Dat punt lijkt bereikt als het gaat om ombuigingen. De pijler ‘sterke organisatie’ moet daarbij niet uit het oog verloren te worden. Een solide Sociaal Team is nodig om passende hulp te blijven bieden. Dat geldt vanzelfsprekend ook voor andere onderdelen van de organisatie: uitvoeringskracht én sturing hierop zijn essentieel voor het bereiken van resultaten. De combinatie van deze drie factoren maakt dat het onvermijdelijk is de knop ‘toevoegen van inkomsten’ in te zetten. Dit vertaalt zich primair in het verhogen van de onroerendzaakbelasting (OZB). Deze is dan ook in de perspectiefnota al opgenomen, en is ook in onderstaand meerjarenperspectief meegenomen. Hierbij gaat het nadrukkelijk om een gestapelde verhoging van de OZB in de komende jaren. De eerste verhoging is vooral begrotingstechnisch: we passen een correctie toe op basis van inflatie en verwachte waardeontwikkeling. Vervolgens zijn de geprognotiseerde extra opbrengsten vanuit de perspectiefnota overgenomen.

De extra stapeling in 2027 en 2028 is ook onderdeel van deze begroting. Zoals toegezegd zal er jaarlijks gekeken worden naar actuele cijfers en inzichten, zodat de lasten niet meer worden verzwaard dan nodig is op basis van het toekomstperspectief. Concreet betekent dit dat bij de Perspectiefnota 2027-2030 het eerstvolgende moment is waar deze inzichten en effecten in beeld gebracht en besproken worden. Daarbij is het goed om te realiseren dat hierbij juist een koppeling gemaakt kan worden met de uitvoering van beheerplannen en het toevoegen van voorzieningen: maatregelen die inwoners direct zien en merken. Je krijgt waar je voor betaalt. 1.4 Actueel beeld De opgaven die ook financieel vertaald worden zijn als het goed is herkenbaar op basis van eerdere P&C-producten en recent genomen besluiten. Echter, er zijn een aantal ontwikkelingen die een nadere toelichting vragen. Allereerst en bovenal laat deze begroting eerder dan verwacht een positief resultaat zien. In de Perspectiefnota 2026-2029 werd verondersteld in 2026 nog in te moeten teren op de reserves (€800.000), terwijl ook de inkomsten moesten worden verhoogd om tot een positief resultaat te komen. Om dan vanaf 2027 structureel naar een positief resultaat te gaan, met als doel het financieel fundament te versterken door niet langer in te teren op de reserves.

Met deze begroting is dit punt nu al bereikt: de onttrekking van €800.000 uit de reserves is niet nodig om tot een positief resultaat te komen. Dat vraagt om een stuk duiding, met name ten opzichte van de perspectiefnota. De verschillen kunnen als volgt worden verklaard:

www.hardinxveld-giessendam.nl

7

a. Het positieve meerjarige resultaat dat ook in de halfjaarrapportage zichtbaar was is in deze begroting verwerkt (circa €150.000) b. Diverse mutaties, waaronder die rondom kredieten, leiden tot een positief begrotingsresultaat (ruim €300.000) c. De berekening van de OZB is op basis van geactualiseerde cijfers, waarbij de waardestijging bij de PPN als minder omvangrijk werd geprognotiseerd (circa €450.000 extra inkomsten) d. De risicoparagraaf is met €300.000 verlaagd. Het terugbrengen van de risicoparagraaf past bij de oproep meer risicovol en reëel te begroten. Tegelijk is de realiteit ook dat niet overal grip en regie is op de uiteindelijke financiële omvang van de te behalen doelstellingen, met name als het gaat om regionale samenwerkingen, verplichtingen vanuit de Rijksoverheid of de onvoorspelbaarheid van de omvang van problematiek in het sociaal domein. Het college acht het daarom verstandig om de risicoparagraaf voor 2026 niet volledig af te bouwen, maar we hebben wel het vertrouwen dat verlaging met €300.000 reëel is. Financieel meerjarenperspectief Begrotingsresultaat primaire begroting Effecten meicirculaire Effecten voorkeursscenario PPN 2026-2029 OZB Onttrekking Reserves en Voorzieningen Saldo na PPN 2026 - 2029

2026 -2.370.672 3.617.000 -2.532.496 487.500 800.000 1.332

2027 -1.609.639 3.419.000 -2.760.425 952.500 1.436

2028 -1.082.008 2.535.000 -2.836.433 1.387.500 4.059

2029 -1.181.355 2.677.000 -2.775.407 1.387.500 107.738

Bijstellingen HJR 2026-2029 Gedeeltelijke invulling onttrekking Reserves en Voorzieningen Saldo na HJR 2025

146.718 -49.000 99.050

140.718 142.154

140.718 144.777

140.718 248.456

Elimineren voorgenomen OZB verhoging in PPN 2026-2029 Elimineren onttrekking reserves en voorzieningen Saldo exclusief OZB en onttrekking reserves en voorzieningen

-487.500 -751.000 -1.139.450

-952.500 -810.346

-1.387.500 -1.242.723

-1.387.500 -1.139.044

Afschrijvingen en Rente OZB (aansluiting naar huidig saldo) Septembercirculaire Verschuiving centrumplan Extra bezuinigingen Sociaal Domein Extra kosten Sociaal Domein Correctie PPN beschermd Wonen en Opvang Bibliotheek Bijstellingen vanaf 2026 en correctie PPN2026 vanaf 2026 Saldo vóór verwerking OZB aanpassing en Risicoparagraaf

324.532 455.363 2.000 100.000 229.694 -193.194 -150.000 -100.000 45.075 -425.980

23.120 455.363 17.000 100.000 244.934 -171.078 -150.000 39.972 -251.035

28.182 455.363 -69.000 -100.000 244.934 -171.078 39.972 -814.350

-166 455.363 486.000 -100.000 244.934 -171.078 -6.616 -230.607

Verlaging Risicoparagraaf OZB

300.000 487.500

952.000

1.387.500

1.387.500

361.520

700.965

573.150

1.156.893

TOTAAL Begroting 2026 - 2029

www.hardinxveld-giessendam.nl

8

2 Deel 1 Beleidsbegroting Programmaplan Programma 1 Dienstverlening en bestuur Context en trends Ook in Hardinxveld-Giessendam is merkbaar dat er steeds hogere eisen gesteld worden aan dienstverlening. Daarbij worden inwoners mondiger en wordt er gebruik gemaakt van een steeds breder pallet aan online en offline communicatiekanalen: van een bezoek aan de balie of een vraag per telefoon tot het gebruik maken van social media en specifieke applicaties zoals de Fixi-app. Dat vraagt een meer flexibele en aangepaste werkwijze. Om in staat te zijn meer klantgericht te werken wordt geput uit het klanttevredenheidsonderzoek en een nog op te zetten kennisbank voor het Klant Contact Centrum (KCC). Op basis daarvan wordt een klantreis dienstverlening opgesteld. Daarnaast is 2026 een jaar van lokale verkiezingen: ook rondom deze verkiezingen wordt de nodige inzet gedaan, onder andere door het organiseren van informatie- en voorlichtingsbijeenkomsten voor onze inwoners. Ook het ondersteunen van het nieuwe college en de nieuwe gemeenteraad bij het maken van een uitvoeringsprogramma zal de nodige aandacht vragen. In de nieuwe periode is het tijdig betrekken van zowel raad als college bij het maken van belangrijke keuzes opnieuw het uitgangspunt.

