Document · PDF

Perspectiefnota 2026-2029.pdf

Gemeenteraad GHG 10 juli 2025, gemeente Hardinxveld-GiessendamBij agendapunt: 13: Perspectiefnota 2026-2029 - Raadsvoorstel9.808 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Juli

2025 Perspectiefnota 2026-2029 Het financieel perspectief van een dynamische gemeente in ontwikkeling

www.hardinxveld-giessendam.nl

Inhoudsopgave 1 Inleiding

2 Opbouw perspectiefnota

2.1 Proces en onderdelen

2.2 Status perspectiefnota: de raad in positie

2.3 Vervolgproces

2.4 Tot slot

3 Financieel perspectief op hoofdlijnen

3.1 Algemeen

3.2 Scenario’s

3.3 Duiding meicirculaire

3.4 Hoofdlijnen Fysiek domein

3.5 Hoofdlijnen Sociaal domein

3.6 Hoofdlijnen Domein Bedrijfsvoering en Dienstverlening

3.7 Risicoparagraaf

4 Voorkeursscenario college

Bijlage: toelichting op de maatregelen

www.hardinxveld-giessendam.nl

1 Inleiding De perspectiefnota 2026-2029: Een nieuw perspectief in diverse opzichten. Natuurlijk omdat het om nieuwe cijfers gaat ten opzichte van de vorige perspectiefnota. Maar nog belangrijker: deze perspectiefnota is op een andere manier opgesteld. Dit is in lijn met het herijken van de Planning & Control-cyclus (P&C) zoals vastgesteld door de gemeenteraad in maart 2025. Net als de foto op de voorkant is deze nota vanuit een bepaald perspectief opgesteld. Namelijk: een gemeente die in ontwikkeling is, en grote opgaven tegemoet ziet: ruimte voor wonen, werken, groen en water, de energietransitie, het op peil houden van voorzieningen en dat alles binnen een dynamische regio. Daarbij is het belangrijk om ons voortdurend af te vragen wat onze gemeente aankan en hoe we daarop regie houden. Daar gaat deze perspectiefnota over: wat kan deze gemeente aan en hoe zorgen we voor een goede balans tussen opgaven en ambities enerzijds en organisatie en financiën anderzijds? Het draait daarbij om het maken van keuzen. De totstandkoming van deze perspectiefnota werd daarbij door een aantal zaken beïnvloed.

Allereerst het bericht dat gemeenten in Nederland afstevenen op het ravijnjaar 2026; een jaar waarin teruglopende uitkeringen vanuit het gemeentefonds lokale overheden dwingen tot het terugdringen van hun uitgaven om de begroting sluitend te krijgen, ook wel ombuigingen of bezuinigingen genoemd. Dit is alleen mogelijk door het maken van, soms ingrijpende, keuzen. Een tweede factor van invloed bij het opstellen van deze perspectiefnota is de eerder genoemde inrichting van de P&Ccyclus. Daarin is de positie van deze nota meer in relatie gebracht met de keuzen die gemaakt kunnen en moeten worden ten behoeve van het opstellen van de begroting. Daarbij gaat het om het aanbrengen van kaders voor: -

De uitgaven en besparingen: Wat doen we wel, en wat doen we (nog) niet. De inkomsten en dekking: Welke knoppen worden gebruikt voor de dekking: onroerendzaakbelasting, strategisch inzet van reserves en incidentele inkomsten zoals specifieke uitkeringen.

Met de perspectiefnota worden dus de kaders voor de begroting gesteld, en met de begroting de uitvoeringskaders voor college en organisatie. Zo is de relatie tussen de perspectiefnota en de organisatie niet alleen een financiële, maar zeker ook een inhoudelijke: het gaat om wat we als gemeente doen voor inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties in relatie tot wat dat mag kosten en hoe we deze kosten dekken. Bovenstaande sluit naadloos aan bij de kern van de adviezen uit de rapporten van Deloitte/DeReeder (2021 & 2024): om als gemeente onze rol goed te vervullen moet er sprake zijn van drie pijlers als fundament: een sterk bestuur (kaderstellende keuzen maken); een sterke organisatie (uitvoering geven binnen deze kaders); en een gezonde financiële positie (voldoende middelen hebben voor die uitvoering met een langjarig perspectief). Alle drie deze pijlers beïnvloeden elkaar, met name als het gaat om het maken én verantwoorden van gemaakte of te maken keuzen.

www.hardinxveld-giessendam.nl

Het ravijnjaar: het toewerken naar de perspectiefnota werd ook in Hardinxveld-Giessendam gekleurd door de notie van het ‘ravijnjaar’. Zoals aangegeven een jaar vanaf waar Rijksuitkeringen teruglopen, terwijl de opgaven toenemen. En gemeenten dus geconfronteerd worden met het nemen van vaak stevige maatregelen als het gaat om het terugdringen van uitgaven of het verhogen van inkomsten (vaak beide). Ook in Hardinxveld-Giessendam werd een tekort geprognotiseerd voor de jaren 2026 en verder. Inmiddels is vanuit de meicirculaire 2025 duidelijk geworden dat op Rijksniveau besloten is een aanpassing te doen ten opzichte van eerdere prognoses. In ons geval 1 Dia presentatie PPN gemeenteraad 15 mei 2025 vertaalt zich dat naar een hogere uitkering dan aanvankelijk verwacht. Daarmee is er geen tekort meer ten opzichte van het vertrekpunt. Een waarschuwing is daarbij op zijn plaats: -

Het fenomeen ‘ravijnjaar’ heeft laten zien dat er een grote kwetsbaarheid ontstaat als wij ons als gemeente in volledig afhankelijk maken van wat er per jaar wordt uitgekeerd. Een steviger lokaal financieel fundament helpt om hier beter op te kunnen anticiperen en handelen. Er is sprake van een behoorlijk ambitieniveau voor onze gemeente. Om deze ambities waar te maken moet het financieel fundament op orde zijn.

Het uitvoering geven aan zowel de kerntaken van de gemeente als het ambitieniveau vraagt zowel in omvang als in inzet en deskundigheid een zekere omvang van de organisatie. Die inzet en omvang kan niet grenzeloos zijn, en moet dus afgebakend worden. Dat vraagt om duidelijke kaders. Perspectief in twee delen: Om bovenstaande te realiseren is deze perspectiefnota gericht op twee perspectieven: een korte termijn perspectief (2026 – 2027) en een lange termijn perspectief (t/m 2029). Daarin is rekening gehouden met de volgende factoren: 1. De organisatie is nog volop in ontwikkeling. In de basis zal dit bij een gemeentelijke organisatie altijd zo blijven. Echter: met name rondom het aanbrengen van meer sturing in de organisatie (pijler sterke organisatie) is er tijd nodig om dat goed te implementeren zodat de effecten zichtbaar zijn. De verwachting is dat dit de komende jaren tot volwassenheid komt, uiterlijk in 2027. 2. In 2026 zijn er gemeentelijke verkiezingen. Deze perspectiefnota is daarom gericht op het enerzijds consolideren van de koers van de huidige coalitie, en anderzijds op het versterken van het fundament voor de komende coalitie.

