Jaarstukken 2025.pdf

Op 27 november 2025 heeft de gemeenteraad het IHP vastgesteld.

www.hardinxveld-giessendam.nl

24

Status jaarstukken 2025

Opgaven 2025 B. Vanuit de jaarrekening 2024 Het Voorlopig Ontwerp voor de verkaveling is eind 2024 gepresenteerd aan omwonenden en de gemeenteraad. In april 2025 zijn de kaders door de gemeenteraad vastgesteld, waarbinnen de verkaveling en gebouw verder uitgewerkt moeten worden. Met de scholen en de betrokken maatschappelijke partijen is ruim een jaar gewerkt aan het Programma van Eisen (PvE) van de brede school aan de Pietersweer. Het vaststellen van dit PvE wordt bekrachtigd middels de ondertekening van een intentieovereenkomst. Deze mijlpaal staat gepland voor 2 september 2025. Aan de hand van de afspraken uit het PvE voor de brede school en de gestelde kaders, wordt het Voorlopig Ontwerp van de verkaveling uitgewerkt tot het Definitief Ontwerp. Dit proces loopt tot eind dit jaar, daarna volgt wederom een participatiemoment. Programma 4 Ruimte en economie ► Thema: Centrumvisie, horeca en evenementen – levendig & passend A. Vanuit de begroting 2025-2028 We leggen, na de nog vast te stellen Centrumvisie, een voorstel aan de gemeenteraad voor waarin het gemeentelijk aandeel voor de uitvoering wordt opgenomen.

B. Vanuit de jaarrekening 2024 In 2024 viel de bezetting op het evenementenbeleid weg waardoor er geen uitvoering aan deze opgave gegeven kon worden. De bezetting is weer op peil. Het evenementenbeleid zal daarom in 2025 geactualiseerd worden.

Toelichting Jaarstukken 2025

De raad heeft kaders voor de ontwikkeling vastgesteld. Door alle partijen is de intentieovereenkomst ondertekend. Het programma van eisen is vastgesteld en de aanbesteding van het architectenbureau voor de bouw van de school is opgestart.

De centrumvisie is vastgesteld en in de Begroting 2026-2029 is een voorstel opgenomen om ook middelen te reserveren voor de uitvoering. Hierbij gaat het voor de gemeente specifiek om een kwaliteitsimpuls in de openbare ruimte. De uitwerking van deze kwaliteitsimpuls zal in nauwe afstemming met plannen van vastgoedeigenaren plaatsvinden.

Het evenementenbeleid is geactualiseerd. Besluitvorming volgt in 2026.

www.hardinxveld-giessendam.nl

25

Status jaarstukken 2025

Opgaven 2025 Programma 4 Ruimte en economie ► Thema: Economie A. Vanuit de begroting 2025-2028 We leggen op basis van een evaluatie vanuit het bestuur van het ondernemersfonds een besluit over het vervolg van het ondernemersfonds aan de gemeenteraad voor. We prioriteren de beschreven ambities en acties die voortvloeien uit de Economische Visie en rapporteren de voortgang aan de gemeenteraad. B. Vanuit de jaarrekening 2024 N.v.t. Programma 4 Ruimte en economie ► Thema: Regionale samenwerking en participatie A. Vanuit de begroting 2025-2028 We stellen de Ruimtelijke Strategie Drechtsteden vast.

B. Vanuit de jaarrekening 2024 Thematische vertegenwoordiging in verschillende regio's We stellen een visie met betrekking tot regionale samenwerking op. Hierin beschrijven we onze rollen in relatie tot de samenwerkingsstructuren in de Drechtsteden en de Alblasserwaard. Daarnaast leggen we verbinding met de sturing op onze verbonden

Toelichting Jaarstukken 2025

Op 20 november 2025 heeft het bestuur van het ondernemersfonds de resultaten van vier jaar ondernemersfonds gepresenteerd aan de gemeenteraad. Daarna is bij de behandeling van de belastingverordeningen door de raad besloten om het Ondernemersfonds voort te zetten en na vier jaar te evalueren. In samenwerking met ondernemers is gekeken welke acties prioriteit hebben en inmiddels zijn een aantal acties afgerond. De resultaten hiervan zijn echter in 2025 niet gerapporteerd aan de gemeenteraad. Dit zal in Q1 2026 alsnog plaatsvinden.

De Ruimtelijke Strategie Drechtsteden is in juli afgerond en aangeboden aan de gemeenten. Vaststelling heeft conform regionale afspraken plaatsgevonden door het college. De raad is na besluitvorming door het college geïnformeerd over de Ruimtelijke Strategie. Daarbij is de betrokkenheid van de raad/raden op de inhoud van de strategie een belangrijk aandachtspunt. Dit zal in 2026 zowel regionaal als lokaal een concreet vervolg krijgen.

In de vastgestelde Toekomstvisie 2050 is onder het onderdeel "Regionale oriëntatie en samenspel met medeoverheden in 2050" beschreven hoe Hardinxveld-Giessendam positie inneemt in de regio.

www.hardinxveld-giessendam.nl

26

Status jaarstukken 2025

Opgaven 2025

Toelichting Jaarstukken 2025

partijen. De positionering van Hardinxveld-Giessendam in de regio zal onderdeel zijn van de op te stellen Toekomstvisie.

Programma 5 Bedrijfsvoering en Algemene Dekkingsmiddelen ► Thema: Financieel evenwicht A. Vanuit de begroting 2025-2028 Het bewaken van het financiële evenwicht krijgt een plek in de doorontwikkeling van de P&C-cyclus en de bestuursopdracht sluitende meerjarenbegroting. Dit maakt dus onderdeel uit van de reguliere processen/werkzaamheden. Voor 2025 zijn er daarom geen specifieke beleidsdoelen/opgaven geformuleerd. We gebruiken 2025 als transitiejaar om de doorontwikkeling van de organisatie op basis van de aanbevelingen van het rapport van Deloitte/DeReeder te implementeren.

We dragen bij aan het opstellen van de gemeentelijke Toekomstvisie waarin de gemeenteraad vastlegt wat het toekomstig profiel van de gemeente Hardinxveld-Giessendam is. B. Vanuit de jaarrekening 2024 De eerste stappen om de verbijzonderde interne controle intern op te pakken zijn in 2024 gezet. Door verloop van personeel dat betrokken was bij deze werkzaamheden is interne borging niet afgerond. Deze werkzaamheden zullen in 2025 verder worden opgepakt.

Met het besluit van de raad in maart 2025 is de doorontwikkeling van de P&C-cyclus geformaliseerd. Er zijn nieuwe producten ingevoerd (halfjaarrapportage en jaarrapportage) en bestaande producten krijgen een invulling die beter aansluit bij de wens om keuzes te maken en (bij) te sturen (met name bij de perspectiefnota). Er is in 2025 met succes invulling gegeven aan de implementatie van de adviezen van de rapporten van Deloitte & De Reeder. Het belangrijkste resultaat is het nieuwe organisatieplan dat vanaf 2026 het uitgangspunt vormt voor de verdere organisatieontwikkeling, en daarmee wordt de opvolging van de adviezen uit de rapporten als afgerond beschouwd. Het organisatieplan is het resultaat van een intensief waarbij alle medewerkers van de organisatie betrokken zijn. Ook instrumenten als de monitoringsgroep hebben hun werk gedaan en zijn afgerond. De Toekomstvisie Hardinxveld-Giessendam is in september door de gemeenteraad vastgesteld.