In de huidige periode is er onder andere als gevolg van de rapporten Deloitte & De Reeder meer invulling aan dualisme, onder andere in de wijze waarop het Debat en Besluit wordt vormgegeven. De komende jaren vraagt dit verdere doorontwikkeling en evaluatie, maar de achterliggende gedachte blijft centraal staan: de raad stelt duidelijke kaders vast, zodat het college voortvarend aan de slag kan met de uitvoering. Maatschappelijke doelen De uitvoeringsdoelen ontlenen we aan het Coalitieakkoord 2022-2026. Een aantal belangrijke doelen uit dit akkoord zijn: • Mensen boven regels als leidraad voor onze manier van werken en denken, waarbij processen en systemen zo ingericht worden dat het menselijk contact het uitgangspunt is. • Daarbij gaan we als medewerkers uit van de gedachte dat dienstverlening centraal staat in ons werk. • Ook tussen bestuur en organisatie wordt ingezet op een andere manier van samenwerken. De aandacht wordt verlegd naar meer contact en interactie met de samenleving en het eerder betrekken van het bestuur bij te maken afwegingen en keuzes. Uitvoeringsdoelen en -middelen Beleidsopgaven 2026

Middelen €

We organiseren een voorlichtings- en informatieavond ten behoeve van de gemeenteraadsverkiezingen 2026.

Realisatie binnen de beschikbare ambtelijke capaciteit en middelen

We voeren een klanttevredenheidsonderzoek uit.

Realisatie binnen de beschikbare ambtelijke capaciteit en middelen

We zetten een kennisbank Klant Contact Centrum op.

Realisatie binnen de beschikbare ambtelijke capaciteit en middelen

We zetten een klantreis dienstverlening op.

Realisatie binnen de beschikbare ambtelijke capaciteit en middelen.

We ondersteunen het nieuwe college en de nieuwe gemeenteraad in het maken van een uitvoeringsprogramma.

Realisatie binnen de beschikbare ambtelijke capaciteit

www.hardinxveld-giessendam.nl

9

Programma 2 Leefomgeving en veiligheid Context en trends Het beheer, maar vooral ook het onderhoud van de buitenruimte is een belangrijke opgave. Dit beheer en onderhoud is, buiten calamiteiten om, gebaseerd op beheerplannen, waarin de nodige werkzaamheden zijn beschreven, voorzien van een begroting en vertaald naar een meerjarenplanning. Een aantal belangrijke beheerplannen, waaronder die voor wegen, civiele kunstwerken en openbare verlichting, zijn toe aan actualisatie. Deze actualisatie vindt plaats in 2026, de planmatige en financiële vertaling heeft vervolgens zijn weerslag op de komende jaren. Hierbij moet er rekening mee worden gehouden dat de geactualiseerde plannen tenminste een indexering van kosten laten zien, maar mogelijk ook vragen om investeringen of het inlopen op achterstanden in beheer en onderhoud. Hier wordt in het meerjarenperspectief op voorgesorteerd, met name door de risicoparagraaf van €600.000 vanaf 2027 en de geprognotiseerde OZB-verhoging in stand te houden. Daarnaast is 2026 het jaar waarin enkele belangrijke projecten starten qua uitvoering, zoals de herinrichting van Buitendams. Maar ook het verbeteren van fietspaden om daarmee meer alternatieven voor het autogebruik te bieden, bijvoorbeeld bij de Spoorweg. Ook het thema Duurzaamheid vraagt de nodige aandacht.

Allereerst zal gewerkt worden aan het (onder de Omgevingswet verplichte) Warmteprogramma. Dit programma heeft als doel een concreet handelingsperspectief voor het alternatief voor aardgas voor koken en verwarmen voor de bebouwde omgeving te bieden. Een belangrijke vraag die daarbij beantwoord dient te worden is of in ons dorp een warmtenet in de wijken De Peulen en mogelijk de Wielwijk haalbaar is of niet. Daarnaast is er blijvende aandacht voor het ontzorgen van inwoners bij het (verder) isoleren van hun woningen, met bijzondere aandacht én ondersteuning voor de kwetsbare groep die te kampen heeft met (energie)armoede. De grote uitdaging is juist die inwoners te bereiken die terughoudend staan tegenover de duurzaamheidsopgaven. Bijvoorbeeld omdat te nemen maatregelen als te ingrijpend, financieel onhaalbaar of anderszins onwenselijk worden gezien. Ook het onderwerp klimaatadaptatie krijgt de nodige aandacht. Daarbij wordt nauw opgetrokken met de buurgemeenten binnen de regio Alblasserwaard/Vijfheerenlanden (A5H), want klimaat gerelateerde opgaven zijn doorgaans grensoverstijgend van aard. Maatschappelijke doelen De uitvoeringsdoelen ontlenen we aan het Coalitieakkoord 2022-2026. Een aantal belangrijke doelen uit dit akkoord zijn: • De financiële positie van de gemeente wordt bepaald door (ruimtelijke) ontwikkelingen die de uitgaven en inkomsten van de gemeente beïnvloeden.

Voorbeelden hiervan zijn de bouw en meerjarige exploitatie van het buitenzwembad, ontwikkeling aan de Nieuweweg, de komst van de waterbus en de investeringen die gemoeid zijn met de meerjarige onderhouds- en beheerplannen voor bijvoorbeeld bruggen, riolering en onderhoud van gebouwen. • Onze inwoners voorzien we van goede informatie en Uitvoeringsdoelen en -middelen wijzen hen op energiebesparende mogelijkheden en subsidies, zodat zij goede keuzes kunnen maken. • We zetten in op andere manieren van vervoer, zoals over water met de waterbus of watertaxi of op de fiets via de snelfietsroute. • We willen meewerken aan mogelijkheden die goed zijn voor toekomstige generaties inwoners. Dat betekent werken aan klimaatadaptatie, biodiversiteit en circulariteit.

www.hardinxveld-giessendam.nl

10

Uitvoeringsdoelen en -middelen Beleidsopgaven 2026

Middelen €

We actualiseren het beheerplan civiele kunstwerken en bieden dit aan ter besluitvorming.

