Programmabegroting 2023-2026.pdf

gemeente

Hardinxveld-Giessendam

Hardinxveld-Giessendam: Dorp aan het water

PROGRAMMABEGROTING 2023-2026

Raadsvergadering 10 november 2022

INHOUDSOPGAVE 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5

Inleiding ......................................................................................................................................... 1 Leeswijzer ..................................................................................................................................... 4 Gehanteerde uitgangspunten ........................................................................................................ 5 Financieel meerjarenperspectief ................................................................................................... 6 Aanvullende ontwikkelingen ........................................................................................................ 12

DEEL 1

BELEIDSBEGROTING ........................................................................................................ 13

PROGRAMMAPLAN ............................................................................................................................. 15 1.6 Beleidsthema's ........................................................................................................................ 16 Een fijne en veilige woonomgeving voor de inwoners ................................................................ 17 Dienstverlening: een dienstbare organisatie in contact met inwoners ........................................ 41 Regionale samenwerking & participatie ...................................................................................... 44 De portemonnee van de gemeente ............................................................................................. 48 1.7 Algemene Dekkingsmiddelen ...................................................................................................... 51 1.8 Onvoorzien ........................................................................................................................ 53 PARAGRAFEN ...................................................................................................................................... 55 1.9 1.10 1.11 1.12 1.13 1.14 1.15

Paragraaf Bedrijfsvoering ............................................................................................................ 56 Paragraaf Lokale Heffingen ........................................................................................................ 59 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................ 66 Paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen .................................................................................... 75 Paragraaf Financiering en Treasury ............................................................................................ 85 Paragraaf Verbonden partijen ..................................................................................................... 91 Paragraaf Grondbeleid ................................................................................................................ 97

DEEL 2

FINANCIELE BEGROTING ............................................................................................... 109

OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN EN TOELICHTING .............................................................. 111 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7

Begroting 2023 per programma ................................................................................................ 113 Begroting 2023 totaal ................................................................................................................ 143 Overzicht taakvelden ................................................................................................................. 144 Overzicht saldi taakvelden per programma .............................................................................. 147 Incidentele baten en lasten ....................................................................................................... 150 Overzicht beoogde incidentele en structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves .. 152 Berekening aandeel gemeente in EMU-saldo .......................................................................... 155

UITEENZETTING FINANCIËLE POSITIE EN TOELICHTING ........................................................... 157 2.8 2.9 2.10 2.11 2.12 2.13 2.14 2.15

Uiteenzetting financiële positie .................................................................................................. 158 Jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume .. 159 Overzichten overhead en treasury ............................................................................................ 160 Totaaloverzicht investeringsplan ............................................................................................... 161 Verkorte balans/overzicht financiering ...................................................................................... 164 Kasstroomoverzicht ................................................................................................................... 165 Overzicht van reserves en voorzieningen ................................................................................. 167 Taakveldmatrix ...................................................................................................................... 171

Programmabegroting 2022-2025

Programmabegroting 2022-2025

1.1

Inleiding

Geachte leden van de raad, Voor u ligt de begroting 2023. Hierin leest u de beleidsvoornemens gekoppeld aan de financiën voor het komende begrotingsjaar. Tot zover eigenlijk niets nieuws onder de zon. Toch gaat het hier om een nieuwe opzet van de begroting. We hebben er, samen met de medewerkers, hard aan gewerkt om direct vanaf de start van deze nieuwe bestuursperiode de aansluiting te zoeken met de beleidsvoornemens uit het coalitieakkoord. Zodat u de koers van het college voor de komende jaren direct kan terugzien in de begroting. We houden ruimte voor actuele, en meestal nieuwe, ontwikkelingen. Ook in 2023 komen er nieuwe ontwikkelingen op ons af, al kennen we deze nu nog niet. Vanuit het coalitieakkoord wordt een aantal onderzoeken gestart als mogelijke voorbereiding voor verdere ontwikkeling. Overigens herkent u waarschijnlijk veel van onze voornemens in 2023. Een groot deel betreft plannen, projecten of uitvoering van beleid dat doorloopt uit het huidige begrotingsjaar. Waarom een nieuwe opzet? Ons college hecht aan een herkenbare koers om te werken aan tastbare resultaten in onze samenleving. Tegelijkertijd hechten we aan overzicht en inzicht in onze P&C cyclus, zodat we de ontwikkelingen goed kunnen monitoren en deze overzichtelijk aan u kunnen presenteren ten behoeve van uw controlerende en kaderstellende rol.

In de nieuwe opzet vormen de strategische/inhoudelijke doelstellingen de kern van onze begroting. Deze leest u terug in het beleidsmatige deel van de begroting. Dit deel van de begroting mag door gemeenten vrij worden ingevuld. De financiële vertaling is zoals u gewend bent, terug te vinden in de verschillende programma's die daarop volgen.

Nu het financiële perspectief van gemeenten steeds meer onder druk komt te staan, is het ieder jaar een steeds grotere uitdaging om de begroting sluitend te krijgen. Hardinxveld-Giessendam kent, voor een gemeente van onze omvang, een behoorlijk aantal grootschalige (ruimtelijke) investeringen en projecten. Daarnaast vraagt ook het sociaal domein om omvangrijke uitgaven. We zetten blijvend in op een duurzame en evenwichtige begroting, waar bij een integrale afweging bij besluitvorming ons leidend perspectief is. Ook dit uitgangspunt heeft geleid tot de vorm die de begroting nu heeft. De techniek achter de schermen In de auditcommissies van 20 juni 2022 en 19 september 2022 is de nieuwe opzet gedeeld en besproken. Het beleidsmatige deel zien we daarbij als de leefwereld en het financiële deel (programma's en taakvelden) als de systeemwereld. Zo blijft achter de schermen de begroting feitelijk gelijk aan voorgaande jaren, omdat de programma-indeling gelijk is aan eerdere begrotingen.

Programmabegroting 2023-2026

1

Om te voldoen aan de voorschriften van de BBV (Besluit Begroting en Verantwoording), die gelden voor gemeenten en provincies, is in de begroting ook een financiële indeling gemaakt naar taakvelden. De taakvelden maken het mogelijk om de cijfers van gemeenten onderling te kunnen vergelijken. De informatie over de taakvelden is terug te vinden in de financiële begroting. Van coalitieakkoord naar beleidsprogramma's Om te komen tot de strategische doelen is het coalitieakkoord 2022-2026 'Samen krachtig voortbouwen' als handvat gebruikt. De 4 hoofdthema's vormen daarbij de 4 hoofdstukken, waarbij de verschillende thema's als beleidsdoel zijn gehanteerd. Dat zijn: • Een fijne en veilige woonomgeving voor de inwoners • Dienstverlening: een dienstbare organisatie in contact met inwoners • Regionale samenwerking & participatie • De portemonnee van de gemeente Herkenbare inrichting Omdat de actualiteit niet stil staat en om ruimte te houden voor nieuwe ontwikkelingen, dekt het coalitieakkoord niet 100% de lading. Daarom zijn aanvullende onderwerpen waar in 2023 aan wordt gewerkt, opgenomen in deze begroting. Per hoofdstuk is gekozen voor een herkenbare standaardinrichting, te weten: • Onderwerpen • Doelstellingen • Projecten, opdrachten en processen

Ambities in de tijd gezien Het is de eerste keer dat deze begrotingsopzet is gevolgd. Dat heeft geleid tot een andere werkwijze van totstandkoming, zowel van het college als van de medewerkers. Het college wil naast een gezonde financiële balans ook een balans vinden in de uitvoeringskracht van onze gemeente. Daarom treft u in de begroting 2023 ook onderwerpen aan waarvan we nu al weten dat deze doorlopen in 2024 of pas starten in 2024. We hebben deze ambities gesplitst in een korte termijn ambities (2023) en (middel)lange termijn (2024 en verder). Deze strategische manier van denken en agenderen geeft zo meer overzicht, al is ogenschijnlijk een hoog ambitieniveau voor 2023 geformuleerd. Feit blijft dat het in de tijd plaatsen van ambities niet altijd eenvoudig is. Daarom voeren we in de periode na het vaststellen van de begroting een bestuurlijke & ambtelijke evaluatie uit om te bezien hoe we de komende jaren nog scherper onze ambities kunnen plaatsen in de tijd. Zo leren we samen van de ervaringen uit het proces van het opzetten van deze begroting. En gebruiken we het komend jaar voor de verdere invulling van de bestuursperiode.

