Jaarstukken 2023.pdf

 We hebben onze e-diensten verder uitgebreid, informatie op de website verbeterd en nieuwe collega’s ingewerkt en opgeleid om aan de balie en telefonisch inwoners van het juiste advies of document te voorzien.  Het Afstemmingsoverleg Dienstverlening is gestart. We weten op deze manier beter wat er in de organisatie en in de samenleving speelt en kunnen onze dienstverlening verder verbeteren.

Jaarstukken 2023

46

Samenwerking bestuur en organisatie De samenwerking tussen college, gemeenteraad en organisatie vraagt continu aandacht en onderhoud. Binnen bestaande politieke verhoudingen en rollen is het belangrijk dat college, gemeenteraad en organisatie elkaar vinden, in gesprek zijn en blijven en elkaar begrijpen. Dat geeft ruimte voor een politiek debat waar een ieders opvatting tot zijn recht komt en de beste maatschappelijke resultaten. In 2023 heeft een heisessie plaatsgevonden waarin de onderlinge verbinding en de samenwerking tussen gemeenteraad en college centraal stond. Deze bijeenkomst is voorbereid door een afvaardiging van de gemeenteraad, voorzitter van de gemeenteraad, griffie en bestuursadvisering. Na afloop is de heisessie geëvalueerd, om zo de opbrengsten mee te nemen naar een vervolg. Ook op andere manieren is gewerkt aan verbinding tussen gemeenteraad, college en organisatie. Dit gebeurt via de termijnkalender, en in momenten van voorbereiding van raadsdebat of in de reguliere samenwerking in de driehoek. Ook in het rapport van Deloitte/De Reeder wordt samenwerking als belangrijk thema genoemd. Zo versterken de bevindingen van dit onderzoek de aandacht voor bestuurlijke en ambtelijke samenwerking.

Wat wilden we bereiken in 2023? Vanuit 2022 werken we in 2023 door aan een andere manier van werken waarbij er meer mogelijkheden worden gebruikt voor informeren en opiniëren. In 2023 is er bij een schriftelijke vraag standaard contact tussen het raadslid dat de vraag stelt en de medewerker die namens het college de beantwoording voorbereidt. Wat hebben we bereikt? Bestuur en organisatie verbeterden de bestuurlijke processen en de interne samenwerking. De portefeuillehoudersoverleggen zijn opnieuw ingericht. Met vaste onderdelen, zoals de termijnkalender en monitoring van de gemaakte afspraken met de gemeenteraad. Met trainingen zijn medewerkers geschoold in de bestuurlijke organisatie en bestuurlijke processen en in het opstellen van adviesnota's om uiteindelijk de samenleving beter van dienst te zijn. Met de komst van een nieuwe wethouder is de portefeuilleverdeling herzien, waarbij extra aandacht is besteed aan zaken als macht & tegenmacht en balans tussen extern gerichte en interne portefeuilles.

Organisatieontwikkeling De organisatie is op weg naar een netwerk- organisatie. Binnen de ingezette organisatie- ontwikkeling zijn dienstverlening, samenwerking, concernsturing en persoonlijk leiderschap belangrijke pijlers. In 2023 vindt de implementatie en borging plaats van de pijlers van de netwerkorganisatie. Vanuit het Deloitte rapport lag de eerste focus op de 3 R'en: Rust, Regie en Relatie. Via de doorontwikkeling naar een netwerkorganisatie moet deze elementen de komende tijd geborgd gaan worden, zodat daarna de vraag beantwoord kan worden wat er nodig is om volgende stap naar vierde R van Robuustheid te kunnen zetten. Wat wilden we bereiken in 2023?  De implementatie van de netwerkorganisatie moet ervoor zorgen dat er goed wordt samengewerkt tussen de teams, de coördinatie op de inhoud van het werk organisatorisch (beter) verankerd wordt, de concernsturing op de belangrijkste bestuurlijke projecten en processen, de dienstverlening, de organisatieontwikkeling en de bedrijfsvoering in de praktijk concreet plaatsvindt.  De nieuwe medewerkers intensiever begeleiden zodat zij zo snel mogelijk hun weg weten te vinden in onze netwerkorganisatie om hun bijdrage kunnen leveren.

 Op basis van signalen uit de samenleving en de gegevens die zijn gekomen uit het onderzoek naar onze telefonische en email bereikbaarheid zijn we met medewerkers en de teams in gesprek om afspraken te maken over de gewenste werkwijze in onze organisatie en de uitgangspunten van onze dienstverlening.  Op het gebied van participatie is er een kerngroep actief die alle teams opzoekt en bespreekt wat participatie voor dat team betekent en hoe je dat invult. Verder wordt hier voor dit Jaarstukken 2023

47







  

onderwerp verwezen naar het onderdeel participatie (hoofdstuk Regionale samenwerking en participatie). De groep breed inzetbare medewerkers (ondersteuning) richt zich onder meer op de organisatie van activiteiten die de ontwikkeling van de netwerkorganisatie versterkt (organiseert onder meer ontmoeting tussen teams in het kader van de interne dienstverlening en versterkt daarmee de organisatie brede samenwerking). Training van teams zelf zoals doorontwikkeling van team KCC gericht op verbreding van hun dienstverlening en ondersteuning van de teams in de organisatie (bijeenkomsten met team KCC) en naar behoefte organiseren van trainingen als feedback geven en ontvangen (verstevigen van het elkaar op een goede manier aanspreken en het voeren van het goede gesprek). We blijven inzetten op persoonlijke ontwikkeling van onze medewerkers o.a. door middel van inzet van het ODC meetinstrument. Op basis van de uitkomsten daarvan worden in gesprek met de medewerkers kwaliteiten en ambities in beeld gebracht en ontwikkelafspraken gemaakt. Daarbij kijken we ook hoe we andere werkzaamheden kunnen bieden aan medewerkers die aansluiten bij de persoonlijke kwaliteiten en ontwikkelbare competenties. We voorzien in meet- of monitorinstrumenten waarmee we onze vorderingen in kaart krijgen.

Dat geldt zowel onze interne als externe dienstverlening (denk hierbij onder meer aan (burger)enquêtes, (burger)panel dienstverlening, herhaling telefonisch- en e-mail onderzoek). We maken een plan voor plaats- en tijdonafhankelijk werken, waarmee we de moderne cultuur van samenwerken in onze organisatie stimuleren. We anticiperen op het aflopen van stutten en verstevigen in 2023.

Wat hebben we bereikt? In opdracht van de gemeenteraad voerde Deloitte/De Reeder een tweede onderzoek uit naar de organisatie, besteding van budgetten voor stutten en verstevigen en het toekomstperspectief van de gemeente. De onderzoekers benadrukten in de uitkomsten de behoefte aan rust, regie en relaties. Naar aanleiding van deze uitkomsten stelde het college ter versterking van de organisatie een directeur bedrijfsvoering en een vaste gemeentesecretaris aan. Zij vormen sinds februari 2024 gezamenlijk de tweehoofdige directie. In 2023 zijn ook het formatie- en bezettingsoverzicht en inzicht in de besteding van inhuurbudgetten op orde gebracht. In december is met een organisatiebijeenkomst gestart met de uitvoering van de overige adviezen. Medewerkers zijn nadrukkelijk uitgenodigd mee te denken en te doen in de verdere organisatieontwikkeling. Voor de ontwikkeling van de teams, de interne en onderlinge samenwerking en de versterking van persoonlijke kwaliteiten van de medewerkers is gebruik gemaakt van de ODC-meting. Nieuwe medewerkers gaven inzicht in hun drijfveren en nog ongebruikte talenten om richting te geven aan hun persoonlijke ontwikkeling. Verschillende teams gebruikten de ODC-meting als instrument om hun samenwerking en onderlinge relatie te verbeteren.

Het ziekteverzuim liet de tweede helft van 2023 een positieve trend zien, met een duidelijk lager ziekteverzuimpercentage dan een jaar eerder. Het gemiddelde verzuim lag met 5,63% onder het gemeentelijk gemiddelde van 6%. Dit cijfer werd met name beïnvloed door enkele langdurig zieken, terwijl het percentage kort verzuim laag was.

Beleidsindicatoren Vanaf de begroting 2017 moeten enkele beleidsindicatoren verplicht worden opgenomen in zowel de begroting als in de jaarstukken. De beleidsindicatoren zijn verdeeld over de beleidsthema's waar ze betrekking op hebben. Op dit beleidsthema zijn geen beleidsindicatoren van toepassing.