In lijn met de adviezen van de accountant zijn per kwartaal de VIC-werkzaamheden uitgevoerd. De accountant heeft dit als een positieve ontwikkeling in de managementletter 2025 benoemd. De aandachtspunten van de accountant zijn betrokken in de afronding 2025, waarbij een deel in 2026 zal worden geïmplementeerd.

www.hardinxveld-giessendam.nl

27

1.4 Algemene Dekkingsmiddelen Kosten en opbrengsten die niet direct tot één van de programma’s behoren vallen onder de noemer ‘algemene dekkingsmiddelen’. De algemene dekkingsmiddelen zijn: Omschrijving

Lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is Algemene Uitkering uit het Gemeentefonds: algemeen Dividend Saldo van de financieringsfunctie Overige dekkingsmiddelen Totaal

Rekening 2024

Primaire begroting 2025

5.149 34.695 68 -17 58 39.953

5.021 35.521 72 13 382 41.008

Bedragen x € 1.000 Begroting Rekening 2025 Afwijking 2025 Voor-/nadelig na wijziging 2025 5.472 5.422 -50 N 38.195 38.469 274 V 78 78 0 128 114 -14 N 8 -47 -55 N 43.880 44.035 155 V

1. Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is Het betreft voornamelijk de opbrengst van de onroerendezaakbelasting. Het betreft de netto-opbrengst ook de personeelskosten en de kosten voor SVHW worden hier opgenomen. 2. Algemene uitkering uit het gemeentefonds De algemene uitkering uit het gemeentefonds is de grootste inkomstenbron voor onze gemeente. Resultaat 2025 In 2025 was er een voordeel van € 274.000 ten opzichte van de begroting op de algemene uitkering. Deze stijging wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door de effecten van de decembercirculaire 2025 (€ 202.000) Deze effecten konden niet meer als begrotingswijziging over 2025 worden meegenomen, hierdoor maken ze onderdeel uit van het rekeningresultaat 2025. Het overige voordeel zijn verrekeningen uit voorgaande jaren en de vrijval van de gebundelde uitkering, die niet voorzien zijn in de begroting. 3. Dividend Het hierboven genoemde dividend betreft de dividenden van de Bank Nederlandse Gemeenten. 4. Saldo van de financieringsfunctie Het saldo van de financieringsfunctie bestaat uit de lasten die verband houden met het niet doorbelasten van rente aan producten.

1.5 Overhead De overheadkosten laten het volgende verloop zien. Overhead Baten Lasten Saldo

Bedragen x € 1.000 Begroting Begroting na Rekening primair wijziging 27 27 87 -6.691 -7.683 -7.430 -6.664 -7.656 -7.343

Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar paragraaf 2.5.2. Toelichting per programma, onderdeel programma 5 bedrijfsvoering en algemene dekkingsmiddelen.

1.6 Vennootschapsbelasting Uit de uitgevoerde inventarisatie van potentieel belastingplichtige activiteiten is geconcludeerd dat we geen of beperkt risico's lopen op het gebied van de vennootschapsbelastingplicht. Eind 2025/begin 2026 heeft een hertoets op de vennootschapsbelastingplicht plaatsgevonden. Hieruit bleek wederom dat we geen of beperkt risico's lopen op vennootschapsbelastingplicht. Op basis van deze inventarisatie, waarbij in 2025 geen nieuwe activiteiten zijn ontwikkeld, geldt dit ook voor het boekjaar 2025. Voor de grondexploitaties worden in het kader van het MPG een quick-scan uitgevoerd op mogelijk Vpbverplichting. Uit de scan blijkt dat sprake is van negatieve uitkomsten en derhalve geen belastingrisico voor de Vpb.

www.hardinxveld-giessendam.nl

28

Het blijft van belang om de kritische onderdelen goed in beeld te houden en ook alert te blijven bij toekomstige wijzigingen in beleid en/of tariefstellingen. We schatten het risico in op € 0.

1.7 Onvoorzien In de primitieve begroting is onder financiering en algemene dekkingsmiddelen een post voor onvoorziene uitgaven opgenomen van € 25.000. In 2025 is de post één keer aangewend.

Nr. Begrotingswijziging / onderwerp Primitieve begroting Begrotingswijziging(en) - Halfjaarrapportage 2025: Intergemeentelijke regiegroep ombuigingen

Datum

Bedragen x € 1.000 Bedrag 2025 25

25-9-2026

Saldo post onvoorzien na begrotingswijzigingen

www.hardinxveld-giessendam.nl

-10 15

29

Paragrafen 1.8

Paragraaf Bedrijfsvoering

Inleiding De gemeente Hardinxveld‑Giessendam streeft naar een betrouwbare, wendbare en efficiënte bedrijfsvoering die de uitvoering van beleid optimaal ondersteunt. In deze paragraaf geven wij inzicht in de belangrijkste ontwikkelingen, risico’s en prestaties binnen onze bedrijfsvoering. Deze paragraaf is opgesteld conform artikel 14 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en bevat ook de wettelijke rechtmatigheidsverantwoording. Organisatieontwikkeling & HR Strategische visie en organisatieontwikkeling Zoals het in 2025 opgestelde organisatieplan stelt is er geen bedrijf met zo’n grote variëteit aan producten en diensten als een gemeentelijke organisatie, vooral gezien de complexe politiek bestuurlijke context waarbinnen gedacht en gewerkt wordt. Dat maakt het voor de vele trouwe en betrokken medewerkers een bijzondere en uitdagende werkplek. Het maakt de organisatie ook kwetsbaar. Ook Hardinxveld-Giessendam kent beide gezichten: de kracht, maar ook de kwetsbaarheid. De strategie van de gemeentelijke organisatie is er dan ook op gericht om de kracht maximaal te benutten, en de kwetsbaarheid zo klein mogelijk te maken. De belangrijkste uitgangspunten van deze strategie zijn: Het surfen op ontwikkelingen: Er dienen zich voortdurend ontwikkelingen aan.

Het is nodig de vaardigheid aan te leren te blijven observeren, analyseren en aanpassen: het surfen op de golven van ontwikkelingen. Sturingsfilosofie: De organisatie werkt vanuit de sturingsfilosofie ‘sturen is kiezen’. Samengevat betekent dit dat sturen draait om het maken van keuzen. De het belang te zorgen dat deze keuzen op de juiste manier, door de juiste personen of organen en onderbouwd en uitlegbaar genomen worden. Autonomie en hiërarchie in balans: De organisatie werkt vanuit de kracht van de organisatie. Dit betekent dat de autonomie zo laag mogelijk in de organisatie ligt. Dit stelt mensen op alle niveaus binnen de eigen ruimte (tijd, geld en deskundigheid) besluiten te nemen, en daar waar nodig horizontaal afstemming over te zoeken. Waar nodig kan sturing (verticaal) worden aangebracht. Samengevat in: autonomie waar mogelijk, sturing waar nodig. De belangrijkste inzet en resultaten over 2025 zijn: -

-

-

Organisatiehandboek: Het organisatiehandboek is geactualiseerd en vastgesteld, waarbij ook een proces is ingericht ten behoeve van het periodiek en op onderdelen actualiseren van het handboek. Het organisatiehandboek geeft (nieuwe) medewerkers een overzicht van de in de organisatie geldende afspraken, regelingen en processen. Veranderteam: Er is een veranderteam samengesteld. Collega’s hebben zich hiertoe aangemeld vanuit een persoonlijke motivatie bij te willen dragen aan de organisatieontwikkeling, en daartoe de eigen kennis en vooral talenten in te zetten. Teamsessies: Met elk team is een sessie gehouden met een teamplan als resultaat. Dit teamplan beschrijft de samenstelling, werkzaamheden, kwaliteiten en afspraken van het team. Maar de teamsessies en -plannen gaven ook inzicht in noodzakelijke aanpassingen, welke vertaald zijn in het organisatieplan. Verdiepende sessies: Met collega’s, waaronder de leden van het veranderteam, zijn een serie van ‘verdiepende sessies’ gehouden om specifieke thema’s uit te diepen. De opbrengst hiervan is vertaald naar het organisatieplan.

www.hardinxveld-giessendam.nl

30

-

Stuurfuncties & processen: De stuurfuncties en -processen zijn verder uitgewerkt en vertaald naar het organisatieplan. Organisatieplan: Er is een organisatieplan opgesteld. Dit plan geeft kaders en richting voor de verdere organisatieontwikkeling. Interne communicatie: De interne communicatie heeft meer aandacht gekregen en is daarmee sterk verbeterd. Met name het instellen van een periodieke interne nieuwsbrief is hier een belangrijk instrument voor. Daarnaast wordt informatie meer en actievere gedeeld via de wekelijkse terugkoppeling, net intranet en overlegstructuren. Personeel & Organisatie De totale personele omvang betrof 115 fte, verdeeld over 143 personen. Het percentage ziekteverzuim is 6,1% (het landelijk gemiddelde bij gemeenten over 2025 is 6,7%). Daarnaast is op beperkte schaal ook personeel ingehuurd. Die inhuur centreert zich vooral in de flexibele schil van met name de projectorganisatie, de opvang Oekraïners en het sociaal team. Zowel qua uitstroom als het invullen van ontstane vacatures is er sprake van een stabiel beeld, waarbij het prettig is dat het lukt om ontstane vacatures binnen afzienbare tijd in te vullen. De enige uitzondering daarop is de vacature ‘wegbeheerder’ die inmiddels al enige jaren niet vanuit een vaste basis in te vullen is.

