groenbeleidsplan 2022-2032, versie 18 januari 2022.pdf

 Groenblauwe kwaliteitsimpuls; verharding waar mogelijk omvormen naar groen (of blauw).  Bij reconstructies onderzoeken waar de inrichting groener kan.  Op bedrijventerreinen en straten met weinig groen liggen kansen voor klimaatadaptatie. Daarbij wordt niet alleen gedacht aan de (reguliere) groeninrichting, maar ook aan dak- en gevelgroen.  Conformeren aan de normen van het Norminstituut Bomen (duurzaam beheer/werken rond bomen) zoals door de gemeente van toepassing verklaard.  Met onderhoud bijdragen aan klimaatadaptief onderhoud zoals: zo veel mogelijk inzetten op elektrisch materieel, blad laten liggen in beplanting

Hiermee is doel 6 uit de startnotitie (vaststellen normen en afwegingskader groen) geborgd. Welke uitwerking geven we hieraan? 1. Groenblauwe kwaliteitsimpuls privaat terrein (Operatie Steenbreek en NK tegelwippen) 2. Burgerparticipatie communicatie (voorlichting, kennisdeling) via huis- aan huis blad, digitale media 3. Bij bouwplannen is vanaf het begin van het planproces een groenparagraaf opgenomen. Ook in de aanbestedingsprocedures wordt flora en fauna een vast onderdeel. Bij de herontwikkeling van openbare ruimten wordt speciaal gekeken naar de mogelijkheden voor vergroting van het groenoppervlak. 4. Groen blauwe kwaliteitsimpuls; nader onderzoeken waar verharding omgevormd kan worden naar groen (of blauw) (zie bijlage X Kansenkaart). Locaties zoals: parkeerterrein gemeetehuis, marktplein 5. Onderzoek uitvoeren welke oevers in aanmerking komen voor aanleg van natuurvriendelijke oevers met plasdraszone zodat deze bij hevige regenval het water tijdelijk kunnen opvangen. 6. Omvormen van oevers. Bijvoorbeeld door beschoeiing aan te passen naar flauwe oevers in het Westpark, Nassaustraat, de Koningin Wilhelminalaan of langs de Wetering (Schrank), indien de beschikbare ruimte het toelaat.

26

5.4 Biodiversiteit binnen en buiten het dorp De laatste decennia is de Nederlandse- en zo ook de biodiversiteit in Hardinxveld-Giessendam achteruitgegaan. Deze achteruitgang willen we stoppen, door knelpunten, zoals met invasieve exoten, op te lossen. We willen inzetten op versterking van de biodiversiteit door natuur en specifieke soorten te beschermen. Dus ecologische kansen benutten en inzetten op flora en fauna die van nature in het gebied voorkomen. Hardinxveld-Giessendam ligt in een waterrijk gebied, met de Alblasserwaard en de Biesbosch in de buurt. In het landschap bevinden zich veel ecologische verbindingen. In het dorp bevinden zich aaneengesloten structuren zoals bermen en watergangen, die als ecologische verbinding kunnen fungeren. Ook gebieden zoals parken en (dak)tuinen fungeren als ecologische stapstenen in het dorp. De robuuste en kleinere structuren en gebieden vormen samen het ecologisch netwerk. Hierdoor versterken en verbinden we gebieden met elkaar en bevorderen we het netwerk van groen, blauw en bomenstructuren. Wat willen we? De oevers en de bermen zijn een natuurlijke verbinding tussen natuur buiten het dorp en in het dorp zelf. De natuur- en belevingswaarden van zowel water als oevers kunnen versterkt worden door hier een goede uitgangspositie te creëren voor natuurvriendelijke oevers. Daarnaast kunnen de bermen ecologisch versterkt worden.

Door te investeren in de aanleg van bloemrijke bermen en ecologische oevers kan hier een hoge mate van biodiversiteit en natuurwaarden worden verkregen. Vervolgens kan beheer en voorlichting ervoor zorgen dat deze natuurwaarden behouden blijven in de toekomst. Om voorlichting en participatie in natuurbeheer verder vorm te geven worden er contacten met natuurorganisaties als instituut voor natuureducatie (IVN) en Natuur- en Vogelwacht Alblasserwaard aangegaan. Lijnvormige elementen als de oevers en bermen lopen door naar het buitengebied en gaan vervolgens over in beheer bij onze partners. Afstemming met hen over wijze van beheer en ecologische doelstellingen dient plaats te vinden om te voorkomen dat er harde randen ontstaan op de overgangen. Ecologisch beheer wordt toegepast, waar mogelijk wordt bij grasvelden en bermen sinusbeheer toegepast. Door het grasland op zo'n manier te beheren, creëer je enorm veel variatie op een klein stukje, wat voor veel vlinders, bijen, vogels zoogdieren en amfibieën heel goed is. Eigenlijk maak je zo een graslandje waar op elk moment van het jaar voor elk wat wils. Aan het verhogen van de biodiversiteit wordt bijgedragen door:

Toepassen variatie; Versterken van inheemse soorten en uitbreiden van het aantal soorten. Verbinden; Ontwikkelen en versterken van ecologische verbindingen tussen natuurgebieden en andere groene gebieden

Inwoners betrekken door bewustwording omtrent het thema biodiversiteit en ideeën aanreiken over een natuurvriendelijke inrichting en passend onderhoud van de tuin.

Organisatie van beheer; beheer gericht op biodiversiteit, ecologisch.

27

Groenbeleidsplan 2022 – 2032 Hardinxveld-Giessendam

Acties Biodiversiteit  Meer variatie in het groen, met name diverse boomsoorten in lanen. Hierdoor krijgen ziekten en plagen minder snel de kans om zich te verspreiden, zoals de essentaksterfte.  Bij het ontwerpen van de openbare ruimte houden we rekening met inheemse beplanting en diersoorten die hier voorkomen of gewenst zijn. Dit wordt gedaan met oog op voldoende variatie ten aanzien van ziektegevoeligheid.  Ecologisch beheer toepassen, met name in de bermen of plekken waar het kan. Dit leidt tot zichtbare verbetering van de biodiversiteit  Ontwikkelen en versterken van ecologische verbindingen tussen natuurgebieden en andere groene gebieden (Natuur Netwerk Nederland en Natura2000). Deze verbindingen zijn belangrijk voor de verspreiding en uitwisseling van soorten en dragen zo bij aan het verhogen van de biodiversiteit.  In het beheer wordt hierop ingespeeld doordat locatie specifieke onderhoudsafspraken zijn gemaakt. Denk hierbij bijvoorbeeld aan sinusmaaien.  Een protocol voor aanpak van woekerende soorten (veelal invasieve exoten) waarbij geldt: bestrijden waar dit nodig is, beheersen waar dit kan.  Naleving van de Wet natuurbescherming en borging hiervan in de praktijk.  Conformeren aan de Gedragscodes van Stadswerk (Bestendig Beheer / Ruimtelijke Ontwikkeling) zoals door de gemeente van toepassing zijn verklaard.