Programmabegroting 2023-2026

2

Financiële vertaalslag ambities In zowel het coalitieakkoord als bij de beleidsprogramma's zitten ambities waar middelen voor nodig zijn. Deels betreft dit ambtelijke inzet, waarbij afweging nodig is wat wanneer gerealiseerd moet worden. Anderzijds gaat het om financiële middelen. Waarbij het onder andere gaat om eenmalige procesgelden en investeringsgelden. Aanvullende financiële middelen voor realisatie van ambities uit het coalitieakkoord zijn in deze begroting nog niet voorzien. Zoals hierboven aangegeven gaan we aan de slag om onze ambities scherper in de tijd te plaatsen, wij brengen dan ook in beeld welke financiële middelen benodigd zijn. We hopen dat u met ons deze nieuwe opzet van de begroting kunt waarderen en wensen u een goed Debat en Besluit op 10 november 2022. Zegen en dank aan God Wij weten ons bevoorrecht om te mogen leven in een land waar het leven voor velen goed is en hebben daarbij een gevoel van dankbaarheid. Een groot aantal burgers in onze gemeente geeft die dankbaarheid ook een religieuze verdieping en vraagt zegen en brengt dank aan God. Dat gevoelen, zo weten wij, wordt door een groot deel van uw raad en ons college gedeeld. Burgemeester en wethouders van Hardinxveld-Giessendam, de secretaris, de burgemeester,

drs. J.G. de Jager

Programmabegroting 2023-2026

D.A. Heijkoop

3

1.2

Leeswijzer

De begroting bestaat uit een beleidsmatig en een financieel deel. Waarbij het beleidsdeel is opgebouwd uit een programmaplan en de paragrafen. Op elk van de onderdelen volgt hier een korte leeswijzer. De indeling is conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Beleidsbegroting De beleidsbegroting bestaat uit het programmaplan en de paragrafen. Programmaplan Zoals in al in de inleiding aangegeven is de opzet van het programmaplan in deze begroting aanzienlijk gewijzigd. Nadrukkelijk is aansluiting gezocht met de beleidsvoornemens uit het coalitieakkoord. De oorspronkelijke programma-indeling is hiermee losgelaten, deze komt alleen nog terug in de financiële begroting. In het programmaplan is overeenkomstig het coalitieakkoord ingedeeld in de volgende hoofdstukken: • Een fijne en veilige woonomgeving voor de inwoners • Dienstverlening: een dienstbare organisatie in contact met inwoners • Regionale samenwerking & participatie • De portemonnee van de gemeente Per hoofdstuk is gekozen voor een herkenbare standaardinrichting, te weten: • Onderwerpen • Doelstellingen • Projecten, opdrachten en processen Aan het einde van elk hoofdstuk is de relatie aangegeven tussen de onderwerpen uit het hoofdstuk en de programma's/producten in de financiële begroting.

Paragrafen Het besluit Begroting en verantwoording stelt dat een aantal verplichte paragrafen moet worden opgenomen. Zij geven op een aantal belangrijke beheeraspecten een dwarsdoorsnede door de programma’s weer.

Financiële begroting De financiële begroting is opgebouwd uit verschillende programma's. Per programma is op productniveau aangegeven wat de baten en lasten en de mutaties in de reserves zijn. De financiële mutaties na vaststelling van de perspectiefnota 2023-2026 en de meicirculaire 2022 zijn afzonderlijk toegelicht. Tevens is per programma informatie opgenomen over: • De ontwikkelingen en risico's van de verbonden partijen waarvan de kosten op het desbetreffende programma zijn verantwoord. • Beleidsindicatoren. In de financiële begroting is verder financiële informatie op totaalniveau opgenomen, zoals onder andere het totaal van de baten en lasten, de baten en lasten per taakveld, de incidentele baten en lasten, het EMU saldo, het investeringsplan, een meerjarige balans op begrotingsbasis en een staat van de reserves en voorzieningen. Met het vaststellen van de financiële begroting wordt het College geautoriseerd voor uitvoering van de jaarschijf 2023.

Programmabegroting 2023-2026

4

1.3 Gehanteerde uitgangspunten Bij de samenstelling van deze begroting zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: • Deze begroting is opgesteld conform de voorschriften uit het “Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten” (BBV) van 17 januari 2003, inclusief de aanpassingen van het BBV welke tot en met medio 2022 zijn vastgesteld. • De financiële gevolgen van besluiten, die genomen zijn tot en met de raadsvergadering van 22 september 2022, zijn verwerkt in de onderliggende stukken. • De uitkomsten van de jaarrekening 2021 en de ontwikkelingen in 2022, die ook meerjarige effecten kunnen hebben, zijn nadrukkelijk betrokken bij de ramingen voor 2023. • Alle bedragen zijn in euro’s. • Het financieel meerjarenperspectief 2023-2026 is gebaseerd op constante prijzen. Dat wil zeggen dat de budgetten voor 2024 niet zijn geïndexeerd ten opzichte van 2023. De bedragen van de jaarrekening 2021 en de begroting 2022 zijn gebaseerd op de toenmalige prijspeilen. • In de begroting is rekening gehouden met oplopende inflatiepercentages, op de volgende onderdelen: – Uitbestedingsbudgetten 5%, met uitzondering van infrastructurele budgetten hier is uitgegaan van 10%. – Investeringen Voor de investeringen die worden gedekt uit bestemmingsreserves zijn de stortingen in de reserves verhoogd.

Bij de investeringen die worden geactiveerd houden we rekening met een stijging van de afschrijvingslasten. We zijn uitgegaan van 5%. Bij de investeringen in wegen hebben we het CBS indexcijfers (wegen met gesloten verharding) van begin 2022 als uitgangspunt genomen (20%). – Onderhoudsvoorziening: 5% • Voor de inkomsten hanteren we in principe de inflatieontwikkeling, die gekoppeld is aan de inflatie over het voorvoorgaande jaar (t-2). Dit betekent dat in principe voor 2023 het inflatiepercentage van 2021 van toepassing is. Dit percentage bedraagt 2,7% (consumentprijsindex). De leges, belastingen en overige gemeentelijke tarieven, zijn in deze begroting nog niet geïndexeerd. Voorstellen hierover volgen bij de vaststelling de belastingenverordeningen en overige gemeentelijke tarieven in de raadsvergadering van december 2022. • Voor de formatie is uitgegaan van de formele sterkte per 1 mei 2022. • De huidige CAO loopt af per 31-12-2022. Voor 2023 is rekening gehouden met een stijging van 4% van de salariskosten (gebaseerd op de verwachte loonontwikkeling zoals deze is opgenomen in de meicirculaire 2022). • Afschrijvingslasten over investeringen worden berekend op basis van het beleid uit de financiële verordening. • Voor nieuw aan te trekken langlopende geldleningen wordt uitgegaan van een rentepercentage van 1,7% en een looptijd van 10 jaar.

Leningen worden als langlopend beschouwd wanneer zij een looptijd hebben van meer dan één jaar. • Voor nieuw aan te trekken kortlopende geldleningen is voor de rentekosten een bedrag in de begroting op genomen van € 25.000. Leningen worden als kortlopend beschouwd wanneer zij een looptijd hebben van minder dan één jaar. • De interne rekenrente is 0,36%, met uitzondering van de grondexploitaties, hiervoor bedraagt de interne rekenrente 0,78%. Voor de rioleringsinvesteringen van voor 2013 is gerekend met 3%. Bij rioleringsinvesteringen van na 2012 wordt uitgegaan van het jaarlijkse berekende omslagpercentage, voor 2023 0,36%. Bij de bepaling van de percentages is rekening gehouden met de “notitie rente 2017” van de commissie BBV. • De reserves en voorzieningen zijn gebaseerd op de door de raad van 16 december 2021 vastgestelde nota reserves en voorzieningen. • De berekening van de algemene uitkering uit het gemeentefonds is gebaseerd op 18.413 inwoners en 7.559 woningen (meicirculaire 2022). • De berekening van de algemene uitkering uit het gemeentefonds is gebaseerd op de meicirculaire 2022. Er is daarbij meerjarig geen rekening gehouden met areaaluitbreiding. Voor de extra middelen voor Jeugdhulp zijn de richtlijnen van de Provincie gevolgd.

