Onderzoek jeugdhulp - Eindrapport.pdf

Sturing en monitoring op jeugdhulp naar voren Het Implementatieplan Jeugdhulp naar de voorkant bevat een indicatorenlijst die gebruikt wordt voor voortgangsgesprekken met het Sociaal Team. In de indicatorenlijst worden de opbouw van de caseload in het preventieve aanbod en de afbouw van de instroom in de regionale zorgmarkt gemonitord. De indicatorenlijst bevat het aantal cliënten, andere taken en afgesloten dossiers van cliënten. Er zijn 14

Uitvoering collegeprogramma 2018-2022.pdf PR 194 Halfjaar rapportage StuwKR8 Def 16 Interview penvoerder MAG 15

33

33

financiële doelen omtrent het preventiebeleid, maar deze blijven achter doordat er een omslag gaande is: er wordt nu geïnvesteerd in lokale voorzieningen die zorg laagdrempeliger zullen maken, wat in de visie van de gemeente later geld zal opleveren. 2.2.5. Raadsinformatie De beleidsambtenaren in Hardinxveld-Giessendam gebruiken heldere infographics en visuele elementen om de raad te informeren over de stand van de jeugdhulp. Regionale stukken worden altijd naar de raad gebracht met regelmatig daarbij een lokale oplegger waarin wordt beschreven wat regionaal beleid lokaal betekent. Er is ook een werkgroep sociaal domein waarbinnen portefeuillehouders vanuit de raad dieper op de materie ingaan samen met de beleidsmedewerkers.

2.3. Doelbereik 2.3.1. Kwalitatief doelbereik Het doelbereik van preventiebeleid zelf is erg moeilijk te meten; Het is ook niet één op één te stellen dat preventiebeleid minder succesvol is als de indicaties oplopen. Oplopende indicaties kan ook het gevolg zijn van betere vindbaarheid en toegankelijkheid. In november 2022 is in kaart gebracht wat de wachtlijst was in de jeugdhulp. In november 2022 was er een inhaalwachtlijst van 35 casussen, en een reguliere wachtlijst van 22 hulpvragen voor jeugdigen, en 6 18+ casussen. Het terugbrengen van de inhaalwachtlijst is inmiddels bezig en wordt onder andere mogelijk gemaakt door de toevoeging van ingehuurde jeugdprofessionals. Er is geen overzicht van het aantal gesloten jeugdzorgcasussen per jaar en ook niet van de doorlooptijden. Met de doorontwikkeling van het nieuwe systeem (zie onder 2.2.1 Interne organisatie) gaat dit in de toekomst beter gemonitord kunnen worden. Het is, kortom, moeilijk te meten wat het doelbereik is van het preventiebeleid in Hardinxveld-Giessendam. Wel is duidelijk dat de wachtlijsten zijn opgelopen door de onderbezetting in het Sociaal Team, en dat er daardoor minder tijd en aandacht was voor preventiebeleid vanuit de gemeente. 2.3.2. Kwantitatief doelbereik Kwantitatief doelbereik wordt niet gemeten. Dit is wel het doel van de partners in het veld en de gemeente.

Er is wel een algemeen cliëntervaringsonderzoek in het sociaal domein, deze wordt echter niet uitgezet onder jeugd. Wel wordt er ieder jaar een cliëntervaringenonderzoek uitgezet onder jeugdige en ouders door de SOJ. Het contractbeheer en de verwerking en betalingen van indicaties verloopt via de service organisatie jeugd (SOJ). Via een dashboard beschikt de gemeente hierdoor over up-to-date informatie over de gespecialiseerde jeugdhulp. De gemeente is wel nieuwe sturingsinformatie aan het ontwikkelen. De eerder genoemde beleidsmedewerker werkt aan een lijst met prestatie-indicatoren die richting moeten gaan geven aan het beleid.

34

35

35

3. Samenwerking met maatschappelijke partners Om goed preventief jeugdhulpbeleid te kunnen uitvoeren werkt de gemeente samen met allerlei organisaties. Hoe deze samenwerking is geregeld en hoe deze functioneert wordt in dit hoofdstuk besproken. Bij het beoordelen van de samenwerking is gelet op de onderstaande elementen. Randvoorwaarden

Eindverantwoordelijkheid en coördinatie

Afspraken over eindverantwoordelijkheid en regie. Duidelijke coördinatie die zowel jeugdhulp, onderwijs en andere systemen/ partners coördineert.