Dit geldt zowel voor de eigen onderhoudsdienst als voor het werk uitgevoerd door derden (de groenaannemer).  Streven naar circulair werken in het groen

Welke uitwerking geven we hieraan? 1. Bepalen welke kansen er zijn om de ecologische hoofdstructuur te versterken en welke maatregelen er nodig zijn. 2. Uitbreiden locaties ecologisch (maaibeheer / sinusmaaien). Bijvoorbeeld locaties: Rijksweg fietspad, Nieuweweg – Sluis A15, Achter Scouting 3. Toepassen inheemse soorten in parken, op overige plekken kunnen ook overige soorten voorkomen dit met het oog op de biodiversiteit en spreiding van ziektes/plagen. 4. Toepassen 10-20-30 diversiteitsrichtlijn van Santamour. Dit houdt in dat:  max. 10% van het bomenbestand mag van dezelfde soort zijn;  max. 20% van het bomenbestand mag van hetzelfde geslacht zijn;  max. 30% van het bomenbestand mag van dezelfde familie zijn. 5. Vaste planten meer toepassen op zicht locaties, entrees gemeente enz. 6. Verbindingsroutes aanleggen bij het boezemgemaal, waardoor een verbinding wordt gerealiseerd tussen de Biesbosch (zuid) en de Alblasserwaard (noord).

28

6. Beheer In dit hoofdstuk wordt een praktische vertaling gemaakt vanuit de beleidsmatige invulling van voorgaande hoofdstukken in dit rapport. Het groenbeheer heeft betrekking op het in stand houden van de bestaande situatie of waar nodig de bestaande situatie begeleiden naar de beoogde situatie. Dit laatste wordt ook wel het ‘eindbeeld’ genoemd. Om dit goed in te richten is naast beleidsmatige uitgangspunten en doelstellingen inzicht nodig in de bestaande situatie. Dit gaat over de verschillende verschijningsvormen van groen (beheergroepen), hoeveelheden en de actuele kwaliteit.

6.1 Uitgangspunt beheer 6.1.1 Hoeveelheden groen In het kader van de Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT) brengt de gemeente de gehele openbare ruimte eenduidig in beeld. De samenstelling en gegevens over de omvang van het groenareaal wordt vastgelegd en actueel gehouden. Hierbij is het IMBOR* informatiemodel toegepast. Voor een planmatig, effectief en structureel beheer en onderhoud is inzicht nodig in het te beheren areaal. Wettelijk gezien is de gemeente verplicht om de essentiële areaalgegevens via de BGT (basisregistratie grootschalige topografie) actueel te houden en via een landelijke voorziening te ontsluiten. Gemeente Dordrecht levert hiervoor de basis en verzorgt landmeetkundige registratie. Voor het beheer en onderhoud zijn aanvullende en meer gedetailleerde gegevens over het te beheren areaal, de leeftijdsopbouw en kwaliteit nodig. In het gemeentelijke beheersysteem gisib worden deze beheergegevens opgenomen. Een Actueel, Betrouwbaar en Compleet (‘ABC’) inzicht het beheerareaal is de basis voor het tegenwoordige data gedreven werken in de openbare ruimte. * In het IMBOR zijn landelijke afspraken gemaakt over de objectgegevens voor het beheer van de openbare ruimte. Het is daarmee een belangrijk hulpmiddel dat beheerders ondersteunt bij de opzet en vulling van hun beheersystemen, zoals voor wegbeheer en groenbeheer.

6.1.2 Benchmark areaal Wanneer men kaarten van Zuid-Holland gedurende de tijd bekijkt (zie www.topotijdreis.nl) zal één ding opvallen: de bebouwing rukt op en het groen neemt af. Met een geraamde vraag naar 230.000 nieuwe woningen in de komende periode in Zuid-Holland neemt de druk op de groene ruimte nog verder toe. Bewoners van Hardinxveld-Giessendam ervaren dat ze veel minder openbaar groen hebben dan omliggende en gemeenten in dezelfde grootteklasse. Herkomst getallen Voor de inventarisatie van de getallen is gebruik gemaakt van de getallen uit het beheersysteem van de diverse gemeentes. De arealen welke zijn gebruikt, betreft het areaal in beheer en onderhoud bij de gemeente in december 2021. Particulier areaal groen is hierbij niet meegenomen. De groenarealen zijn uitgewerkt in: - Bomen (stuks) - Gras (m2) - Beplanting (m2) De gegevens van inwoner en woning aantallen komen van CBS (www.allecijfers.nl).

29

Groenbeleidsplan 2022 – 2032 Hardinxveld-Giessendam

Sinds de jaren ’60 zijn er verschillende groennormen en kengetallen voor stedelijk groen ontwikkeld, zowel uit de ‘groene hoek’ (recreatie en natuur) als uit de ‘rode hoek’ (volkshuisvesting). Er bestaat geen vastgestelde norm voor de hoeveelheid groen per woning of inwoner. Wel wordt in de Nota Ruimte een richtgetal van 75 m2 groen per woning genoemd (VROM, 2006). Bewoners hechten veel belang aan groen in de directe woonomgeving. In woonwaarderingsstudies neemt nabijheid tot groen en parken een belangrijke plaats in. Bomen Hardinxveld-Giessendam heeft het laagste aantal bomen in beheer in vergelijking met de omliggende gemeentes, namelijk 8.942 bomen. Terwijl vergelijkbare gemeentes gemiddeld 12.000 bomen in beheer hebben. Hardinxveld-Giessendam heeft in vergelijking met zijn inwoners wel de meeste bomen op openbaar gebied staan, namelijk 0,50 boom per inwoner.