Realisatie binnen beschikbare ambtelijke capaciteit. Eventuele financiële effecten van het besluit zelf zijn integraal onderdeel van besluitvorming

We actualiseren het beheerplan openbare verlichting en bieden Er is vanuit het voorkeursscenario PPN dit aan ter besluitvorming. 2026-2029 €15.000 voor 2026 opgenomen in de begroting voor het opstellen van het beheerplan. Eventuele financiële effecten van het besluit zelf zijn integraal onderdeel van besluitvorming We actualiseren het beheerplan wegen en bieden dit aan ter besluitvorming.

We actualiseren onze Lokale Adaptatie Strategie op basis van de in 2025 gevoerde (regionale) risicodialogen.

Realisatie binnen huidige ambtelijke capaciteit. Eventuele financiële effecten van het besluit zelf zijn integraal onderdeel van besluitvorming Realisatie binnen beschikbare ambtelijke capaciteit. Eventuele financiële effecten worden gekoppeld aan de budgetten en reserves van het programma Duurzaamheid, inclusief de beschikbare SPUKS en doeluitkering

We geven uitvoering aan het tweede jaar van de Meerjarig Realisatie binnen beschikbare Collectieve Ontzorging (MCD) waarmee we inwoners ontzorgen ambtelijke capaciteit en financiële op het gebied van woningisolatie en energiebesparing. contouren van het programma Duurzaamheid, specifiek de SPUK Lokale Aanpak Isolatie We herzien de laadvisie en leggen deze ter vaststelling voor aan de gemeenteraad.

Realisatie binnen beschikbare ambtelijke capaciteit. Eventuele financiële effecten van het besluit zelf zijn integraal onderdeel van besluitvorming

We reconstrueren het kruispunt Nieuweweg - Rivierdijk.

Realisatie binnen beschikbare ambtelijke capaciteit; de uitvoeringskosten komen ten laste van de ontwikkelaar IJzergieterij

We starten de uitvoering van de herinrichting van Buitendams.

Realisatie uit de voorziening gekoppeld aan het wegenbeheerplan

We starten in 2026 met de uitvoering van de verbreding van de Spoorweg en het bijhorende fietspad.

Realisatie uit de voorziening gekoppeld aan het wegenbeheerplan en dekking vanuit beschikbare subsidie PZH

www.hardinxveld-giessendam.nl

11

We starten met de voorbereiding van de herinrichting spoorwegovergang indien eind 2025 besloten wordt tot deze herinrichting We stellen een warmteprogramma op waarin het handelingsperspectief voor 'aardgasvrij verwarmen en koken' voor de hele gebouwde omgeving is vastgelegd.

Realisatie uit de voorziening gekoppeld aan het wegenbeheerplan

We stellen milieuregels in het omgevingsplan op voor de thema’s geluid, externe veiligheid, geur en lichthinder buitengebied.

Realisatie binnen beschikbare ambtelijke capaciteit en externe deskundigheid, gedekt vanuit het budget omgevingswet en OZHZ

We vertalen de opgaven uit de Duurzaamheidsagenda naar een gemeente brede, integrale aanpak van de duurzaamheidsopgaven waarbij elk beleids- en uitvoeringsdeel van de organisatie in staat wordt gesteld uitvoering te geven aan deze opgaven.

Realisatie binnen beschikbare ambtelijke capaciteit en financiële contouren van het programma Duurzaamheid, specifiek de SPUK CDOKE

We voeren de reconstructie van de Hakgriend uit.

Realisatie uit de voorziening gekoppeld aan het wegenbeheerplan en inzet van de SPUK Impulsgelden.

We voeren de rioolrenovatie in Giessendam-West uit.

Realisatie uit de voorziening gekoppeld aan het watertakenplan.

We werken regionaal samen om te komen tot de Regionale Energie Strategie 2.0, met de gezamenlijke Energievisie als uitgangspunt.

Realisatie binnen beschikbare ambtelijke capaciteit en financiële contouren van het programma Duurzaamheid, specifiek de SPUK CDOKE

Realisatie binnen beschikbare ambtelijke capaciteit en financiële contouren van het programma Duurzaamheid, specifiek de SPUK CDOKE

We leggen het beheerplan begraafplaatsen ter vaststelling voor Realisatie binnen beschikbare aan de gemeenteraad. ambtelijke capaciteit We bieden het geactualiseerde Bomenbeleidsplan aan voor besluitvorming.

Realisatie binnen beschikbare ambtelijke capaciteit. Eventuele financiële effecten van het besluit zelf zijn integraal onderdeel van besluitvorming

Programma 3 Vitaal en sociaal Context en trends In 2015 hebben de drie grote decentralisaties in het sociaal domein plaatsgevonden. Sindsdien zijn gemeenten verantwoordelijk voor jeugdzorg, werk en inkomen én zorg aan langdurig zieken en ouderen. Al die jaren is een van de belangrijkste vragen, ook voor onze gemeente en regio, hoe er passende zorg geboden kan worden, zonder dat het aspect van kostenbeheersing uit het oog wordt verloren. Enkele jaren terug is er lokaal een belangrijke ontwikkeling in gang gezet: het in eigen beheer nemen van het Sociaal Team om passende zorg dicht bij de inwoners te kunnen bieden.

www.hardinxveld-giessendam.nl

12

Dit team is de afgelopen jaren in ontwikkeling en kent een bepaalde opbouw. Waar eerst een enkele medewerker in dienst was en diverse specialisaties nog ingehuurd werden, hebben we nu een stabiele vaste basis van het team. Dat vraagt wel enige duiding ten aanzien van de cijfers in deze begroting. De benodigde specialisaties werden in eerdere jaren via een inhuurconstructie gedekt uit (incidentele) middelen/overschotten. Om ook binnen dit team een stevig fundament te leggen is er in de begroting een correctie doorgevoerd om betreffende medewerkers definitief onderdeel te maken van de bestaande formatie. Hiermee borgen we dat inwoners ook de komende jaren de benodigde hulp kunnen krijgen. Maar dat niet alleen. Inmiddels zien we een forse vermindering van de kosten bij de Serviceorganisatie Jeugd (SOJ). Dit is te duiden als direct rendement op de koers die ingezet is met het Sociaal Team. In deze begroting is nog eens een extra besparing toegevoegd op het onderdeel SOJ ten opzichte van de Perspectiefnota 2026-2029 en de Halfjaarrapportage 2025. Dat betekent bij elkaar een besparing van bijna €800.000 die zich naar het nu laat aanzien meerjarig doorzet. Het college heeft wel de overtuiging dat deze besparing richting het maximaal haalbare gaat.