Jaarstukken 2023

48

Beleidsthema 3 regionale samenwerking & participatie Onderwerpen De belangrijkste onderwerpen in dit programma zijn:  Regionale samenwerking  Bestuursstijl  Participatie Doelstellingen Onze gemeente werkt regionaal samen om onze lokale gemeenschap te versterken en te verbeteren. Ons uitgangspunt is en blijft dat regionale samenwerking waarde toevoegt aan Hardinxveld-Giessendam: we doen lokaal wat kan en regionaal wat moet. Daarnaast zetten we ons in om vorm te geven aan participatie, waarbij we blijven leren en benutten de kennis van buiten. Projecten, opdrachten en processen Regionale samenwerking versterkt Wij werken regionaal samen om onze lokale gemeenschap te versterken en te verbeteren. Ons uitgangspunt is en blijft dat regionale samenwerking waarde toevoegt aan Hardinxveld-Giessendam: we doen lokaal wat kan en regionaal wat moet. We werken samen vanuit lokale autonomie, inhoudelijke opgaves en de dienstverlening aan inwoners. Flexibiliteit in te maken keuzes en de kracht van de samenwerking stellen we centraal. We dragen actief bij aan de regionale samenwerking en zoeken verbinding met andere overheden en netwerkpartners. We doen geen zaken dubbel en hebben respect voor verschillen. Onze rol als verbinder tussen Drechtsteden en de Alblasserwaard willen we versterken.

Wat wilden we bereiken in 2023?  Op het gebied van de Groeiagenda / Smart Delta Drechtsteden werken we meervoudig lokaal samen om regionale en lokale doelen in de samenleving te realiseren. Zie hiervoor de tekst bij ruimtelijk economische doelen.  We werken breed regionaal samen, niet alleen in de Drechtsteden, maar op sommige onderdelen ook in de Alblasserwaard / Vijfheerenlanden of Gorinchem. Wij zien onze positie als verbinder tussen de verschillende gebieden, juist vanuit onze geografische ligging. We bekijken per dossier wat de beste samenwerkingsvorm is. Dat doen we zowel in 2023 als de jaren erna. Wat hebben we bereikt? We droegen in Drechtstedenverband bij aan de Groeiagenda, het Uitvoeringsprogramma 2024, ontwikkeling van de Economic Development Board (EDB) en aan een aanvraag voor de RegioDeal Drechtsteden-Gorinchem. Binnen de Alblasserwaard werkten we onder meer samen aan bodemdaling, versterking van groenblauwe verbindingen, waterveiligheid, vitale landbouw en recreatie.

Participatie De komende jaren werken we verder aan het vormgeven van participeren: we blijven hierin leren en benutten de kennis van buiten. Participatie wordt een vanzelfsprekend onder- deel van communicatie met onze inwoners ondernemers en maatschappelijke organisaties en onderdeel van het DNA van onze gemeentelijke organisatie. Participatie draait niet primair om het alleen creëren van draag- vlak of alles mogelijk maken. Het gaat om het voeren van het gesprek, het verzamelen van input en het creëren van wederzijds begrip, zo kan ‘nee’ ook een antwoord zijn. We zorgen ervoor dat alle belangen op tafel komen, dat we helder hebben wat er kan en niet kan en wie welke verantwoordelijkheid heeft, waarbij we ook durven loslaten. We maken daarbij gebruik van allerlei (digitale) instrumenten en netwerken.

Jaarstukken 2023

49

Wat wilden we bereiken in 2023?  We stellen een leidraad op en passen deze toe in de praktijk. De leidraad helpt inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties en de ambtelijke organisatie om het participatieproces goed in te richten. Hierbij zullen we ook evalueren of het leidraad helpt, en waar nodig zullen we het aanscherpen.  Op de website van de gemeente plaatsen we heldere informatie over participatie. Onderdeel hiervan is de vastgestelde participatienota, de leidraad en voorbeelden van participatie.  Het interne platform participatie breiden we verder uit. Hierin delen we kennis en ervaring rondom participatie. Er wordt ingezet op evaluatie van participatietrajecten.  Ook de inwerkingtreding van de Omgevingswet stimuleert participatie Aanvragers krijgen hierdoor vaker te maken met participatie. Daarom bieden we praktische tools aan inwoners, organisaties en bedrijven om participatie goed uit te voeren. Wat hebben we bereikt?  Voor participatie is een leidraad opgesteld. Deze helpt inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en onze ambtelijke organisatie het participatieproces in te richten, mede met het oog op inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024.  De website van de gemeente is voorzien van informatie over participatie.

Ook zijn de vastgestelde participatienota, de leidraad en voorbeelden van toepassing van participatie op de site opgenomen.  Het interne Platform Participatie besprak tijdens vier bijeenkomsten het participatieproces en ervaringen rond onder meer het Mobiliteitsplan, de MAG, Buitendams, Huis van de gemeente, Watertakenplan, Buurt Bestuurt, inwonersbijeenkomst Duurzaamheid, Omgevingswet, Warmtenet en de bijeenkomst Samen Maatschappelijke Partner in het Sociaal Domein.  Het kernteam Participatie verzorgde in de Ontmoeting een presentatie en deed een proef met een speeddate-avond van de gemeenteraad met inwoners.  Het kernteam Participatie evalueerde meerdere afgeronde projecten.

Uitvoering besluit digitale toegankelijkheid In het Besluit Digitale Toegankelijkheid is bepaald dat websites en mobiele apps van Nederlandse overheidsinstanties moeten voldoen aan de toegankelijkheidseisen. Hierover moet verantwoording worden afgelegd in een toegankelijkheidsverklaring. Wat wilden we bereiken in 2023?  Om te voldoen aan wettelijke regelgeving van het Besluit Digitale Toegankelijke Overheid moeten de websites van de gemeente ingrijpend worden aangepast. Alle informatie op de website moet eenvoudiger worden ontsloten en ook de aanvraag van digitale producten moet verbeteren. De invoering hiervan grijpen we aan om de website te verbeteren. In zijn geheel draagt dit bij aan de verbetering van de dienstverlening van de gemeente. Wat hebben we bereikt? In 2023 is de gemeentelijke corporate website na onderzoek naar de digitale toegankelijkheid op meerdere punten verbeterd. Daarmee steeg de site in het Register van toegankelijkheidsverklaringen van status D naar C en voldoen we aan de wettelijke eisen. Daarnaast is een traject voor verbeteringen van de digitale toegankelijkheid gestart, dit loopt de komende jaren door.

Beleidsindicatoren Vanaf de begroting 2017 moeten enkele beleidsindicatoren verplicht worden opgenomen in zowel de begroting als in de jaarstukken. De beleidsindicatoren zijn verdeeld over de beleidsthema's waar ze betrekking op hebben. Op dit beleidsthema zijn geen beleidsindicatoren van toepassing.

Jaarstukken 2023

50

Beleidsthema 4 de portemonnee van de gemeente Onderwerpen De belangrijkste onderwerpen in dit programma zijn:  Financieel evenwicht  Verbonden partijen  Belastingdruk overstijgt landelijke trend niet Doelstellingen We spannen ons in om de kosten beheersbaar te houden, zonder dat de zorgverlening aan inwoners onder druk komt te staan.  Integrale afweging bij besluitvorming  Beheerste ontwikkelingen lokale lasten Projecten, opdrachten en processen Kosten beheersbaar Het perspectief van de financiële positie van gemeenten in Nederland komt steeds meer onder druk te staan. Dit wordt vooral veroorzaakt door de oplopende kosten van de zorgtaken die gemeenten hebben. Daarbij gaat het niet alleen om professionele zorg. De onzekerheid over de hoogte van de rijksbijdrage is steeds van invloed op het financiële perspectief van onze gemeente, waardoor de opgave om de begroting ieder jaar sluitend te krijgen lastiger wordt. Daarom spannen wij ons in om met gemeenten gezamenlijk of via de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) het rijk op te roepen om de financiële bijdragen te verhogen. We spannen ons in om de kosten beheersbaar te houden, zonder dat de zorgverlening aan inwoners onder druk komt te staan. Wat wilden we bereiken in 2023?  We spannen ons in om de lokale woonlasten de landelijke trend niet te laten overstijgen.