Bomen st per 100 inwoners Sliedrecht

36

Hendrik-Ido-Ambacht

42

Papendrecht

43

Hardinxveld-Giessendam

Zaltbommel Bomen zijn met hun totale boomkroonvolume van toegevoegde waarde voor het tegengaan van hittestress 0 10 en opslag van CO2 en water. Het is daarom het streven om het aantal bomen te behouden en waar realistisch het Figuur 5. Benchmark bomen bomen aantal, kroonvolume uit te breiden.

50 56 20

30

40

50

Groen per inwoner of per woning Wanneer gekeken wordt naar het oppervlak aan groen (beplanting en gras) dat per inwoner beschikbaar is binnen een gemeente, dan valt op dat de Zuid-Hollandse gemeenten onderaan de lijst staan van groene gemeente. De vraag is echter of een tekort aan groen in al deze gemeenten ook zo ervaren wordt. Zo is de gemeente Sliedrecht een van de Zuid-Hollandse gemeente met het minste groen per inwoner binnen de gemeentegrenzen. Maar deze gemeente grenst direct aan de Biesbosch. Net buiten de gemeentegrenzen is daardoor wel veel openbaar groen beschikbaar voor de inwoners van Sliedrecht. En andersom komt een stad als Rotterdam niet voor in de top 10 van Zuid-Hollandse gemeenten met het minste groen per inwoner, terwijl hier goed voor te stellen is dat een tekort aan groen in sommige wijken en buurten wel wordt ervaren. Gemeentegrenzen zullen dus niet altijd de juiste afbakening vormen om na te gaan of er sprake is van een tekort aan groen. Makkelijk bereikbare groene ruimte net buiten de gemeentegrenzen kan voor een inwoner van een gemeente van grotere betekenis zijn dan lastig bereikbare groene ruimte binnen de gemeentegrenzen. Vergelijking Qua hoeveelheid groen zit Hardinxveld-Giessendam in de middenmoot. Wanneer je dit afzet tegen het aantal inwoners of het aantal woningen scoort het aandeel groen gemiddeld met vergelijkbare gemeentes.

Wanneer we uitgaan van de groennorm van het VROM 75m2 per woning dan halen we dit ruimschoots met 99m2 per woning. Dit betekend dus dat we relatief veel groen hebben per woning. De Verenigde Naties hanteert voor groen per inwoner een groennorm van 48m2. Wanneer we dit vergelijken met de groennorm van de vergelijkbare gemeentes, dan valt op dat geen enkele gemeente de norm haalt. Hardinxveld-Giessendam haalt dit net niet met 41m2. Zie onderstaande grafieken en tabellen voor onderbouwing en vergelijking.

30

60

Groen m2 per woning Hendrik-Ido-Ambacht

35

Hendrik-Ido-Ambacht

21

Sliedrecht

Zaltbommel

Groen m2 per inwoner 24

49

47

Sliedrecht

43

56

Zaltbommel

14

26

Hardinxveld-Giessendam

14

27

Hardinxveld-Giessendam

65

34

Papendrecht

89

0

8

20

40 Beplanting

Papendrecht

26

60

80

21

100

120

140

15

12

0

5

33

10

Gras

15

20

Beplanting

25

30

35

40

45

50

Gras

Figuur 7 Benchmark groen m2 per inwoner

Figuur 6 Benchmark groen m2 per woning

Bomen (Stuks)

Beplanting Gras (M2) (m2)

Groen per Groen per Inwoners Woningen inwoner woning (m2) (m2)

Hardinxveld-Giessendam

8.942

253.225

491.424 18.051,00

7.514

41,25

99,10

Papendrecht

13.800

373.569

1.292.958 32.293,00

14.479

45,38

115,10

Hendrik-Ido-Ambacht

13.065

259.903

441.826 31.247,00

12.674

32,27

55,37

Zaltbommel

15.896

398.162

310.708 28.451,00

7.152

40,33

99,11

Sliedrecht

8.958

520.520

543.303 25.026,00

11.086

25,16

95,96

Groen per wijk in Hardinxveld-Giessendam

Groen per wijk per inwoner

Vanuit de enquête blijkt dat de inwoners meer groen in hun wijk willen, zo ook de inwoners in NederHardinxveld, terwijl zij met 48m2 het meeste groen in verhouding hebben in vergelijking met de andere wijken. Opvallend daarbij is dat ook zij in de enquête aangeven ontevreden zijn over de hoeveelheid groen in hun wijk.

Neder-Hardinxveld

20

De Peulen

19

28

22 Beplanting

Nieuwbouwwijken De nieuwbouwwijken in de gemeente hebben het streven om ruimer en groener van opzet te zijn. De arealen van de Blauwe zoom zijn nog niet beschikbaar, maar de ernaast gelegen wijk Giessen west-west wel. Deze heeft ook een redelijk groene opzet.

Boven-Hardinxveld

10

12

Giessendam

9

13

0

31

10

Gras

20

30

40

50

60

Groenbeleidsplan 2022 – 2032 Hardinxveld-Giessendam

Giessendam West-West: Wanneer we het groenareaal van deze wijk nemen komen we op:

Giessendam West-West

Bomen (Stuks)

Beplanting (m2)

Gras (M2)

Inwoners

Beplanting (m2) per inwoner

253

8033

5751

283

28,39

Gras (m2) per inwoner

Groen per inwoner (m2)

20,32

48,71

Het gemiddelde m2 groen per inwoner komt voor de totale gemeente op 41m2, deze wijk is ruimer en groener opgezet. Ook is verhouding beplanting ruimer in vergelijking met de totale gemeente. Bij nieuwbouw kan 48m2 groen (zowel beplanting als gras) als richtlijn worden aangehouden. Het streven is een verhouding van 50-50 tussen beplanting en gras, hier kan per locatie van worden afgeweken. Wanneer je deze groennorm door vertaald naar minimale groennorm per woning komen we op een minimale norm van (48m2 x gemiddeld aantal inwoners per woning van 2,4) 120m2 groen per woning. Het aandeel bomen is in deze wijk 0,9 per inwoner. Als nieuwbouwnorm hanteren we de minimum norm van 1 boom per woning.

Figuur 8 Giesendam West – West

6.1.3 Areaal uitbreiding In diverse beleidsstukken is opgenomen dat Hardinxveld-Giessendam voor de komende jaren te maken heeft met een woningbouwopgave. In de periode 2020-2040 moeten 2.500 nieuwe woningen worden gebouwd. In dit plan wordt rekening gehouden met de beide scenario's die momenteel op tafel liggen: inbreiding (woningbouw binnen de bestaande contouren) en uitbreiding (woningbouw buiten de bestaande contouren). In

32

dit beleidsplan nemen we voor beide scenario's randvoorwaarden op, die al vóór in het woningbouwproces een groene en duurzame leefomgeving garanderen/behouden (zie 5.3. Klimaatbestendige gemeente ).