De basis op orde: uitgaande van bovenstaande punten zullen de jaren 2026 en ook 2027 dus gebruikt worden voor het versterken van het fundament, zowel financieel (pijler gezonde financiële positie) als organisatorisch (pijler sterke organisatie). Dat vraagt om koersvastheid (pijler sterk bestuur).

www.hardinxveld-giessendam.nl

2 Opbouw perspectiefnota 2.1 Proces en onderdelen Op 15 mei 2025 is de gemeenteraad bijgepraat over het proces rond de totstandkoming van de perspectiefnota. Waarbij een toelichting is gegeven op de onderdelen van het financieel beeld, te weten: • • • • • •

Administratieve bijstellingen Beleidswensen/nieuwe opgaven Prioritering ruimtelijke projecten Ontwikkelingen verbonden partijen Bezuinigingen en toevoegen van inkomstenbronnen Effecten meicirculaire

2 Dia presentatie PPN gemeenteraad 15 mei 2025

Deze informatie is verzameld en verwerkt om te komen tot een financieel beeld. Dit beeld is aan de kant van uitgaven en besparingen voor een deel beïnvloedbaar. Bijvoorbeeld als het gaat om beleidswensen, nieuwe opgaven en ruimtelijke projecten. Voor een deel is invloed niet of beperkt uit te oefenen. Bijvoorbeeld als het gaat om administratieve bijstellingen, de effecten van de meicirculaire en de ontwikkelingen bij verbonden partijen. Ook aan de inkomsten- en dekkingskant zijn er keuzen te maken, maar ook hier niet overal. De keuzeruimte zit vooral aan de kant van de onroerendzaakbelasting (OZB) en de strategische inzet van reserves. Daarnaast is er nog een beperkt effect te behalen door leges ten minste kostendekkend te maken of verder te verhogen. Alle ruimte voor beïnvloeding kan gezien worden als een knop om aan te draaien. Waarbij het draaien aan een knop altijd gepaard gaat met een effect. De consequenties hiervan moeten daarom zorgvuldig gewogen worden. De strategische inzet van reserves bijvoorbeeld heeft als consequentie dat de omvang van de reserves afnemen, en de financiële kwetsbaarheid van de gemeente daarmee toeneemt. En het verhogen van de OZB is een goede manier om inkomsten te verhogen, maar is een maatregel die doorgaans minder goed ontvangen wordt in de samenleving en daarmee politiek gevoelig ligt.

Het is aan de gemeenteraad om te bepalen of en in welke mate aan deze knoppen wordt gedraaid, en dus welke effecten en consequenties worden aanvaard.

www.hardinxveld-giessendam.nl

2.2 Status perspectiefnota: de raad in positie Met de perspectiefnota stelt de gemeenteraad de kaders voor de opstelling van de begroting. De opgenomen cijfers worden niet vastgelegd, maar vormen wel het uitgangspunt voor de begroting. Bij het beoordelen van de begroting zal de gemeenteraad dan ook allereerst toetsen of deze past binnen de kaders zoals ze gesteld zijn met de perspectiefnota. De keuzen die bij de perspectiefnota worden gemaakt, al dan niet door middel van raadsinstrumenten zoals moties en amendementen, vormen dus de basis voor de begroting: de perspectiefnota is het startpunt van een cyclus van: koers bepalen – begroten – uitvoeren – monitoren en bijsturen – verantwoorden. In de perspectiefnota zijn daarom ook de cijfers van het lopende jaar (2025) verwerkt om zo scherp te hebben wat het (financiële) uitgangspunt is voor het perspectief op de volgende jaren. De formele vaststelling van alle wijzigingen in 2025 vindt plaats bij de halfjaarrapportage.

De gemeenteraad neemt haar kaderstellende rol ten aanzien van de perspectiefnota in door het beoordelen (en daar waar nodig bijstellen) van de keuzen ten aanzien van het door het college voorgelegde voorkeursscenario. Daarbij kan de gemeenteraad aan de volgende ‘knoppen’ draaien, elk met hun eigen beoogd effect en mogelijke consequenties:

In maart 2025 is door de gemeenteraad een herziene planning en control (P&C) cyclus vastgesteld. Deze kent de volgende producten: Perspectiefnota Met de vaststelling van de perspectiefnota (al dan niet geamendeerd) worden de kaders bepaald voor de opstelling van de begroting van het opvolgend kalenderjaar. Begroting In de begroting staat wat de gemeente het komende kalenderjaar aan activiteiten uitvoert en hoeveel dit mag gaan kosten. Halfjaarrapportage De halfjaarrapportage geeft de gemeenteraad inzicht in de stand van zaken van de realisatie van de uitvoeringsdoelen en de financiële stand van zaken per 1 juli van het lopende jaar. Jaarrapportage De jaarrapportage geeft de gemeenteraad inzicht in de realisatie van de Uitvoeringsdoelen en een doorkijk op de realisatie van de Maatschappelijke doelen. Jaarrekening Via de jaarrekening vindt inhoudelijke en financiële verantwoording plaats over het desbetreffende jaar.

Knop

Beoogd financieel effect

Maatschappelijk en organisatorisch effect

Taken niet, minder of anders uitvoeren

Uitgaven terugbrengen of voorkomen.

Maatschappelijk: Een lager of minder omvangrijk niveau van dienstverlening ten opzichte van huidig. Organisatorisch: Een omvang van dienstverlening die beter te hanteren is in relatie tot de omvang van de organisatie.

Investeringen in voorzieningen niet of later doen

Uitgaven uitstellen of voorkomen.

Maatschappelijk: Een lager of minder omvangrijk niveau van dienstverlening ten opzichte van huidig.

Verhogen OZB inkomstenbronnen)

Inkomsten toevoegen.

Maatschappelijk: Het aanbrengen van een duidelijke relatie tussen dienstverlening en voorzieningen ten opzichte van wat dit de samenleving kost.

Risico gestuurd begroten

Anticiperen op onderuitputting.

Dit heeft weinig tot geen maatschappelijk of organisatorisch effect. Er is wel een risico ten aanzien van de reserves: als de uitgaven hoger liggen dan begroot zal de dekking uit de reserves moeten komen.

Inzet reserves en voorzieningen

Dekking door het doen afnemen van de reserves.

Organisatorisch: Dit verzwakt financiële positie van de gemeente.

(en/of

andere

www.hardinxveld-giessendam.nl

2.3 Vervolgproces Zoals ook in het raadsbesluit rondom het inrichten van de P&C cyclus (maart 2025) is aangegeven, past deze perspectiefnota in een traject van doorontwikkeling van de cyclus, waarbij beoogd is dat deze volledig staat voor de nieuwe raadsperiode. In relatie tot deze doorontwikkeling en met oog op een het versterken van de financiële pijler van de gemeente zal in het komende proces ten minste aandacht moeten zijn voor de volgende zaken: •

•

Systematiek indexaties: jaarlijks wordt de gemeente geconfronteerd met indexaties. Doorgaans worden deze zonder meer verwerkt en er worden verschillende percentages toegepast. Dit terwijl indexaties grote effecten kunnen hebben, en het dus goed is ze tegen het licht te houden voor ze verwerkt worden in de P&C producten. Om indexaties goed te kunnen beoordelen is het nodig een systematiek in te richten voor het signaleren en wegen van indexaties. Strategische inzet reserves en voorzieningen: De gemeente kent verschillende vormen van reserves (en voorzieningen). Het is verstandig om meer strategisch met deze reserves om te gaan. Onder andere door (beter) te bepalen: wat de minimale omvang van de reserve moet zijn; op welke manier reserves wel en niet ingezet kunnen worden en; welke inzet wordt gedaan om tot een ‘gezonde’ reserve omvang en inzet daarvan te komen. Systematiek areaaluitbreiding: de gemeente groeit, en deze areaaluitbreiding vraagt ook om onderhoud, voorzieningen, etc. Het ontbreekt aan een goede systematiek waarmee de effecten van areaaluitbreiding worden vertaald naar met name inzet en onderhoud, bijvoorbeeld van de buitendienst. Door het optuigen en toepassen van een goede systematiek kan beter worden geanticipeerd op kosten die areaaluitbreiding met zich mee brengt, zodat hier tijdig keuzen op kunnen worden gemaakt.

Leges: op dit moment is onvoldoende duidelijk in hoeverre alle leges kostendekkend zijn. Soms is het een politieke keuze om bepaalde leges juist laag te houden en daarmee bepaalde ontwikkelingen te stimuleren. Echter is het wenselijk om periodiek de legesinkomsten af te zetten tegen de (ambtelijke) inzet die daar tegenover staat. Vanuit dit beeld kunnen vervolgens keuzen worden gemaakt.