Programmabegroting 2023-2026

5

1.4

Financieel meerjarenperspectief

In deze paragraaf geven we een uiteenzetting van het financieel meerjarenperspectief. Het vertrekpunt voor de begroting 2023-2026 zijn de perspectiefnota 2023-2026 en de meicirculaire 2022 geweest. De aanpassing die daarna hebben plaatsgevonden worden hieronder weergegeven en toegelicht.

Begrotingsresultaat na perspectiefnota 2023-2026 Effecten mei-circulaire 2022 Financieel meerjarenperspectief na perspectiefnota en meicirculaire

Financieel meerjarenperspectief na perspectiefnota en meicirculaire 1. Inflatie uitgaven: a. Energie b. Brandstoffen c. Uitbestedingsbudgetten d. Investeringen e. Onderhoudsvoorziening 2. Salarislasten: a. CAO-ontwikkelingen b. Overige ontwikkelingen 3. Gemeenschappelijke regelingen 4. Rente 5. Bijstellingen begroting 2023-2026

Financieel meerjarenperspectief begroting 2023-2026

2023 2024 -1.234.082 -2.249.599 3.487.795 4.529.970 2.253.713 2.280.371

2025 -2.320.963 5.404.516 3.083.553

2026 -2.311.459 2.612.516 301.057

2023 2.253.713

2024 2.280.371

2025 3.083.553

2026 301.057

-655.000 -11.000 -340.000 -190.000 -15.000

-655.000 -11.000 -340.000 -190.000 -15.000

-655.000 -11.000 -340.000 -190.000 -105.000

-655.000 -11.000 -340.000 -190.000 -105.000

-200.000 -184.892 -262.000 -105.593 -43.999

-200.000 -184.892 -296.000 -145.042 -43.999

-200.000 -184.892 -296.000 -139.335 -43.999

-200.000 -184.892 -296.000 -140.372 -239.999

246.229

199.438

918.327

-2.061.206

1. Inflatie uitgaven a. Energie Het contract met de huidige energie leverancier is ontbonden. Deze ontbinding heeft plaats gevonden omdat in het 5e sanctiepakket, dat op 9 april 2022 door de Europese Raad is aangenomen, is opgenomen dat alle huidige gascontracten met onze huidige leverancier uiterlijk op 10 oktober 2022 moesten worden beëindigd. Er is een nieuwe aanbesteding gedaan en begin september is de aanbesteding gegund. Het nieuwe contract is ingegaan per 1 oktober 2022. In lijn met de wereldwijde ontwikkelingen leidt de nieuwe aanbesteding tot een forse stijging van de prijs. Voor 2023 e.v. jaren is de verwachting dat de kosten (stroom en gas) met € 655.000 gaan stijgen. Als gevolg van deze ontwikkelingen wordt er onderzocht wanneer en welke maatregelen er genomen kunnen worden om de energiekosten naar beneden te brengen. b. Brandstoffen Door de gestegen brandstofkosten voor de buitendienst wordt voorgesteld om het budget te verhogen. c. Uitbestedingsbudgetten In voorgaande begrotingen werden de uitbestedingsbudgetten niet geïndexeerd. Mochten budgetten door inflatie niet toereikend zijn, dan werden deze bijgesteld bij de perspectiefnota en/of najaarsnota. Wereldwijd stijgen de prijzen op dit moment uitzonderlijk, waardoor wij vanuit het voorzichtigheidsprincipe in de begroting een bedrag hebben opgenomen ter dekking van de deze stijgingen.

Wij zijn hierbij uitgegaan van een percentage van 5%. Voor infrastrucProgrammabegroting 2023-2026

6

turele budgetten hebben wij op basis van de CBS indexcijfers (grond- weg- en waterbouw) van begin 2022 een hoger percentage toegepast (10%). Voor bovenstaande hebben we een bedrag opgenomen van € 340.000. Dit bedrag hebben we gereserveerd in de begroting. Bij de perspectiefnota (voorjaarsnota) en de najaarsnota wordt bekeken in hoeverre aanspraak op dit bedrag nodig is. d. Investeringen Ook bij de investeringen stellen we voor om rekening te houden met de stijging van de inflatiepercentages. Voor de investeringen die worden gedekt uit bestemmingsreserves stellen we voor om de storting in de reserves te verhogen. Bij de investeringen die worden geactiveerd houden we rekening met een stijging van de afschrijvingslasten. We zijn uitgegaan van 5%. Bij de investeringen in wegen hebben we het CBS indexcijfers (wegen met gesloten verharding) van begin 2022 als uitgangspunt genomen (20%). Voor bovenstaande hebben we een bedrag in de begroting opgenomen van € 190.000. Hiervan wordt € 145.000 toegevoegd aan de bestemmingsreserves en wordt € 45.000 gereserveerd voor de dekking van hogere kapitaallasten. Bij de perspectiefnota (voorjaarsnota) en de najaarsnota wordt bekeken in hoeverre aanspraak op de bedragen nodig is. e. Onderhoudsvoorzieningen In de begroting 2023 is rekening gehouden met de eerste uitkomsten van het herziene Meerjaren onderhoudsplan (MJOP) gebouwen.

In dit plan is rekening gehouden met een inflatiepercentage van 2%. In lijn met bovenstaande punten houden we aanvullend rekening met een stijging naar 5%. Op basis van de eerste uitkomsten van het herziene MJOP is de verwachting dat de storting in de voorziening, buiten de extra storting van 3%, niet aangepast hoeft te worden. Hierbij moet wel worden aangetekend dat de levensduur verlengde maatregelen voor het gemeentehuis en de Wielewaal, gelet op de toekomstige ontwikkelingen, buiten de berekening zijn gehouden. De kapitaallasten van deze levensduur verlengde maatregelen hebben we vanaf 2025 opgenomen in de begroting (€ 90.000). Deze middelen kunnen straks ingezet worden ter (gedeeltelijke) dekking van de kapitaalasten van de investeringen in deze panden. 2. Salarislasten a. CAO ontwikkelingen De huidige CAO heeft een looptijd tot en met 31 december 2022. De onderhandeling over een nieuwe CAO zijn gestart. In de begroting 2023 waren wij tot nu toe uitgegaan van een stijging van 2% (zie ook perspectiefnota 2023-2026). Gelet op de CAO's die op dit moment worden afgesloten is onze inschatting dat 2% niet voldoende zal zijn. We stellen daarom voor om uit te gaan van een verhoging van in totaal 4% (gebaseerd op de verwachte loonontwikkeling zoals deze is opgenomen in de meicirculaire 2022). b.

Overig ontwikkelingen Ten opzichte van de begroting 2022 (jaarschijf 2023) is sprake van hogere loonkosten van € 185.000. De oorzaak hiervan is als volgt: 1. In de begroting 2022 is uitgegaan van een loonstijging voor 2022 van 2%. Dit percentage is reeds bij de perspectiefnota 2022-2026 (behandeling in de raad van 7 juli 2021) bepaald. De daadwerkelijke loonstijging is echter ca 3%. 2. Voor voormalige bestuurders hebben wij een wachtgeldverplichting. In de meerjarenbegroting 2022 (jaarschijf 2023) is met deze verplichting geen rekening gehouden. Met het vormen van het college in 2022 is deze verplichting wel ontstaan. Doordat geen rekening was gehouden met deze mogelijke verplichting ontstaan extra lasten. In de komende periode zullen wij bezien of het niet wenselijk is om voor dit risico een voorziening te vormen. 3. Met de vorming van het college in 2022 is besloten om de formatie van het college uit te breiden. Deze uitbreiding is na het opstellen van de perspectief 2023-2026 naar voren gekomen en leidt daarmee tot een structureel nadelig effect. 4. Een aantal medewerkers is geplaatst in een hogere (uitloop)schaal. Bij het opstellen van de begrotingen wordt echter uitgegaan van de ontwikkeling in de schaal van dat moment.