6.2 Gewenste beheeraanpak Om te komen tot het gewenste eindbeeld voert de buitendienst beheermaatregelen uit zie bijlage III Streefbeelden voor gewenst (eind)beeld. Dit kan ook betekenen dat er vanuit een bestaande situatie wordt toegewerkt naar een beoogde situatie, het eindbeeld. Hardinxveld-Giessendam werkt met:  Gebiedstypen.  Onderhoudszonering.  Digitaal vastleggen van het bestaande groenareaal (incl. bomen) met werkpakketten voor 2022.  Jaarlijks de beschikbaarheid van mankracht, machines en financiële middelen evalueren en waar nodig bijstellen op basis van het actuele groenareaal inclusief de bomen.

Indeling naar gebiedstypen De gebiedstypen maken inzichtelijk waar in Hardinxveld-Giessendam onderscheidt in wordt gemaakt in de buitenruimte. Dit is niet alleen vanuit ‘groen’ relevant, maar heeft ook betrekking op de andere onderdelen die de buitenruimte vorm geven. Denk aan water, wegen en verlichting. Ook de speelvoorzieningen en ondergronden vallen hieronder. Juist vanuit de integrale benadering van de buitenruimte (alle onderdelen samen) is het mogelijk om te werken aan een eenduidig kwaliteitsniveau. Op de gebiedstypenkaart is aangegeven welke gebiedstypen gemeente Hardinxveld-Giessendam hanteert.

Legenda Begraafplaatsen Centrum Ontsluiting buitengebied Ontsluiting binnengebied Parken Sportvelden Werken Wonen Wonen; in ontwikkeling

33

Groenbeleidsplan 2022 – 2032 Hardinxveld-Giessendam

Begraafplaatsen Centrum

Ontsluiting buitengebied

Ontsluiting binnengebied

Parken

Sportvelden

Werken Wonen

Wonen; in ontwikkeling

Naast de primaire functie van begraafplaats huisvesten deze plaatsen veel (bijzondere) natuurfuncties en leveren zo een toegevoegde waarde. Betreft het centrum van Hardinxveld-Giessendam, waar diverse functies samenkomen, denk aan winkelen, wonen en recreëren. Het winkelgebied is ruim opgezet en heeft een positief onderscheidende uitstraling, is netjes en goed onderhouden. De wegen die de verschillende gebiedstypen (buiten de bebouwde kom) ontsluiten en met elkaar verbinden. De hoofdontsluitingswegen worden veelal begeleid door een groenstructuur (bomen, bermen, planten) en hebben ook op die manier een verbindende functie. De wegen die de verschillende gebiedstypen (de woonwijken, werkomgeving, etc.) ontsluiten en met elkaar verbinden. De hoofdontsluitingswegen worden veelal begeleid door een groenstructuur (bomen, bermen, planten) en hebben ook op die manier een verbindende functie. Parken zijn ontworpen en aangelegde groengebieden met een overwegend recreatieve functie. In parken vindt men vrijwel altijd een gevarieerde plantengroei met bomen, struiken, kruiden en grasland, en verder vijvers en paden. Er zijn diverse gebieden bedoeld en specifiek ingericht voor sport en recreatie. Niet al deze gebieden zijn in beheer en onderhoud van de gemeente.

Er wordt onderscheid gemaakt tussen georganiseerde vormen van recreatie (zoals sportlocaties, voetbalvelden, e.d.) en niet georganiseerde vormen van recreatie. Bij deze laatste daagt de natuur de mens uit om er te bewegen en verblijven. Dit betreft het bedrijventerrein en kantoorlocaties In de wijken staat de woonfunctie centraal. In Hardinxveld-Giessendam zijn er verschillende wijken met elk een duidelijk onderscheidend karakter, bepaald door de bouwperiode en ontstaansgeschiedenis. De nieuwere wijken worden gekenmerkt door een ruime opzet van de groenstructuur. Betreft woonwijken welke in ontwikkeling zijn (nieuwbouw). Tijdens ontwikkeling onderhoud op niveau C, na oplevering naar Wonen onderhoud naar B.

De gemeente werkt voor het beheer al enkele jaren op beeldkwaliteit. Zoals eerder benoemd wordt hierbij in de praktijk onderscheid gemaakt tussen de beheerniveaus A, B en C. Tot op heden is de beoogde kwaliteit gekoppeld aan het gebiedstype. Werken op beeld of op frequentie In beheer en onderhoud wordt onderscheid gemaakt tussen ‘werken op beeld’ en ‘werken op frequentie’. Werken op frequentie betekent dat met een vaste regelmaat een bepaalde onderhoudsmaatregel wordt uitgevoerd. Wanneer gewerkt wordt op beeld betekent dit dat de groeninrichting jaarrond aan een bepaalde kwaliteit moet voldoen. De beeldmeetlatten van het CROW worden hiervoor als uitgangspunt genomen. Hierbij is aan de hand van foto’s en een normerende beschrijving per kwaliteitsniveau specifiek gemaakt wat hieronder wordt verstaan.

34

Indeling naar onderhoudszonering Naast het onderscheid in beheergroepen worden ook beheerzones onderscheiden. In de gemeente zijn diverse zones die betreffende functie en gebruiksintensiteit een type beheer vragen. Een centrum heeft een representatieve functie en een hoge gebruiksintensiteit en vraagt dan ook om een intensief beheer om hieraan te voldoen. Daarentegen volstaat in een park, waar het natuurlijke karakter centraal staat, extensief beheer. Dit beheer zorgt dat het park zijn natuurlijke karakter behoudt en zelf tot ontwikkeling komt. Per zone (intensief, basis, extensief) zijn onder meer uitspraken gedaan over de mate van netheid en natuurlijkheid van het openbaar groen