Kwaliteit van diagnostiek

Moet leiden naar een gezamenlijke probleemanalyse en gedeelde visie op doelen en aanpak.

Concrete afspraken

Concrete afspraken over de werkwijze, werkprocessen en taakverdeling. Informatie-uitwisseling moet goed geregeld zijn.

Zorg zonder gaten

Hulpverlening die op elkaar aansluit en met minimale wachttijden tussen de verschillende vormen van zorg

Evalueren en monitoren

Systematisch evalueren en monitoren van geboden hulp en dit terug te koppelen aan de organisaties en eventueel met cliënten zelf, ter verbetering van de jeugdhulp.

Gedeeld begrippenkader

Hanteren van dezelfde begrippen en definities.

Met deze randvoorwaarden in het achterhoofd zijn er drie gesprekken gevoerd met vertegenwoordigers van partners die de gemeente helpen bij het uitvoeren van het preventieve jeugdhulpbeleid in Hardinxveld-Giessendam. Op basis van deze gesprekken is een beeld te schetsen van deze samenwerking en welke zaken er beter kunnen. Het is niet mogelijk om een echte beoordeling te maken van de samenwerking tussen Hardinxveld-Giessendam en haar partners in zijn algemeen. Dit onderzoek is

36

daarvoor niet toereikend en de door de onderzoekers ingezette middelen uitvoerig genoeg om een zorgvuldig oordeel te vellen. We zijn daarom op grond van de randvoorwaarden met name op zoek gegaan naar handvatten voor raad, college en organisatie om samenwerking te bestendigen en te versterken. De volgende deelvragen worden daarmee in dit hoofdstuk behandeld. Samenwerking 8. In hoeverre worden maatschappelijke partners voldoende in staat gesteld om preventief te handelen? 9. Welke informatiepositie heeft de gemeente over het functioneren van de preventieve jeugdhulp en hoe stuurt de gemeente op het behalen van preventiedoelen? 10. Hoe wordt er gezamenlijk geleerd om de samenwerking te versterken? 11. Welke knelpunten worden door betrokken instanties ervaren met betrekking tot samenwerking en het behalen van doelen op het gebied van preventieve jeugdhulp? 12. Op welke wijze en in welke mate heeft de gemeente inzicht in het behalen van doelen?

3.1. De grondslag van de samenwerking De gemeente Hardinxveld-Giessendam werkt met een Maatschappelijke Agenda (hierna: MAG) waarbinnen veel maatschappelijke organisaties zijn georganiseerd die gezamenlijk werken aan de uitvoering van (onder andere) het jeugdpreventiebeleid. StuwKR8 is penvoerder van de MAG en beheert het budget. 3.1.1. Bekostiging De MAG heeft een vast en een flexibel budget. De gemeente beheert het vaste budget en voert overleg over de inhoudelijke bijdrage van deze organisaties aan de MAG-doelen. Deze partners zijn opgenomen in het Uitvoeringskader MAG. Het flexibele MAG-budget stelt StuwKR8 beschikbaar aan de uitvoering van initiatieven en activiteiten. StuwKR8 treedt namens de samenwerkende partners op als spreekbuis richting de gemeente.17

17

PR 333 Uitvoeringsplan MAG 2022 0402, pag. 4

37

37

3.2. Het functioneren van de samenwerking 3.2.1. Betrokkenheid partners bij de gemeente MAG-partners hebben een belangrijke functie in het preventiebeleid van de gemeente. Gebleken is dat zij de samenwerking met het Sociaal Team als moeizaam hebben ervaren de afgelopen jaren en bijna niet hebben kunnen op- en afschalen tot eind 2022. Een voorbeeld: Servanda is een partner die laagdrempelige hulp moet verzorgen, door groepswerk. Zij helpen een groep kwetsbare meiden die uiteenlopende problematieken hebben en veelal al zijn aangemeld bij het Sociaal Team. Door het gebrek aan opschaling worden de gevallen in dit soort kwetsbare groepen steeds zwaarder. Ook werden zwaardere casussen sneller verwezen naar Servanda voor laagdrempelige hulp, terwijl zij eigenlijk thuishoren in de jeugdhulp, blijkt uit de gesprekken. Het is dan moeilijk om preventieve zorg te verlenen. Partners zoals Servanda en het Sociaal team werken wel wederzijds aan hun samenwerking: het korter maken van de lijntjes en het vaker bij elkaar komen om te bepalen hoe het preventieve beleid in de toekomst beter uitvoering kan gaan vinden.18 Het voorveld heeft een vast aanspreekpunt binnen de gemeente. Vanwege onderbezetting in het Sociaal Team in 2022 werd de samenwerking soms bemoeilijkt, bijvoorbeeld doordat vrijwilligers en professionals wachten op op- en afschaling die tijdelijk stil heeft gelegen.