Daarom zal er vanaf 2026 terughoudend omgegaan worden met het direct naar beneden bijstellen van de begroting als er een nieuwe prognose beschikbaar komt die een positiever beeld laat zien. Vanuit robuust meerjarig financieel beleid willen we eerst sturen op het meerjarig consolideren van de nu opgenomen besparingen. Naast de ontwikkelingen in het Sociaal Team zijn er ook andere uitdagingen. Een voorbeeld hiervan is de inrichting van het welzijnswerk. Een belangrijk aspect daarvan is de structurele inzet van jongerenwerkers bij een gespecialiseerde partij. In de eerste plaats om de jongeren die dat nodig hebben extra aandacht te geven en op weg te helpen richting een stabiel en zinvol leven. Daarnaast hebben we ook de overtuiging dat deze inzet bijdraagt aan het verminderen van overlast voor onze inwoners. Hierbij is samenwerking tussen jongerenwerkers, zorgprofessionals, maar met name ook met de veiligheidspartners belangrijk aspect. Het opstellen van een nieuw integraal veiligheidsplan in 2026 zal daarom ook in nauwe samenhang met de opgaven vanuit het sociaal domein benaderd worden. Maatschappelijke doelen De uitvoeringsdoelen ontlenen we aan het Coalitieakkoord 2022-2026. Een aantal belangrijke doelen uit dit akkoord zijn: • De komende jaren zetten we in op preventie: we willen voorkomen dat (zwaardere) hulp aan inwoners noodzakelijk wordt.

Dat betekent veel inzet aan de voorkant en dichtbij onze inwoners: van alert zijn op signalen die kunnen duiden op een zorgvraag tot het voorkomen dat zwaardere zorg nodig is. Ook willen we voorkomen dat onze inwoners door schulden of armoede in een mogelijk sociaal isolement terechtkomen. • Sinds begin 2022 vangt Hardinxveld-Giessendam een flink aantal vluchtelingen uit Oekraïne op in twee tijdelijke locaties. Daarnaast voldoen we aan de huisvesting van onze statushouders. Die lijn zetten we voort. De opvang die we bieden, past bij de schaal van HardinxveldGiessendam. We hebben en houden oog voor de draagkracht van de samenleving. • We zetten in op het voorkomen van ondermijning en meer bewustwording op het gebied van digitale criminaliteit en ondermijning. We vergemakkelijken de samenwerking met politie en andere partners in de driehoek van veiligheid, zorg en wonen. Met partners stellen we convenanten op om makkelijker informatie te kunnen uitwisselen en zo beter preventief te kunnen handelen.

www.hardinxveld-giessendam.nl

13

Uitvoeringsdoelen en -middelen Beleidsopgaven 2026

Middelen €

We spannen ons in om, samen met de regio, invulling te geven aan onze taakstelling vanuit de spreidingswet.

Realisatie binnen beschikbare ambtelijke capaciteit

We gaan op basis van het besluit van de raad in december, samen met Sliedrecht, verdere uitwerking geven aan een gezamenlijk zwembad (in 2026 een concreet uitgewerkt voorstel met kredietaanvraag) óf we heroriënteren ons op de te lopen route voor een eigen zwembad.

Realisatie binnen beschikbare ambtelijke capaciteit en onderdeel van het voorbereidingskrediet van €115.000 zoals ook opgenomen in het voorkeursscenario van de PPN 20262029

We dragen bij aan de regionale coördinatie op het thema Huiselijk Geweld & Kindermishandeling, met als doel deze coördinatie vanaf 2027 onder te brengen in de Hervormingsagenda.

Benodigd budget is €15.240. Dit is op basis van actuele inzichten opgenomen in de Begroting en was nog geen onderdeel van de Perspectiefnota 20262029 Realisatie binnen beschikbare ambtelijke capaciteit. Eventuele financiële effecten van het besluit zelf zijn integraal onderdeel van besluitvorming

We leggen in het 1ste kwartaal van 2026 een kredietvoorstel voor project Sporthal de Wielewaal aan de raad voor.

We realiseren een gedenkmonument op de begraafplaats voor ouders die hun kindje verloren zijn tijdens de zwangerschap.

Het bedrag uit de PPN 2026-2029 (€75.000) is in deze begroting omgezet naar kapitaallasten van circa €7.500 per jaar

We leggen een nieuwe verordening onderwijshuisvesting ter vaststelling voor aan de gemeenteraad.

Realisatie binnen beschikbare ambtelijke capaciteit

We stellen een meerjarenbeleidsplan voor de bibliotheek op, inclusief scenario's voor tijdelijke huisvesting en huisvesting in het Huis van de Gemeente.

Realisatie binnen beschikbare ambtelijke capaciteit. Voor 2026 is er een extra bedrag van €100.000 opgenomen in de begroting om de exploitatie en reservepositie van de bibliotheek sluitend te krijgen

We werken de Kaders Welzijnswerk uit en leggen deze ter vaststelling voor aan de gemeenteraad.

Realisatie binnen beschikbare ambtelijke capaciteit. Eventuele financiële effecten van het besluit zelf zijn integraal onderdeel van besluitvorming

www.hardinxveld-giessendam.nl

14

We zetten het opbouwwerk voor jongeren tussen de 10 en 23 jaar oud voort door preventief aanwezig te zijn op overlastlocaties, wekelijks activiteiten te organiseren en jongeren te coachen. Per kwartaal wordt het jongerenwerk geëvalueerd aan de hand van overlastmeldingen en is er afstemming tussen gemeente, politie en jongerenwerk.

In het voorkeursscenario van de PPN 2026-2029 is een bedrag van €130.000 opgenomen. Om dubbele uitvoering te voorkomen wordt het jongerenwerk uit de subsidie van Servanda gehaald (besparing van ruim €140.000). Wel zal het jongerenwerk bij Jeugdpunt uitgebreid moeten worden om de volledige doelgroep te kunnen bereiken. Hier is €50.000 voor opgenomen in de Begroting. Hiermee is de netto besparing op welzijn van €100.000 in 2026 bijna volledig ingevuld

We zetten het gemeentelijk veiligheidsdashboard structureel in Realisatie binnen de beschikbare door: het dashboard te gebruiken in het bestuurlijk overleg ambtelijke capaciteit en middelen veiligheid, het dashboard actief te benutten bij relevante beleidskeuzes op het gebied van veiligheid, en het dashboard te delen en te bespreken met samenwerkingspartners. Op deze manier wordt informatie gestuurd werken geborgd in zowel de operatie als beleidsontwikkeling. We zetten in op preventieve interventies met als doel 65+ers vitaal te houden en zwaardere zorg uit te stellen.