Daarbij vergelijken wij onze woonlasten ook met die van de regiogemeenten.  Op landelijk niveau vragen wij, bij voorkeur samen met de regiogemeenten, om aandacht voor de ontwikkeling van de rijksbijdragen via de algemene uitkering, waarbij specifiek de ontwikkeling van de zorguitgaven en de zorgverlening centraal staan. Wat hebben we bereikt? Het financiële perspectief van onze gemeente is - net als bij vele andere gemeenten - vanaf 2026 (fors) negatief. Dit hangt samen met het zogenoemde ravijnjaar 2026 met kortingen op het gemeentefonds. Zowel in regionaal als landelijk verband wordt gezamenlijk gelobbyd voor aanvullende uitkeringen van Rijk. Vooralsnog bereiden wij geen extra bezuinigingsmaatregelen voor.

Beheer- en beleidsplannen Actuele beheer- en beleidsplannen zijn van belang voor een adequaat beheer van de openbare ruimte. In de komende jaren wordt tot actualisatie gekomen. Actuele beheer- en beleidsplannen zijn van belang voor een adequaat beheer van de openbare ruimte. In de komende jaren wordt tot actualisatie gekomen. Wat wilden we bereiken in 2023?  Vaststellen Watertakenplan. Klimaatadaptieve maatregelen met als doel weersbestendigheid en Toekomstbestendigheid van de Stedelijke Omgeving.  Actualiseren en vaststellen Beleids- en Beheerplan wegen.  Opstellen en vaststellen Beleids- en beheerplan Civiele Kunstwerken. Wat hebben we bereikt?  De herziening van het speelruimte- en het bomenbeleidsplan is gestart. Jaarstukken 2023

51

   

Gestart is ook met het opstellen van een nieuw beheerplan sportvelden en begraafplaatsen. Vastgesteld is het Gemeentelijk Watertakenplan dat betrekking heeft op afval-, hemel-, grond- en oppervlaktewater en dat raakt aan belangrijke thema's als klimaatadaptatie, duurzaamheid, participatie en duurzaamheid. Het opstellen van een beleids-/beheerplan wegen is voorbereid en gestart. Het plan is gereed in 2024. Het opstellen en vaststellen van het beleids- en beheerplan kunstwerken is uitgesteld (vanwege gebrek aan personele capaciteit).

(Grootschalige) projecten en investeringen De financiële positie van de gemeente wordt bepaald door (ruimtelijke) ontwikkelingen die de uitgaven en inkomsten van de gemeente beïnvloeden. Voorbeelden hiervan zijn de bouw en meerjarige exploitatie van het buitenzwembad, ontwikkeling aan de Nieuweweg, de komst van de waterbus en de investeringen die gemoeid zijn met de meerjarige onderhouds- en beheerplannen voor bijvoorbeeld bruggen, riolering en onderhoud van gebouwen. Wat wilden we bereiken in 2023?  De komende jaren staat de gemeente voor een aantal uitdagingen, waarbij grote investeringen nodig zijn. Deze investeringen hebben (deels) al een plek in onze meerjarenbegroting gekregen. Nieuwe ontwikkelingen zetten we af tegen de financieringsdriehoek, te weten eigen vermogen, schuldpositie en exploitatieresultaat.  De effecten van de meerjarige onderhouds- en beheerplannen zullen ook gewogen worden op het vlak van het gewenste onderhoudsniveau. Wat hebben we bereikt? Samen met de gemeenteraad is gestart met uitvoering van de motie prioritering projecten. Deze werd bij de behandeling van de begroting 2024 aangenomen. Alle relevante projecten zijn in beeld gebracht. Deze informatie en andere resultaten worden verwerkt in de perspectiefnota 2025-2028 en in de begroting 2025-2028.

Integrale afweging bij besluitvorming Bij de keuzes die wij daarbij maken, betrek- ken wij het financiële effect op het jaarlijkse begrotingssaldo, de stand van de reservepositie en de omvang van de leningenportefeuille. Zowel op college- als op raadsniveau willen wij vanuit deze drie invalshoeken een integrale afweging kunnen maken bij de toekomstige besluitvorming. Wat wilden we bereiken in 2023?  Inzetten op een duurzaam, evenwichtige begroting, waarbij integrale afweging (inclusief financiële effect op korte en lange termijn) bij besluitvorming leidend is. Wat hebben we bereikt? De begrotingen 2023-2026 en 2024-2027 laten in meerjarig perspectief een negatief beeld zien, veroorzaakt door het zogenoemde ravijnjaar. Vooralsnog kiezen wij er niet voor te bezuinigen, maar om in samenhang met de motie ‘prioritering projecten’ integrale afwegingen te maken om een evenwichtige begroting te kunnen opstellen.

Jaarstukken 2023

52

Verbonden partijen Vanuit de inhoud en met een brede blik op alle ontwikkelingen die op de gemeente afkomen, maken we heldere keuzes die zorgen voor een positief effect in de samenleving. Naar kosten en baten in ver bonden partijen blijven we scherp kijken, met name om helder te hebben welk deel van de kosten beïnvloedbaar is en welk deel minder of niet. Eventuele budgetwijzigingen komen altijd voort uit inhoudelijke voorstellen aan de gemeenten. We zoeken de komende jaren naar een gezonde balans in wat we als gemeente aankunnen. Daarbij denken we altijd vanuit mogelijkheden en grijpen we kansen voor ontwikkelingen als ze zich voordoen. Wat wilden we bereiken in 2023?  Vanuit de inzet op regionale samenwerking wegen we af wat lokaal of regionaal kan worden gerealiseerd. Uitgangspunt daarbij is wat lokaal kan lokaal doen en wat regionaal kan regionaal doen. Dit binnen de context van de regionale samenwerkingsverbanden.  In het verlengde daarvan zijn we scherp op de kostenontwikkeling van de verbonden partijen en geven onze visie op (inhoudelijke) voorstellen via zienswijzen aan de betrokken besturen door. Wat hebben we bereikt? Met de gemeenteraad is tijdens een bijeenkomst gereflecteerd op de rollen van verbonden partijen en behoeften aan informatievoorziening. De resultaten van deze bijeenkomst worden verwerkt in de nieuwe Nota verbonden partijen.

Deze wordt in 2024 ter vaststelling aan de gemeenteraad aangeboden.

Beleidsindicatoren Vanaf de begroting 2017 moeten enkele beleidsindicatoren verplicht worden opgenomen in zowel de begroting als in de jaarstukken. De beleidsindicatoren zijn verdeeld over de beleidsthema's waar ze betrekking op hebben. Nr. Indicator

Hardinxveld - Giessendam

30 Formatie 31 Bezetting 32 Apparaatskosten 33 Externe inhuur 34 Overhead

Begroting per. waarde 2023 6,22 2023 4,95 2023 625 2023 3 2023 14

Jaarstukken 2023

Bron Gemeenten < 25.000 inw. Rekening Rekening per. waarde per. waarde 2023 6,0 Eigen begroting/jaarrekening 2023 6,5 Eigen begroting/jaarrekening 2023 707 Eigen begroting/jaarrekening 2023 3 Eigen begroting/jaarrekening 2023 22 Eigen begroting/jaarrekening

53

1.5

Algemene Dekkingsmiddelen

Kosten en opbrengsten die niet direct tot één van de vorengaande programma’s behoren vallen onder de noemer ‘algemene dekkingsmiddelen’. De algemene dekkingsmiddelen zijn: 1. Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is De lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is zijn heffingen waarvan er geen duidelijke relatie is tussen de gemeentelijke dienstverlening en de belasting. Voorbeelden zijn de onroerend zaakbelastingen (OZB) en de hondenbelasting. Overigens zijn de rioolheffing en de afvalstoffenheffing voorbeelden van lokale heffingen waarvan de besteding wel is gebonden. Dergelijke heffingen worden op de desbetreffende programma’s verantwoord. Voor verdere informatie wordt u verwezen naar de paragraaf ‘Lokale heffingen’. 2. Algemene uitkering uit het gemeentefonds De algemene uitkering uit het gemeentefonds is de grootste inkomstenbron voor onze gemeente. Twee factoren bepalen de uitkering aan een gemeente: a. De omvang hangt af van de algemene groei en van taak- en andere veranderingen. Het gemeentefonds is gekoppeld aan de rijksuitgaven. Als het Rijk meer uitgeeft, gaat het gemeentefonds ook omhoog en omgekeerd. Twee voorbeelden van taak- en andere veranderingen: Toen de gemeenten de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) gingen uitvoeren, kregen ze daarvoor geld in het gemeentefonds. Het fonds groeide, maar het takenpakket ook. b.