2.4 Tot slot Het college geeft de volgende overwegingen mee: Er is zowel binnen het college als de ambtelijke organisatie gedrevenheid om de ambities waar te maken. Tegelijkertijd vraagt het op peil houden van het huidige niveau van dienstverlening al het nodige van bestuur en organisatie. Het is daarom van belang om goed af te wegen in welke mate hier nog op toe voegen is zonder het risico te lopen dat de gemeente op een of meer van haar fundamentele pijlers wordt overvraagd (sterk bestuur, sterke organisatie, gezonde financiële positie). Dit vraagt om het maken van keuzen: het is verleidelijk om alle opgaven te omarmen vanuit het verlangen het goede te doen voor de samenleving. Maar zowel vanuit financieel als organisatorisch perspectief is het verstandig niet teveel hooi op de vork te nemen. Waarbij uitstel geen afstel hoeft te betekenen. Door tijd en ruimte te creëren kan meer aandacht uitgaan naar het versterken van de drie pijlers die het fundament van de organisatie vormen. En een organisatie met een stevig fundament kan meer aan dan een organisatie waar één of meer pijlers onder druk staan. Kortom: het maken van doordachte keuzen op korte termijn dragen bij aan de slagkracht op lange termijn. En die slagkracht is waar de samenleving op rekent als het gaat om haar lokale bestuur.

www.hardinxveld-giessendam.nl

3 Financieel perspectief op hoofdlijnen 3.1 Algemeen Voor het opstellen van de begroting en de jaarrekening wordt gebruik gemaakt van een programma-indeling. Bij de herijking van de P&C cyclus (maart 2025) is hiervoor de volgende programma-indeling vastgesteld: • • • • •

Programma 1 Dienstverlening en bestuur Programma 2 Leefomgeving en veiligheid Programma 3 Vitaal en sociaal Programma 4 Ruimte en economie Programma 5 Financiering / Algemene dekkingsmiddelen / Bedrijfsvoering

Het is logisch te veronderstellen dat ook deze perspectiefnota deze indeling volgt. Vanwege het karakter van de perspectiefnota is gekozen voor een andere indeling, namelijk een die de structuur van de organisatie volgt. De reden hiervoor is dat de perspectiefnota vooral de kaders stelt voor de organisatie, juist ook op inhoud (wat doen we wel en niet) waarbij wel de verantwoording over inzet en resultaten wordt gedaan. Kortom: op deze manier kan de perspectiefnota beter gebruikt wordt om kaders (sturing) voor de organisatie aan te brengen. De indeling tussen programma’s en domeinen ligt niet ver uit elkaar.

In mei 2024 is de organisatiestructuur (organogram) voor de gemeente Hardinxveld-Giessendam vastgesteld. De belangrijkste reden hiervoor was het aanbrengen van meer sturing in de organisatie, en het komen tot een juiste balans tussen autonomie en hiërarchie. Daarbij is de organisatie opgedeeld in de volgende drie domeinen: 1. 2. 3.

Sociaal domein Fysiek domein Domein bedrijfsvoering & dienstverlening

3.2 Scenario’s Ten behoeve van de perspectiefnota is in beeld gebracht welke financiële opgaven de gemeente het lopende en met name de opvolgende jaren tegemoet kan zien. Om het geheel hanteerbaar te maken richting scenario’s is een indeling gemaakt. Die indeling is als volgt: Onderhouden: dit zijn maatregelen gericht op het in stand houden van het huidige voorzieningen-, dienstverleningsof kwaliteitsniveau. Toevoegen: dit zijn maatregelen die gericht zijn op het toevoegen (een plus) op het huidige voorzieningen-, dienstverlenings- of kwaliteitsniveau. Versoberen: dit zijn maatregelen die doorgaans tot een kostenbesparing leiden, maar een versobering van het voorzieningen-, dienstverlenings- of kwaliteitsniveau als consequentie hebben. Overig: Dit is een categorie van maatregelen die zich niet goed laat kwalificeren, met name door de unieke aard. Onder andere het strategisch inzetten van specifieke uitkeringen valt onder deze categorie. Administratieve maatregelen: dit zijn maatregelen van administratieve aard waarbij feitelijk geen beïnvloeding plaats kan vinden. Hier vallen ook indexaties en andere kostenverhogende effecten onder.

Aan de hand van bovenstaande indeling zijn drie scenario’s opgesteld:

www.hardinxveld-giessendam.nl

Het maximale scenario: Dit is het scenario waarbij maximaal wordt toegevoegd en geheel niet versoberd. De risicoparagraaf is wel opgenomen. Bij dit scenario wordt een flink tekort geprognotiseerd dat alleen hanteerbaar is als er gekozen wordt voor een combinatie van een stevige verhoging van de OZB in combinatie met het inzetten (doen afnemen) van de reserves.

Begrotingsresultaat incl. effecten meicirculaire Maximaal scenario: effect op begrotingsresultaat Effect maximaal scenario t.o.v. begrotingsresultaat

2025

2026

2027

2028

2029

€

1.327.854 €

1.246.328 €

1.809.361 €

1.452.992 €

1.495.645

€

1.929.845 €

3.066.296 €

3.629.225 €

3.605.233 €

3.594.207

€

-601.991 € -1.819.968 € -1.819.864 € -2.152.241 € -2.098.562

Het minimale scenario: Dit is het scenario waarbij alle toevoegingen vervallen, maximaal versoberd wordt en ingezet wordt op het behouden van het huidige voorzieningen-, dienstverlenings- of kwaliteitsniveau, inclusief de risicoparagraaf. Hier wordt een overschot geprojecteerd, maar dus wel ten laste van een versobering van het huidige niveau van dienstverlening en het loslaten ontwikkelingen als woningbouw, voorzieningen, et cetera.

Begrotingsresultaat incl. effecten meicirculaire Minimaal scenario: effect op begrotingsresultaat Effect minimaal scenario t.o.v. begrotingsresultaat

2025

2026

2027

2028

2029

€

1.327.854 €

1.246.328 €

1.809.361 €

1.452.992 €

1.495.645

€

697.706 €

836.607 €

724.536 €

1.000.544 €

939.518

€

630.148 €

409.721 €

1.084.825 €

452.448 €

556.127

Het voorkeursscenario: Het voorkeursscenario kent een opbouw waarbij een overwogen keuze gemaakt is in het wel of niet opnemen van maatregelen op het gebied van ‘toevoegen, versoberen en overig’. De categorieën ‘onderhouden en administratieve bijstelling’ worden als een gegeven gezien en zijn dus per definitie opgenomen. Ook de risicoparagraaf is opgenomen. Het voorkeursscenario is opgenomen in hoofdstuk 4 en vormt de ruggengraat van deze perspectiefnota.

Begrotingsresultaat incl. effecten meicirculaire Effecten voorkeursscenario Begrotingsresultaat na toepassen voorkeursscenario

2025

2026

2027

2028

€ €

1.327.854 € 1.738.845 €

1.246.328 € 2.532.496 €

1.809.361 € 2.760.425 €

1.452.992 € 2.836.433 €

€

-410.991 € -1.286.168 €

www.hardinxveld-giessendam.nl

2029 1.495.645 2.775.407

-951.064 € -1.383.441 € -1.279.762

3.3 Duiding meicirculaire De meicirculaire valt voor onze gemeente positiever uit dan vooraf voorzien was. Structureel komt er fors meer geld bij. Dit zorgt ervoor dat het vertrekpunt voor de keuzen die gemaakt kunnen worden met een positief saldo begint. Hier zijn wel enkele kanttekeningen bij te maken. Een duidelijke verklaring voor deze positieve meevaller is er op dit moment niet. Het is daarom onduidelijk of het positieve effect daarom ook structureel als solide basis gezien kan worden. De kans is aannemelijk dat er in latere circulaires correcties volgen die minder gunstig uitpakken. Daar komt bij dat de meicirculaire niet standaard voor alle gemeenten positief uitpakt en daarmee alle financiële uitdagingen voor gemeenten door het Rijk zijn weggenomen. Dat wordt heel duidelijk in onderstaande afbeelding: van alle Drechtsteden pakt de meicirculaire qua herverdeling alleen voor onze gemeente positief uit. De oproep om ons dus niet volledig te laten leiden door de financiële maatregelen vanuit het Rijk blijft dus van kracht.