Huisvesting & Faciliteiten Ten aanzien van huisvesting is met name het ‘huis van de gemeente’ de belangrijkste ontwikkeling waar ook in 2025 de nodige aandacht voor is geweest. Daar zit de organisatie nog vroeg in het proces en richtte de inzet zich vooral op het vraagstuk op welke manier de Bibliotheek en Servanda onderdeel kunnen worden van het Huis van de Gemeente. De gemeenteraad is hier periodiek over geïnformeerd via een aantal raadsinformatienota’s. Als het gaat om faciliteiten is de verdere implementatie van het werken via MS Teams (maar ook andere applicaties) de meest impactvolle geweest. Elke verandering kost immers tijd en gewenning. Maar met een duidelijk positief resultaat als het gaat om het vinden en delen van informatie, automatisering van processen en archivering. Rechtmatigheidsverantwoording De baten en lasten alsmede de balansmutaties moeten getrouw in de jaarrekening worden opgenomen. Uit het getrouw opnemen van de baten en lasten alsmede de balansmutaties, blijken een drietal rechtmatigheidscriteria niet expliciet. Dit betreffen het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium.

In deze rechtmatigheidsverantwoording licht het college van burgemeester en wethouders toe in hoeverre bij de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium zijn nageleefd. Dit houdt in dat de verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties in overeenstemming zijn met door de raad vastgestelde kaders zoals de begroting en gemeentelijke verordeningen en met bepalingen in de relevante wet- en regelgeving. Bij de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening is het door de raad op 13 november 2025 vastgestelde normenkader van de relevante wet- en regelgeving verder toegelicht. Deze verantwoording hanteert een grensbedrag omdat alleen de van belang zijnde aspecten in de verantwoording hoeven te worden betrokken. Deze grens is door de raad bepaald en bedraagt 2% van de totale lasten exclusief toevoegingen aan de reserves en is daarmee vastgesteld op € 1.279.000. De grondslag voor deze verantwoording is de Kadernota Rechtmatigheid 2025 van de Commissie BBV van september 2025. De gevonden individuele rechtmatigheidsfouten en individuele rechtmatigheidsonduidelijkheden boven de rapportagegrens van € 100.000 betreffen:

www.hardinxveld-giessendam.nl

31

Bevindingen Het college stelt vast dat de omvang van de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen bedrag € 1.254.700 bedraagt. Dit is hoger dan de daarvoor gestelde grens van € 100.000. Van de niet rechtmatig tot stand gekomen verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties is volgens het college overigens een bedrag van € 0 acceptabel op basis van door de gemeenteraad vastgestelde afspraken. BEGROTINGSCRITERIUM 1. Niet ‘acceptabele’ begrotingsoverschrijdingen op de lasten per programma Bevinding 1 Op programma 1 Dienstverlening en bestuur is sprake van een overschrijding van € 1.067.700. Oorzaak De oorzaak hiervan is gelegen in de dotatie aan de voorzieningen pensioen (oud)bestuurders. Per 1 januari 2028 gaan deze verplichtingen over naar het ABP. Begin december 2025 heeft de Commissie BBV een stellige uitspraak gepubliceerd rondom de pensioenvoorziening voor (oud)bestuurders. Deze uitspraak houdt in dat de hoogte van de pensioenvoorziening per 31 december 2025 moet worden herrekend alsof de overgang feitelijk heeft plaatsgevonden. Dit leidt tot een incidentele dotatie aan de voorziening van ca € 1,1 miljoen.

Genomen maatregelen om deze rechtmatigheidsafwijkingen in de toekomst te voorkomen: De stellige uitspraak van het BBV is begin december 2025, waarmee hier geen begrotingswijzing meer voor kon worden vastgesteld. De raad is via een raadsinformatiebrief op de hoogte gebracht van deze effecten. 2. Niet ‘acceptabele’ overschrijdingen van uitgaven op investeringskredieten Geen bevindingen geconstateerd boven de rapportagegrens van € 100.000.

3. Begrotingsonderschrijdingen op de lasten per programma (niet tijdig aan gemeenteraad gemeld conform artikel 12 lid 4 van de Financiële verordening 2024) Geen bevindingen geconstateerd.

4. Onderschrijdingen van uitgaven op investeringskredieten (niet tijdig aan gemeenteraad gemeld conform artikel 12 lid 3 van de Financiële verordening 2024) Geen bevindingen geconstateerd. VOORWAARDENCRITERIUM 1. Niet naleving Europese aanbestedingsrichtlijnen Bevinding 1: Geen tijdige ingangsdatum Europese aanbesteding op beveiliging opvanglocaties vluchtelingen Oekraïne.

www.hardinxveld-giessendam.nl

32

Oorzaak: Voor de opvang van de vluchtelingen Oekraïne is in 2024 de aanbesteding voor de opvanglocaties vluchtelingen Oekraïne opgestart. De ingangsdatum is echter pas medio januari 2025 geweest, waarmee de kosten gedurende de eerste helft van 2025 onrechtmatig waren. Genomen maatregelen om deze rechtmatigheidsafwijkingen in de toekomst te voorkomen: De Europese aanbesteding op dit onderdeel is afgerond, waarmee dit richting de toekomst is ondervangen. Bevinding 2: Geen Europese aanbesteding op inhuur medewerkers buitendienst. Oorzaak: Bij de werkzaamheden van met name het groenonderhoud heeft de organisatie te maken met piekbelasting in seizoenen. Deze piekbelasting is ook in 2025 opgevangen door inhuur van externe medewerkers. Deze inhuur wordt geleverd door een bedrijf gespecialiseerd in de sector groen en groenonderhoud. In het verleden is meermaals uitvraag gedaan bij andere bedrijven, dit leidde tot onvrede in de uitvoering van de door deze bedrijven geleverde werkzaamheden. De gemeente heeft hierop besloten de inhuur voort te zetten bij hetzelfde bedrijf. Genomen maatregelen om deze rechtmatigheidsafwijkingen in de toekomst te voorkomen: Vanaf 2026 is de samenwerking met dit bedrijf beëindigd en wordt via Drechtwerk (Gr Sociaal) ingehuurd. Dit valt onder de noemer quasi-inbesteding, waarmee de onrechtmatigheid op dit onderdeel is ondervangen. 2.

Andere rechtmatigheidsfouten of onduidelijkheden uit de VIC op het gebied van het voorwaardencriterium Bevindingen: Er zijn geen rechtmatigheidsfouten of onduidelijkheden geconstateerd. Oorzaak: Niet van toepassing. Genomen maatregelen om deze rechtmatigheidsafwijkingen in de toekomst te voorkomen: Niet van toepassing. M&O-CRITERIUM Gemeente Hardinxveld-Giessendam heeft in 2022 een overkoepelend M&O beleid vastgesteld, zodat naast fraudepreventie ook beheersmaatregelen ter voorkoming, opsporing en afdoening van misbruik en oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving (overheidsgelden) die zijn geïntegreerd zijn in de administratieve organisatie/interne controle van de organisatie inzichtelijk worden gemaakt. Gemeente Hardinxveld-Giessendam heeft een risicoanalyse en een (verbijzonderd) intern controleplan opgesteld waarbij is besloten om het misbruik & oneigenlijk gebruik beleid en de beheersmaatregelen hierin te integreren. Zoals uit de rechtmatigheidsverantwoording 2025, blijkt zijn er door de Verbijzonderde Interne Controle (VIC) in 2025 geen rechtmatigheidsafwijkingen als gevolg van misbruik of oneigenlijk gebruik van overheidsgelden gevonden.

www.hardinxveld-giessendam.nl

33

Informatiebeveiliging en privacy (ENSIA) Gemeenten hebben de wettelijke taak om een groot aantal diensten te leveren aan inwoners en ondernemers. Deze diensten worden steeds meer digitaal afgehandeld. De gemeente is dan ook in transitie naar een digitaal georiënteerde dienstverlening en bedrijfsvoering. Een goede ontwikkeling voor burgers en ondernemers die daardoor minder afhankelijk worden van openingstijden. Toegenomen digitalisering betekent echter ook meer verantwoordelijkheid voor de gemeente. Traditioneel beschikt de gemeente al over privacy- en concurrentiegevoelige datasets over en voor inwoners en ondernemers. In een tijd waarin de gemeente steeds meer zorgtaken vanuit het Rijk krijgt overgeheveld, waarbij de hoeveelheid privacygevoelige informatie toeneemt, wordt de informatieveiligheid- en privacy-taak van gemeenten dan ook steeds breder. Tegelijkertijd groeit het maatschappelijk bewustzijn over veiligheid en privacy bij inwoners en ondernemers. Inwoners en ondernemers moeten en willen zeker zijn dat hun informatie veilig is. Als professionele organisatie is het van belang dat ook onze gemeente de beveiliging van informatie, en de bescherming van persoonsgegevens, adequaat organiseert. Informatie moet immers beschikbaar, actueel, volledig en betrouwbaar zijn en mag alleen door bevoegden worden ingezien.