Het aandeel van een gemeente in de totale omvang van het gemeentefonds hangt af van zogenaamde “verdeelmaatstaven”. Het aantal inwoners is zo een verdeelmaatstaf. Hoe meer inwoners een gemeente heeft, des te groter het aandeel in het totaal. Er zijn circa vijftig verdeelmaatstaven. 3. Dividend Hiertoe behoren de aandelen en daaraan verbonden dividenden die niet tot één van de vorengaande programma’s behoren. Voor onze gemeente zijn dat de aandelen en daaraan verbonden dividenduitkering van de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG). 4. Saldo van de financieringsfunctie Het saldo van de financieringsfunctie bestaat uit de lasten die verband houden met het niet doorbelasten van rente aan producten. 5. Overige algemene dekkingsmiddelen De overige dekkingsmiddelen bestaan hoofdzakelijk uit de baten en lasten die betrekking hebben op de waardering van onroerende zaken in het kader van de Wet Waardering Onroerende Zaken (WOZ). Hieronder vallen overigens niet de opbrengsten van de onroerend zaakbelastingen (OZB) en ook niet de lasten die zijn gemoeid met de heffing en invordering daarvan. Deze worden verantwoord bij de lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is. Bedragen x € 1.000

Omschrijving Lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is Algemene Uitkering uit het Gemeentefonds: algemeen Algemene Uitkering uit het Gemeentefonds: sociaal domein Dividend Saldo van de financieringsfunctie Overige dekkingsmiddelen Totaal

Rekening 2022 4.283 29.456 817 71 -18 -321 34.289

Primaire begroting 2022 4.251 30.022 40 12 -702 33.624

Begroting na wijziging 2022 4.475 31.139 0 79 116 -564 35.244

Rekening 2023

Afwijking 2023

4.742 31.753 0 78 25 -559 36.039

267 614 0 0 -91 6 795

Voor-/nadelig V V N N V V

Lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is Onder de lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is vallen de opbrengsten onroerende zaakbelastingen (woningen en niet-woningen) en hondenbelasting. Dividend Het hierboven genoemde dividend betreft de dividenden van de Bank Nederlandse Gemeenten. In paragraaf 2.5.2. wordt een toelichting gegeven op bovenstaande afwijkingen.

Jaarstukken 2023

54

1.6 Overhead De overheadkosten laten het volgende verloop zien. Bedragen x € 1.000

Overhead Baten Lasten Saldo

Begroting primair 36 -5.805 -5.768

Begroting na wijziging 89 -6.506 -6.417

Rekening 193 -6.308 -6.115

Per saldo is er ten opzichte van de begroting na wijziging een voordeel van € 8.000. De overheadkosten worden grotendeels op de paragraaf bedrijfsvoering verantwoord.

Jaarstukken 2023

55

1.7 Vennootschapsbelasting Uit de uitgevoerde inventarisatie van potentieel belastingplichtige activiteiten is geconcludeerd dat we geen of beperkt risico's lopen op het gebied van de vennootschapsbelastingplicht. Eind 2019/begin 2020 heeft een hertoets op de vennootschapsbelastingplicht plaatsgevonden. Hieruit bleek wederom dat we geen of beperkt risico's lopen op vennootschapsbelastingplicht. Op basis van deze inventarisatie, waarbij in 2023 geen nieuwe activiteiten zijn ontwikkeld, geldt dit ook voor het boekjaar 2023. Voor de grondexploitaties worden in het kader van het MPG een quick-scan uitgevoerd op mogelijk Vpbverplichting. Uit de scan blijkt dat sprake is van negatieve uitkomsten en derhalve geen belastingrisico voor de Vpb. Het blijft van belang om de kritische onderdelen goed in beeld te houden en ook alert te blijven bij toekomstige wijzigingen in beleid en/of tariefstellingen. We schatten het risico in op € 0.

Jaarstukken 2023

56

1.8 Onvoorzien

In de primitieve begroting is onder financiering en algemene dekkingsmiddelen een post voor onvoorziene uitgaven opgenomen ad € 25.000. In het begrotingsjaar is de post onvoorzien niet aangewend. Overzicht aanwending van het bedrag onvoorzien Bedragen x € 1.000

Nr. Begrotingswijziging / onderwerp 0 Primitieve begroting Begrotingswijziging(en) Saldo post onvoorzien na begrotingswijzigingen

Datum

Bedrag 2022 25 -25 0

Alle andere begrotingswijzigingen waren budgetneutraal of zijn gemuteerd op het exploitatiesaldo van de begroting. Het restant van de post onvoorzien bedraagt € 0.

Jaarstukken 2023

57

Jaarstukken 2023

58

Paragrafen

Jaarstukken 2023

59

1.9

Paragraaf Bedrijfsvoering

Rechtmatigheid In overeenstemming met het Controleprotocol 2023 en Financiële verordening 2023 van gemeente Hardinxveld-Giessendam en de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV geeft het college van Burgemeester en Wethouders in de paragraaf Bedrijfsvoering een nadere toelichting op alle gevonden individuele rechtmatigheidsfouten en individuele rechtmatigheidsonduidelijkheden, voor zover deze boven de door de gemeenteraad op 14 december 2023 vastgestelde rapportagegrens van € 100.000 liggen. Daarbij wordt aangegeven welke (beheers)maatregelen zijn of nog worden getroffen om deze rechtmatigheidsafwijkingen op te heffen of in de toekomst te voorkomen. Aspecten die hierbij aan de orde moeten komen zijn de tussentijdse communicatie met de gemeenteraad – of de reden waarom deze achterwege is gebleven - alsmede de maatregelen die zijn genomen om verbeteringen aan te brengen om het handelen conform wet- en regelgeving afdoende in processen te waarborgen. De toelichting op de onrechtmatigheden bestaat uit een beschrijving van de geconstateerde afwijking, een toelichting op het ontstaan van de afwijking en de vermelding van de actie die wordt ondernomen om rechtmatigheidsafwijkingen in de toekomst te voorkomen. De gevonden individuele rechtmatigheidsfouten en individuele rechtmatigheidsonduidelijkheden boven de rapportagegrens van € 100.000 betreffen: BEGROTINGSCRITERIUM 1.

Niet ‘acceptabele’ begrotingsoverschrijdingen op de lasten per programma Bevindingen Op programma 7 Sameleven, product 085 Sport is sprake van een overschrijding van € 112.000. Oorzaak De overschrijding op het product sport wordt met name veroorzaakt door hogere energielasten en schoonmaakkosten (€ 80.000) en hogere onderhoudskosten (€ 26.000). Genomen maatregelen om deze rechtmatigheidsafwijkingen in de toekomst te voorkomen Aanscherpen van het proces rondom de tussentijdse rapportages. 2. Niet ‘acceptabele’ overschrijdingen van uitgaven op investeringskredieten Geen bevindingen geconstateerd 3. Begrotingsafwijkingen (overschrijdingen of onderschrijdingen) op de baten per programma (niet tijdig aan gemeenteraad gemeld conform artikel 12 lid 4 van de Financiële verordening 2023) Geen bevindingen geconstateerd 4. Begrotingsonderschrijdingen op de lasten per programma (niet tijdig aan gemeenteraad gemeld conform artikel 12 lid 4 van de Financiële verordening 2023) Geen bevindingen geconstateerd

Jaarstukken 2023

60

5. Onderschrijdingen van uitgaven op investeringskredieten (niet tijdig aan gemeenteraad gemeld conform artikel 12 lid 3 van de Financiële verordening 2023) Geen bevindingen geconstateerd VOORWAARDENCRITERIUM 1. Niet naleving Europese aanbestedingsrichtlijnen Bevindingen: Geen Europese aanbesteding op beveiliging opvanglocaties vluchtelingen Oekraïne. Oorzaak: Ten behoeve van de opvang van de vluchtingen Oekraiïne is in 2022 de beveiliging van de opvanglocaties via de Veilgheidsheidsregio Zuid-Holland Zuid opgestart. In de loop van 2022 is dit overgegaan naar de gemeente.Ook in 2023 is dit doorgezet bij etzelfde beveiligingsbedrijf. Dit had echter Europees aanbesteed moeten worden. Genomen maatregelen om deze rechtmatigheidsafwijkingen in de toekomst te voorkomen: In 2024 is een procedure gestart om dit Europees aan te besteden. 2. Andere rechtmatigheidsfouten of onduidelijkheden uit de VIC op het gebied van het voorwaardencriterium Bevindingen: Oorzaak: Genomen maatregelen om deze rechtmatigheidsafwijkingen in de toekomst te voorkomen: De controle van de VIC is nog niet volledig afgerond, bij bevindingen zal op bovengenoemde tekst mogelijk een aanvulling plaatsvinden.