Realisatie binnen de beschikbare ambtelijke capaciteit en (IZA-)middelen

We zetten in op preventieve interventies met als doel een gezonde en veilige omgeving voor elk kind. In het 3de kwartaal van 2026 ligt er in de gemeente Hardinxveld-Giessendam een plan Kansrijke Start.

Realisatie binnen de beschikbare ambtelijke capaciteit en middelen

We stellen een geactualiseerd Integraal Veiligheidsplan op en leggen deze ter vaststelling voor aan de gemeenteraad.

Realisatie binnen beschikbare ambtelijke capaciteit. Eventuele financiële effecten van het besluit zelf zijn integraal onderdeel van besluitvorming

We implementeren een nieuw registratiesysteem voor het sociaal team waarmee voldaan wordt aan de wettelijke eisen zoals AVG, veiligheidseisen en een koppeling met SOJ.

Voor 2026 is een bedrag van ruim €50.000 voor implementatie opgenomen te worden, en daarna volgen jaarlijkse licentiekosten van circa €38.000. Dit wijkt af van de bedragen genoemd in de PPN 2026-2029. De reden is dat de eerdere partij zich teruggetrokken heeft en een andere partij tot een ander financieel kostenbeeld komt

We leggen een integrale erfgoedagenda, die richting geeft aan de selectie en bescherming van erfgoed, ter vaststelling voor aan de gemeenteraad.

Realisatie binnen beschikbare ambtelijke capaciteit. Eventuele financiële effecten van het besluit zelf zijn integraal onderdeel van besluitvorming

www.hardinxveld-giessendam.nl

15

We leggen het cultuurbeleid ter vaststelling voor aan de gemeenteraad en werken dit verder uit in een uitvoeringsagenda.

Realisatie binnen beschikbare ambtelijke capaciteit. Eventuele financiële effecten van het besluit zelf zijn integraal onderdeel van besluitvorming

Programma 4 Ruimte en Economie Context en trends De afgelopen jaren is er hard gewerkt aan diverse opgaven en projecten. Daar zien we nu in ons dorp de resultaten van. Projecten als de IJzergieterij, de Blauwe Zoom, de Rokerij en bedrijventerrein ’t Oog zijn volop in uitvoering of al gerealiseerd. Hiermee zorgen we voor de noodzakelijke woningen en voldoende economische ruimte. Tegelijkertijd is duidelijk dat we een dynamische gemeente in ontwikkeling zijn. Dat betekent dat we ook de komende jaren voor grote uitdagingen staan. Vanuit de Perspectiefnota 2026-2029 en andere besluiten is er duidelijk aangegeven waar de focus op ligt: de ontwikkeling van het ’t Oog als geheel, het werken aan een toekomstbestendig centrum en passende onderwijshuisvesting op locatie Pietersweer. Daarnaast zal de aanleg van het nieuwe boezemkanaal en -gemaal een grote impact hebben op ons dorp. Goede samenwerking met het waterschap blijft daarom van cruciaal belang. Ook samenwerking met de regio Smart Delta Drechtsteden en buurgemeente Molenlanden mag niet onbenoemd blijven. We staan voor grote ruimtelijk-economische opgaven, bijvoorbeeld als het gaat om de bereikbaarheid van onze regio die onder druk staat. Ook de impact van netcongestie is niet te onderschatten. Daarom is, naast netverzwaringen vanuit de netbeheerders, verdere inzet op lokale en regionale energiesystemen noodzakelijk.

Maatschappelijke doelen De uitvoeringsdoelen ontlenen we aan het Coalitieakkoord 2022-2026. Een aantal belangrijke doelen uit dit akkoord zijn: • We blijven bouwen op een organische manier, naar behoefte en vooral voor onze inwoners. Voor hen willen we het mogelijk maken om te kunnen wonen waar ze willen, als starter, als doorstromer of als senior. • In ’t Oog onderzoeken we de mogelijkheden om de woningbouw rond het spoor iets te verdichten, passend bij de omgeving en het dorpse karakter, inclusief een goede ontsluiting. We kijken integraal naar onze projectenkaart en de uitvoeringsplannen voor wonen. Voor nieuwbouwprojecten vraagt de aankomende Omgevingswet1 om een overall visie: niet alleen bouwen, minstens evenveel aandacht vragen de woonomgeving en voorzieningen in de buurt, zoals groen, parkeren, bereikbaarheid en speelplekken. • We geven ruimte aan lokale ondernemers. Bij vernieuwing of verduurzaming van bedrijven voeren we het gesprek over mogelijkheden. We willen lokale werknemers behouden en inzetten in lokale bedrijven. • We kijken hoe we initiatieven van (horeca-)ondernemers voor behoud of uitbreiding van diverse horeca in de gemeente mogelijk kunnen maken. Het streven is om te komen tot een samenhangend geheel van winkels en verschillende soorten horeca. Zo gaan we van

[1] Ten tijde van het opstellen van het Coalitieakkoord was deze wet nog niet in werking. Per 1-1-2024 is

dit wel het geval.

www.hardinxveld-giessendam.nl

16

boodschappen doen naar meer winkelen. Dit vergroot de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van ons centrum. Uitvoeringsdoelen en -middelen Beleidsopgaven 2026

Middelen €

In het 1ste kwartaal van 2026 leggen we een besluit voor over het instellen van een Vereveningsfonds.

Realisatie binnen de beschikbare ambtelijke capaciteit. Eventuele financiële effecten van het besluit zelf zijn integraal onderdeel van besluitvorming

We anticiperen op het Projectbesluit, de Milieu-EffectRapportage en de benodigde vergunningen vanuit Waterschap Rivierenland rondom de aanleg van het Boezemkanaal en gemaal.

Realisatie binnen beschikbare ambtelijke capaciteit

We bepalen de structurele (financiële) bijdrage aan het i_lab en Er is vanuit het voorkeursscenario PPN zetten gezien het regionale karakter van deze voorziening in op 2026-2029 €15.000 voor 2026 financiering vanuit de begroting van de Smart Delta opgenomen in de begroting. Drechtsteden. We bepalen onze inbreng in de op te stellen Regionale Investeringsagenda Smart Delta Drechtsteden.