Kaart onderhoudszonering Intensief

Basis

Extensief

De intensieve zone wordt gehanteerd in groengebieden waar hoge eisen worden gesteld aan inrichting en onderhoud. De sierfunctie staat centraal waardoor intensief onderhoud noodzakelijk is. Toegepaste groentypen zijn laanbomen, wisselperken en heesters. Het gaat hier om gebieden met een hoge gebruiksfunctie zoals winkelcentra en openbare voorzieningen. Deze gebieden zijn vaak klein van omvang, fraai van vorm en kleur en er zijn bijzondere materialen toegepast. Door toepassing van arbeidsintensieve groenvoorzieningen zijn de onderhoudskosten hoog. De basiszone wordt toegepast in groengebieden waar basis eisen worden gesteld aan inrichting en onderhoud. De gebruiksfunctie staat hierbij centraal waardoor regulier onderhoud van toepassing is. Toegepaste groencategorieën zijn bomen, gazon, hagen en heesters. Het gaat hierbij voornamelijk om groen dat in de wijken ligt waar ook ruimte is voor speelplaatsen en de ontsluitingswegen. Het zijn vaak grotere gebieden die qua omvang, vorm, kleur en materialen een eenheid zijn. Door onderhoud op basisniveau toe te passen, is sprake van normale onderhoudskosten. De sleutelwoorden voor deze zone zijn ‘voldoende staat van onderhoud’. Voorheen werd de zone voor extensief onderhoud de ecologische zone genoemd. De sleutelwoorden voor deze zone zijn ‘ecologisch groen’ en ‘een laag onderhoudsniveau’.

De extensieve zone wordt toegepast in groengebieden waarbij aandacht is voor een natuurlijke overgang van landschappelijk naar stedelijk groen en ecologisch beheer. De ecologische functie staat hierbij centraal waardoor een andere manier van onderhoud noodzakelijk is. Toegepaste groentypen zijn bermen en water(oevers). Het gaat hierbij voornamelijk om wijken aan de rand van de bebouwde kom, waar ontwikkeling van de natuur in de woonomgeving gewenst is.

35

Groenbeleidsplan 2022 – 2032 Hardinxveld-Giessendam

6.3 Meten en monitoring Het is van belang om de (beeld)kwaliteit van de groeninrichting in Hardinxveld-Giessendam op orde te houden. Dit betekent dat de kwaliteit ervan voldoet aan de hierover gemaakte afspraken. Door periodiek te meten en monitoren wordt telkens inzichtelijk wat de actuele kwaliteit is en of dit gelijk is aan wat hierover eerder is afgesproken. De kwaliteit beoordelen we aan de hand van de beeldmeetlatten van het CROW. Hierbij wordt gewerkt naar beeldkwaliteit A, B en C. Wanneer de beeldkwaliteit niet voldoet kan dit verschillende oorzaken hebben. Bijvoorbeeld een verkeerde uitgangssituatie (groeiplek, keuze inrichting), te weinig of verkeerd beheer, of oneigenlijk gebruik. Alleen met inzicht in de oorzaak is het mogelijk om doeltreffend (eenmalig) extra beheer uit te voeren. Beeldkwaliteit De kwaliteit van het groen kan beoordeeld worden met behulp van de landelijke CROW systematiek voor beeldkwaliteit. Kenmerkend is het gebruik van beelden/foto’s met normen om de kwaliteit van de openbare ruimte te meten en te beschrijven. Deze beeldmeetlatten met foto’s, beschrijvingen en prestatie-eisen maken het mogelijk om inzichtelijk te communiceren met bestuurders, bewoners en uitvoerders van het onderhoud. De landelijke standaard voor beeldkwaliteitsniveaus is opgenomen in de Kwaliteitscatalogus openbare ruimte 2018.

Hieronder wordt met enkele voorbeelden van beeldmeetlatten de systematiek van A+ tot en met D weergegeven. CROW Niveau

Omschrijving

Toelichting

A+

Zeer hoog

Uitstekend onderhoud, zeer schoon

A

Hoog

Goed onderhoud, bijna niets aan te merken, schoon

B

Basis

Voldoende onderhoud, wat aan te merken, matig

C

Laag

Sober tot voldoende, wat achterstand, vuil

D

Zeer laag

Onvoldoende, flinke achterstanden, zeer vuil

Voorbeeld Beschadiging beplanting A+

A

B

Er is geen beplanting beschadigd.

Er is weinig beplanting beschadigd.

Er is in beperkte mate beplanting beschadigd.

Er is redelijk veel beplanting beschadigd.

Er is veel beplanting beschadigd.

beschadigd oppervlak 0% per 100m²

beschadigd oppervlak ≤ 5% per 100m²

beschadigd oppervlak ≤ 10% per 100m²

beschadigd oppervlak ≤ 25% per 100m²

beschadigd oppervlak > 25% per 100m²

36

C

D

Voorbeeld Kaal oppervlak A+

A

B

C

D

Er is geen kaal oppervlak.

Er is weinig kaal oppervlak.

Er is in beperkte mate kaal oppervlak.

Er is redelijk veel kaal oppervlak.

Er is veel kaal oppervlak.

kaal oppervlak 0% per 100m²

kaal oppervlak ≤ 5% per 100m²

kaal oppervlak ≤ 10% per 100m²

kaal oppervlak ≤ 25% per 100m²

kaal oppervlak > 25% per 100m²

Quickscan 2021 In november 2021 is eenmalig de technische kwaliteit van het groen (beplanting, bosplantsoen, hagen en gras) geïnspecteerd door derden. Het doel van deze inspectie was:  inzicht te krijgen in de technische staat van beplantingen;  maatregelen te inventariseren, zoals achterstallig onderhoud en renovatie;  berekenen financiële gevolgen van de maatregelen. In totaal zijn er 110 vakken beoordeeld middels de landelijke CROW-Standaard voor kwaliteitsniveaus verspreid over de onderhoudszonering van de gemeente. In de grafiek staat een samenvatting van de resultaten van de inspectie. Voor meer resultaten zie bijlage IX. De bij de inspectie gehanteerde beeldmeetlatten en criteria staan in bijlage VIII.

Kwaliteit per functioneel gebied 100% 90% 80% 70%

D

60%

C

50% 40%

B

30%

A

20%

A+

10% 0% Centrum

Ontsluitingsweg binnengebied

Parken

Werken

Wonen

Conclusie:  Weinig differentiatie in onderhoud gemiddeld overal B-kwaliteit.  Periode van de meting was buiten het groeiseizoen. in het groeiseizoen kan de beeldkwaliteit worden overschreden (pieken).  Aandeel C/D kwaliteit minimaal (10% C/D is toegestaan)  Centrum A- ambitie, scoort B.  Parken B/C - ambitie scoren ruime B, past niet bij ecologisch beheer  Aandeel C/D bij Werken te ruim, max 10%  Er zijn geen achterstanden in onderhoud geconstateerd.