M&O-CRITERIUM Gemeente Hardinxveld-Giessendam heeft in 2022 een overkoepelend M&O beleid vastgesteld, zodat naast fraudepreventie ook beheersmaatregelen ter voorkoming, opsporing en afdoening van misbruik en oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving (overheidsgelden) die zijn geïntegreerd zijn in de administratieve organisatie/interne controle van de organisatie inzichtelijk worden gemaakt. Gemeente Hardinxveld-Giessendam heeft een risicoanalyse en een (verbijzonderd) intern controleplan opgesteld waarbij is besloten om het misbruik & oneigenlijk gebruik beleid en de beheersmaatregelen hierin te integreren. Zoals uit de rechtmatigheidsverantwoording 2023 zoals opgenomen in de jaarrekening blijkt zijn er door de VIC in 2023 geen rechtmatigheidsafwijkingen als gevolg van misbruik of oneigenlijk gebruik van overheidsgelden gevonden.

Jaarstukken 2023

61

1.9.1 Informatiebeveiliging en privacy (ENSIA) Gemeenten hebben de wettelijke taak om een groot aantal diensten te leveren aan inwoners en ondernemers. Deze diensten worden steeds meer digitaal afgehandeld. De gemeente is dan ook in transitie naar een digitaal georiënteerde dienstverlening en bedrijfsvoering. Een goede ontwikkeling voor burgers en ondernemers die daardoor minder afhankelijk worden van openingstijden. Toegenomen digitalisering betekent echter ook meer verantwoordelijkheid voor de gemeente. Traditioneel beschikt de gemeente al over privacy- en concurrentiegevoelige datasets over en voor inwoners en ondernemers. In een tijd waarin de gemeente steeds meer zorgtaken vanuit het Rijk krijgt overgeheveld, waarbij de hoeveelheid privacygevoelige informatie toeneemt, wordt de informatieveiligheid- en privacytaak van gemeenten dan ook steeds breder. Tegelijkertijd groeit het maatschappelijk bewustzijn over veiligheid en privacy bij inwoners en ondernemers. Inwoners en ondernemers moeten en willen zeker zijn dat hun informatie veilig is. Als professionele organisatie is het van belang dat ook onze gemeente de beveiliging van informatie, en de bescherming van persoonsgegevens, adequaat organiseert. Informatie moet immers beschikbaar, actueel, volledig en betrouwbaar zijn en mag alleen door bevoegden worden ingezien.

Ook bij de uitwisseling van informatie moet de gemeente te allen tijde rekening houden met beveiligings- en privacyaspecten. De gemeente heeft een maatschappelijke en wettelijke verantwoordelijkheid de gegevens van hun inwoners en ondernemers onder alle omstandigheden te beschermen en te beveiligen en moeten zich daarover kunnen verantwoorden. Er is regionaal gezamenlijk in de Drechtsteden en lokaal veel werk verzet op het gebied van informatiebeveiliging en privacy met het verder implementeren en borgen van passende maatregelen. Waar informatieveiligheid gaat over beschikbaarheid, integriteit (juistheid, volledigheid) en vertrouwelijkheid (toegang waar nodig) van alle soorten informatie, gaat privacy specifiek over het beschermen van persoonsgegevens en de persoonlijke levenssfeer. Het verantwoordingsproces rondom informatieveiligheid is sinds 2017 gebaseerd op ENSIA (Eenduidige Normatiek Single Information Audit) en gaat uit van het principe van Single Information & Single Audit (SISA). Dit houdt in dat er sprake is van eenmalige informatieverstrekking en eenmalige IT-audit.

ENSIA is een verantwoordingsstelsel voor informatieveiligheid gebaseerd op de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO), alsmede de informatiebeveiligingsnormen vanuit Basisregistratie Personen (BRP), Paspoortuitvoeringsregeling Nederland (PUN), Digitale persoonsidentificatie (DigiD) en de Gezamenlijke Elektronische Voorzieningen Structuur uitvoeringsorganisatie Werk en Inkomen (GeVS/Suwinet). Daarnaast is ENSIA ook een verantwoordingsstelsel voor de datakwaliteit/data-integriteit van de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG), Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT) en Basisregistratie Ondergrond (BRO) Met het uitvoeren van de ENSIA-zelfevaluatie en het aanleveren van de noodzakelijke verantwoordingsinformatie via de ENSIA, legt het college van burgemeester en wethouders over het jaar 2023 verantwoording af aan de raad (horizontale verantwoording) en toezichthouders van het rijk (verticale verantwoording) over de status van informatieveiligheid. Onderdeel van de verantwoording is een getoetste collegeverklaring informatieveiligheid betreffende DigiD en Suwinet. De collegeverklaring is vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders en getoetst door een onafhankelijke IT-auditor.

De Functionaris voor gegevensbescherming (FG) stelt een jaarrapportage op waarin een beeld wordt gegeven van de stand van zaken bij de gemeente Hardinxveld-Giessendam als het gaat om het naleven van de AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming) en WPG (Wet Politiegegevens) in 2023. Dit doet zij in haar rol van onafhankelijke toezichthouder. Informatieveiligheid en privacy is geen eenmalige activiteit, maar een continu verbeterproces. Jaarlijks wordt een Informatiebeveiligings- en Privacyplan opgesteld waarin de te ondernemen activiteiten worden vastgelegd. In 2024 zal de focus liggen op het verder vormgeven van een Veilige (Digitale) Gemeente met het inbedden van informatieveiligheid en privacy in de gemeentelijke organisatie, het borgen van risicomanagement en bewustwording. Hierbij zal de verplichte NIS2-richtlijn (Network and Information Security directive) richtinggevend zijn. Jaarstukken 2023

62

1.9.2 Wet Open Overheid (WOO) Algemeen Op 26 januari 2021 heeft de Tweede Kamer de (Wijzigingswet) Wet open overheid (WOO) aangenomen. Het betreft een initiatiefwet uit de Tweede Kamer die beoogt de gehele overheid transparanter en toegankelijker te maken. Kaders Op 1 mei 2022 is de Wet open overheid in werking getreden. De Wet openbaarheid van bestuur (WOB) is hierbij ingetrokken. Het grote verschil tussen de WOO en de WOB betreft de actieve openbaarmaking van overheidsinformatie. De WOO kent voor overheden de verplichting om bepaalde categorieën informatie uit eigen beweging openbaar te maken. Voor passieve openbaarmaking (openbaarmaking op verzoek) volgt de WOO vrijwel geheel de WOB. Middelen Voor de implementatie en de uitvoering van de WOO heeft het rijk zowel incidentele als structurele middelen beschikbaar gesteld. Op dit moment ontbreekt informatie van het ministerie en leveranciers over alle kosten die samenhangen met de implementatie van de WOO. In ieder geval zullen er kosten gemaakt worden voor het inventariseren, aanpassen en inrichten van processen voor onder andere actieve openbaarmaking. Daarnaast zijn er kosten voor automatisering, waaronder bedrijfsapplicaties, metadata, documentsjablonen aanpassen en anonimiseringssoftware. Mogelijk worden er ook kosten gemaakt voor opleiding, communicatie en het inhuren van expertise en menskracht.

Door de bedragen die door het Rijk beschikbaar worden gesteld ook in 2024 te bestemmen voor de WOO wordt zoveel mogelijk geborgd dat er voldoende financiële middelen beschikbaar zijn.

Jaarstukken 2023

63

1.9.3 Opvang ontheemden Oekraïne Sinds maart 2022 wordt er in onze gemeente onderdak geboden aan Oekraïners die gevlucht zijn voor de inval van Rusland. Zowel particulieren als de gemeente hebben woonruimte beschikbaar gesteld. Doordat de oorlog langer duurt dan iedereen hoopt blijft de opvang nog steeds noodzakelijk. De Oekraïners vallen onder de Richtlijn Tijdelijke Bescherming (2001/55 EG), die loopt tot 4 maart 2025. Dit geeft in Nederland recht op opvang, medische zorg en onderwijs voor minderjarige kinderen. Het geeft ook de mogelijkheid om te werken. Voor onderdak huurt de gemeente een tweetal kantoorpanden, die geschikt gemaakt zijn als woonruimte, met in totaal 121 opvangplekken. Beide locaties waren het hele jaar volledig bezet. De kosten voor opvang worden bekostigd uit dit budget.