Realisatie binnen beschikbare ambtelijke capaciteit

We bieden een voorstel aan voor de instelling van een gebiedsfonds ten behoeve van de ontwikkeling van 't Oog.

Realisatie binnen contouren van de €600.000 die vanuit het voorkeursscenario PPN 2026-2029 in de begroting is opgenomen voor 't Oog. Een deel van dit bedrag is nodig voor (ambtelijke) projectkosten. Bij de instelling van het gebiedsfonds zal het (meerjarig) opgenomen bedrag onderdeel worden van het gebiedsfonds

We faciliteren de voorgenomen stappen van de ontwikkelaar ten behoeve van Fase 1 woningbouw 't Oog, waaronder de beoordeling van de omgevingsvergunning.

Financiële afwikkeling verloopt via de anterieure overeenkomst P35 't Oog Waardzone

We geven uitvoering aan de acties uit de Economische Visie Realisatie binnen beschikbare 2025-2029, waarbij de focus ligt op het in beeld brengen van ambtelijke capaciteit en budget groeibehoefte van het lokale bedrijfsleven in beeld inclusief een Economie verdeling naar sectoren, het krijgen van inzicht in huisvestingsen opleidingsvraagstukken van werknemers én het stimuleren van (duurzaam) mobiliteitsmanagement bij bedrijven. We leggen het bestemmingsplan IJzergieterij ter vaststelling voor aan de gemeenteraad.

www.hardinxveld-giessendam.nl

Financiële afwikkeling verloopt via de anterieure overeenkomst P10 IJzergieterij

17

We ronden de architectenselectie voor het schoolgebouw aan de Pietersweer af en het ontwerptraject wordt gestart. Wij leggen de vraag voor een investeringskrediet voor de bouw van de school aan de gemeenteraad voor.

Er is vanuit het voorkeursscenario PPN 2026-2029 een voorbereidingskrediet van €150.000 opgenomen in de begroting

We ronden de ruimtelijke procedure (BOPA) voor het Financiële afwikkeling verloopt via G23 woningbouwproject Nassaustraat af en starten de voorbelasting Nassaustraat Noord van het terrein. We ronden de werkzaamheden voor het bouwrijp maken af en leveren de 14 starterwoningen van project Pieter de Hoogh op.

Financiële afwikkeling verloopt via G06 Pieter de Hoogh

We ronden het bouwrijp maken af en leveren de percelen van bedrijventerrein 't Oog Westpunt aan de kopers.

Financiële afwikkeling verloopt via G22 't Oog Westpunt

We stellen een plan van aanpak op voor de transitie van bestemmingsplannen naar het gemeentelijk omgevingsplan.

Er is vanuit het voorkeursscenario PPN 2026-2029 een structureel bedrag opgenomen in de begroting van €60.000 om onder andere deze transitie vorm te geven

We stellen in 2026 een huisvestingsverordening op en leggen deze ter vaststelling voor aan de gemeenteraad.

Realisatie binnen beschikbare ambtelijke capaciteit en budget Wonen

We stellen in 2026 een uitbreidingsplan voor het woonwagenkamp op.

Er is vanuit het voorkeursscenario PPN 2026-2029 een krediet opgenomen van €40.000 in de begroting

We stellen in lijn met de centrumvisie verkeerskundige scenario's op en brengen deze, samen met de andere kaders uit de visie, in bij de ontwikkeling van een voorlopig stedenbouwkundig ontwerp door initiatiefnemers in het centrumgebied.

Het bedrag centrumontwikkeling 2x €200.000 vanuit de PPN 2026-2029 is omgezet in 4x€100.000, waarbij het voorstel is om €50.000 te reserveren voor onderzoeksgeld en de overige €350.000 toe te voegen aan een in te stellen bestemmingsreserve

We stellen in regionaal verband een ambitiedocument voor de toekomst van de Merwede Lingelijn op.

Realisatie binnen huidige ambtelijke capaciteit en bijdrage aan de Smart Delta Drechtsteden

We stellen in samenwerking met de initiatiefnemer een stedenbouwkundig plan en voorlopig ontwerp voor de ontsluitingsweg (nieuwe Nieuweweg) op voor project Middenwetering en toetsen dit op haalbaarheid. We streven naar goedkeuring van dit plan bij de provincie.

Financiële afwikkeling verloopt via P16 Middenwetering

We werken in vervolg op het nog vast te stellen Realisatie binnen huidige ambtelijke volkshuisvestingsprogramma de woningbouwprogrammering uit capaciteit en budget Wonen op onder meer bouwtempo en kwalitatieve woningverdeling.

www.hardinxveld-giessendam.nl

18

Programma 5 Financiering / Algemene dekkingsmiddelen / Bedrijfsvoering / Organisatie Context en trends Voor het uitvoeren van de gemeentelijke taken en ambities zijn met name de bijdragen die ontvangen worden vanuit de Rijksoverheid van belang. Daarbij is de afgelopen jaren een trend te zien waarbij, naast de algemene uitkering vanuit het gemeentefonds, er in toenemende mate sprake was en is van Specifieke Uitkeringen (SPUKs). Inmiddels is duidelijk dat de SPUK-systematiek de komende jaren weer wat losgelaten wordt, en er meer gewerkt zal worden met doeluitkeringen. Hierdoor ontstaat lokaal meer ruimte ontstaat voor sturing op fasering en resultaat. Naast de algemene uitkering zal de komende jaren ook een grotere financiële omvang aan lokale belastingen noodzakelijk zijn (met name de onroerendezaakbelasting (OZB) om uitvoering te geven aan de doelstellingen. Waarbij, naast de jaarlijkse toegepaste correctie op inflatie, in 2026 ook een aanvullende stijging van het OZB-tarief wordt toegepast om gesteld te staan voor doelstellingen van 2026 en verder. Waar mogelijk wordt gebruik gemaakt van subsidies en andere financieringsbronnen om aanvullende dekking te realiseren. Wat betreft de organisatie en bedrijfsvoering vindt u alle relevante informatie in de paragraaf bedrijfsvoering. Maatschappelijke doelen De uitvoeringsdoelen ontlenen we aan het Coalitieakkoord 2022-2026.