3 Bovenstaande vertaling van de herverdeeleffecten van de meicirculaire binnen de Drechtsteden laat het grillige karakter ervan zien en de risico's die daarmee gepaard gaan.

www.hardinxveld-giessendam.nl

Leeswijzer getallen en tabellen Daar waar u getallen met een min (-) aantreft gaat het om een besparing; andere maatregelen hebben dus een kostenverhogend effect.

3.4 Hoofdlijnen Fysiek domein Het fysiek domein wordt vooral gekleurd door de categorieën ‘onderhouden’ en ‘toevoegen’, al spelen ook hier ‘administratieve bijstellingen’ een grote rol. Immers, prijzen van materiaal, onderhoud en diensten zijn behoorlijk gestegen de afgelopen jaren. Als het gaat om onderhoud speelt de inzet van de buitendienst een belangrijke rol, waarbij de nodige vervangingsinvesteringen van voertuigen en materiaal gevraagd worden. De grootste invloed op het fysiek domein hebben de projecten die volgen uit de prioritering zoals de ontwikkeling van ’t Oog en sporthal De Wielewaal, die onder de categorie ‘toevoegen’ vallen. Waarbij het ‘vergroenen van de buitenruimte van het gemeentehuis’ is afgevoerd omdat dit onderdeel is geworden van het project ‘huis van de gemeente’. De strategische grondaankopen zijn ondergebracht bij de ontwikkeling van ’t Oog. Van concrete meekoppelkansen is op dit moment geen sprake. Deze drie onderwerpen zijn daarom niet langer specifiek zichtbaar gemaakt in de perspectiefnota.

Eindtotaal Onderhouden Toevoegen Versoberen Overig Administratieve bijstelling Eindtotaal

Som van 2025 Som van 2026 Som van 2027 Som van 2028 Som van 2029 € 130.500 € 76.273 € 100.123 € 99.873 € 91.623 € 615.000 € 956.800 € 1.606.800 € 1.406.800 € 1.406.800 € -100.000 € -271.000 € -171.000 € -171.000 € -171.000 € € -200.000 € -200.000 € € € 18.584 € 67.084 € 49.084 € 49.084 € 49.084 € 664.084 € 629.157 € 1.385.007 € 1.384.757 € 1.376.507

4 In deze tabel zijn alle voorgestelde maatregelen opgenomen zonder weging of voorkeur.

3.5 Hoofdlijnen Sociaal domein In de discussie rondom het ravijnjaar en de taken die vanuit de rijksoverheid naar gemeenten gaan speelt met name het sociaal domein een belangrijke rol. Maatschappelijke opgaven vragen ook in onze gemeente de nodige aandacht, en op dat gebied zijn de kosten gestegen, ondanks dat ook hier zeer actief gezocht is naar mogelijkheden tot besparen. Zowel kostenbesparingen als zeker ook kostenstijgingen zijn goed zichtbaar in de diverse gemeenschappelijke regelingen in dit domein. Met name bij de Serviceorganisatie Jeugd (SOJ) is een positief effect te zien van de inzet van afgelopen jaren, terwijl de GR Sociaal een forse kostenstijging laat zien. Als we kijken naar specifieke lokale inzet binnen het sociaal domein dan zijn er besparingen mogelijk op het welzijnswerk. De lijn naar de komende jaren is om vooral uit te gaan van sociale cohesie en de kracht van de samenleving, waar een preventieve werking vanuit gaat.

Eindtotaal Onderhouden Toevoegen Versoberen Overig Administratieve bijstelling Eindtotaal

Som van 2025 Som van 2026 Som van 2027 Som van 2028 Som van 2029 € 259.484 € 519.470 € 361.076 € 326.310 € 278.310 € 46.000 € 301.000 € 226.000 € 226.000 € 226.000 € -215.000 € -308.750 € -508.750 € -358.750 € -358.750 € -204.165 € -204.165 € -65.000 € -65.000 € -65.000 € 16.937 € 20.387 € 20.387 € 20.387 € 20.387 € -96.744 € 327.942 € 33.713 € 148.947 € 100.947

5 In deze tabel zijn alle voorgestelde maatregelen opgenomen zonder weging of voorkeur.

www.hardinxveld-giessendam.nl

3.6 Hoofdlijnen Domein Bedrijfsvoering en Dienstverlening Binnen het domein Bedrijfsvoering en Dienstverlening spelen de gestegen kosten ook een belangrijke rol. Dat is zichtbaar in veel van de ‘administratieve bijstellingen’ en het ‘onderhouden’. Van softwarelicenties tot salarislasten: op meerdere vlakken is een stijging zichtbaar. In dit domein zijn tevens de effecten van het organisatietraject van het afgelopen jaar zichtbaar.1 Met dit traject is een stevige slag geslagen ten aanzien van de doelstellingen uit de rapporten (Deloitte/DeReeder).

Eindtotaal Onderhouden Toevoegen Versoberen Overig Administratieve bijstelling Eindtotaal

Som van 2025 Som van 2026 Som van 2027 Som van 2028 Som van 2029 € 447.329 € 724.440 € 726.777 € 732.789 € 772.957 € 256.139 € 262.139 € 262.139 € 262.139 € 262.139 € € -130.000 € -130.000 € -180.000 € -230.000 € -85.500 € € € € € -170.463 € -57.132 € -58.161 € -53.149 € -48.093 € 447.505 € 799.447 € 800.755 € 761.779 € 757.003

6 In deze tabel zijn alle voorgestelde maatregelen opgenomen zonder weging of voorkeur.

1 Over het verloop van de organisatieontwikkeling wordt u middels een aparte raadsinformatienota geïnformeerd.

Deze nota zal voor behandeling van de perspectiefnota aan de raad beschikbaar worden gesteld.

www.hardinxveld-giessendam.nl

3.7 Risicoparagraaf Met de perspectiefnota is zo goed mogelijk in beeld gebracht wat het financieel perspectief van deze gemeente is ten aanzien van de opgaven. Er zijn ook diverse risico’s die (nog) niet financieel te vertalen zijn, maar waarvan het wel verstandig is er rekening mee te houden. In deze risicoparagraaf staan de belangrijkste risico’s waar momenteel rekening mee wordt gehouden benoemd. Deze zijn gewaardeerd als één totaalsom in deze perspectiefnota, namelijk 1% van de totaalbegroting (afgerond naar €600.000,-). Hierbij is met name rekening gehouden met de volgende risico’s: -

Omgevingswet: Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet ingevoerd. De invoering van deze wet heeft vooral invloed op en rondom ruimtelijke procedures. Daarbij gaat het niet alleen om vergunningstrajecten, maar ook zaken als het omgevingsplan. Hoewel inmiddels meer duidelijk is wat de invoering van de Omgevingswet vraagt van ook onze gemeente is er op langere termijn ook nog veel onduidelijk. Hier is met de kennis van nu op voorgesorteerd, maar het is verstandig om er rekening mee te houden dat extra inzet wordt gevraagd. Prioritering & grote projecten: Er staan een aantal grote projecten en ontwikkelingen op de rol voor onze gemeente. Waarbij met name de ontwikkeling van ’t Oog omvangrijk is, en op dit moment nog niet volledig duidelijk is wat en wanneer dat inzet vraagt van de ambtelijke organisatie. En daarmee of we daar voldoende op toegerust zijn. Daarnaast staat de combinatie van het aantal projecten en ontwikkelingen die komende jaren tot ontwikkeling moeten komen op gespannen voet met het in stand houden van het huidige service- en voorzieningenniveau. Rijksuitkeringen: Onder andere het fenomeen ‘ravijnjaar’, de effecten van de meicirculaire 2025 en de verschuivingen die binnen de Rijksoverheid plaats vinden als het gaat om het financieren van gemeenten vormt een risico. De afhankelijkheid van de keuzen van het Rijk is groot voor Hardinxveld-Giessendam.