Jaarstukken 2023

64

1.10 Paragraaf Lokale Heffingen Algemeen De paragraaf lokale heffingen heeft betrekking op de heffingen waarvan de besteding zowel gebonden als ongebonden is. Voorbeelden van heffingen waarvan de besteding gebonden is, zijn onder andere de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. Heffingen waarvan de besteding ongebonden is zijn onder andere de onroerend zaakbelasting en de hondenbelasting. Deze paragraaf bevat een uiteenzetting van de beleidsvoornemens voor de lokale heffingen, de gemeentelijke inkomsten voor zover deze uit de in Hardinxveld-Giessendam ingevoerde belastingen en retributies voortkomen, een overzicht op hoofdlijnen van de diverse belastingen en heffingen, een aanduiding van de lokale lastendruk, een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid en een overzicht van de kostendekkendheid van de verschillende tarieven. Beleidsvoornemens lokale heffingen De heffing en invordering van belastingen en retributies wordt door de GR SVHW (Gemeenschappelijke Regeling Samenwerkingsverband Vastgoed-informatie Heffing en Waardebepaling) verzorgd. Deze gemeenschappelijke regeling wikkelt ook aanvragen om kwijtschelding af. De heffing en invordering van de leges zoals onder andere de bouwleges wordt door de gemeente zelf verzorgd.

In onze gemeente zijn buiten de algemene uitkering uit het gemeentefonds de onroerendzaakbelasting en de rioolheffing en afvalstoffenheffing de belangrijkste inkomsten. Voor 2023 zijn voor deze belastingen ten opzichte van 2022 de volgende wijzigingen vastgesteld door de gemeenteraad in de vergadering van 15 december 2022:  Onroerende zaakbelasting, 2,7 % verhoging van de opbrengst ten opzichte van 2022. Percentage conform de Perspectiefnota 2023-2026. Daarnaast is in 2023 een eenmalige korting van € 15 per jaar toegekend bij allee onroerende zaken die in hoofdzaak tot woning dienden.  Rioolheffing, verlaging van het tarief met € 13 ten opzichte van 2022;  Afvalstoffenheffing, verhoging van € 13 per preceel ten opzichte van 2022; De overige (belasting) tarieven zijn voor 2023 met 2,7 % geïndexeerd ten opzichte van 2022. Dit is conform de financiële uitgangspunten zoals opgenomen in de Perspectiefnota 2023-2026. Ten aanzien van de heffingen en leges wordt uitgegaan van een kostendekkendheidspercentage van 100%.

Jaarstukken 2023

65

Overzicht gemeentelijke belastingopbrengsten Op grond van artikel 219 van de gemeentewet zijn in 2023 in Hardinxveld-Giessendam de volgende belastingen geheven: bedragen x € 1.000

Omschrijving

Rekening Rekening prim begr Begroting Rekening Afwijking Voor-/ 2021 2022 2023 2023 2023 2023 nadelig

Zuivere belastingen Onroerend zaakbelastingen eigenaren Onroerend zaakbelastingen gebruikers Hondenbelastingen

3.188 603 81

3.469 729 85

3.422 747 82

3.609 779 87

3.810 846 86

201 67 -1

V V N

Precariobelasting

10

Bedrijfsinvesteringszone

74

11

8

24

9

-15

N

-1

70

0

0

0

3.956

4.293

4.329

4.499

4.751

252

V

Afvalstoffenheffing

2.206

2.292

2.300

2.459

2.390

-69

N

Rioolheffing

1.861

1.722

1.725

1.629

1.622

-7

N

0

0

0

0

0

0

4.068

4.014

4.025

4.088

4.012

-76

N

Leges bouwvergunningen

867

713

760

760

315

-444

N

Leges burgerlijke stand

140

135

139

139

128

-11

N

Begrafenisrechten

393

298

391

391

362

-29

N

Havengelden

28

36

64

34

32

-2

N

Subtotaal zuivere belastingen Heffingen

Container-rechten Subtotaal heffingen Retributies

Marktgelden

22

26

31

31

28

-3

N

Reclameopbrengsten

30

33

25

25

38

13

V

Brandweerrechten

0

0

0

0

0

0

Subtotaal retributies

1.480

1.240

1.410

1.379

903

-476

N

Overige pachten

49

50

58

60

55

-4

N

Overige leges en andere rechten

15

52

1

34

67

33

V

Subtotaal incl overige retributies

1.544

1.342

1.469

1.473

1.025

-448

N

TOTAAL lokale heffingen

9.568

9.649

9.824

10.060

9.788

-272

N

Onroerende zaakbelastingen De (on)roerende zaakbelastingen zijn ondergebracht bij de GR SVHW. De GR SVHW verzorgt niet alleen de oplegging en inning van de aanslagen maar houdt tevens de bestanden in verband met de wet WOZ up-to-date. Regelmatig vindt de afdracht van de ontvangen belastingbedragen aan de gemeente plaats. Bij het bepalen van het percentage wordt rekening gehouden met de waardeontwikkeling van de onroerende zaken, zodat per saldo de onroerende zaakbelastingen voor woningen niet meer stijgen dan de inflatie. Hondenbelasting Basis voor deze heffing vormt het bezit van een hond, waarbij voor het bezit van meerdere honden een progressief tarief van toepassing is. Evenals de onroerende zaakbelastingen verzorgt de GR SVHW de heffing, invordering en actualisering van de bestanden van de hondenbelasting voor ons. De controle is nog wel in handen van de gemeente en geschiedt door een jaarlijkse huis-aan-huis controle met daarnaast een hondenpenningcontrole op straat. Precariobelasting Voor het hebben van materialen op voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond wordt een bedrag geheven van de gebruikers van die grond.

Jaarstukken 2023

66

Afvalstoffenheffing Afvalstoffenheffing wordt geheven ter dekking van de kosten voor het inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval, waarbij uitgangspunt is dat dit kostendekkend gebeurt. De GR SVHW verzorgt de heffing, invordering en actualisering van de bestanden voor ons. Het inzamelen en verwerken van het huisvuil wordt gedaan door de gemeenschappelijke regeling reinigingsdienst Waardlanden. Rioolheffing De rioolheffing is gerelateerd aan de hoeveelheid afgevoerd afvalwater en geldt uitsluitend ter dekking van de kosten voor de uitvoering van het Gemeentelijk Rioleringsplan. De oplegging, invordering en het bijhouden van het bestand wordt verzorgd door de GR SVHW. Leges In onze gemeente worden leges geheven op grond van de vigerende legesverordening. De tarieventabel wordt jaarlijks aangepast. De leges hebben onder andere betrekking op de Algemeen Plaatselijke Verordening, rij- en reisdocumenten, burgerlijke stand, wet Ruimtelijke Ordening en Milieuwetgeving. Begrafenisrechten Voor het begraven van stoffelijke overschotten op de begraafplaatsen in de gemeente heft de gemeente leges. Ook voor de aankoop van graven en het afkopen van het onderhoudsrecht wordt een tarief in rekening gebracht. Havengelden De havengelden bestaan uit liggelden, kadegelden en trechtergelden.

Kwijtschelding van gemeentelijke belastingen Voor mensen met de laagste inkomens bestaat de mogelijkheid van gehele of gedeeltelijke kwijtschelding van de lokale lasten. De regels voor het toekennen worden bepaald door de rijksoverheid en staan in de Invorderingswet. Deze regels komen erop neer dat kwijtschelding mag worden verleend aan belastingplichtigen, die een inkomen hebben dat niet hoger ligt dan de bijstandsnorm. Gemeenten mogen hier in die zin van afwijken dat een lager inkomen wordt gehanteerd. De gemeente HardinxveldGiessendam hanteert de zogenaamde 100%-norm, hetgeen betekent dat inwoners van HardinxveldGiessendam met een inkomen op bijstandsniveau in beginsel voor kwijtschelding in aanmerking komen. Gemeenten mogen zelf bepalen voor welke belastingen kwijtschelding wordt verleend. In de gemeente Hardinxveld-Giessendam kan kwijtschelding worden aangevraagd voor Afvalstoffenheffing, Rioolheffing en Hondenbelasting (alleen voor de eerste hond). De ontwikkeling van de kwijtscheldingen over de afgelopen jaren is als volgt: 2020

2021

2022

2023

100.381

100.415

133.107

114.134

(Gedeeltelijk) toegekend

210

193

205

204

Afgewezen

56

44

68

68

Totaal

266

237

273

272

Kwijtscheldingsbedragen Kwijtscheldingsaantallen

In 2023 is het aantal aanvragen en het aantal (gedeeltelijk) toegekende kwijtscheldingsverzoeken gelijk gebleven.