Programmabegroting 2023-2026

7

3. Gemeenschappelijke regelingen 2023

2024

2025

2026

1. Dienst Gezondheid en Jeugd - Service Organisatie Jeugd 2. Dienst Gezondheid en Jeugd - GGD 3. Service Gemeente Dordrecht 4. SVHW

-56.000 -200.000 -6.000

-34.000 -56.000 -200.000 -6.000

-34.000 -56.000 -200.000 -6.000

-34.000 -56.000 -200.000 -6.000

Totaal

-262.000

-296.000

-296.000

-296.000

1. Het bedrag dat de gemeente Hardinxveld-Giessendam in de begroting 2023-2026 van de Service Organisatie Jeugd (SOJ) heeft laten opnemen is door SOJ structureel doorgetrokken op het niveau van 2023. Om onze begroting, conform de richtlijnen van de Provincie, in lijn te brengen met de begroting van SOJ dient er een bijstelling plaats te vinden voor 2024. 2. Voor de GGD liggen de kosten, op basis van de door het Algemeen Bestuur vastgestelde begroting, in 2023 hoger dan waar in de begroting vanuit was gegaan, dit komt o.a. door indexatie van de bijdrage. 3. Op basis van de begroting 2023 van de Service Gemeente Dordrecht is het budget in de begroting verhoogd. De stijging van de bijdrage is o.a. het gevolg van indexatie van de bijdrage ten opzichte van 2022. 4. Op 14 september 2022 is de begroting 2023 van SVHW vastgesteld. Op basis van deze begroting is de bijdrage bijgesteld.

4. Rente In de begroting 2023 is rekening gehouden met een stijging van de rente waardoor er in de begroting 2023 een nadeel ontstaat. Daarnaast kunnen er, op basis van het geactualiseerde Meerjarenprogramma Grondexploitaties (MPG), minder rentekosten aan de grondexploitaties kunnen worden doorgerekend als gevolg van een lagere boekwaarde van de grondexploitaties.

5. Bijstellingen begroting 2023-2026 2023

2024

2025

2026

1. Onroerende zaakbelasting 2. Dividend 3. Bijdrage Riveer 4. BOA 5. Jeugdzorg 6. Overige

92.786 -70.000 -27.500 -32.000 -7.285

92.786 -70.000 -27.500 -32.000 -7.285

92.786 -70.000 -27.500 -32.000 -7.285

92.786 -70.000 -27.500 -32.000 -196.000 -7.285

Totaal

-43.999

-43.999

-43.999

-239.999

1. Onroerende zaakbelasting Op basis van de opgelegde belastingaanslagen tot en met het 2e kwartaal 2022 en de verwachte aanslagen over het 3e t/m 4e kwartaal 2022 (o.b.v. de belastingaanslagen 2020 en 2021 evenals de bezwaarschriften 2020 en 2021) vallen de opbrengsten voor de onroerende zaakbelasting op woningen hoger uit. De hogere opbrengsten op woningen wordt deels veroorzaakt door een hogere waardeontwikkeling dan was voorzien. Deze bedraagt ca 1,1% (ca € 23.000). Dit is gebaseerd op het verschil tussen de ramingen bij de bepaling van de tarieven (overzicht ramingen SVHW september 2021) en de actuele ramingen (overzicht ramingen SVHW juni 2022). Daarbij dient overigens is ogenschouw te worden genomen dat de hogere waarden ook samenhangen met gerealiseerde uitbreiding van het aantal woningen (effect ca € 41.000). Daarnaast is bij het

Programmabegroting 2023-2026

8

vaststellen van de begroting 2022 nog geen rekening gehouden met de nieuwe tarieven, waarbij een inflatiepercentage van 1,3% (ca € 29.000) is aangehouden.

2. Dividend De gemeente heeft, net als een aantal andere gemeenten, een aandelenbelang in Stedin. Vanuit dit aandelenbelang ontvangen wij dividend. Doordat Stedin haar kapitaal en daarmee het aantal aandelen heeft uitgebreid ontstaat een verwateringseffect van ons dividend. Dit hangt o.a. samen met het feit dat onze gemeente heeft besloten om geen extra kapitaal in Stedin te verwerven. De oorzaak is daarbij tweeledig. Enerzijds ontvangen de gemeenten die hebben deelgenomen in de uitbreiding van het kapitaal van Stedin een gegarandeerd rendement. Deze wordt eerst in mindering gebracht op het uit te keren totale dividend. Daarnaast is door de kapitaalstorting het aantal aandelen vermeerderd, waarbij ons belang procentueel kleiner wordt. Gelet op de dividenduitkering over 2021 in 2022 van ca € 2.500 wordt voorgesteld om de geraamde dividendopbrengsten (€ 70.000) structureel op nihil te zetten.

3. Bijdrage Riveer De verwachte exploitatiebijdrage aan Riveer wordt verhoogd, o.a. door gestegen brandstofprijzen.

4. BOA Via de meicirculaire 2022 zijn middelen beschikbaar gesteld voor extra capaciteit BOA’s in de openbare ruimte. Het betreft hier een bedrag van € 32.000 structureel. Dit geld is een vrij te besteden financiële bijdrage om aan de handhaving in de gemeente te besteden. Het ministerie van JenV wil met deze financiële bijdrage een impuls geven om extra capaciteit voor BOA’s vrij te kunnen maken en zo de handhaving in de openbare ruimte te versterken. Deze gelden zijn bedoeld om extra BOA’s aan te nemen maar mogen ook besteed worden aan indirecte capaciteit zoals investeren in (betere) registratiesystemen om administratieve lasten te verlichten. Het budget is in eerste instantie ten gunste gebracht van de algemene middelen. Voorgesteld wordt om de middelen in te zetten voor het aannemen van een 2de BOA. Het is wenselijk om minimaal twee BOA’s in de gemeente te hebben vanwege onder andere veiligheidsaspecten en elkaar te kunnen vervangen tijdens vakantieperioden. 5. Jeugdzorg

1. Huidige raming 2. Raming richtlijn Provincie

2023

2024

2025

2026

1.340.000 1.340.000

978.000 1.232.000

978.000 1.135.000

978.000 782.000

3. Reserveren

-

254.000 254.000

157.000 157.000

-196.000 -

Totaal

-

-

-

-196.000

Rijk en VNG werken op dit moment aan de Hervormingagenda jeugdzorg. Deze zal naar verwachting dit najaar worden afgerond. Vooruitlopend hierop zijn voor de jaren 2022 en 2023 reeds aanvullende, incidentele middelen toegevoegd aan het gemeentefonds, in lijn met de financiële reeks van de uitspraak van de Commissie van Wijzen (CvW).

Programmabegroting 2023-2026

9

Gemeenten mogen in de jaarschijven 2024 tot en met 2026 de incidentele middelen meenemen in hun meerjarenraming. In de perspectiefnota 2023-2026 waren wij voorzichtigheidshalve uitgegaan van 75% van de incidentele middelen van 2023. De Provincie schrijft voor dat voor de begroting 2023 uit moet worden gegaan van: ▪ Extra midden van landelijk € 1.265 miljoen (2024) , € 758 miljoen (2025) en €367 miljoen (2026). ▪ Een besparing van € 100 miljoen in 2024, € 500 miljoen in 2025, € 500 miljoen in 2026 en vanaf 2027 € 511 miljoen structureel als gevolg van maatregelen die het Rijk zal uitwerken. De aanpassing op basis van de richtlijnen van de provincie leidt tot een voordeel voor de jaren 2024 en 2025 en een nadeel voor de jaren daarna. Gelet op de onzekerheid omtrent de ontwikkeling van de kosten en de effecten van de te nemen maatregelen om de kosten te verlagen stellen we voor om de verwachte voordelen voor 2024 en 2025 vooralsnog te reserveren en niet ten gunste van het begrotingssaldo te laten komen.