Ook bij de uitwisseling van informatie moet de gemeente te allen tijde rekening houden met beveiligings- en privacyaspecten. De gemeente heeft een maatschappelijke en wettelijke verantwoordelijkheid de gegevens van hun inwoners en ondernemers onder alle omstandigheden te beschermen en te beveiligen en moeten zich daarover kunnen verantwoorden. Er is regionaal gezamenlijk in de Drechtsteden en lokaal veel werk verzet op het gebied van informatiebeveiliging en privacy met het verder implementeren en borgen van passende maatregelen. Waar informatieveiligheid gaat over beschikbaarheid, integriteit (juistheid, volledigheid) en vertrouwelijkheid (toegang waar nodig) van alle soorten informatie, gaat privacy specifiek over het beschermen van persoonsgegevens en de persoonlijke levenssfeer. Het verantwoordingsproces rondom informatieveiligheid is sinds 2017 gebaseerd op ENSIA (Eenduidige Normatiek Single Information Audit) en gaat uit van het principe van Single Information & Single Audit (SISA). Dit houdt in dat er sprake is van eenmalige informatieverstrekking en eenmalige IT-audit.

ENSIA is een verantwoordingsstelsel voor informatieveiligheid gebaseerd op de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO), alsmede de informatiebeveiligingsnormen vanuit Basisregistratie Personen (BRP), Paspoortuitvoeringsregeling Nederland (PUN), Digitale persoonsidentificatie (DigiD) en de Gezamenlijke Elektronische Voorzieningen Structuur uitvoeringsorganisatie Werk en Inkomen (GeVS/Suwinet). Daarnaast is ENSIA ook een verantwoordingsstelsel voor de datakwaliteit/dataintegriteit van de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG), Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT) en Basisregistratie Ondergrond (BRO) Met het uitvoeren van de ENSIA-zelfevaluatie en het aanleveren van de noodzakelijke verantwoordingsinformatie via de ENSIA, legt het college van burgemeester en wethouders over het jaar 2025 verantwoording af aan de raad (horizontale verantwoording) en toezichthouders van het rijk (verticale verantwoording) over de status van informatieveiligheid. Onderdeel van de verantwoording is een getoetste collegeverklaring informatieveiligheid betreffende DigiD en Suwinet. De collegeverklaring is vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders en getoetst door een onafhankelijke ITauditor.

De Functionaris voor gegevensbescherming (FG) stelt een jaarrapportage op waarin een beeld wordt gegeven van de stand van zaken bij de gemeente Hardinxveld-Giessendam als het gaat om het naleven van de AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming) en WPG (Wet Politiegegevens) in 2025. Dit doet hij in zijn rol van onafhankelijke toezichthouder.

www.hardinxveld-giessendam.nl

34

Afgelopen jaar is het ENSIA‑proces goed doorlopen. Het proces wordt steeds duidelijker, waardoor deadlines tijdig worden behaald. Binnen het samenwerkingsverband kunnen we gemakkelijk hulp vragen en zijn de lijnen kort. De deskundigheid onder medewerkers is het afgelopen jaar eveneens vergroot. Voor nieuwe medewerkers is een training informatiebeveiliging en privacy verzorgd, waarin de basisprincipes binnen onze gemeente zijn toegelicht. Daarnaast zijn specifieke onderwerpen, zoals artificial intelligence, behandeld om als gemeente aan te sluiten bij actuele ontwikkelingen. De achterstanden die bestonden op het gebied van informatiebeveiliging en privacy zijn verkleind. Wel zijn er nog aanvullende momenten nodig om medewerkers blijvend bewust te maken van deze thema’s. Wet Open Overheid (WOO) Algemeen Op 1 mei 2022 is de Wet open overheid (WOO) in werking getreden. Daarmee is de Wet openbaarheid van bestuur (WOB) ingetrokken. Het belangrijkste verschil met de WOB is dat de WOO de overheid verplicht tot actieve openbaarmaking van bepaalde informatiecategorieën. Naast de passieve openbaarmaking (op verzoek) moeten overheidsorganisaties dus ook zelfstandig informatie openbaar maken, om de overheid transparanter en toegankelijker te maken. Middelen Voor de implementatie en uitvoering van de WOO zijn door het Rijk zowel incidentele als structurele middelen beschikbaar gesteld.

Deze middelen worden ingezet voor het inventariseren, aanpassen en inrichten van werkprocessen, maar ook voor investeringen in digitalisering en automatisering, zoals bedrijfsapplicaties, metadata, documentenbeheer en anonimiseren. Daarnaast worden middelen besteed aan opleiding, communicatie en het inhuren van de benodigde expertise en menskracht. Uitvoering van de wet In 2025 is de WOO verder geïnventariseerd. Begin 2025 is een bewustwordingstraining gegeven aan de medewerkers. Trance 2, 3 en 4 van de inventarisatie is afgerond. Er is een publicatietool aangeschaft en er zijn handleidingen opgesteld die zijn gericht op het herkennen van WOO-documenten en het publiceren daarvan. Tot slot is er aan bewustwording gedaan door middel van meerdere WOOcampagnes, waaronder ‘Woovember’.

www.hardinxveld-giessendam.nl

35

1.9 Paragraaf Lokale Heffingen Algemeen De paragraaf lokale heffingen heeft betrekking op de heffingen waarvan de besteding zowel gebonden als ongebonden is. Voorbeelden van heffingen waarvan de besteding gebonden is, zijn onder andere de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. Heffingen waarvan de besteding ongebonden is zijn onder andere de onroerendezaakbelasting en de hondenbelasting. Deze paragraaf bevat een uiteenzetting van de beleidsvoornemens voor de lokale heffingen, de gemeentelijke inkomsten voor zover deze uit de in Hardinxveld-Giessendam ingevoerde belastingen en retributies voortkomen, een overzicht op hoofdlijnen van de diverse belastingen en heffingen, een aanduiding van de lokale lastendruk, een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid en een overzicht van de kostendekkendheid van de verschillende tarieven. Beleidsvoornemens lokale heffingen De heffing en invordering van belastingen en retributies wordt door de GR SVHW (Gemeenschappelijke Regeling Samenwerkingsverband Vastgoed-informatie Heffing en Waardebepaling) verzorgd. Deze gemeenschappelijke regeling wikkelt ook aanvragen om kwijtschelding af. De heffing en invordering van de leges zoals o.a. de bouwleges wordt door de gemeente zelf verzorgd.

In onze gemeente zijn buiten de algemene uitkering uit het gemeentefonds de onroerendzaakbelasting, de rioolheffing en afvalstoffenheffing de belangrijkste inkomsten. Voor 2025 zijn voor deze belastingen ten opzichte van 2024 de volgende wijzigingen vastgesteld door de gemeenteraad in de vergadering van 19 december 2024: • • • •

Onroerendezaakbelasting, 5,79 % verhoging van de opbrengst ten opzichte van 2024; Rioolheffing, verhoging van het tarief met 5,8% ten opzichte van 2024; Afvalstoffenheffing, het vaste tarief is verhoogd met 12,2% en het variabele tarief is gelijk gebleven; De overige (belasting) tarieven zijn voor 2025 met 5,8 % geïndexeerd ten opzichte van 2024.