Jaarstukken 2023

67

Heffingen woonlasten (lokale belastingdruk) Tot de woonlasten worden gerekend de OZB, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Deze belastingen vormen het grootste deel van de opbrengst van de gemeentelijke heffingen. Soort heffing

2020

2021

2022

2023

- eigenarenheffing

0,1199%

0,1172%

0,1101%

0,1048%

Totaal

0,1199%

0,1172%

0,1101%

0,1048%

- eigenarenheffing

0,2168%

0,2213%

0,2677%

0,2663%

- gebruikerstarief

0,1601%

0,1634%

0,2010%

0,1999%

Totaal

0,3769%

0,3847%

0,4687%

0,4662%

Afvalstoffenheffing

292,00

309,00

319,00

332,00

Rioolheffing

231,00

237,00

217,00

204,00

Onroerende zaakbelasting Woningen

Niet woningen

De ontwikkeling van de woonlasten (voor meerpersoonshuishoudens) over de afgelopen jaren is als volgt: 2020

2021

2022

2023

OZB-eigenaar

314,00

314,00

365,00

407,00

Afvalstoffenheffing

292,00

309,00

319,00

332,00

Rioolheffing

231,00

237,00

217,00

204,00

Totaal

837,00

860,00

901,00

943,00

3,7%

2,1%

4,8%

4,7%

% stijging/afname t.o.v. vorig jaar

Vergelijking met andere gemeenten Jaarlijks wordt door het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) een onderzoek uitgevoerd naar de gemeentelijke woonlasten, teneinde een vergelijk tussen de gemeenten mogelijk te maken. Om inzicht te krijgen in het algemene verloop van de hoogte van de woonlasten van onze gemeente is een vergelijk met omringende gemeenten gemaakt.

Jaarstukken 2023

68

HardinxveldGiessendam

Molenlanden Gorinchem Vijfheerenlanden

Gemiddelde woningwaarde

388.359

453.646

412.341

454.237

OZB-eigenaar

0,1048%

0,0809%

0,1021%

0,0885%

OZB-eigenaar

407,00

367,00

421,00

402,00

Rioolheffing (vastrecht)

204,00

243,00

203,00

194,00

Afvalstoffenheffing

332,00

370,00

371,00

412,00

Heffingskorting

-30,00

Totaal Rangorde landelijk

943,00

950,00

995,00

1.008,00

174

181

239

257

1

2

3

4

(o.b.v. w oonlasten meerpersoonshuishouden volgens Coelo)

Rangorde AlblasserwaardVijfheerenlanden (o.b.v. berek. w oonlasten)

Uit bovenstaand overzicht blijkt dat de gemeente Hardinxveld-Giessendam in 2023 landelijk gezien rond het midden behoort (plaats 174 van de in totaal 342 gemeenten). Regionaal gezien staat de gemeente Hardinxveld-Giessendam op de eerste plaats (2022: 2). Naast een vergelijk met de omringende gemeenten is ook een vergelijk met de Drechtstedengemeenten gemaakt. Hardinxveld- Alblasserdam Giessendam

Dordrecht

Hendrik-Ido- Papendrecht Sliedrecht Ambacht

Zwijndrecht

Gemiddelde woningwaarde

388.359

387.387

368.539

442.266

385.147

363.764

374.710

OZB-eigenaar

0,1048%

0,1221%

0,0890%

0,0918%

0,1158%

0,0712%

0,0862%

OZB-eigenaar

407,00

473,00

328,00

406,00

446,00

259,00

323,00

Rioolheffing (vastrecht)

204,00

159,00

217,00

202,00

165,00

277,00

322,00

Afvalstoffenheffing

332,00

418,00

332,00

404,00

432,00

351,00

347,00

Totaal

943,00

1.050,00

877,00

1.012,00

1.043,00

887,00

992,00

174

283

35

180

281

112

191

3

7

1

4

6

2

5

Rioolheffing (gebaseerd op 2 bew.)

Rangorde landelijk (o.b.v. w oonlasten meerpersoonshuishouden volgens Coelo)

Rangorde Drechtsteden (o.b.v. w oonlasten)

In vergelijking met de overige Drechtstedengemeenten eindigt Hardinxveld-Giessendam op plaats 3 (2022: 5). Kostendekkendheid Het BBV schrijft voor dat in de paragraaf lokale heffingen inzicht wordt gegeven in de mate van kostendekkendheid van de verschillende tarieven. Hiermee wordt beoogd transparantie te bieden in de tarieven waarbij sprake is van kostenverhaal. De toerekening van overhead vindt extracomptabel plaats. Dat betekent dat het overheaddeel op de afzonderlijke programma’s niet aan deze programma’s zijn toegerekend.

Jaarstukken 2023

69

De volgende overzichten laten zien van welk percentage kostendekkendheid sprake is. Voor het bepalen van onderstaande kostendekkendheidspercentages is uitgegaan van de vernieuwde ‘Handreiking Kostenonderbouwing paragraaf lokale heffingen’ van het VNG. De kostendekkendheid is bepaald door de totale baten te delen door de lasten die volgens de handreiking mogen worden toegerekend. Hierin is een opslag voor de overheadkosten opgenomen. Voor het bepalen van het percentage overhead is uitgegaan van de totale lasten aan overhead (taakveld 0.4), welke zijn gedeeld door de totale loonkosten inclusief de kosten van inhuur.

Formule overheadopslag op loonkosten Overhead (taakveld 0.4) Loonkosten + inhuur (exclusief overhead loonkosten)

Rekening € €

6.115.462 10.814.631 56,5%

Voor de riolering en reiniging is een afwijkend overheadopslagpercentage gehanteerd, namelijk gebaseerd op een percentage van de totale kosten (salarissen en directe lasten).

Formule voor overheadopslag totale lasten

Rekening

Overhead (taakveld 0.4)

€

6.115.462

Totale lasten exclusief mutaties reserves

€

49.791.430 12,3%

Legesverordening Titel 1: Algemene dienstverlening: Titelblad 1 Hoofdstuk 1 Directe lasten loonkosten Saldo Overheadopslag voor loonkosten Totale lasten Totale baten Kostendekkendheid

Titelblad 1 Burgerlijke stand Hoofdstuk 2 38.140 Directe lasten 89.439 loonkosten 127.578 Saldo 50.346 Overheadopslag voor loonkosten 177.924 Totale lasten 15.141 Totale baten

Hoofdstuk 3 Directe lasten loonkosten Saldo Overheadopslag voor loonkosten Totale lasten Totale baten Kostendekkendheid

Jaarstukken 2023

6.575

149.530 156.105 84.172 240.277 57.909

9% Kostendekkendheid

Titelblad 1

Reisdocumenten

24%

Titelblad 1 Rijbewijzen

Hoofdstuk 4 27.446 Directe lasten 74.170 loonkosten 101.616 Saldo 41.751 Overheadopslag voor loonkosten 143.367 Totale lasten 47.597 Totale baten 33% Kostendekkendheid

Verstrekkingen uit basisregistratie 9.541

143.395 152.936 80.718 233.654 3.476 1%

70

Titelblad 1 Hoofdstuk 9 Directe lasten naturalisatie loonkosten Saldo Overheadopslag voor loonkosten Totale lasten Totale baten naturalisatie Totale baten Verklaring omtrent gedrag Kostendekkendheid

Titelblad 1 Overige publiekszaken Hoofdstuk11 1.847 Directe lasten 12.362 loonkosten 14.209 Saldo 6.958 Overheadopslag voor loonkosten 21.167 Totale lasten 4.433 Totale baten

Huisvestingswet 4.431

77.116 81.547 43.409 124.956 797

465 23% Kostendekkendheid

1%

Titelblad 1 Hoofdstuk 14 Directe lasten loonkosten Saldo Overheadopslag voor loonkosten Totale lasten Totale baten Kostendekkendheid