Daarnaast is de afgelopen jaren steeds meer gekozen voor een constructie van specifieke uitkeringen (SPUKS). Deze manier van werken geeft gemeenten relatief weinig speelruimte als het gaat om het besteden van deze gelden. Daarnaast zal deze manier van werken komende jaren waarschijnlijk worden aangepast; de effecten hiervan zijn nog niet geheel duidelijk. Organisatie en arbeidsmarkt: Het op peil hebben en houden van de ambtelijke organisatie vormt een uitdaging op zich. Als kleinere gemeente zijn we doorgaans minder sterk gepositioneerd in de arbeidsmarkt. Het werven van nieuw personeel is een uitdaging en daarmee een risico. Financiële positie gemeente: Hoewel de financiële positie van de gemeente als gezond getypeerd kan worden zitten hier wel kwetsbaarheden in. De eerder benoemde grote afhankelijkheid van rijksuitkeringen spelen een rol, maar ook het grote deel van de begroting die niet of minder beïnvloedbaar is door onder andere gemeenschappelijke regelingen. En hoewel de gemeente een redelijke omvang van reserves en voorzieningen heeft, is het de vraag of deze omvang voldoende is als buffer ten aanzien van de opgaven en ambities. Aankomende en recent ingevoerde wet & regelgeving: Ook recent ingevoerde en aankomende wet- en regelgeving speelt een rol.

Denk hierbij aan regels rondom privacy en veiligheid, maar bijvoorbeeld ook de Wet open overheid (Woo): een Woo-verzoek kan de nodige (onvoorziene) inzet van het ambtelijk apparaat vragen. Effecten beheerplannen: de gemeente kent diverse beheerplanen, waaronder die voor: wegen, openbare verlichting, vastgoed, kunstwerken en onderwijshuisvesting (IHP). Deze worden herzien. Ook hier zijn financiële effecten te verwachten; hier is op voorgesorteerd met de risicoparagraaf. Uitwerking versoberingsvoorstellen: er zijn diverse versoberingsvoorstellen opgenomen waarbij het college zich maximaal wil inspannen om het geraamde bedrag te behalen, maar waarbij in de verdere uitwerking moet blijken of dit realistisch is. Te denken valt aan de inzet rondom besparingen op het welzijnswerk.

www.hardinxveld-giessendam.nl

4 Voorkeursscenario college De totstandkoming van het voorkeursscenario: Omdat zowel het eerder geschetste minimum- als maximum scenario niet als wenselijk worden gezien wordt het volgende scenario door het college als voorkeursscenario voorgesteld. Zoals eerder gesteld kent het voorkeursscenario een weging en keuze ten aanzien van de voorgesteld maatregelen. Met het voorkeursscenario wordt invulling gegeven aan het huidige ambitie- en dienstverleningsniveau. Waarbij nadrukkelijk de gewenste ontwikkelingen zoals de brede ontwikkeling van ’t Oog als woon/werkgebied en voorzieningen zoals het centrum, de sporthal en scholen een plek hebben gekregen. Met deze perspectiefnota wordt dus de ingezette koers voor de toekomst bestendigd. Een gevolg van dit scenario is dat voor dekking wel gezocht moet worden naar aanvullende financieringsbronnen. De meest geëigende knop om aan te draaien is daarbij de OZB. Hoewel dit doorgaans niet gezien wordt als een wenselijk maatregel lijkt deze niet alleen onvermijdelijk, maar is deze ook zeer goed uitlegbaar naar de samenleving: die krijgt er een hoger niveau van voorzieningen en dienstverlening voor terug. Rijlabels Som van 2025 Onderhouden € Toevoegen € Versoberen € Overig € Administratieve bijstelling € Risicoparagraaf € Eindtotaal €

Som van 2026 Som van 2027 Som van 2028 Som van 2029 837.313 € 1.320.183 € 1.187.976 € 1.158.972 € 1.142.890 911.139 € 1.512.139 € 1.902.139 € 1.702.139 € 1.702.139 -215.000 € -556.000 € -706.000 € -606.000 € -656.000 -259.665 € -374.165 € -235.000 € -35.000 € -35.000 -134.942 € 30.339 € 11.310 € 16.322 € 21.378 600.000 € 600.000 € 600.000 € 600.000 € 600.000 1.738.845 € 2.532.496 € 2.760.425 € 2.836.433 € 2.775.407

Totaalbeeld Begrotingsresultaat o.b.v. begrotingsresultaat 2025 Effecten meicirculaire Begrotingsresultaat incl. effecten meicirculaire Effecten voorkeursscenario Begrotingsresultaat na toepassen voorkeursscenario Percentage verhogen OZB aanvullend op indexering (per jaar) Effect OZB Onttrekkingen reserves en voorzieningen

€

300.854 € -2.370.672 € -1.609.639 € -1.082.008 € -1.181.355

€

1.027.000 €

3.617.000 €

3.419.000 €

2.535.000 €

2.677.000

€ €

1.327.854 € 1.738.845 €

1.246.328 € 2.532.496 €

1.809.361 € 2.760.425 €

1.452.992 € 2.836.433 €

1.495.645 2.775.407

€

-410.991 € -1.286.168 €

-951.064 € -1.383.441 € -1.279.762

€

0,00 €

9,75 487.500 €

9,30 952.500 €

8,70 1.387.500 €

0,00 1.387.500

€

500.000 €

800.000 €

Begrotingsresultaat na OZB+reserves/voorzieningen €

89.009 €

1.332 €

1.436 €

www.hardinxveld-giessendam.nl

€

4.059 €

107.738

Het voorkeursscenario: Draaiknoppen en taakstelling In het licht van met name hoofdstuk 1 en 2 van deze perspectiefnota laat het voorkeursscenario zien dat het ambitieniveau van deze gemeente hoog ligt: Niet alleen de kwaliteit van de dienstverlening staat hoog in het vaandel, er wordt ook nadrukkelijk ingezet op het vergroten van het woningaanbod voor alle doelgroepen van inwoners, met een bijpassend voorzieningenniveau. Dat betekent dat er gedraaid wordt aan de knoppen die uitgaven tot gevolg hebben. Een logisch gevolg daarvan is dat er ook aan de knoppen voor inkomsten en dekking gedraaid zal moeten worden. Dit is in het voorkeursscenario ook zichtbaar, waarbij de inzet van de reserves een van de knoppen is. Maar er zal met name aan de knop ‘OZB’ gedraaid moeten worden om in de benodigde dekking te voorzien. Dit zijn maatregelen die, ook maatschappelijk, de nodige impact hebben. Het is dan ook goed om daar een vorm van taakstelling aan te koppelen. Het gaat hierbij om het strategisch beheer van zowel de omvang als inzet van de reserves. Dit moet leiden tot een meerjarig perspectief waarbij de omvang van de reserves weer zal toenemen. Dit is de belangrijkste financiële taakstelling. Het is ook goed om een organisatorische taakstelling te formuleren. Namelijk: het komen tot het consolideren van de omvang van de organisatie.