Ten aanzien van de heffingen en leges wordt uitgegaan van een kostendekkendheidspercentage van 100%.

www.hardinxveld-giessendam.nl

36

Overzicht gemeentelijke belastingopbrengsten Op grond van artikel 219 van de gemeentewet worden in 2025 in Hardinxveld-Giessendam de volgende belastingen geheven: Gemeentelijke belastingopbrengsten

Begroting Rekening 2025 2025

Omschrijving Zuivere belastingen Onroerend zaakbelastingen eigenaren

4.663

4.667

Onroerend zaakbelastingen gebruikers

1.080

1.077

Hondenbelastingen

94

96

Precariobelasting

24

50

Bedrijfsinvesteringszone

0

0

5.861

5.890

Afvalstoffenheffing

3.031

3.036

Rioolheffing

1.826

1.843

0

0

4.857

4.879

Leges bouwvergunningen

629

712

Leges burgerlijke stand

232

225

Begrafenisrechten

231

153

Havengelden

34

48

Marktgelden

31

25

Reclameopbrengsten

38

40

Brandweerrechten

0

0

1.195

1.203

57

54

Subtotaal zuivere belastingen Heffingen

Container-rechten Subtotaal heffingen Retributies

Subtotaal retributies Overige pachten Overige leges en andere rechten

40

84

Subtotaal incl overige retributies

1.292

1.342

TOTAAL lokale heffingen

12.010

12.111

Onroerendezaakbelastingen De (on)roerende zaakbelastingen zijn ondergebracht bij de GR SVHW (SVHW staat voor het Samenwerkingsverband Vastgoedinformatie Heffing en Waardebepaling). De GR SVHW verzorgt niet alleen de oplegging en inning van de aanslagen maar houdt tevens de bestanden in verband met de wet WOZ up-to-date. Regelmatig vindt de afdracht van de ontvangen belastingbedragen aan de gemeente plaats. Bij het bepalen van het percentage is rekening gehouden met de waardeontwikkeling van de onroerende zaken. Hondenbelasting Basis voor deze heffing vormt het bezit van een hond, waarbij voor het bezit van meerdere honden een progressief tarief van toepassing is. Evenals de onroerendezaakbelastingen verzorgt de GR SVHW de heffing, invordering en actualisering van de bestanden van de hondenbelasting voor ons. De controle is nog wel in handen van de gemeente en geschiedt door een jaarlijkse huis-aan-huis controle met daarnaast een hondenpenningcontrole op straat.

www.hardinxveld-giessendam.nl

37

Precariobelasting Voor het hebben van materialen op (boven en onder) voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond wordt een bedrag geheven van de gebruikers van die grond. Afvalstoffenheffing Afvalstoffenheffing wordt geheven ter dekking van de kosten voor het inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval, waarbij uitgangspunt is dat dit kostendekkend gebeurt. Het SVHW verzorgt de heffing, invordering en actualisering van de bestanden voor ons. Het inzamelen en verwerken van het huisvuil wordt gedaan door de gemeenschappelijke regeling reinigingsdienst Waardlanden. Rioolheffing De rioolheffing is gerelateerd aan de hoeveelheid afgevoerd afvalwater en geldt uitsluitend ter dekking van de kosten voor de uitvoering van het Gemeentelijk Watertakenplan. De oplegging, invordering en het bijhouden van het bestand wordt verzorgd door het SVHW. Leges In onze gemeente worden leges geheven op grond van de vigerende legesverordening. De tarieventabel wordt jaarlijks aangepast. De leges hebben onder andere betrekking op de Algemeen Plaatselijke Verordening, rij- en reisdocumenten, burgerlijke stand en de Omgevingswet. Begrafenisrechten Voor het begraven van stoffelijke overschotten op de begraafplaatsen in de gemeente heft de gemeente leges. Ook voor de aankoop van graven en het afkopen van het onderhoudsrecht wordt een tarief in rekening gebracht.

Havengelden De havengelden bestaan uit liggelden, kadegelden en walstroom. Kwijtschelding van gemeentelijke belastingen Voor mensen met de laagste inkomens bestaat de mogelijkheid van gehele of gedeeltelijke kwijtschelding van de lokale lasten. De regels voor het toekennen worden bepaald door de rijksoverheid en staan in de Invorderingswet. Deze regels komen erop neer dat kwijtschelding mag worden verleend aan belastingplichtigen, die een inkomen hebben dat niet hoger ligt dan de bijstandsnorm. Gemeenten mogen hier in die zin van afwijken dat een lager inkomen wordt gehanteerd. De gemeente HardinxveldGiessendam hanteert de zogenaamde 100%-norm, hetgeen betekent dat inwoners van HardinxveldGiessendam met een inkomen op bijstandsniveau in beginsel voor kwijtschelding in aanmerking komen. Gemeenten mogen zelf bepalen voor welke belastingen kwijtschelding wordt verleend. In de gemeente Hardinxveld-Giessendam kan kwijtschelding worden aangevraagd voor: • Afvalstoffenheffing; • Rioolheffing; • Hondenbelasting (alleen voor de eerste hond). De ontwikkeling van de kwijtscheldingen over de afgelopen jaren is als volgt:

Kwijtscheldingsbedragen in € Aantal kwijtscheldingen

Toegekend Afgewezen Totaal

2022

2023

2024

2025

133.107

114.134

121.050

166.474

204 68 272

233 99 332

255 67 322

451 130 581

In 2025 is het aantal aanvragen flink gestegen. De toegekende kwijtscheldingsverzoeken zijn ook gestegen.

www.hardinxveld-giessendam.nl

38

Heffingen woonlasten (lokale belastingdruk) Algemeen Tot de woonlasten worden gerekend de OZB, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Deze belastingen vormen het grootste deel van de opbrengst van de gemeentelijke heffingen. Overzicht tariefontwikkeling in de periode 2022-2025 Soort heffing 2022 Onroerende zaakbelasting Woningen - eigenarenheffing 0,1101%

2023

2024

2025

0,1048%

0,1054%

0,1077%

Niet woningen Eigenarenheffing 0,2677% Gebruikerstarief 0,2010% Totaal niet-woningen 0,4687%

0,2663% 0,1999% 0,4662%

0,2852% 0,2141% 0,4993%

0,3444% 0,2617% 0,6061%

319,00

332,00

322,00

367,00

217

204

206,5

221

Afvalstoffenheffing Rioolheffing

In onderstaande tabel is de ontwikkeling van de woonlasten (voor meerpersoonshuishoudens) over de laatste vier jaren weergegeven: 2022 2023 2024 2025 OZB-eigenaar 365,00 407,00 441,00 457,00 Afvalstoffenheffing 319,00 332,00 322,00 367,00 Rioolheffing 217,00 204,00 206,50 221,00 Totaal % stijging/afname t.o.v. vorig jaar

901,00 4,8%

943,00 4,7%

969,50 2,8%

1.045,00 7,8%

Kostendekkendheid Het BBV schrijft voor dat in de paragraaf lokale heffingen inzicht wordt gegeven in de mate van Kostendekkendheid van de verschillende tarieven. Hiermee wordt beoogd transparantie te bieden in de tarieven waarbij sprake is van kostenverhaal. De toerekening van overhead vindt extracomptabel plaats. Dat betekent dat het overheaddeel op de afzonderlijke programma’s niet aan deze programma’s zijn toegerekend. De volgende overzichten laten zien van welk percentage kostendekkendheid sprake is. Voor het bepalen van onderstaande kostendekkendheid percentages is uitgegaan van de vernieuwde ‘Handreiking Kostenonderbouwing paragraaf lokale heffingen’ van het VNG. De kostendekkendheid is bepaald door de totale baten te delen door de lasten die volgens de handreiking mogen worden toegerekend. Hierin is een opslag voor de overheadkosten opgenomen. Voor het bepalen van het percentage overhead is uitgegaan van de totale lasten aan overhead (taakveld 0.4), welke zijn gedeeld door de totale loonkosten inclusief de kosten van inhuur. Voor de riolering en reiniging is een afwijkend overhead opslagpercentage gehanteerd, namelijk gebaseerd op een percentage van de totale kosten (salarissen en directe lasten). Overheadopslag voor loonkosten

Rekening

Overhead (taakveld 0.4)

7.343.162,82

Loonkosten + inhuur (exclusief overhead loonkosten)

10.563.070,49 69,52%

www.hardinxveld-giessendam.nl

39

Voor de riolering en reiniging is een afwijkend overheadopslagpercentage gehanteerd, namelijk gebaseerd op een percentage van de totale kosten (salarissen en directe lasten). Overheadopslag voor totale lasten