Markten 23.348

12.818 36.165 7.215 43.381 33.969 78%

Titel 2: Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning Titelblad 1 Hoofdstuk 3 Directe lasten loonkosten Saldo Overheadopslag voor loonkosten Totale lasten Totale baten Kostendekkendheid

Omgevingsvergunningen 87.363

687.620 774.983 387.069 1.162.051 311.292 27%

Titel 3: Dienstverlening vallend onder Europese Richtlijn Titelblad 1 en 3 TB 1: hoofdstuk 16 TB 3: hoofdstuk 1 TB 3: hoofdstuk 2

TB 3: hoofdstuk 7 Directe lasten loonkosten Saldo Overheadopslag voor loonkosten Totale lasten Totale baten Kostendekkendheid Jaarstukken 2023

kansspelen horeca organiseren evenementen of markten niet benoemde vergunningen 7.102

277.395 284.497 156.149 440.646 4.155 1% 71

Havengelden, begraafplaatsen, riolering en afval Havengelden Directe lasten loonkosten Saldo Overheadopslag voor loonkosten Totale lasten Totale baten Kostendekkendheid

Begraafplaatsen 17.619 Directe lasten

30.460 loonkosten 48.080 Saldo 17.146 Overheadopslag voor loonkosten 65.226 Totale lasten 27.337 Totale baten

149.762

308.068 457.830 173.415 631.245 361.926

42% Kostendekkendheid

57%

Afval Directe lasten loonkosten Saldo Overheadopslag Gecompenseerde BTW Totale lasten

2.411.529

Totale baten Kostendekkendheid

2.389.579

90.252 2.501.781 7.700 275.600

2.785.081

86%

Er is sprake van een tekort welke ten laste is gekomen van de algemene reserve. Per ultimo 2023 is daarmee de voorziening nihil., Riool Directe lasten loonkosten Saldo Overheadopslag Gecompenseerde BTW Totale lasten Totale baten Kostendekkendheid

520.964

341.345 862.309

148.926 690.226

1.701.461 1.622.108 95%

Saldo van + € 69.036 is toegevoegd aan de voorziening riolering. Rente riolering In de berekening van de kostendekkendheid van de riolering wordt rekening gehouden met een rentepercentage van 3% voor investeringen tot en met begrotingsjaar 2012. Investeringen vanaf begrotingsjaar 2013 zijn gebaseerd op de renteomslag. Dit wijkt af van de berekende renteomslag. In de nota financieringsvisie is vastgelegd dat investeringen in rioleringen volledig extern gefinancierd worden. Het rentepercentage riolering is dan ook gebaseerd op een gemiddelde van de rente van de langlopende schulden.

Jaarstukken 2023

72

1.11 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Algemeen Deze paragraaf geeft inzicht in (mogelijke) risico’s voor de gemeente en de mate waarin deze risico’s kunnen worden opgevangen (weerstandscapaciteit). De relatie tussen de risico’s en de weerstandscapaciteit zegt iets over de financiële robuustheid van de gemeente Hardinxveld-Giessendam: het weerstandsvermogen. Beleid Bij raadsbesluit van 16 december 2021 is de Financieringsvisie vastgesteld. De nota reserves en voorzieningen is vastgesteld door de gemeenteraad op 16 december 2021. Deze nota geeft een overzicht van de reserves en voorzieningen, evenals richtlijnen hoe hiermee wordt omgegaan. Er is voor gekozen om geen afzonderlijke nota samen te stellen inzake het weerstandsvermogen en de risico’s. In deze paragraaf wordt hiervan een uiteenzetting gegeven. Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om tegenvallers op te vangen. Het gaat hierbij om de ‘vrij besteedbare’ middelen, zoals de algemene reserve, de onbenutte belastingcapaciteit en de stille reserves. Per 31 december 2023 bedraagt de weerstandscapaciteit: Bedragen x € 1.000

Weerstandscapaciteit exploitatie Onbenutte belastingcapaciteit - OZB Totaal onbenutte belastingcapaciteit Onvoorzien Weerstandscapaciteit exploitatie

p.m. 0 0 0

Weerstandscapaciteit vermogen Vrij aanwendbaar deel algemene reserve Vrij aanwendbaar deel reserve sociaal domein Stille reserves Weerstandscapaciteit vermogen Totale weerstandscapaciteit

4.389 1.449 p.m. 5.838 5.838

Onbenutte belastingcapaciteit De onbenutte belastingcapaciteit bestaat uit de extra structurele middelen die gegenereerd kunnen worden door de tarieven van de gemeentelijke belastingen te verhogen tot het wettelijk toegestane maximum. De onbenutte belastingcapaciteit ten aanzien van de onroerende zaakbelastingen is be-paald op basis van het verschil tussen onze OZB-percentages en het normpercentage-OZB voor toelating tot artikel 12 van de financiële verhoudingswet (Fvw). Het Rijk heeft met de VNG afgesproken dat vanaf 2020 een benchmark woonlasten wordt ingevoerd om jaarlijks de ontwikkeling van de lokale lasten inzichtelijker te maken. Daarmee komt een einde aan het monitoren met de macronorm OZB. De onbenutte belastingcapaciteit voor de overige onderdelen (riool- en afvalstoffenheffing, leges en overige heffingen) is op nul gezet. Dit omdat bij de gemeentelijke belastingen en retributies zoveel mogelijk wordt gestreefd naar 100%-kostendekkendheid. Onvoorzien Ter dekking van onvoorziene begrotingsuitgaven in de loop van het jaar is in de begroting 2023 een bedrag opgenomen van € 25.000. Deze is in 2023 niet aangewend.

Jaarstukken 2023

73

Algemene reserve De omvang van de algemene reserve (exclusief resultaatbestemming 2023) bedraagt € 11.209.435 per 31 december 2023. Dit bedrag is € 4.389.025 vrij aanwendbaar. Reserve Sociaal Domein Voor het sociaal domein is een aparte reserve gevormd. Deze wordt gezien als onderdeel van de weerstandscapaciteit. De achterliggende reden is dat in de bepaling van de risico’s het sociaal domein is betrokken. De omvang van de reserve sociaal domein (exclusief resultaatbestemming 2023) bedraagt € 1.448.874 per 31 december 2023. Stille reserves Om een reëel inzicht te hebben in de omvang van het eigen vermogen dienen ook stille reserves in beeld te worden gebracht. Deze reserves vormen immers één van de elementen waarmee tegenvallers bekostigd zouden kunnen worden. De gemeente heeft stille reserves wegens aandelenbezit Stedin en BNG welke zijn gewaardeerd tegen historische kostprijs. Ook de gemeentelijke eigendommen bevatten stille reserves die bij verkoop te gelde kunnen worden gemaakt. De stille reserves zijn PM geraamd omdat deze niet direct inzetbaar zijn voor weerstandscapaciteit. Risico-analyse De risico’s die relevant zijn voor het weerstandsvermogen zijn die risico’s die niet op een andere manier zijn ondervangen, dus waarvoor geen voorziening is gevormd of waarvoor geen verzekering is afgesloten. Organisatiebreed heeft een risico-inventarisatie plaatsgevonden.

Deze is als volgt opgebouwd:  Korte beschrijving van het risico  Het financiële effect / kans / risicobedrag Om tot een kwantificering van de risico’s te komen zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: Kans de kans dat een risico zich daadwerkelijk voordoet is afhankelijk van meerdere factoren waaronder de frequentie. De frequentie alleen is op zich al moeilijk te bepalen. Om toch te komen tot een schaalverdeling is bij de risicoanalyse binnen de gemeente Hardinxveld-Giessendam gekozen voor drie categorieën, te weten: o Groot (80%); o Gemiddeld (50%); o Klein (20%). Impact De impact geeft de financiële invloed aan die een risico kan hebben op de gemeentelijke exploitatie. De percentages (standaardklassen) die worden gehanteerd zijn 1%, 5%, 10%, 25% en 50%. Daarbij heeft het kleinste percentage financieel gezien de minste impact, terwijl het grootste percentage juist een grote impact heeft. In onderstaande tabel geven we een overzicht van de risico’s, gevolgd door een korte beschrijving van elk risico. Risicomatrix Kans Program ma

Risico's

Im pact

Bedrag

Groot

Gem iddeld

Klein

80%

50%

20%

Totaal

4

PFOA

20%

250.000

6

Leerlingenvervoer

50%

325.000

40.000

8

Participatiew et (incl. inkomensvoorz.)

10%

3.613.000

181.000

181.000

9

WMO

10%

4.174.000