Totaal overzicht van de lasten en baten in 2023 De verwachte totale lasten en baten bedragen in 2023 € 48.618.000 respectievelijk € 48.864.000. Hieronder is in zowel tabel- als grafiekvorm een specificatie van de lasten en baten gemaakt ingedeeld naar kosten- en batensoorten. Lasten Bedragen x € 1.000

Programma Apparaatskosten 1

2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Totaal

Verbonden partijen

433 525 509 691 108 57 161 99 848 780 1.210 765 659 2.544 9.389

849 0 1.334 186 45 83 0 3.389 10.949 452 0 0 165 2.655 20.107

Subsidies en overdrachten 5 109 0 89 103 19 24 5 1.538 0 100 0 30 0 2.020

Rente en afschrijving

Materieel

0 0 10 580 4 362 292 0 6 448 1 9 414 172 2.298

1.434 53 172 1.487 348 577 1.913 0 1.669 2.560 3.639 300 -217 0 13.935

Bijdragen aan reserves 0 0 0 636 0 60 58 0 0 18 0 0 0 96 868

Totaal lasten 2.721 687 2.025 3.669 607 1.158 2.449 3.493 15.009 4.258 4.950 1.074 1.051 5.468 48.618

Specificatie lasten (x 1.000)

Programmabegroting 2023-2026

10

Baten Bedragen x € 1.000

Programma 1

2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Totaal

Rijksbijdragen 0 0 0 0 0 88 0 2.366 0 0 0 0 30.022 0 32.476

Lokale heffingen Grondexploitatie 0 268 12 0 101 0 0 0 1 4.415 755 0 4.271 0 9.822

Overige inkomsten

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 3.225 0 0 0 3.225

0 2 4 134 7 38 842 0 14 129 240 1 401 18 1.828

Bijdragen uit reserves 14 0 16 849 10 41 109 0 195 24 50 0 0 205 1.513

Totaal baten 14 270 32 983 118 167 950 2.366 210 4.567 4.269 1 34.694 223 48.864

Specificatie baten (x 1.000)

Programmabegroting 2023-2026

11

1.5

Aanvullende ontwikkelingen

Door de wereldwijde ontwikkelingen zien we dat de prijzen en de lonen stijgen. In onze begroting 2023 hebben we hier getracht zo goed mogelijk op in te spelen door o.a. extra middelen te ramen voor uitbestedingsbudgetten en, ten opzichte van de perspectiefnota 2023-2026, rekening te houden met een extra stijging van de salariskosten van 2% (totaal 4%). Zie ook paragraaf 1.4 financieel meerjarenperspectief. Er zijn echter aanvullende ontwikkelingen die mogelijk leiden tot extra uitgaven. Hieronder volgt een nadere toelichting.

CAO ambtenaren De huidige CAO heeft een looptijd tot en met 31 december 2022. Zoals eerder aangegeven hebben wij in de begroting 2023 rekening gehouden met een stijging van 4%. Op dit moment zijn de onderhandelingen gestart over een nieuwe CAO. Landelijk zien we dat er CAO's worden afgesloten met salarisstijgingen die hoger liggen dan 4%. Ter indicatie: een verhoging van 1% leidt tot een stijging van de salariskosten met circa € 100.000. Loon- en prijsontwikkelingen bij Gemeenschappelijke Regelingen In de begroting 2023 hebben wij rekening gehouden met de vastgestelde bijdragen volgens de begrotingen van de gemeenschappelijke regelingen waarin wij deelnemen. Evenals voor onze eigen gemeente geldt voor de GR-en dat er sprake is van loon- en prijsontwikkelingen die van invloed zijn op de bijdragen van de deelnemers. In deze begroting is met dit laatste nog geen rekening gehouden en zal e.e.a. moeten blijken uit de tussentijdse rapportages van de GR-en. Op dat moment kan ook de financiële vertaling naar onze begroting plaats vinden. Nieuwe functiewaarderingssysteem Het college heeft op 11 mei 2021 ingestemd met het invoering van een nieuw functiewaarderingssysteem, te weten HR21. HR21 is het functiewaarderingssysteem van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG).

De keuze voor HR21 vloeit onder meer voort uit het organisatieonderzoek uit 2020, waarbij gebleken is dat we te maken hebben met een verouderd loongebouw. Het proces van invoering van het nieuwe functiewaarderingsssysteem nadert zijn afronding. Daarmee worden o.a. bestaande functies/rollen gewaardeerd op basis van HR21. De afronding staat eind 2022/begin 2023 gepland, zodat daarna de wijzigingen ook in salaris technische zin, voor zover nodig, worden doorgevoerd. In de begroting 2023-2026 is reeds rekening gehouden met hogere kosten als gevolg van het nieuwe functiewaarderingssysteem (€ 75.000 per jaar), maar uiteindelijk kan pas na de afronding van het traject daadwerkelijk worden bepaald of dit bedrag toereikend is.

Programmabegroting 2023-2026

12

DEEL 1

BELEIDSBEGROTING

Programmabegroting 2023-2026

13

Programmabegroting 2023-2026

14

PROGRAMMAPLAN

Programmabegroting 2023-2026

15

1.6

Beleidsthema's

Programmabegroting 2023-2026

16

Een fijne en veilige woonomgeving voor de inwoners Onderwerpen De belangrijkste onderwerpen in dit programma zijn: • Welzijn en zorg – lokaal dichtbij en landelijk lef • Vluchtelingen en statushouders • Bouwen, wonen en projecten • Leefbaarheid – fijn & veilig wonen • Centrumvisie, horeca en evenementen – levendig & passend • Sport en verenigingsleven • Cultuur & cultuurhistorie • Groen en gezond • Begraafplaatsen • Riolering en watergangen • Een duurzame gemeente • Economie en onderwijs • Bereikbaarheid Doelstellingen Onze gemeente moet een fijne en veilige woonomgeving voor de inwoners zijn. Als gemeentebestuur vertegenwoordigen we alle inwoners van Hardinxveld-Giessendam. Tegelijkertijd zien we zowel landelijk als lokaal dat lang niet iedereen zich betrokken of vertegenwoordigd voelt. Wij zetten ons in voor onze inwoners, bedrijven en maatschappelijke partners. Al realiseren we ons dat we niet altijd pasklare antwoorden of oplossingen voorhanden hebben en dat er verschillen (mogen) zijn in de samenleving. Wij werken vanuit vertrouwen en gaan uit van gelijke behandeling voor iedereen. • • • • • • •

Inzetten op preventie Lokaal wat nodig is en uitgaan van eigen kracht van inwoners Faciliteren van woningbouwopgaven en bouwen naar behoeften en inwoners Veilige en prettige woonomgeving Stimulering van economische ontwikkelingen en initiatieven Actieve rol van verenigingen in (samen) sporten en/of muziek Inzet op (kleinschalige) recreatie

Projecten, opdrachten en processen Omschrijving

Welzijn & zorg – lokaal dichtbij en landelijk lef Preventie We zetten ons in op preventie: we willen voorkomen dat (zwaardere) hulp aan inwoners noodzakelijk wordt. Dat betekent veel inzet aan de voorkant en dicht bij onze inwoners: van alert zijn op signalen die kunnen duiden op een zorgvraag tot het voorkomen dat zwaardere zorg nodig is. Ook willen we voorkomen dat onze inwoners door schulden of armoede in een mogelijk sociaal isolement terechtkomen. Wat gaan we specifiek doen in 2023? We richten ons op kwetsbare doelgroepen, zoals ouderen, chronisch zieken en gehandicapten. Groepen waarbij de voorspelling is dat de zorgvraag gaat toenemen. Door het toenemende personeelstekort zijn we genoodzaakt om zorg anders te organiseren. Aandacht gaat naar preventie, zwaardere zorg moet worden voorkomen en we zullen een steeds groter beroep doen op vrijwilligers en mantelzorgers. Een andere kwetsbare doelgroep waar we ons op richten zijn de werkende minima. Voor de kwetsbare doelgroepen formuleren we maatschappelijke opgaven, waarop we onze projecten 2023 e.v. richten. We gaan o.a. het volgende doen: • Continuering jeugdhulp naar de voorkant. • Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat de kans op dementie wereldwijd 30% verkleind kan worden door vitaal ouder te worden. We maken onze inwoners hiervan bewust door voorlichting en informatie te geven. Programmabegroting 2023-2026