37

Groenbeleidsplan 2022 – 2032 Hardinxveld-Giessendam

Uitvoeren groeninspectie eigen dienst Het grootste deel van het groenonderhoud wordt uitgevoerd door de eigen buitendienst van de gemeente Hardinxveld-Giessendam. Het structureel uitvoeren van de groeninspecties (controle op de kwaliteit) wordt periodiek uitgevoerd. Hiervoor geldt dat:  Uitvoerfrequentie: 12x per jaar (iedere maand),  Werkwijze: via een hiervoor nader vast te stellen protocol (zie ook het meetprotocol van het CROW), waarbij telkens een deel van het totaal te beheren groenareaal wordt beoordeeld. Dit aandeel is zodanig substantieel dat dit een betrouwbare indruk geeft van de gerealiseerde kwaliteit over het gehele groenareaal (incl. onkruidbeheersing op verhardingen).  Uitvoering: de inspecties kunnen zowel door de eigen dienst als door derden worden uitgevoerd. Voorwaarde is dat de inspecteur aantoonbaar vaardig is met het toe te passen inspectieprotocol.  Verslaglegging en terugkoppeling: de resultaten worden binnen 2 weken na inspectie vastgelegd in een eenduidige verslaglegging. Deze verslaglegging kan aanleiding zijn om:  Nader en pleksgewijs onderzoek uit te voeren;  In samenspraak met de buitendienst het beheer en onderhoud voor specifieke locaties te evalueren en waar nodig bij te stellen;  De bestaande inrichting aan te passen en/of oorzaak van vastgesteld knelpunt weg te nemen.

 (Overhangend) Groen langs een particuliere weg  Een verminderde beeldkwaliteit te accepteren.

Werkzaamheden aan en rondom bomen Gemeente Hardinxveld-Giessendam gaat zich aansluiten bij het Norminstituut Bomen. Voor het beheer van bomen hanteert de gemeente de richtlijnen zoals geformuleerd in het Handboek Bomen (2018, Norminstituut Bomen). Het handboek formuleert richtlijnen op alle aspecten van het boombeheer, zoals de groeiplaats, uitvoering van onderhoudsmaatregelen en te treffen beschermingsmaatregelen bij (overige) werkzaamheden rondom bomen. Conform het Handboek Bomen wordt de aannemer beoordeeld op het geleverde werk.

38

7. Financiële effecten Het implementeren van het groenbeleidsplan vraagt draagvlak binnen de gemeentelijke (groene) organisatie en samenwerking tussen de verschillende afdelingen. Het is belangrijk om het groenbeleid intern uit te dragen en in te gaan op samenwerking. Het integraal oppakken van programma’s,planningen, maatregelen en het inzetten van capaciteit is een belangrijke succesfactor. Veel onderzoek en voorbereiding kan belegd worden binnen de huidige organisatie. Dit start met acties gericht op inventarisatie, analyse en uitwerking van de beleidsrichtlijnen in uitvoeringsprogramma`s. Hiervoor moet capaciteit vrijgemaakt worden bij de direct betrokken medewerkers. De realisatie van het groenbeleid vindt grotendeels plaats vanuit de huidige groenbudgetten. Voor een deel moet de werkwijze geïmplementeerd worden in de huidige organisatie en vraagt het om bijscholing en taakverschuiving. Jaarlijks stelt de groenbeheerder samen met de andere disciplines een uitvoeringsplan op om vorm te geven aan het groenbeleid. In het uitvoeringsplan worden concrete projecten genoemd met een raming en planning. Het uitvoeringsplan wordt jaarlijks vastgesteld door het college.

7.1 Scenario’s In dit hoofdstuk zijn de kosten voor de verschillende scenario’s weergegeven. Bij het schrijven van de startnotitie is aangegeven dat de bestaande beeldkwaliteit in balans gebracht moest worden met de beschikbare middelen (Doel 1) naast de raad keuzes laten maken aan de hand van de gewenste beeldkwaliteit (Doel 2). Bij het vorige groenbeleidsplan was de wens van de raad dat het centrum deels op A niveau zou worden onderhouden, de woongebieden op B en de werk- en parkgebieden op C. Indien dit het geval zou zijn zou het huidige onderhoudsbudget net voldoende zijn (zie scenario 3).In de praktijk blijkt eigenlijk alles op B niveau te worden onderhouden. Dat betekent dat het centrum een te laag onderhoudsniveau heeft en parken en werken op een te hoog niveau worden onderhouden. Daardoor is er een tekort bij het onderhoudsbudget (scenario 2). Indien we in het centrum vasthouden aan het B niveau (alleen de bomen op A niveau) hebben we ook met een overschot te maken(scenario 1). Het huidige onderhoudsbudget is momenteel € 789.062. Daarbij is het huidig beleid (1) vergeleken met de huidige kwaliteit (2) en is een voorstel gedaan het centrum qua kwaliteit op te hogen en helemaal op A – niveau te onderhouden (3) en de parken toch op B niveau te onderhouden. Onderstaand zijn per scenario de kosten weergegeven, gespecificeerd naar type groen.

Het verschil zit in de gehanteerde onderhoudscycli en drempel voor ingrijpen (eerder ingrijpen bij hoog niveau en later ingrijpen bij laag niveau). De kwaliteitsniveaus zijn aangeduid per functioneel gebied. Op basis van het huidige areaal, de beschreven beheerstrategie, onderbouwd met kengetallen en normkosten zijn de benodigde budgetten voor het groenbeheer berekend.

39

Groenbeleidsplan 2022 – 2032 Hardinxveld-Giessendam

De scenario’s zijn als volgt te typeren: 1. Huidig beleid: Ontsluitingsweg Ontsluitingsweg buitengebied binnengebied

Centrum

Wonen

Bomen

A

B

B

B

Beplanting

A

B

B

B

Haag

B

B

C

Bosplantsoen

B

B

Gras- en kruidachtigen

A

B

Wonen in ontwikkeling

Werken

Parken

B

C

B

C

B

B

B

C

C

B

B

B

C

C

C

C

B

C

C

C

Groen

De kosten bij het huidige beleid zijn € 789.062, noodzakelijk voor dit scenario is € 781.545. Dit betekent een overschot van € 7.517. 2. Huidige kwaliteit/ onderhoudsniveau: Gehele openbare ruimte niveau Basis, Groen Bomen

B

B

B

B

B

B

B

Beplanting

B

B

B

B

B

B

B

Haag

B

B

B

B

B

B

B

Bosplantsoen

B

B

B

B

B

B

B

Gras- en kruidachtigen

B

B

B

B

B

B

B

De kosten bij het huidige onderhoudsniveau B zijn € 816.921. Dit betekent een tekort van € 27.859.