Een aantal belangrijke doelen uit dit akkoord zijn: • Het uitgangspunt is een financieel evenwicht, waarbij voorzieningen voor de inwoners in stand gehouden kunnen worden, investeringen mogelijk blijven en de totale belastingdruk voor inwoners de landelijke trend niet overstijgt. • De financiële positie van de gemeente wordt bepaald door (ruimtelijke) ontwikkelingen die de uitgaven en inkomsten van de gemeente beïnvloeden. Uitvoeringsdoelen en –middelen Beleidsopgaven 2026

Middelen €

We actualiseren de Nota Reserves en Voorzieningen.

Realisatie binnen de beschikbare ambtelijke capaciteit

We voeren een kostendekkendheid onderzoek uit voor de Reinigingsrechten en de Hondenbelasting.

Realisatie binnen de beschikbare ambtelijke capaciteit

We actualiseren het beheerplan Vastgoed en bieden dit aan ter Realisatie binnen beschikbare besluitvorming. In dit beheerplan wordt tevens de organisatie en ambtelijke capaciteit. Eventuele het beheer van de vastgoedportefeuille belegd. financiële effecten van het besluit zelf zijn integraal onderdeel van besluitvorming We stellen het definitieve plan van eisen voor het Huis van de Gemeente op en zetten dit om in een definitief ontwerp.

www.hardinxveld-giessendam.nl

Onderdeel van het krediet voor het Huis van de Gemeente

19

2.2 Algemene Dekkingsmiddelen Kosten en opbrengsten die niet direct tot één van de vorengaande programma’s behoren vallen onder de noemer ‘algemene dekkingsmiddelen’. De algemene dekkingsmiddelen zijn: bedragen x € 1.000

Omschrijving Lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is Algemene Uitkering uit het Gemeentefonds Dividend Saldo van de financieringsfunctie Overige dekkingsmiddelen Totaal

2026

2027

2028

2029

6.360 38.353 71 151 -286 44.649

6.820 37.887 71 85 -593 44.271

7.256 37.085 71 377 -643 44.146

7.256 37.730 71 396 -692 44.761

Lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is Het betreft voornamelijk de opbrengst van de onroerende zaakbelasting. Het betreft de netto-opbrengst ook de personeelskosten en de kosten voor SVHW worden hier opgenomen. Algemene Uitkering uit het Gemeentefonds In de begroting 2026 zijn de uitkomsten van de doorrekening van de septembercirculaire 2025 voor de jaren 2026 t/m 2029 verwerkt. De septembercirculaire 2025 is een beleidsarme circulaire. Het resultaat is derhalve beperkt: 2026 + € 2.000, 2027 + € 17.000, 2028 - € 69.000 en 2029 + € 486.000. Dividend Het hierboven genoemde dividend betreft de dividenden van de Bank Nederlandse Gemeenten. Saldo van de financieringsfunctie Het saldo van de financieringsfunctie wordt veroorzaakt door het verschil in de verwachte rentekosten en het percentage dat is gebruikt om de rentekosten aan de programma’s door te berekenen. Volgens de notitie rente 2023 van de commissie BBV mag dit verschil maximaal 0,5% bedragen. Overige algemene dekkingsmiddelen Dit saldo bestaat hoofdzakelijk uit het bedrag, dat is opgenomen voor de risicoparagraaf: € 300.000 in 2026 en structureel € 600.000.

www.hardinxveld-giessendam.nl

20

2.3 Onvoorzien In de primitieve begroting is onder financiering en algemene dekkingsmiddelen een post voor onvoorziene uitgaven opgenomen € 25.000. bedragen x € 1.000

Nr. Begrotingswijziging / onderwerp 0 Primitieve begroting

Datum

2026 25

2027

2028

2029

25

25

25

25

25

25

Begrotingswijziging(en) Saldo post onvoorzien

25

2.4 Wet Open Overheid (WOO) Algemeen Op 1 mei 2022 is de Wet open overheid (WOO) in werking getreden. Daarmee is de Wet openbaarheid van bestuur (WOB) ingetrokken. Het belangrijkste verschil met de WOB is dat de WOO de overheid verplicht tot actieve openbaarmaking van bepaalde categorieën informatie. Naast de passieve openbaarmaking (op verzoek) moeten overheidsorganisaties dus ook zelfstandig informatie openbaar maken, om de overheid transparanter en toegankelijker te maken. Middelen Voor de implementatie en uitvoering van de WOO zijn door het Rijk zowel incidentele als structurele middelen beschikbaar gesteld. Deze middelen worden ingezet voor het inventariseren, aanpassen en inrichten van werkprocessen, maar ook voor investeringen in digitalisering en automatisering, zoals bedrijfsapplicaties, metadata, documentenbeheer en anonimisering. Daarnaast worden middelen besteed aan opleiding, communicatie en het inhuren van de benodigde expertise en menskracht. In de komende jaren ligt de nadruk op het gefaseerd invoeren van actieve openbaarmaking, waarbij centrale voorzieningen en standaarden ontwikkeld worden zodat informatie op uniforme wijze beschikbaar komt. De middelen die hiervoor in 2026 en verder worden bestemd, zijn erop gericht te waarborgen dat de uitvoering van de WOO zorgvuldig en duurzaam kan plaatsvinden.

www.hardinxveld-giessendam.nl

21

Paragrafen 2.5 Paragraaf Bedrijfsvoering Stand van de organisatie De ambtelijke organisatie van Hardinxveld-Giessendam is sterk en veerkrachtig. De formatie is grotendeels op orde met een beperkt aantal vacatures (dalende lijn ten opzichte van voorgaande jaren), het ziekteverzuim is met 5,61 % onder het landelijke gemiddelde (landelijk 6,7% in 2024) en er is grip op de omvang van de ingehuurde capaciteit. Dat neemt niet weg dat de organisatie voor een aantal stevige uitdagingen staat. Allereerst heeft de organisatie een aantal turbulente jaren achter de rug, waarbij allereerst de onderzoeksrapporten van Deloitte & De Reeder de nodige impact hadden en ook de personele wisselingen in de top van de organisatie merkbaar waren. Inmiddels zijn er flinke stappen gezet waarvan de eerste resultaten in 2025 merkbaar waren, maar die vooral in 2026 en verder hun beslag krijgen. Het meest omvangrijk was het opstellen van het organisatieplan waarmee de op de organisatie gerichte adviezen van voornoemde rapporten opvolging hebben gekregen. In de zomer van 2025 is door het college het Organisatieplan voorlopig vastgesteld, in afwachting van het advies van de ondernemingsraad. Dit organisatieplan wordt gezien als een mijlpaal in de ontwikkeling van de organisatie, en is het resultaat van een intensief traject van dialoog en analyse.