17

• • • • • • •

We leggen vanuit het ouderenconsultatiebureau huisbezoeken af bij (potentieel) kwetsbare ouderen. We informeren ouderen over verschillende aspecten van het ouder worden en waar nodig ondersteunen we samen met de huisartsenpraktijk zorg op maat. Rijksvaccinatieprogramma onder de aandacht brengen bij de inwoners door goede, heldere informatievoorziening. Hiervoor werken we samen met o.a. JongJGZ, verloskundigenpraktijk, NPV en huisartsen. Voorkomen van zwaardere zorg bij kwetsbare zwangeren door inzet van vroegsignalering, zoals prenatale huisbezoeken en Prézorg. Uitvoering geven aan de waakvlamfunctie (zie verder uitgewerkt onderdeel waakvlam). Vroegsignaleringsproces wordt aangescherpt; doelgroepen in kaart brengen die vast lopen. Ontwikkeling lokale participatieplekken in samenwerking met lokale netwerk en lokale partners. Preventie is ook het weerbaarder maken van inwoners in zelfredzaamheid . We zetten in op weerbaarheid van inwoners.

Wat gaan we doen na 2023? • Uitvoering en monitoring lokaal minimabeleid. • Doorontwikkeling participatieplekken: meer participatieplekken creëren door in contact te treden met lokale ondernemers. Inzetten op het toeleiden naar participatieplekken en waar mogelijk naar betaald werk. • Voortzetting doorontwikkeling vroegsignalering. • Uitvoeren en afronden preventieve projecten, borgen van preventieve maatregelen n.a.v. deze projecten.

Lokaal preventie akkoord Goede zorg dichtbij voor jong en oud betekent dat de huisartsen en andere zorgverleners de oren en ogen op het gebied van zorg zijn en blijven. Samen zorgen we voor een goede informatievoorziening en onderlinge verbindingen tussen zorgorganisaties. Dit is ons lokale preventieakkoord. Wat gaan we specifiek doen in 2023? Onze lokale Visie Sociaal Domein is vastgesteld in 2020, inmiddels zijn een aantal andere beleidstukken onder deze paraplu vastgesteld. We gaan uit van eigen kracht en verantwoordelijkheid van inwoners. We zetten in op normaliseren. Verder gaan we uit van onze visie "goed is goed genoeg". Waar nodig ontvangen inwoners passende hulp en ondersteuning. • We leggen de focus op een kwetsbare doelgroepen. De lokale organisaties en verenigingen zijn partners die we voor deze opgaves moeten verbinden met elkaar. We zetten blijvend in op contact met huisartsen, voorveldpartners en andere zorgorganisaties. • We halen (zorg)signalen op bij voorveldpartners. • We realiseren een respectvolle samenleving binnen Hardinxveld-Giessendam. In gesprek met inwoners/partners starten we projecten ter voorkoming van grensoverschrijdend gedrag (pesten, huiselijk geweld, ouderenmishandeling). • Onze visie is dat problemen niet direct uit handen genomen en opgelost moeten worden. Inwoners voeren regie over hun eigen leven.

Mentale gezondheid krijgt aandacht door (bijvoorbeeld via het onderwijs) in te zetten op bewustwording, weerbaarheid en het geven van handvatten om problemen eerder te kunnen bespreken. Wat gaan we doen na 2023 • Het opgavegericht werken zullen we continueren door doorlopend huidige projecten te evalueren. Door de contacten in het voorveld zullen we alert moeten blijven op nieuwe 'doelgroepen' of nieuwe projecten die de aandacht verdienen. • Vanuit het opgave gericht werken zullen projecten in planning worden gezet. Zo zal er prioriteit worden gegeven aan urgente projecten en zullen andere projecten op een later moment uitgevoerd worden. Andere projecten zullen voor een langere tijd doorlopen: uitvoeren en afronden preventieve projecten, borgen van preventieve maatregelen n.a.v. deze projecten.

Programmabegroting 2023-2026

18

Balans tussen zorgvragen We vragen landelijk blijvend aandacht voor een betere balans tussen de zorgvragen die we in onze gemeente zien, de beperkte beleidsvrijheid die het rijk biedt en het budget dat daarvoor beschikbaar wordt gesteld. Juist in een relatief kleine gemeente als Hardinxveld-Giessendam hebben we problemen in de samenleving goed in beeld en hebben mensen oog voor elkaar. Dat is een deel van onze kracht, al beseffen we dat we de disbalans tussen de nodige zorg en het beschikbare budget niet alleen kunnen oplossen. We volgen daarom, ook in 2023, de ontwikkelingen vanuit het Rijk op de voet en zorgen ervoor dat het, bij voorkeur in regionaal verband, blijvend op de agenda van het Rijk blijft. Wat gaan we specifiek doen in 2023? • Een andere visie op zorg is nodig gezien de maatschappelijke problemen zoals schaarste van personeel, vergrijzing. Hierdoor neemt het aantal hulpvragen toe. • De uitgangspunten van onze lokale visie sociaal domein, zoals normaliseren worden steeds belangrijker. We organiseren een maatschappelijk debat met onze voorveldpartners om te spreken over 'wat is zorg', waar moet de zorg terecht komen, wat kunnen we niet meer doen? • Gezien de maatschappelijke problemen: het toetsen en waar gewenst aanscherpen van het toegangsbeleid op individuele voorzieningen op het gebied van Wmo, Participatiewet en de Jeugdwet.

Dit leggen we vast in de verordeningen. • We organiseren de toegang tot voorzieningen van de Sociale Dienst Drechtsteden dichtbij en zetten in op een integrale consulent die breed kan adviseren. We maken keuzes over wat we wel doen en wat ook niet. Normaliseren is hierbij het uitgangspunt. Wat gaan we doen na 2023? • Herijking beleid overige verordeningen op het gebied van werk en inkomen.

Tweesporenbeleid We zetten ons blijvend in op twee sporen: we doen lokaal wat nodig is, we gaan uit van de eigen kracht van inwoners en zetten het huidige beleid op sociaal domein voort met bijzondere aandacht voor ouderenzorg (mantelzorg, dementie, huiselijk geweld) en jeugdzorg. Er is een vangnet voor diegenen die dat nodig hebben. Daarnaast zetten we met lef in op verbetering van het rijksbeleid om de bijbehorende middelen te verkrijgen en de financiële balans te verbeteren. Wat gaan we specifiek doen in 2023? • We steunen de lobby vanuit de regio naar het rijk: afschaffing abonnementstarief, resultaatgericht indiceren mogelijk maken, koopkracht pakket, beleid op energiecrisis en vluchtelingen e.d.. • Voortzetten ouderenconsultatiebureau en het dementievriendelijk maken van de gemeente. We werken samen met de ouderenbonden, verenigingen e.d. om te bepalen welke inzet er nodig is, denk aan bewustwording, oog voor elkaar, positieve gezondheid. • We stemmen de ondersteuning af op wat mantelzorgers aangeven nodig te hebben. We waarderen hen (mantelzorgwaardering en week van de mantelzorg) en bieden een vangnet voor hen die dat echt nodig hebben. • Afbakening jeugdhulp: aanpakken bij de oorzaak, geen symptoombestrijding. Maatschappelijk het gesprek voeren: Wat is normaal en wat is zorg? Sociaal team is hier een belangrijke uitvoerende partij.