Het begrenzen van de omvang van de organisatie betekent ook het begrenzen van de gevraagde inzet. De verwachting is dat de effecten van het organisatieplan bijdragen aan het behalen van deze taakstelling: door het toevoegen van en beter benutten van de strategische denkkracht kan ook gewerkt worden aan het versterken van de financiële strategie en positie. Het aanbrengen van meer sturing helpt in de taakstelling tot het begrenzen van de organisatie, zowel in omvang als uitvoering. Dit stelt de gemeente ook binnen de verschillende regionale samenwerkingsverbanden beter in staat om te sturen op doelstellingen en bijbehorende uitvoeringscapaciteit.

www.hardinxveld-giessendam.nl

Het voorkeursscenario inclusief maatregelen: Rijlabels Onderhouden Areaaluitbreiding wijkonderhoud Begraafplaatsen Effecten beheerplan kunstwerken Effecten beheerplan vastgoed Effecten beheerplan wegen Effecten Integraal Huisvestingsplan onderwijs (IHP) Indexatie gebruik machines van Avres Indexaties dienstverleningsovereenkomsten Sociaal Team Inspectie boot buitendienst Kosten beheerplan natuurgebied compensatie Blauwe Zoom Kostendekkend maken leges Parkeervergunningen en ontheffingen blauwe zone Kostendekkend maken van verhuur velden Ontwikkelingen GR Bureau OVL Ontwikkelingen GR Dienst Gezondheid&Jeugd (incl.

Serviceorganisatie Jeugd) Ontwikkelingen GR Gevudo HVC Ontwikkelingen GR Omgevingsdienst ZHZ Ontwikkelingen GR Sociaal Ontwikkelingen GR SVHW Ontwikkelingen GR Veiligheidsregio ZHZ Ontwikkelingen GR Waardlanden Ontwikkelingen Servicegemeente Dordrecht Opstellen beheerplan openbare verlichting Piek reisdocumenten Project Huis van de Gemeente SPUK GALA (Gezondheid) inzetten voor reguliere werkzaamheden Verhogen inkomsten voor ingravingen kabels en leidingen Vervangen grasmaaier buitendienst Vervangen kipper buitendienst Vervangen materiaal ten behoeve van grafdelving Vervanging meetapparatuur voor bijhouden BAG en BGT Toevoegen Centrumontwikkeling Effecten organisatieplan Gezamenlijk zwembad Sliedrecht Krediet uitbreiding woonwagencentrum Ontwikkeling 't Oog - cofinanciering infra + strategische aankopen Pompen en riolen - uitbestede werkzaamheden Project Ichthus/Driemasterschool: nieuwbouwlocatie Pietersweer Project Wielewaal Realisatie gedenkmonument begraafplaatsen Reserve inzetten openbaar groen Structurele inzet jongerenwerker Uitbreiding Sociaal Team Verhogen budget voor seminars / congressen gemeenteraad Verlenging bijdrage i_lab Versterking uitvoering Omgevingswet Versoberen Besparing op kosten welzijnswerk (via MAG) Compensatie ambtelijke inzet transitieteam opvang naar wonen Gemeentelijk armoedebeleid versoberen (Klijnsma gelden) Opheffen bv Merwedelingelijn

Personeelskosten (inhuur, aflopende contracten, omvang en effectiviteit) Schrappen budget DEAL Drechtsteden Schrappen krediet steiger waterbus Strengere controle op PGB-budgetten Verminderen bijdrage Smart Delta 15% exclusief het onderdeel Economie Verminderen onkruidbestrijding op verharding Versoberen flexibel budget Maatschappelijke Agenda Vrijval budget beschermd wonen Overig Ontwikkelingen Overige deelnemingen SPUK CDOKE (Duurzaamheid) inzetten voor reguliere werkzaamheden SPUK IZA (Zorg) inzetten voor reguliere werkzaamheden (ouderenconsultatie) Strategische inzet SPUK Onderwijsachterstandenbeleid Administratieve bijstelling Aanpassing bijdrage regionale veiligheidsvoorzieningen Aframen stroomkosten weekmarkt

www.hardinxveld-giessendam.nl

Som van 2025 € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €

837.313 74.000 9.000 11.184 2.500 50.000 -562.009 821.235 -12.137 512.592 -53.126 -10.926 -5.000 911.139 256.139 115.000 200.000 40.000 150.000 50.000 40.000 60.000 -215.000 -20.000 -25.000 -20.000 -150.000 -259.665 -85.500 -139.165 -35.000 -134.942 -5.000

Som van 2026 Som van 2027 Som van 2028 Som van 2029 € 1.320.183 € 1.187.976 € 1.158.972 € 1.142.890 € 74.000 € 74.000 € 74.000 € 74.000 € -40.000 € -40.000 € -40.000 € -40.000 € € € € € € € € € € € € € € € € € 9.000 € 9.000 € 9.000 € 9.000 € 22.815 € € € € € € € € 50.000 € 50.000 € 50.000 € 50.000 € -4.500 € -4.500 € -4.500 € -4.500 € -1.000 € -1.250 € -1.500 € -9.750 € € € € € -431.748 € -431.748 € -431.748 € -431.748 € -30.000 € € € € 1.973 € 1.973 € 1.973 € 1.973 € 875.771 € 740.192 € 705.426 € 657.426 € 7.331 € 7.331 € 7.331 € 7.331 € 52.632 € 52.632 € 52.632 € 52.632 € € € € € 765.626 € 765.626 € 765.626 € 765.626 € 15.000 € € € € -48.517 € -46.180 € -40.168 € € € € € € € € € € -5.000 € -5.000 € -5.000 € -5.000 € 4.800 € 4.800 € 4.800 € 4.800 € € 5.600 € 5.600 € 5.600 € € 3.500 € 3.500 € 3.500 € 2.000 € 2.000 € 2.000 € 2.000 € 1.512.139 € 1.902.139 € 1.702.139 € 1.702.139 € 200.000 € 200.000 € € € 256.139 € 256.139 € 256.139 € 256.139 € € € € € 40.000 € € € € 600.000 € 600.000 € 600.000 € 600.000 € 40.000 € 40.000 € 40.000 € 40.000 € € € € € € 520.000 € 520.000 € 520.000 € 75.000 € € € € € € € € 130.000 € 130.000 € 130.000 € 130.000 € 90.000 € 90.000 € 90.000 € 90.000 € 6.000 € 6.000 € 6.000 € 6.000 € 15.000 € € € € 60.000 € 60.000 € 60.000 € 60.000 € -556.000 € -706.000 € -606.000 € -656.000 € -100.000 € -300.000 € -300.000 € -300.000 € € € € € -20.000 € -20.000 €

-20.000 € -20.000 € -1.000 € -1.000 € -1.000 € -1.000 € -50.000 € -100.000 € -150.000 € -200.000 € -45.000 € -45.000 € -45.000 € -45.000 € -100.000 € € € € -15.000 € -15.000 € -15.000 € -15.000 € -30.000 € -30.000 € -30.000 € -30.000 € -25.000 € -25.000 € -25.000 € -25.000 € -20.000 € -20.000 € -20.000 € -20.000 € -150.000 € -150.000 € € € -374.165 € -235.000 € -35.000 € -35.000 € € € € € -200.000 € -200.000 € € € -139.165 € € € € -35.000 € -35.000 € -35.000 € -35.000 € 30.339 € 11.310 € 16.322 € 21.378 € 950 € 950 € 950 € 950 € -5.000 € -5.000 € -5.000 € -5.000