Waarbij alle onderdelen van de organisatie tegen het licht zijn gehouden, waarna onder andere het organogram verder is verfijnd. Maar ook detaillering heeft plaatsgevonden op interne processen en stuurrollen. Daarmee wordt de besluitvorming over het Organisatieplan gezien als het moment waarop de adviezen van Deloitte & De Reeder zijn opgevolgd. En dus niet meer de rapporten, maar dit plan de basis vormt voor de verdere ontwikkeling van de organisatie. En waar nodig periodiek wordt geactualiseerd. Want, een organisatie is immers nooit uit-ontwikkeld. De belangrijkste zaken die in het organisatieplan zijn belegd betreffen: -

-

-

-

-

De uitwerking van zowel de sturingsfilosofie (sturen is kiezen) als de doorwerking daarvan in processen en stuurrollen. Waarbij de balans tussen hiërarchie (waar nodig) en autonomie (waar mogelijk) het uitgangspunt vormt. Het organisatieplan duidt op heldere wijze hoe autonomie gedefinieerd is, en beschrijft op welke manier escalatie (hiërarchie) plaats vindt. Elk team heeft een teamsessie gehad op basis waarvan een teamplan gemaakt is. Deze teamplannen zijn veelomvattend, en zijn ook input geweest voor het organisatieplan. Naast het organisatieplan is ook een organisatiehandboek opgesteld, waarin medewerkers de belangrijkste processen, regelingen en afspraken terug kunnen vinden. Met het organisatieplan is zowel het organogram verder gedetailleerd als een keuze gemaakt ten behoeve van noodzakelijk geachte personele inzet. Dit is verder toegelicht in onderstaande paragraaf. Sinds eind 2024 zijn er binnen de organisatie drie domeinmanagers actief, die in aanvulling op de gemeentesecretaris de belangrijkste stuurrollen vervullen. De domeinmanagers vormen samen met de gemeentesecretaris het managementteam (MT). Inmiddels heeft het MT een aantal belangrijke resultaten gehaald, waaronder: het voeren van personeelsgesprekken, het actualiseren van personeel gerelateerde regelingen, sturing en escalatie waar nodig en bijdragen aan de implementatie van de hernieuwde P&C cyclus.

Er is een sturingsoverleg geïmplementeerd, met als doel de belangrijkste organisatie brede sturingsvragen op te pakken; zowel organisatorisch als strategisch van aard. De basis van het sturingsoverleg wordt gevormd door het MT, aangevuld met de strategische adviseurs en de concerncontroller. Waar nodig sluiten ook vakinhoudelijke specialisten aan.

www.hardinxveld-giessendam.nl

22

Personele omvang & inschaling Voor 2026 is een totale personele omvang (exclusief bestuurlijke organisatie) van 123,4 fte begroot, vertaalt naar een financiële omvang van € 11.877.549 (inclusief inhuurbudget). Voor het bepalen van deze financiële omvang wordt uitgegaan van het schaalmaximum per functie. Tevens is in deze financiële prognose gerekend met de loonsverhogingen gebaseerd op de CAO Gemeenten (20252027). Ter vergelijk: voor 2025 was een totale omvang van totale ambtelijke organisatie begroot op € 11.881.963 (inclusief inhuurbudget). Daarmee is het totale budget voor 2026 nagenoeg gelijk aan de omvang in 2025. Soorten personeel en inzet De personele omvang kent verschillende verschijningsvormen, en wordt primair bepaald door de samenhang met de (wettelijke) opgaven en ambities waar de organisatie zich voor inzet. Hiervoor vormt de jaarlijkse begroting primair het uitgangspunt. Het gaat daarbij allereest om de vaste personele bezetting; het personeel dat direct en doorgaans vast in dienst is van de gemeente. Hardinxveld-Giessendam heeft een aantal bedrijfsvoeringstaken ondergebracht bij Bedrijfsvoering Drechtsteden (voorheen Servicegemeente Dordrecht).

Deze formatie is daarmee niet direct gelinkt aan het personeelsbudget, maar maakt er feitelijk gezien wel onderdeel van uit omdat essentiële taken, zoals financiële administratie, juridische kennis en advisering, communicatie, informatiemanagement zijn ondergebracht bij Bedrijfsvoering Drechtsteden. Datzelfde geldt ook voor projectleiders die doorgaans vanuit het Intergemeentelijk Projectmanagement (IPM) worden ingehuurd. Daarnaast is een belangrijk deel van de inzet rondom de bouwtaken verlegd naar de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid. Tot slot kan er inzet gedaan worden vanuit Specifiek Uitkeringen die bedoeld zijn om de uitvoeringscapaciteit van de organisatie (tijdelijk) te verhogen, en vindt inhuur plaats als invulling van vacatures of om specifieke deskundigheid toe te voegen indien noodzakelijk. Hoewel al deze verschijningsvormen in het grote geheel de personele omvang van de organisatie bepalen is voor de begroting het personeelsbudget het meest relevant. Basis op orde Met het organisatieplan is ook in beeld gebracht in hoeverre de personeelsomvang voldoet (basisbezetting) als het gaat om het uitvoering geven aan de wettelijke taken en lokale ambities en afspraken. Hierbij is geconstateerd dat, om hier adequaat uitvoering aan te geven, op een aantal vlakken uitbreiding van het personeelsbestand noodzakelijk is.

Het gaat daarbij om een mix van nieuwe functies (ten behoeve van gewenste sturing), functie-uitbreidingen en herijking van de inschaling, met een totaal financieel effect van € 318.757. Kanttekening t.a.v. uitbreiding areaal Met deze aanpassing wordt de organisatie gezien als één waarvan de basis op orde is. In de Perspectiefnota is 2026-2029 is aangegeven dat er mogelijkheden gezien worden om op de totale (financiële) organisatieomvang te minderen, met name door inhuur zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken in omvang. Daarnaast is aangegeven de organisatieomvang te consolideren. Hierbij is een kanttekening op zijn plaats. Immers, er is sprake van een groeiende ambitie. Bijvoorbeeld als het gaat om woningbouw en voorzieningen zoals sportaccommodaties en scholen. Echter, het mag logisch zijn dat wanneer er sprake is van groei van de omvang van het dorp, de organisatie in basis mee al moeten groeien om de dienstverlening op peil te houden. Trends en ontwikkelingen Ook op het gebied van bedrijfsvoering hebben we als organisatie rekening te houden met trends en ontwikkelingen. Allereerst is er enkele jaren sprake van krapte op de arbeidsmarkt. Het blijft lastig om nieuwe medewerkers te werven, met name voor specifieke vakgebieden. Daarnaast is rondom ziekteverzuim een verschuiving te zien waarbij er in toenemende mate sprake is van psychisch verzuim.