• We maken een integrale consulent van de Sociale Dienst Drechtsteden onderdeel van het sociaal team, zodat ondersteuning meer integraal en via kortere lijnen kan worden ingezet. • Ontwikkelen van lokale aanpak van energiearmoede in samenhang met team duurzaamheid. Wat gaan we doen na 2023? • Vanuit de doelgroepen blijven ophalen en toetsen wat er nodig is. Hierbij stoppen we met projecten die weinig bereik hebben en/of niet inspelen op een 'probleem'. Verdeling van schaarste is een belangrijke motivatie. • We blijven projecten continueren en verduurzamen. Programmabegroting 2023-2026

19

Respect en gelijkheid In onze gemeente kan iedereen zichzelf zijn: iedereen is anders en moet zich thuis kunnen voelen. We hebben respect voor elkaar. Pesten en mishandeling horen in onze gemeente daarom niet thuis. Zo is en blijft Hardinxveld- Giessendam een sociale gemeente waar normaal gedrag helpt om zorg te voorkomen. Wat gaan we specifiek doen in 2023? • In een aantal sessies ontwikkelingen we met voorveldpartners een lokaal programma respectvolle samenleving. We maken een start met de uitvoering van het programma. Hier is oog voor allerlei kwetsbare doelgroepen. De uitvoering hiervan ligt bij voorveldpartners en het onderwijs. • Gedenksteen plaatsen op de begraafplaats in beneden- en boven- Hardinxveld voor ouders die hun kindje zijn verlopen in de zwangerschap. Inzet op rouwverwerking en dat alle deze ouders de mogelijkheid hebben om ook een gedenkteken te hebben. Wat gaan we doen na 2023? • Met de voorveldpartners geven we verder uitvoering aan het lokale programma respectvolle samenleving.

Waakvlamfunctie Het sociaal team biedt waakvlamondersteuning, zo lang als nodig is. Waakvlamondersteuning is een vorm van lichte ondersteuning die gedurende langere tijd incidenteel of periodiek aangeboden wordt aan kwetsbare mensen. Kwetsbare inwoners houden we in beeld om escalatie, verslechtering of terugval van problematiek te voorkomen (preventie). Wat gaan we specifiek doen in 2023? • Aansturen op het tijdig afschalen van de ondersteuning naar de waakvlamfunctie. • We zorgen voor voldoende bezetting om de waakvlamondersteuning uit te voeren. Dit wordt afgesteld op de vraagbehoefte. • We stellen een profiel op voor de (semi) professional waakvlamuitvoering. Hierbij is opleiding niet de belangrijkste vereiste, maar ervaring en persoonlijkheid staan bovenaan. • Het voorveld de opdracht geven om meer vrijwilligers 'op te leiden' voor waakvlamcontact, zodat er meer afgeschaald kan worden. • We evalueren de uitvoering van de waakvlam en maken zo nodig aanpassingen. Wat gaan we doen na 2023? • We brengen in kaart hoe naar verwachting de ondersteuningsbehoefte zich de komende jaren gaat ontwikkelingen, denk aan vergrijzing, meer stadsproblematiek.

Doorontwikkeling sociaal team 2022 heeft in het teken gestaan van de herinrichting van het sociaal team. Dit loopt deels nog door in 2023. Wat gaan we specifiek doen in 2023? • We zetten in op het vormen van een vaste kern van medewerkers in sociaal team, waarbij een deel van de medewerkers in dienst is van de gemeente en een klein deel gedetacheerd wordt. • Communicatie en dienstverlening richting de burger optimaliseren. • 2023 is het peiljaar voor het werken met KPI's en het aanleveren van onze eigen managementrapportages. • Er is flink ingezet op deskundigheidsbevordering in 2022, dit loopt uiteraard door in 2023 en verder. • Vanaf 2023 werkt het sociaal team in één rapportagesysteem. • De intensivering van de samenwerking met het voorveld (beleid) door meer inzet in gezamenlijke projecten en opdrachten is ook van invloed op het sociaal team. inzetten op meer contact en gezamenlijkheid in doeldgroepen. • De jongerenwerker verbinden we direct aan het sociaal team, zodat er veel contact is met onze jongeren en problemen vroegtijdig worden gesignaleerd (zie ook 'fijn en veilig wonen). Programmabegroting 2023-2026

20

Wat gaan we doen na 2023? • De doorontwikkeling van het sociaal team is een doorlopend proces, waar een basis is gelegd en deze behouden dient te worden. Aan de andere kant blijven we inspelen op actuele situaties. • Na 2023 is duidelijk op welke manier we de samenwerking met Mee-Vivenz hebben vormgegeven. • Communicatie is een blijvend aandachtspunt.

Maatschappelijke agenda De Maatschappelijke Agenda is in Hardinxveld-Giessendam een begrip. De MAG is voor veel organisaties en betrokken burgers een laagdrempelige mogelijkheid om geld te ontvangen dat voldoet aan de 8 gestelde MAG-doelen. Na enkele jaren is het goed om het systeem van de MAG en de uitgangspunten die daaraan ten grondslag liggen tegen het licht te houden. Wat gaan we specifiek doen in 2023? • Bestuurlijk wordt gekeken naar de toekomst van de MAG. Het systeem van de MAG en de uitgangspunten die daaraan ten grondslag liggen worden tegen het licht te houden. Wat gaan we doen na 2023? • Afhankelijk van de bestuurlijke keuze die wordt gemaakt, zullen ook eventuele praktische wijzigingen worden doorgevoerd.

Vluchtelingen & statushouders Sinds begin 2022 vangt Hardinxveld-Giessendam een flink aantal vluchtelingen uit Oekraïne op in twee tijdelijke locaties. Daarnaast voldoen we aan de huisvesting van onze statushouders. Die lijn zetten we voort. De opvang die we bieden, past bij de schaal van Hardinxveld-Giessendam. We hebben en houden oog voor de draagkracht van de samenleving. Door de oorlog in Oekraïne is de afgelopen tijd een groot aantal vluchtelingen naar Nederland gekomen. Op dit moment worden in van onze gemeente Oekraïense vluchtelingen opgevangen door particulieren en twee gemeentelijke opvanglocaties. Het college van burgemeester en wethouders van Hardinxveld-Giessendam heeft besloten, vanwege de aanhoudende oorlog in Oekraïne, om een tijdelijke gedoogbeschikking van algemene strekking af te geven voor de particuliere opvang van Oekraïense vluchtelingen. Wat gaan we specifiek doen in 2023? • Oekraïense vluchtelingen: Huurovereenkomsten van de tijdelijke gemeentelijke locaties lopen tot en met 14 maart 2023, de duur van 1 jaar. In 2023 besluiten om de duur van de huurovereenkomsten te verlengen of te beëindigen. Dit is afhankelijk van de omstandigheden op dat moment, in het bijzonder de noodzaak tot het beschikbaar hebben van geschikte tijdelijke opvanglocaties.

• Besluiten of de gedoogbeschikking voor particuliere opvanglocaties voor Oekraïense vluchtelingen verlengd moet worden. • Statushouders: We voldoen aan de taakstelling, zoals deze door de landelijke overheid bij onze gemeente wordt neergelegd. Voldoen aan de taakstelling, maar niet meer dan de door de Rijksoverheid bepaalde aantallen. De verdeling over de gemeente hangt af van hoeveel mensen er in de gemeente wonen, kortom het vastgestelde aantal is passend bij de schaal van Hardinxveld-Giessendam. • Statushouders: In overleg met woningcorporatie Fien Wonen gaan we kijken of er nieuwe woonvormen ingezet kunnen worden, zoals kamergewijs verhuren in plaats van per woning, om zo onze taakstelling te kunnen volhouden, maar ook woningen zuinig te verdelen. Rekeninghouden met de draagkracht van de wijk en /of buurt. Wat gaan we doen na 2023? • Vluchtelingen: Afhankelijk van de omstandigheden zorgdragen voor een verlening van de tijdelijke opvang op de reeds bestaande gemeentelijk locaties. • Statushouders: Idem als 2023, proberen te voldoen aan onze jaarlijkse taakstelling. Programmabegroting 2023-2026