3. Kwaliteit Centrum helemaal A, werken en buitengebieden C, parken B Ontsluitingsweg Ontsluitingsweg buitengebied binnengebied

Centrum

Wonen

Bomen

A

B

B

B

Beplanting

A

B

B

B

Haag

A

B

C

Bosplantsoen

A

B

Gras- en kruidachtigen

A

B

Wonen in ontwikkeling

Werken

Parken

B

C

B

C

B

B

B

C

C

B

B

B

C

C

C

C

B

C

C

C

Groen

De kosten bij het huidige beleid zijn € 789.062. Voor dit onderhoudsniveau zou € 782.143 noodzakelijk zijn. Dit betekent een klein overschot van € 6.919. Uit verkennende gesprekken met de raad is naar voren gekomen dat scenario 3, Centrum gebieden op een hoger niveau wenselijk is. Het scenario komt overeen met het beeldkwaliteitsniveau dat wordt gehanteerd voor onkruid op verharding. Subsidiemogelijkheden Voor het realiseren van specifieke doelen kan gezocht worden naar alternatieve financieringsmogelijkheden. Mogelijkheden hiertoe zijn: -

Subsidieregeling Natuur in de stad van provincie Zuid-Holland. Subsidie kan worden verstrekt voor maatregelen die zijn gericht op het versterken en beschermen van populaties van bedreigde dier- of plantensoorten of op het verhogen van de natuurwaarden in Zuid-Holland.

40

-

Subsidieregeling voor ondernemers in de provincie Zuid-Holland. Subsidie kan worden verstrekt voor activiteiten die bijdragen aan de ambitie en doelen uit de Startnotitie Gezond en Veilig Zuid-Holland en die gericht zijn op: o het realiseren van een gezondere leefomgeving door deze meer natuurlijk in te richten; o het vergroten van kennis over de invloed van een natuurlijke omgeving op de gezondheid van de mens; o het bevorderen van de groenbeleving ten behoeve van de positieve gezondheid.

Bij het gebruikmaken van een bepaalde regeling zal goed gekeken moeten worden naar voorwaarden van een regeling en de voorwaarden en welke inzet dit vraagt van de gemeentelijke organisatie.

Enkele voorbeelden zijn:   

Subsidie Groen werkt beter: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR663037/1?&show-wti=false Subsidie Natuur in de Stad: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR662766/1 Coalitie subsidie Provincie-Zuid Holland, Elke dag beter: https://www.zuidholland.nl/loket/subsidies/subsidies/groen/



Subsidie natuur vriendelijke oevers: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR653806

7.2 Organisatorische effecten Een aantal acties hebben consequenties voor de organisatie, dit zijn:  Beschikbaarheid kennis en vaardigheden: Er is behoefte om de aanwezige kennis over biodiversiteit en soortgebruik in te zetten in het kunnen overdragen van motivatie over de te nemen beheermaatregelen (o.a. snoei en uitdunnen van beplantingen).  Communicatie met Stichtingen/organisaties/inwoners: Stimuleren en uitwerken van groene initiatieven. De extra kosten zitten in o.a. de planvoorbereiding, kleine aanpassingen in inrichting, aanplanten van extra beplanting, faciliteren van wijkgerichte acties (o.a. actie Steenbreek / groenadoptie) en het opzetten en faciliteren van communicatie.  Integrale afstemming van projecten en uitvoeringprogramma’s zowel intern bij de gemeente als met de groenorganisaties is van groot belang. Hierdoor kan groen als integraal onderdeel van de ontwikkeling van wijken geborgd worden. Ook wordt het bewustzijn over het belang van groen binnen de eigen organisatie versterkt. Dit leidt tot meer maatwerk en het kunnen realiseren van ambities. Voor de financiering van de acties zoals benoemd zijn wordt zoveel mogelijk aangesloten bij bestaande budgetten zowel in de exploitatiebegroting als de Meerjaren Onderhoud- en InvesteringsProgramma’s.

Het motto van de inzet van middelen moet ook zijn dat het combineren van budgetten en integrale afstemming van planning moet leiden tot een meerwaarde. Samenwerking leidt tot mogelijke oplossingen en van daaruit keuzes in de te nemen maatregelen. Deze meerwaarde moet zijn dat de beleidsdoelen gerealiseerd worden maar ook die van de andere discipline. Daarom wordt verbinding gezocht met bestaande en mogelijk toekomstige programma’s (b.v. duurzaamheid).

41

Groenbeleidsplan 2022 – 2032 Hardinxveld-Giessendam

7.3 Uitvoering beleid en kosten Dit hoofdstuk gaat in op planning, organisatie en financiering bij het uitvoeren van de van maatregelen uit hoofdstuk 5 Groenbeleid. Het uitvoeren van het groenbeleid heeft financiële gevolgen. Om het groenbeleidsplan te implementeren en uit te voeren met de gemeente rekening houden met de volgende te verwachten kosten:

Nr Maatregel

Uitvoering

Kosten

1.

Capaciteit beschikbaar maken, om uitvoering te geven aan het groenbeleid. Middels prioriteiten stelling.

Jaarlijks

Intern

2.

Opstellen uitvoeringsplan om de continuïteit van de Jaarlijks uitvoering te waarborgen en te kunnen inspelen op vragen en initiatieven van burgers.

Intern

3.

Samen met elkaar: - Opstellen spelregels geveltuintjes en adoptie Eenmalig in 2022 van groen

4.

5.

6.

7.