Rekening

Overhead (taakveld 0.4)

7.343.162,82

Alle directe lasten (dus zonder overhead), exclusief reserves

56.457.543,59 13,01%

Legesverordening Algemene dienstverlening: Hoofdstuk 1 Directe lasten Loonkosten Saldo Overheadopslag voor loonkosten Totale lasten Totale baten Kostendekkendheid

Hoofdstuk 3 Directe lasten Loonkosten Saldo Overheadopslag voor loonkosten Totale lasten Totale baten Kostendekkendheid

Hoofdstuk 9 Directe lasten Loonkosten Saldo Overheadopslag voor loonkosten Totale lasten Totale baten naturalisatie Totale baten Verklaring omtrent gedrag Kostendekkendheid

Hoofdstuk 14 Directe lasten Loonkosten Saldo Overheadopslag voor loonkosten Totale lasten Totale baten Kostendekkendheid

Burgerlijke stand Hoofdstuk 2 23.527 Directe lasten 97.666 Loonkosten 121.194 Saldo 67.895 Overheadopslag voor loonkosten 189.089 Totale lasten 24.820 Totale baten 13% Kostendekkendheid

Rijbewijzen Hoofdstuk 4 41.643 Directe lasten 81.267 Loonkosten 122.910 Saldo 56.495 Overheadopslag voor loonkosten 179.404 Totale lasten 90.394 Totale baten 50% Kostendekkendheid

Overige publiekszaken Hoofdstuk11 22.103 Directe lasten Loonkosten 22.103 Saldo Overheadopslag voor loonkosten 22.103 Totale lasten -26.022 Totale baten -2.688 -130% Kostendekkendheid

Reisdocumenten 168.577 163.840 332.417 113.897 446.314 273.285 61%

Verstrekkingen uit basisregistratie 27.197 157.118 184.315 109.224 293.540 5.137 2%

Huisvestingswet 14.725 125.926 140.651 87.540 228.191 602 0%

Markten 11.120 28.365 39.485 19.718 59.203 31.703 54%

www.hardinxveld-giessendam.nl

40

Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning Omgevingsvergunningen 909.348 156.703 1.066.050 108.935 1.174.986

Hoofdstuk 3 Directe lasten Loonkosten Saldo Overheadopslag voor loonkosten Totale lasten Totale baten Kostendekkendheid

710.919 61%

Dienstverlening vallend onder Europese Richtlijn TB 1: hoofdstuk 16 TB 3: hoofdstuk 1 TB 3: hoofdstuk 2

kansspelen horeca organiseren evenementen of markten niet benoemde vergunningen 13.043 83.576 96.619 58.100 154.719

TB 3: hoofdstuk 7 Directe lasten Loonkosten Saldo Overheadopslag voor loonkosten Totale lasten Totale baten Kostendekkendheid

637 0%

Havengelden, begraafplaatsen, riolering en afval Havengelden Directe lasten Loonkosten Saldo Overheadopslag voor loonkosten Totale lasten

Begraafplaatsen 42.565 Directe lasten 31.481 Loonkosten 74.046 Saldo 21.885 Overheadopslag voor loonkosten 95.931 Totale lasten

238.917 421.227 660.144 292.826 952.970

Totale baten Kostendekkendheid

43.168 Totale baten 45% Kostendekkendheid

389.235 41%

Afval Directe lasten Loonkosten Saldo Overheadopslag Extra comptabele BTW Totale lasten

2.634.965 110.735 2.745.700 14.403 275.600 3.035.703

Totale baten Kostendekkendheid

3.035.703 100%

www.hardinxveld-giessendam.nl

41

In 2025 is er in totaal € 173.448 gestort in de voorziening reiniging. Riool Directe lasten Loonkosten Saldo Overheadopslag Extra comptabele BTW Totale lasten

1.083.223 323.434 1.406.657 214.558 221.977 1.843.192

Totale baten Kostendekkendheid

1.843.193 100%

In 2025 is € 243.791 onttrokken aan de voorziening riolering, in bovenstaande opstelling is hier al rekening mee gehouden.

www.hardinxveld-giessendam.nl

42

1.10 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Algemeen Deze paragraaf geeft inzicht in (mogelijke) risico’s voor de gemeente en de mate waarin deze risico’s kunnen worden opgevangen (weerstandscapaciteit). De relatie tussen de risico’s en de weerstandscapaciteit zegt iets over de financiële robuustheid van de gemeente HardinxveldGiessendam: het weerstandsvermogen. Beleid Bij raadsbesluit van 16 december 2021 is de Financieringsvisie vastgesteld. De nota reserves en voorzieningen is vastgesteld door de gemeenteraad op 16 december 2021. Deze nota geeft een overzicht van de reserves en voorzieningen, evenals richtlijnen hoe hiermee wordt omgegaan. Er is voor gekozen om geen afzonderlijke nota samen te stellen inzake het weerstandsvermogen en de risico’s. In deze paragraaf wordt hiervan een uiteenzetting gegeven. Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om tegenvallers op te vangen. Het gaat hierbij om de ‘vrij besteedbare’ middelen, zoals de algemene reserve, de onbenutte belastingcapaciteit en de stille reserves. Per 31 december 2025 bedraagt de weerstandscapaciteit: Bedragen x € 1.000

Weerstandscapaciteit exploitatie Onbenutte belastingcapaciteit - OZB Totaal onbenutte belastingcapaciteit Onvoorzien Weerstandscapaciteit exploitatie

p.m. 0 15 15

Weerstandscapaciteit vermogen Vrij aanwendbaar deel algemene reserve Vrij aanwendbaar deel reserve sociaal domein Stille reserves Weerstandscapaciteit vermogen Totale weerstandscapaciteit

4.812 1.938 p.m. 6.750 6.765

Onbenutte belastingcapaciteit De onbenutte belastingcapaciteit bestaat uit de extra structurele middelen die gegenereerd kunnen worden door de tarieven van de gemeentelijke belastingen te verhogen tot het wettelijk toegestane maximum. De onbenutte belastingcapaciteit ten aanzien van de onroerendezaakbelastingen is bepaald op basis van het verschil tussen onze OZB-percentages en het normpercentage-OZB voor toelating tot artikel 12 van de financiële verhoudingswet (Fvw). Het Rijk heeft met de VNG afgesproken dat vanaf 2020 een benchmark woonlasten wordt ingevoerd om jaarlijks de ontwikkeling van de lokale lasten inzichtelijker te maken. Daarmee komt een einde aan het monitoren met de macronorm OZB. De onbenutte belastingcapaciteit voor de overige onderdelen (riool- en afvalstoffenheffing, leges en overige heffingen) is op nul gezet. Dit omdat bij de gemeentelijke belastingen en retributies zoveel mogelijk wordt gestreefd naar 100%-kostendekkendheid.

www.hardinxveld-giessendam.nl

43

Onvoorzien In de primitieve begroting is onder financiering en algemene dekkingsmiddelen een post voor onvoorziene uitgaven opgenomen van € 25.000. In 2025 is € 10.000 aangewend. Algemene reserve De omvang van de algemene reserve bedraagt € 12.358.451 per 31 december 2025. In de algemene reserve zit € 777.558 resultaatbestemming, € 6.768.686 nog te bestemmen uit opbrengsten Eneco en is € 4.812.207 vrij aanwendbaar. Er is nog geen rekening gehouden met het positief jaarrekeningresultaat over 2025, omdat hier nog besluitvorming over plaats moet vinden. Reserve Sociaal Domein Voor het sociaal domein is een aparte reserve gevormd. Deze wordt gezien als onderdeel van de weerstandscapaciteit. De achterliggende reden is dat in de bepaling van de risico’s het sociaal domein is betrokken. De omvang van de reserve sociaal domein bedraagt € 1.937.837 per 31 december 2025. Stille reserves Om een reëel inzicht te hebben in de omvang van het eigen vermogen dienen ook stille reserves in beeld te worden gebracht. Deze reserves vormen immers één van de elementen waarmee tegenvallers bekostigd zouden kunnen worden. De gemeente heeft stille reserves wegens aandelenbezit Stedin en BNG welke zijn gewaardeerd tegen historische kostprijs. Ook de gemeentelijke eigendommen bevatten stille reserves die bij verkoop te gelde kunnen worden gemaakt.