21

Bouwen, wonen en projecten Bouwen naar behoefte We blijven bouwen op een organische manier, naar behoefte en vooral voor onze inwoners. Voor hen willen we het mogelijk maken om te kunnen wonen waar ze willen, als starter, als doorstromer of als senior. Wie werkt in Hardinxveld-Giessendam zou de mogelijkheid moeten hebben om er te kunnen wonen of tenminste tijdelijk onderdak te hebben, zoals arbeidsmigranten. Zo vergroten we de samenhang tussen wonen en werken. Wat gaan we specifiek doen in 2023? • De focus ligt op het bouwen van nieuwe woningen conform de Lokale Paragraaf Bouwen met bijbehorend uitvoeringsprogramma 2022-2023. Door deze focus kunnen we vaart maken met de woningbouw, dit doen we door het zoeken naar mogelijkheden voor nieuwbouw en het realiseren van gemiddeld 80 woningen per jaar. • Samenhang met groeiagenda (regionale ambities): we dragen op onze eigen manier bij aan de ambities van de regio. Kortom passend bij de omvang en schaal van HardinxveldGiesendam. • Daarnaast dienen het ook de juiste woningen zijn, dit betekent passend bij de lokale behoefte. Per woningbouwproject bekijken we welk programma wenselijk en/of haalbaar is en onderzoeken we welke koopconstructie we kunnen inzetten zodat de lokale doelgroep wordt bereikt. • En het nieuwe huis moet kloppen voor nu en straks (levensloopbestendig), om zo verhuistreintjes te creëren (doorstroming).

Wat gaan we doen na 2023? • Het uitvoeringsprogramma van de Lokale Paragraaf Bouwen actualiseren.

Prestatieafspraken met woningcorporatie Prestatieafspraken Het onlangs vastgesteld beleid voor voorrang bij koopwoningen voeren we uit. Daarnaast zetten we samen in op kwaliteitsverbetering van huurwoningen. Dit is goed voor de leefbaarheid en sociale cohesie in onze gemeente en draagt bij aan de duurzaamheidsopgave. We leggen dit vast in de prestatieafspraken die we met de woning- corporatie maken. Wat gaan we specifiek doen in 2023? • Mogelijkheden onderzoeken voor (her) ontwikkeling c.q. kwalitatieve transformatie, waarbij de focus ligt op kleineren woningen voor lokale jongeren en geschikte woningen voor senioren. • Doorstroming onder senioren bevorderen door middel van een nog op te stellen set van maatregelen/plan van aanpak. Wat gaan we doen na 2023? • We gaan samen met onze woningcorporatie de mogelijkheden onderzoeken voor prestatieafspraken op lange termijn. Versnelling processen in ruimtelijke ontwikkelingen We streven naar een versnelling van onze eigen processen in ruimtelijke ontwikkelingen. We hebben immers minder invloed op de markt en (soms conflicterende) regelgeving van de landelijke en provinciale overheid. Ook de samenwerking in het Bouwberaad biedt mogelijkheden voor versnelling. Samen met de corporatie willen we inzetten op een huurpuntensysteem dat inwoners die al in de gemeente wonen of werken bevoordeelt.

Dit geldt zowel voor huur- als voor koopwoningen. Wat gaan we specifiek doen in 2023? • Intern: een nieuw werkproces inregelen voor een integrale benadering van ruimtelijke initiatieven door middel van een intake- en omgevingstafel (vooruitlopend maar wel passend bij de aankomende Omgevingswet). • We werken met de betrokken omgevingsdiensten aan afspraken die zorgen voor meer grip op de opgaven rondom de Wet natuurbescherming in relatie tot ruimtelijke ontwikkelingen. Programmabegroting 2023-2026

22

•

Bouwberaad: Periodieke bijeenkomsten (maximaal 3 keer per jaar) waarin we gezamenlijk met onze ontwikkelende partijen afstemmen over bouw- en ontwikkellocaties.

Wat gaan we doen na 2023? • Monitoring nieuwe werkproces en waar nodig aanpassen. • Bouwberaad: voortzetting van de afspraken van 2022.

Woningbouw In ’t Oog onderzoeken we de mogelijkheden om de woningbouw rond het spoor iets te verdichten, passend bij de omgeving en het dorpse karakter, inclusief een goede ontsluiting. We kijken integraal naar onze projectenkaart en de uitvoeringsplannen voor wonen. Wat gaan we specifiek doen in 2023? • Met het bureau Mecanoo gaan we een ambitiedocument opstellen met betrekking tot de verdere ontwikkeling van 't Oog. Wat gaan we doen na 2023? • Uitvoering geven aan de door de gemeenteraad gekozen ambities met daarbij behorende uitgangspunten en randvoorwaarden.

Overallvisie nieuwbouwprojecten Voor nieuwbouwprojecten vraagt de aankomende Omgevingswet om een overall visie: niet alleen bouwen, minstens evenveel aandacht vragen de woonomgeving en voorzieningen in de buurt, zoals groen, parkeren, bereikbaarheid en speelplekken. Wat gaan we specifiek doen in 2023? • Er wordt een omgevingsvisie opgesteld waar in brede zin ruimtelijke aspecten van de fysieke leefomgeving aan bod komen. Naast wonen en werken, zijn ook andere beleidsthema's zoals gezondheid, recreatie, natuur en duurzaamheid belangrijk om integraal af te wegen in een visie. Wat gaan we doen na 2023? • Vanuit de beleidscyclus (beleidsontwikkeling, beleidsdoorwerking, uitvoering, terugkoppeling, beleidsontwikkeling et cetera) werken we de omgevingsvisie continu bij onder invloed van trends en ontwikkelingen die de fysieke leefomgeving raken. Zo houden we de omgevingsvisie actueel.

Buitendijkse jachthaven Ons uitgangspunt is om vanuit lokaal ondernemersinitiatief de ontwikkeling van de buitendijkse jachthaven te faciliteren. We willen hierin samen optrekken met de gemeente Sliedrecht waar het gaat om grondgebied van beide gemeenten, de provincie Zuid-Holland en als icoon in de Drechtstedelijke Smart Delta. Zo kunnen we de verbinding maken met de Biesbosch en Kinderdijk. Wat gaan we specifiek doen in 2023? • In 2023 voeren we gesprekken met initiatiefnemers en in de regio/provincie. Dit om na te gaan wat de voornemens en mogelijkheden zijn. Wat gaan we doen na 2023? • Afhankelijk van de uitkomst van de verkenning kan ervoor worden gekozen om het initiatief te faciliteren.

Maritieme sector Aan de Rivierdijk, in de nabijheid van de werven, onderzoeken we of cruiseschepen veilig kunnen aan- en afmeren in afwachting van onderhoud. Hiervoor zijn meer meters kade of ruimte voor pontons nodig. Zo helpen we lokale bedrijven in hun maritieme mogelijkheden. Programmabegroting 2023-2026

23

Wat gaan we specifiek doen in 2023? • We continueren het overleg met de betrokken bedrijven en vragen hen om hun behoeftes om te zetten in concrete plannen. Als dit leidt tot een haalbare variant, faciliteren we de realisatie hiervan.

Ruimtelijke projecten De komende jaren werken we verder aan de uitvoering van projecten die in voorbereiding zijn. Voor de komende jaren lijken er voldoende harde plannen te zijn om onze ambitie te halen. Na 2025 neemt het aantal zachte plannen toe, en neemt het aantal harde plannen af. Wat gaan we specifiek doen in 2023? • In 2023 starten we onze strategische opgave om de plannen die er voor de periode na 2025 liggen concreter vorm te geven. Daarbij houden we er rekening mee dat de woningbehoefte na onze inhaalslag lager kan liggen. We houden focus op de plannen die reeds in voorbereiding zijn. Hierbij houden we ook rekening met de invoering van de Omgevingswet. • Verbeteren communicatie rond nieuwbouwprojecten om planprocessen te stroomlijnen en inwoners op de hoogte te stellen van ambities. Wat gaan we doen na 2023? • Afhankelijk van de marktomstandigheden en behoefte zullen we de maatregelen uit 2023 voorzetten of aanpassen/aanvullen.