In interviews wordt verteld dat partners in het voorveld de samenwerking met elkaar proberen op te zoeken, zoals voor de Week van de Opvoeding, georganiseerd door Servanda, Humanitas Home-Start en het Sociaal Team. StuwKR8 heeft geen doorzettingsmacht over signalen van bemoeilijkte samenwerking tussen het voorveld en de gemeente. De penvoerder kan wel signalen bespreekbaar maken. 3.2.2. Kwaliteit van diagnostiek De kwaliteit van diagnostiek wordt flink verbeterd bij een probleemanalyse waar de professionele partners bij worden betrokken. Uit gesprekken blijkt dat de professionele partners uit de MAG, en de huisartsen, beperkt betrokken zijn bij de triage en behoeftenonderzoek. Het Sociaal Team is in de lead, en het komt vrij weinig voor dat dit team de hulp inroept van het voorveld, die het kind wellicht al langer kennen. De kwaliteit van diagnostiek is hiermee niet per se in gevaar, maar de gemeente laat wel waardevolle informatie en input liggen om betere dienstverlening te kunnen bieden. In theorie borgt een casusregisseur vanuit het Sociaal Team de integraliteit van casussen, maar daar is geen capaciteit voor, blijkt uit interviews. Voorbeeld: contact is wel gewenst Uit de interviews blijkt dat er recent meer contact is met schoolmaatschappelijk werk vanuit het Sociaal Team, op eigen initiatief vanuit medewerkers en in opdracht van de gemeente.

Juist in het kader van preventie zou ze veel samen willen werken op het inloopspreekuur en ouderbijeenkomsten. Als je dat nu wil doen is het op eigen initiatief en in eigen tijd.

18

Interview jeugdzorgprofessionals

38

3.2.3. Concrete afspraken Er zijn weinig afspraken over informatiedeling en betrokkenheid gedurende het proces. Er wordt hierbij vertrouwd op de professionaliteit van de medewerkers. Wel worden de wettelijk verplichte handvatten (zoals de AVG) nageleefd. 3.2.4. Zorg zonder gaten Eerder is geconstateerd dat het contact tussen de verschillende partners beperkt is. In de praktijk kan dat leiden tot zorg waarbij er gaten ontstaan in de dienstverlening. Uit interviews blijkt dat schoolmaatschappelijk werk geen structureel contact heeft met Servanda en Humanitas Home-Start. Deze hulpverleners werken op het voortgezet onderwijs en daardoor met leerlingen uit de hele regio. Bij leerlingen die in Hardinxveld-Giessendam wonen richt de aandacht van schoolmaatschappelijk werk zich op activiteiten rondom eenzaamheid en Home-Start. Intern begeleiders uit het onderwijs schakelen zelf ook wel Home-Start in. Doordat schoolmaatschappelijk werkers jarenlang op afstand (kantoor) hebben gewerkt, zijn scholen zelfredzaam geworden. Schoolmaatschappelijk werk schakelt regelmatig met Jong JGZ. De samenwerking tussen SMW en Jong JGZ komt nu voornamelijk voort uit hun eigen initiatief, en niet vanuit geïnstitutionaliseerde samenwerking in de MAG.

39

39

Bijlage 1. Lijst van bronnen Bronnen Voor bronvermeldingen verwijzen wij naar verwijzingen in de lopende tekst.

Gesprekspartners In het onderstaande overzicht is een lijst opgenomen met de interviews die voor dit onderzoek hebben plaatsgevonden. Van alle gesprekken is een vertrouwelijk gespreksverslag gemaakt dat is geaccordeerd door de geïnterviewden

Functie

Datum

Twee beleidsambtenaren

1 november 2022

Portefeuillehouder en beleidsambtenaar

10 november 2022

Twee medewerkers Sociaal Team

5 december 2022

Penvoerder MAG

14 december 2022

Medewerker zorgorganisatie

19 december 2022

Schoolmaatschappelijk werk

20 december 2022

Twee medewerkers zorgorganisaties

10 januari 2023

Gemeentesecretaris

25 januari 2023

Beleidsambtenaar

29 maart 2023

40

41

41