De stille reserves zijn PM geraamd omdat deze niet direct inzetbaar zijn voor weerstandscapaciteit. Risico-analyse De risico’s die relevant zijn voor het weerstandsvermogen zijn die risico’s die niet op een andere manier zijn ondervangen, dus waarvoor geen voorziening is gevormd of waarvoor geen verzekering is afgesloten. Organisatie breed heeft een risico-inventarisatie plaatsgevonden. Deze is als volgt opgebouwd: • Korte beschrijving van het risico • Het financiële effect/ kans/ risicobedrag Om tot een kwantificering van de risico’s te komen zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: Kans De kans dat een risico zich daadwerkelijk voordoet is afhankelijk van meerdere factoren waaronder de frequentie. De frequentie alleen is op zich al moeilijk te bepalen. Om toch te komen tot een schaalverdeling is bij de risicoanalyse binnen de gemeente Hardinxveld-Giessendam gekozen voor drie categorieën, te weten: • Groot (80%); • Gemiddeld (50%); • Klein (20%). Impact De impact geeft de financiële invloed aan die een risico kan hebben op de gemeentelijke exploitatie. De percentages (standaardklassen) die worden gehanteerd zijn 1%, 5%, 10%, 25% en 50%. Daarbij heeft het kleinste percentage financieel gezien de minste impact, terwijl het grootste percentage juist een grote impact heeft.

www.hardinxveld-giessendam.nl

44

In onderstaande tabel geven we een overzicht van de risico’s, gevolgd door een korte beschrijving van elk risico. Risicomatrix Kans Programma

Risico's

Impact

Bedrag

Groot

Gemiddeld

Klein

80%

50%

20%

Totaal

2

PFOA

20%

250.000

3

Leerlingenvervoer

50%

307.000

77.000

77.000

3

Participatiewet (incl. inkomensvoorz.)

10%

7.589.000

379.000

379.000

3

WMO

10%

4.988.000

249.000

249.000

3

Jeugdwet

10%

5.330.994

267.000

267.000

Bedrijfsv

Eenmansposten

10%

10.420.000

521.000

521.000

Fin en dek

Algemene uitkering

5%

38.469.000

962.000

962.000

Fin en dek

Rentelasten

10%

628.313

31.000

Overigen

Overig (niet kwantificeerbaar)

40.000

40.000

31.000 1.000.000

40.000

2.486.000

0

3.526.000

Programma 2: PFOA De aanwezigheid van de PFOA in (water)bodem leidt tot meerkosten op projecten. In alle gevallen is bodemonderzoek nodig waarbij ook onderzocht wordt op PFOA. De afzetmogelijkheden van de grond bepalen hierna de omvang van de meerkosten. Problemen zijn er vooral als gesaneerd moet worden, waarbij er ook PFOA als bijvangst aangetroffen wordt. Daarnaast kan PFOA ook stagnatie(kosten) tot gevolg hebben. In de ramingen van de projecten wordt geanticipeerd op dit risico en daarom wordt het risico op budgetoverschrijding hoog geacht (80%) en impact op de ramingen in de begroting op beperkt (20%). Programma 3: Leerlingenvervoer Het leerlingenvervoer is een openeinderegeling. In de eerste helft van 2025 is de nieuwe Europese aanbesteding afgerond. Dit heeft zoals verwacht geleid tot hogere kosten. De aanbesteding is op zowel prijs als kwaliteit gegund. Het belang van deze groep kwetsbare kinderen verdient ook kwaliteit in het vervoer. Ondanks dat er twee pijlers (prijs en kwaliteit) waren voor de beoordeling, is de gunning gegaan naar de goedkoopste aanbieder. Daarmee is zowel de goedkoopste optie als de kwaliteit geborgd. Ongewis blijft altijd het aantal leerlingen dat een beroep doet op een voorziening Leerlingenvervoer. De gemeente Hardinxveld-Giessendam voert de verordening vrij strak uit.

Dit houdt in dat er niet onnodig Taxivervoer wordt ingezet maar dat andere alternatieven als OV en eigen vervoer nadrukkelijk worden aangereikt als (enig) alternatief. Zo wordt de instroom in het Taxivervoer zoveel als mogelijk beperkt. Gelet op bovenstaande uiteenzetting wordt het risico op budgetoverschrijding gemiddeld geacht (50%). De impact op de ramingen in de begroting wordt op 50% ingeschat. Programma 3: Participatiewet De Participatiewet kenmerkt zich door een vast rijksbudget binnen de algemene uitkering. Dit is het participatiebudget dat onderdeel is van het sociaal domein. Naast het participatiebudget is er een specifieke uitkering die als inkomensdeel door het Rijk separaat wordt uitbetaald. Beide budgetten worden neutraal in de begroting opgenomen. Het toereikend zijn van het budget hebben wij niet geheel in eigen hand. Gemeenten hebben te maken met verlaagde inkomsten. De SDD voert voor onze gemeente de Participatiewet uit. We zetten in op het versterken van de bestaanszekerheid van inwoners, onder andere via inkomensondersteuning, minimaregelingen en

www.hardinxveld-giessendam.nl

45

schuldhulpverlening. Daarnaast zetten we instrumenten in om inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt zo veel mogelijk te laten participeren naar vermogen. De laatste jaren zien we een veranderde doelgroep in de bijstand. De afstand tot de arbeidsmarkt is relatief groter geworden. Voor gemeenten heeft dit tot gevolg dat de investering en ontwikkeling om inwoners richting werk te bewegen meer vraagt, zowel in tijd als in geld. Bovendien is de instroom in de bijstand niet altijd goed te voorspellen. In een kleine gemeente als Hardinxveld-Giessendam kan bijvoorbeeld een klein aantal verhuizingen van bijstandsgerechtigden naar onze gemeente al tot een groot financieel effect leiden. In 2024 kende onze gemeente een fors tekort op de BUIG. De gemeente heeft hiervoor de Vangnetuitkering aangevraagd en deze is toegekend. De Vangnetuitkering is opgenomen als inkomsten BUIG 2025, maar dekt niet 1 op 1 het tekort voor Hardinxveld-Giessendam. De verantwoordelijkheid voor de inburgering van asielstatushouders en gezinsmigranten ligt bij gemeenten. Van het Rijk ontvangen we het budget, een specifieke uitkering (SPUK) voor inburgeringsvoorzieningen, de maatschappelijke begeleiding en de PVT's. Deze onderdelen worden door de gemeenten uitgevoerd en ingekocht, overige taken wordt door de SDD uitgevoerd.

De beschikbare middelen worden bepaald aan de hand van de voorlopige taakstelling en is de basis voor de berekening van de hoogte van het budget. Er zit wel enige risico op het maken van een inschatting van de taakstelling, zeker gezien de huidige beweging van het aantal asielzoekers dat zich meldt. In 2025 hebben we de taakstelling gehaald door een groot aantal nareizigers die zijn gevestigd in de gemeente. De nareizigers konden zich direct bij de familie in de gemeente vestigen. Hierdoor zijn geen problemen ontstaan met de huisvesting. Door het aantal nareizigers zijn we in 2025 met een plus op de taakstelling geëindigd. De plus kunnen we in 2026 meenemen, waardoor we een lagere taakstelling hebben. De budgetten van de participatiewet worden nauwlettend gevolgd. Gelet op bovenstaande uiteenzetting wordt het risico op budgetoverschrijding gemiddeld geacht (50%). De impact op de ramingen in de begroting is beperkt (10%). Programma 3: WMO De Wmo is een ‘openeinderegeling’: de kosten in enig jaar zijn sterk afhankelijk van het beroep dat op de regeling wordt gedaan. Alleen al daarom brengt het de nodige risico’s met zich mee. Daarnaast hebben demografische ontwikkelingen, arbeidsmarktontwikkelingen en de ontwikkeling van kostprijzen van producten en diensten grote impact op de uitgaven van de Wmo.