Verhogen budget voor seminars / congressen gemeenteraad Verlenging bijdrage i_lab Versterking uitvoering Omgevingswet Versoberen Besparing op kosten welzijnswerk (via MAG) Compensatie ambtelijke inzet transitieteam opvang naar wonen Gemeentelijk armoedebeleid versoberen (Klijnsma gelden) Opheffen bv Merwedelingelijn Personeelskosten (inhuur, aflopende contracten, omvang en effectiviteit) Schrappen budget DEAL Drechtsteden Schrappen krediet steiger waterbus Strengere controle op PGB-budgetten Verminderen bijdrage Smart Delta 15% exclusief het onderdeel Economie Verminderen onkruidbestrijding op verharding Versoberen flexibel budget Maatschappelijke Agenda Vrijval budget beschermd wonen Overig Ontwikkelingen Overige deelnemingen SPUK CDOKE (Duurzaamheid) inzetten voor reguliere werkzaamheden SPUK IZA (Zorg) inzetten voor reguliere werkzaamheden (ouderenconsultatie) Strategische inzet SPUK Onderwijsachterstandenbeleid Administratieve bijstelling Aanpassing bijdrage regionale veiligheidsvoorzieningen Aframen stroomkosten weekmarkt Bijstelling WOZ-waarde sportvelden Correctie budget Omgevingsdienst Correctie Maatschappelijke Agenda Corrigeren lasten uitvoering baggerplan Hogere bijdrage DVO Openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGZ) Hogere huur beheer archieven SGD Hogere kosten automatiseringspakketten Drechtsteden Hogere lasten veerdienst Riveer Indexatie abonnement Beeld en

geluid raadsvergaderingen Indexatie kosten rekenkamer Kosten software t.b.v. meetapparatuur BAG en BGT Kosten verkiezingen / afscheid raad / start raadsperiode Nieuwe registratiesysteem Sociaal Team Pompen en riolen - hogere energiekosten Pompen en riolen - hogere kosten belasting Pompen en riolen - kosten waterlevering Reguliere OZB indexatie Representatiekosten gemeenteraad verminderen Salarislasten Stijgende kosten toezicht Kinderopvang Stijging kosten verzekeringen buitendienst Toename accountantskosten Toename kosten luchtfoto's en metingen (GEO) Toename licentiekosten applicaties Uitfasering SQUIT XO (applicatie vergunningverlening) Verhogen kosten storten slibvuil Wegvallen inkomsten maaien sportvelden Risicoparagraaf Risicoparagraaf Eindtotaal

www.hardinxveld-giessendam.nl

€ € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €

€ € 60.000 € -215.000 € € -20.000 € -25.000 € € € € € € € € -20.000 € -150.000 € -259.665 € -85.500 € € -139.165 € -35.000 € -134.942 € € -5.000 € 7.000 € 2.434 € -21.063 € -65.000 € 28.000 € 6.000 € 7.200 € 30.000 € € € € € € 5.000 € 3.000 € 1.000 € -176.463 € € € 10.000 € 3.000 € € 15.700 € € € 7.000 € 7.250 € 600.000 € 600.000 € 1.738.845 €

6.000 € 15.000 € 60.000 € -556.000 € -100.000 € € -20.000 € -1.000 € -50.000 € -45.000 € -100.000 € -15.000 € -30.000 € -25.000 € -20.000 € -150.000 € -374.165 € € -200.000 € -139.165 € -35.000 € 30.339 € 950 € -5.000 € 7.000 € 2.434 € -21.063 € -65.000 € 28.000 € 8.000 € 7.200 € 30.000 € 2.900 € 931 € 46.000 € 6.000 € 2.500 € 5.000 € 3.000 € 1.000 € -176.463 € -3.000 € 100.000 € 10.000 € 3.000 € 7.500 € 15.700 € 5.000 € -8.000 € 7.000 € 9.750 € 600.000 € 600.000 € 2.532.496 €

6.000 € € 60.000 € -706.000 € -300.000 € € -20.000 € -1.000 € -100.000 € -45.000 € € -15.000 € -30.000 € -25.000 € -20.000 € -150.000 € -235.000 € € -200.000 € € -35.000 € 11.310 € 950 € -5.000 € 7.000 € 2.434 € -21.063 € -65.000 € 28.000 € 10.000 € 7.200 € 30.000 € 2.900 € 1.902 € 28.000 € € 2.500 € 5.000 € 3.000 € 1.000 € -176.463 € -3.000 € 100.000 € 10.000 € 3.000 € 7.500 € 15.700 € 7.000 € -8.000 € 7.000 € 9.750 € 600.000 € 600.000 € 2.760.425 €

6.000 € € 60.000 € -606.000 € -300.000 € € -20.000 € -1.000 € -150.000 € -45.000 € € -15.000 € -30.000 € -25.000 € -20.000 € € -35.000 € € € € -35.000 € 16.322 € 950 € -5.000 € 7.000 € 2.434 € -21.063 € -65.000 € 28.000 € 12.000 € 7.200 € 30.000 € 2.900 € 2.914 € 28.000 € € 2.500 € 5.000 € 3.000 € 1.000 € -176.463 € -3.000 € 100.000 € 10.000 € 3.000 € 7.500 € 15.700 € 9.000 € -8.000 € 7.000 € 9.750 € 600.000 € 600.000 € 2.836.433 €

6.000 60.000 -656.000 -300.000 -20.000 -1.000 -200.000 -45.000 -15.000 -30.000 -25.000 -20.000 -35.000 -35.000 21.378 950 -5.000 7.000 2.434 -21.063 -65.000 28.000 14.000 7.200 30.000 2.900 3.970 28.000 2.500 5.000 3.000 1.000 -176.463 -3.000 100.000 10.000 3.000 7.500 15.700 11.000 -8.000 7.000 9.750 600.000 600.000 2.775.407

Overzicht maatregelen die niet opgenomen zijn in het voorkeursscenario: Rijlabels Onderhouden Instandhouding/verduurzaming binnenzwembad Toevoegen Heropening buitenzwembad Nieuweweg Noord extra bijdrage Ontwikkelen buitendijkse jachthaven Realiseren aanpassingen oversteekplaatsen t.b.v. veilige aansluiting op de snelfietsroute Strooier voor de Piaggio Toename toekenningen Sociaal Medische Indicatie (SMI) Verlagen brug Marsstraat Versoberen Schrappen budget openluchtrecreatie Tijdelijk sluiten gemeentehuis op vrijdag Voorstel stoppen met inhuren extra inzet groenonderhoud Overig Aanbieden zwemlessen in reguliere vakantieweken Eindtotaal

Som van 2025 € € € € € € € € € € € € € € € € €

Som van 2026 Som van 2027 Som van 2028 Som van 2029 € € € € € € € € 6.000 € 7.800 € 192.800 € 192.800 € 192.800 € € € € € € € € € € € € € € 185.000 € 185.000 € 185.000 € 1.800 € 1.800 € 1.800 € 1.800 6.000 € 6.000 € 6.000 € 6.000 € 6.000 € € € € -100.000 € -153.750 € -103.750 € -103.750 € -103.750 € -3.750 € -3.750 € -3.750 € -3.750 € -50.000 € € € -100.000 € -100.000 € -100.000 € -100.000 € -100.000 -30.000 € -30.000 € -30.000 € -30.000 € -30.000 -30.000 € -30.000 € -30.000 € -30.000 € -30.000 -124.000 € -175.950 € 59.050 € 59.050 € 59.050

Toelichting Bovenstaande maatregelen zijn aangereikt door de ambtelijke organisatie en/of onderdeel van het eerdere prioriteringsproces ruimtelijke projecten. Het college heeft deze voorstellen gewogen en ervoor gekozen om deze niet op te nemen in het voorkeursscenario. In grote lijnen heeft dit twee redenen: - Ten aanzien van versoberen/overig: deze maatregelen dragen niet bij aan de instandhouding van de huidige kwaliteit van dienstverlening - Ten aanzien van onderhouden/toevoegen: dit zijn maatregelen die niet passen bij het consolideren van het ambitieniveau en beleid

www.hardinxveld-giessendam.nl

Bijlage: toelichting op de maatregelen Opgave/voorstel

Opmerkingen/toelichting/onderbouwing

Aanbieden zwemlessen in reguliere vakantieweken

Door middel van vakantiecursussen in alle reguliere vakantieweken kunnen we extra omzet genereren

Aanpassing bijdrage regionale veiligheidsvoorzieningen

Inwonerbijdrage van de VeiligheidsAlliantie regio Rotterdam is licht toegenomen

Aframen stroomkosten weekmarkt

De stroomkosten van het product ‘exploitatie weekmarkt’ kunnen € 5.000 afgeraamd worden op basis van de werkelijke stroomkosten over de laatste jaren

Areaaluitbreiding wijkonderhoud

Afgelopen jaren is het areaal uitgebreid (p.a. bij de IJzergieterij, Rokerij en Blauwe Zoom). Dit vraagt extra inspanning van met name de buitendienst, maar er is bijvoorbeeld ook extra bebording nodig

Begraafplaatsen

Opbrengst begraafplaatsen loopt al jaren achter ten opzichte van de kosten. Dit vraagt om een verhoging van de leges.