De Sociale Dienst Drechtsteden (SDD) voert voor onze gemeenten het grootste deel van de Wmo-taken uit. De SDD benut hiervoor een groot deel van de Wmo-budgetten van de gemeente. Zowel de uitvoeringskosten als de apparaatskosten worden verrekend op basis van werkelijk gebruik. We zien al jaren een stijgende vraag naar ondersteuning. Dit komt onder andere door de vergrijzing en doordat mensen steeds langer en met zwaardere problematiek thuis blijven wonen (ambulantisering en extramuralisering). In 2025 zagen we met name een stijging van lasten op Huishoudelijke Ondersteuning, vanwege stijging van klantaantallen en nieuwe tarieven als gevolg van een nieuwe aanbesteding. Ook zagen we een stijging op Individuele Begeleiding, voornamelijk veroorzaakt door klanten die zijn overgekomen van Maatschappelijke Opvang (voorheen bekostigd vanuit centrumgemeente budget Beschermd Wonen & Opvang) naar Wmo Individuele Begeleiding. Vanuit het regionale overschot Beschermd Wonen 2025 vindt wel compensatie plaats voor de overheveling van deze klantengroep. De SDD stuurt op het beperken van de kosten via, onder andere, scherpe sturing op de contracten en afschaling naar lichtere vormen van ondersteuning als dat mogelijk is. Door meer in te zetten op het normaliseren van ondersteuning ('goed is goed genoeg') en meer focus te leggen op zelfredzaamheid

www.hardinxveld-giessendam.nl

46

(wat kan de inwoner nog of weer zelf) proberen we de toename in Wmo-indicaties te dempen, zodat we in de toekomst de ondersteuning kunnen blijven leveren aan mensen die het echt nodig hebben. Het budget voor het organiseren van algemene voorzieningen zit lokaal en zit voor een groot deel in de Maatschappelijke Agenda (MAG) en het budget van het Sociaal Team (het Sociaal Team is een algemene voorziening). De budgetten voor de Wmo worden nauwlettend gevolgd. Het risico op forse budgetoverschrijding wordt gemiddeld geacht (50%). Programma 3: Jeugdwet De taken vanuit de Jeugdwet zijn gedelegeerd en gemandateerd aan de Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid & Jeugd. De Service Organisatie Jeugd (SOJ) Zuid-Holland Zuid is de uitvoeringsorganisatie. De werkzaamheden die horen bij de uitvoering van de wet zijn voor een groot deel ondergebracht bij de Service Organisatie Jeugd (SOJ). De SOJ stelt jaarlijks een begroting op, waarin zij de te verwachte kosten presenteren. Het betreft hier een open ‘einde regeling’ en voor de SOJ ligt er een risico rond de voorspelbaarheid van de kosten. De gemeente Hardinxveld-Giessendam is vanwege zijn geringe omvang gevoelig voor een gering aantal casussen dat vanwege de complexiteit kan leiden tot forse kostenstijging. Het is niet onrealistisch dat 3 tot 5 casussen tot budgetoverschrijdingen komen, gemiddeld geacht 10 – 20 %.

In 2025 liepen de jeugdhulpkosten regionaal op en hebben gemeenten en SOJ gewerkt aan maatregelen om de jeugdhulp betaal en beschikbaar te houden. De SOJ heeft in het naar van 2025 een lijst van maatregelen gepresenteerd. Op enkele maatregelen na waren deze gericht op de toegang, te weten: het sociale team van de gemeenten. De maatregelen die de SOJ zelf kunnen doorvoeren heeft een besparingspotentieel van ongeveer € 35.000 vanaf 2026. Echter is het geen garantie op een besparing gebleken. In december 2025 heeft de SOJ een brief gestuurd waarin het aangaf dat de jeugdhulptarieven voor 2026 zullen stijgen. Dit brengt € 232.309 aan extra kosten met zich mee voor 2026. Zoals eerder aangegeven heeft de SOJ een lijst van maatregelen gepresenteerd die betrekking hadden op de toegang. In 2024 en 2025 zijn er hervormingen in het sociaal team doorgevoerd waardoor er kritisch naar de inzet en afbakening van jeugdhulp wordt gekeken. De kostenontwikkeling wordt nauwlettend gevolgd en geëvalueerd om deze zo veel mogelijk beheersbaar te houden. Deze maatregelen hebben bijgedragen aan besparingen. De oorspronkelijk begroting voor 2025 was € 6.297.261 en op basis van de concept jaarstukken 2025 komt deze nu uit op € 5.330.994. Bedrijfsvoering: Eenmansposten De organisatie van de gemeente Hardinxveld-Giessendam is relatief beperkt van omvang.

Daardoor is er op meerdere plekken sprake van eenmansposten. Het werk kan bij (langdurige) afwezigheid vaak niet door collega’s worden opgevangen. Daardoor volgt meestal een beroep op derden om de voortgang van zaken niet in het gedrang te laten komen. De kans dat zich dit voordoet is gelet op het relatief grote aantal eenmansposten gemiddeld (50%). De kosten welke gemoeid zijn met externe inhuur betreffen vaak openstaande vacatureplaatsen. Daardoor kunnen als eerste de bijbehorende vacaturegelden worden ingezet in combinatie met/of het concernbudget voor externe inhuur voordat aanvullende middelen nodig zijn. Het op peil hebben en houden van de ambtelijke organisatie vormt een uitdaging op zich. Als kleinere gemeente zijn we doorgaans minder sterk gepositioneerd in de arbeidsmarkt. Het werven van nieuw personeel is een uitdaging en daarmee een risico. Door de toenemende krapte op de arbeidsmarkt bestaat het risico dat voor langere termijn beroep op externe inhuur moet worden gedaan, waardoor mogelijk extra aanvullende middelen nodig zijn. De impact is bepaald op 10%.

www.hardinxveld-giessendam.nl

47

Financiering & Dekking: Algemene uitkering De jaarlijkse groei (positief of negatief) van de algemene uitkering wordt uitgedrukt in een percentage. Dat wordt het accres genoemd, een Frans woord voor groei. Het accres wordt over de gemeenten verdeeld via de uitkeringsfactor. Uitgangspunt is dat het gemeentefonds meerjarig de ontwikkeling van het nominaal bruto binnenlands product (bbp) volgt. De indexatie is gesplitst in een volumedeel en een prijsdeel. Volume accres Het volume accres wordt vanaf 2024 gebaseerd op een 8-jaars historisch gemiddelde (t-9 t/m t-2) van de ontwikkeling van het bbp. In de septembercirculaire 2024 is een nieuwe raming voor het accres 2025 en verder opgenomen. Deze raming is gebaseerd op de actuele raming van de ontwikkeling van het bbp door het Centraal Planbureau (CPB). Voor de jaren 2025 tot en met 2029 is de raming van het volume deel neerwaarts bijgesteld. LPO-accres De indexatie voor inflatie volgt de prijs bbp van het lopende jaar. Voor 2025 is de raming voor de prijs bbp omhoog bijgesteld. De ramingen voor de ontwikkeling van de prijs bbp lijkt structureel te laag te zijn. In 2025 heeft het Rijk structureel extra middelen beschikbaar gesteld voor jeugdhulp. Het ravijnjaar 2026, waarin Nederlandse gemeenten te maken kregen met een aanzienlijke daling van inkomsten uit het Gemeentefonds, is als gevolg van deze extra toegekende middelen gedempt.

De tekorten uit 2023 en 2024 op jeugdzorg zijn via de Hervormingsagenda jeugd in 2025 toegekend. De kans wordt op gemiddeld (50%) ingeschat, de impact op 5%. Financiering & Dekking: Rentelasten De gemeente kent een financieringsbehoefte. In de financieringsbehoefte wordt voorzien door het aantrekken van lang- en kortlopende leningen. Vanaf 2022 is sprake geweest van stijgende rentes, waardoor ook de rentelasten op nieuwe leningen (langlopend en kasgeld) stegen. Inmiddels is sinds langere tijd sprake van een redelijk stabiel renteniveau, welke echter ruim hoger ligt dan de jaren voor 2022. Recente ontwikkelingen duiden op een mogelijke verlagingstabilisering van de rente, waarbij de rente voor kortere perioden (tot 20 jaar) lager liggen dan voor langere perioden (groter dan 20 jaar). De hoogte van de rente op het moment van investering is bepalend voor de toekomstige rentelast. Het risico bestaat dat bij het herfinancieren van leningen dan wel aantrekken van nieuwe leningen een hoger rentepercentage geldt ten opzichte van de huidige verwachtingen. Door actief te sturen op de liquiditeitsbehoefte wordt getracht om het risico op rentestijgingen te beperken. Gelet op de toekomstige investeringen is de verwachting dat wij in de komende jaren nieuwe leningen aan moeten gaan trekken. In de begroting hebben we rekening gehouden met het huidige beeld van de rentelasten (3,5%).