Besparing op kosten welzijnswerk (via MAG)

De begrotingsubsidies kunnen opnieuw gewogen worden en dan met name rondom het welzijnswerk.

Bijstelling WOZ-waarde sportvelden

Gestegen WOZ waarde rondom sportvelden zorgen voor hogere lasten

Centrumontwikkeling

Centrumvisie ligt ter besluitvorming in de raad. In het besluit is aangegeven dat het wenselijk is om te gaan sparen voor deze ontwikkeling. De kans is groot dat enkele vastgoedeigenaren binnen enkele jaren overgaan tot herontwikkeling. Het is wenselijk dat de gemeente dan ook gesteld staat om ook een kwaliteitsimpuls te geven aan de openbare ruimte

Compensatie ambtelijke inzet transitieteam opvang naar wonen

Onze gemeente krijgt een tegemoetkoming voor de inzet in het regionale transitieteam van opvang naar wonen. De inzet kan echter uitgevoerd worden binnen de reguliere uren van een van onze medewerkers

Correctie budget Omgevingsdienst

Onder het budget van de Omgevingsdienst staat een structurele inkomst geraamd. De verklaring hiervoor is onduidelijk en er komen nooit inkomsten binnen. Daarom is het voorstel om deze inkomst te schrappen

Correctie Maatschappelijke Agenda

Administratieve correcties

Corrigeren lasten uitvoering baggerplan

Voor uitvoering van het baggerplan zit er een dubbeling in de begroting van 65K. Dit vraagt om correctie

Effecten beheerplan kunstwerken

Beheerplan wordt doorgerekend. De financiële effecten zijn nog onbekend

Effecten beheerplan vastgoed

Er wordt gekeken naar het beheer van vastgoed inclusief de opties rondom eigen inzet t.o.v. inzet Servicegemeente Dordrecht. De financiële effecten zijn nog onbekend

www.hardinxveld-giessendam.nl

Effecten beheerplan wegen

Beheerplan wordt doorgerekend en uitvoering kan zoals het er nu naar uitziet binnen bestaand budget opgevangen worden

Effecten Integraal Huisvestingsplan onderwijs (IHP)

Het IHP wordt momenteel geactualiseerd. De financiële effecten zijn nog onbekend

Effecten organisatieplan

Er is na invulling van de stuurrollen gewerkt aan teamplannen die samengevat zijn in een organisatieplan. Hieruit volgen ook diverse effecten. Het voorstel is onder andere om de directeursfunctie te schrappen, maar bijvoorbeeld ook het invullen van de achterblijvende functies van de nieuwe domeinmanagers.

Gemeentelijk armoedebeleid versoberen (Klijnsma gelden)

Op de Klijnsma gelden kan structureel 20K bezuinigd worden, aangezien we dit budget afgelopen jaren niet volledig besteed hebben

Gezamenlijk zwembad Sliedrecht

Nadere onderzoeken vragen om voorbereidingskrediet.

Heropening buitenzwembad

Voorstel is om dit project te pauzeren in verband met verdere verkenning gezamenlijk zwembad met Sliedrecht. Daarom ook geen financiële effecten doorgerekend

Hogere bijdrage DVO Openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGZ)

Wettelijke taken op het gebied van Openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGZ) zijn eerder niet in rekening gebracht door de GGD ZHZ.

Hogere huur beheer archieven SGD

De huur van het archief bij het SGD neemt jaarlijks toe. Dit komt o.a. door een toename van het archief in meters

Hogere kosten automatiseringspakketten Drechtsteden

Hogere kosten, huidig budget is ontoereikend

Hogere lasten veerdienst Riveer

Structureel hogere kosten door stijging personeels- en energielasten

Indexatie abonnement Beeld en geluid raadsvergaderingen

Indexatie abonnement NotuBiz

Indexatie gebruik machines van Avres

N.v.t.

Indexatie kosten rekenkamer

Contract wordt geïndexeerd met 4,29% per jaar

Indexaties dienstverleningsovereenkomsten Sociaal Team

Indexaties zijn eerder niet begroot

Inspectie boot buitendienst

Boot wordt gebruikt voor diverse werkzaamheden door de buitendienst, zoals inspectie van de bruggen, oever kanten, duikers en zwerfvuil uit de sloten halen

Instandhouding/verduurzaming binnenzwembad

Voorstel is om dit project te pauzeren in verband met verdere verkenning gezamenlijk zwembad met Sliedrecht. Daarom ook geen financiële effecten doorgerekend

Kosten beheerplan natuurgebied compensatie Blauwe Zoom

Monitoring en beheer van het natuurgebied voor een periode van 10 jaar in het kader van de verleende ontheffing Wet natuurbescherming

www.hardinxveld-giessendam.nl

Kosten software t.b.v. meetapparatuur BAG en BGT

Ondersteuning vanuit GISIB (softwareleverancier) voor Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) en Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT)

Kosten verkiezingen / afscheid raad / start raadsperiode

Er is geen budget begroot, incidenteel is geld nodig voor het jaar van de gemeenteraadsverkiezingen (2026)

Kostendekkend maken leges Parkeervergunningen en ontheffingen blauwe zone

De legeskosten zijn nu erg laag (ongeveer €35 per ontheffing). Bewoners hebben hier een heel jaar profijt van en krijgen daardoor een privéparkeerplaats in openbaar gebied. Door deze leges kostendekkend te maken kunnen we meer inkomsten genereren: een verhoging naar €100 per jaar. Dit is een verhoging met € 65 per jaar maal het aantal ontheffingen en vergunningen ,70, levert totaal €4500 extra inkomsten op

Kostendekkend maken van verhuur velden

Verhogen van inkomsten op verhuur van velden door deze jaarlijks met 2% extra bovenop de indexatie

Krediet uitbreiding woonwagencentrum

De haalbaarheid van een uitbreiding wordt onderzocht, kostenraming en dekking van kosten (verhuur/verkoop van standplaatsen) is nog onbekend

Nieuwe registratiesysteem Sociaal Team

Nieuw registratiesysteem was noodzakelijk. Structurele kosten zijn voor applicatiebeheer

Nieuweweg Noord extra bijdrage

Dit project hangt samen met de ontwikkeling Middenwetering. Op dit moment zijn er geen ontwikkelingen die financieel effect hebben

Ontwikkelen buitendijkse jachthaven

Hier is geen inzet op gepleegd i.v.m. prioritering en dit is ook niet voorzien voor komende jaren. Daarom geen financieel effect opgenomen

Ontwikkeling 't Oog - cofinanciering infra + strategische aankopen

Gezien de wens om 't Oog te ontwikkelen is projectbudget nodig. Daarnaast is het wenselijk om voor te sorteren op strategische aankopen en cofinanciering van infrastructuur

Ontwikkelingen GR Bureau OVL