Aantrekkelijk dorp: - Versterken bestaande boomstructuren, Jaarlijks locaties en aantallen zijn uitgewerkt in uitvoeringsplan. Klimaatbestendige gemeente: - Plan van aanpak opstellen groenblauwe Eenmalig in 2022 kwaliteitsimpuls zowel privaat als openbaar terrein Verhogen biodiversiteit, Jaarlijks - omvormen traditionele gazons naar bloemrijke bermen - Meer kleur en fleur in vorm van vaste planten, gevarieerd struweel - Aanplant bloembollen Plan van aanpak opstellen inrichten natuurvriendelijke oevers Eenmalig in 2023

42

Intern

€ 9.000

€ 15.000

€ 10.000 € 37.500 € 4.500 € 15.000

Bijlagen Bijlage I. Kaders- en beleidsuitgangspunten Beleidskader

Raakvlakken groen

Omgevingsvisie Zuid-Holland

Gezonde leefomgeving Provincie Zuid-Holland streeft naar het voorkomen en verminderen van stressgerelateerde ziektes door het aanbieden van verschillende soorten groen (bos, park, recreatieterreinen). Samen met partners zetten zij hiermee in op verhoging van de levensverwachting in verschillende wijken. Hiertoe ontwikkelen ze onder andere een platform voor alle groeninitiatieven. Groen vrijwilligerswerk Provincie Zuid-Holland ondersteunt structureel de groene vrijwilligers en stimuleert groenparticipatie. De provincie bevordert de groenbeleving door de betrokkenheid van de Zuid-Hollandse burger bij het groen in de provincie te stimuleren. Eén van de manieren om burgers te betrekken is vrijwilligerswerk in het groen. De provincie wil samen met maatschappelijke partners een efficiëntere organisatie van aanleg, onderhoud en herstel van landschapselementen realiseren. Landschap en cultuurhistorie Beschermen, versterken en het leefbaar maken van de kwaliteit van het landschap, cultuurhistorische waarden en natuurlijke karakteristieken van de leefomgeving Binnenstedelijk groen Binnenstedelijk realiseert de provincie Zuid-Holland gezamenlijk met de steden een groenblauw recreatief netwerk voor de openbare ruimte. Een netwerk dat zich uitstrekt tot buiten de dorpsranden, met als drager het karakteristieke cultuurhistorische watersysteem van Zuid-Holland.

Groene buffers De provincie wil in alle overgangsgebieden van stedelijk gebied naar open landschap het contrast behouden tussen de dynamiek en dichtheid van de stedelijke omgeving en de luwte van de aangrenzende groene ruimte. Biodiversiteit De Omgevingsvisie staat voor het behouden, herstellen en op langere termijn vergroten van de biodiversiteit in Zuid-Holland, inclusief de biodiversiteit van de bodem. Om dit doel te bereiken zet de provincie in op duurzaam beheer, bescherming en voltooiing van de het Natuurnetwerk Nederland, meer natuurwaarden op boerenland en in recreatiegebieden. Versterking groenblauwe structuur Provincie Zuid-Holland wil de groenblauwe structuur behouden en waar nodig te versterken, zodat er voldoende ruimte is voor groen en water binnen steden en dorpen en er voldoende verbindingen zijn met groen en water in het landelijk gebied. De groenblauwe structuur staat in verbinding met de gebieden van bijzondere kwaliteit, de erfgoedlijnen en de overige landschappen in de provincie. De provincie Zuid-Holland stelt als uitgangspunt dat de groene ruimte in en om de stedelijke omgeving voor alle inwoners van het stedelijk netwerk op maximaal vijftien minuten fietsen op een aantrekkelijke manier bereikbaar is. Groenbeleving moet aansluiten op de verschillende leefstijlgroepen en het aanbod moet voldoende gevarieerd zijn.

De provincie verbetert de kwaliteit van de bestaande

43

Groenbeleidsplan 2022 – 2032 Hardinxveld-Giessendam

recreatiegebieden onder andere door meer differentiatie aan te brengen. Dat kan door een natuurlijkere inrichting, met oog voor biodiversiteit of aansluitend bij de identiteit en cultuurhistorische waarde van het gebied en de omgeving. Klimaatadaptatie Stedelijke ontwikkeling moet inspelen op de klimaatverandering. Een groenblauwe dooradering van het bestaand gemeente- en dorpsgebied, in combinatie met het aanleggen van minder verharding, kan dit probleem verminderen. Dankzij de groenblauwe dooradering reiken bovendien de haarvaten van het landschap tot in de centrumgebieden van de bebouwde ruimte. Regionale adaptatie strategie A5H (RAS)

Speelruimteplan

Hondenbeleid 2016

Ambities klimaatbestendigheid - De stedelijke groenstructuren versterken om de klimaatverandering en de gevolgen ervan beter op te kunnen vangen. -

Hevige en langdurige neerslag niet leidt tot schade in de stedelijke omgeving.

-

De stedelijke omgeving tijdens langdurige extreme hitte leefbaar blijft.

-

Langdurige droogte niet leidt tot verdroging of schade aan de bebouwde omgeving.

-

Inwoners, gebruikers en ondernemers zich bewust zijn van de gevolgen van klimaatverandering.

-

Omliggend groen bij sportcomplexen voorzien in behoefte aan informele speelruimte.

-

Behouden van informele speelruimte (spelen in het groen).

-

Groenvoorzieningen een nevenfunctie van spelen geven. Groen nodigt uit om te spelen, denk aan hoogteverschillen in bijvoorbeeld hagen.

-

Het realiseren van uitlaatmogelijkheden in de wijken van HardinxveldGiessendam. Het minimaliseren van overlast door achterlaten uitwerpselen.

Groenblauwprogramma Dordrecht 2021

Zie uitgangspunten Omgevingsvisie

Beleidsnota snippergroen en reststroken

Het doel van het beleidsnota is - Het bieden van een beleidsmatig en organisatorisch kader voor het afstoten en/of het op diverse manieren in gebruik geven van groenstroken en overige gemeentelijke restpercelen, zulks mede in het licht van een besparing van de onderhouds- en beheerskosten. -

Te komen tot een eenduidig beleid voor wat betreft de toewijzing van grond die voor verkoop, verhuur of ingebruikname in aanmerking komt.

-

Een actualisatie van de prijsstelling. Dit zowel voor wat betreft de verkoop als verhuur van snippergroen/ restpercelen.

-

Het handhaven van oneigenlijke (illegale) situaties eenvoudiger te maken door middel van duidelijk beleid.

44

Bijlage II.

Resultaten Enquête

45

Groenbeleidsplan 2022 – 2032 Hardinxveld-Giessendam

Inhoudsopgave Groenbeleidsplan Hardinxveld-Giessendam .................................................................................... 1 Aanleiding .................................................................................................................................................. 4 Methodiek ................................................................................................................................................... 4 Deelnemers ................................................................................................................................................ 4 Inhoud enquête vragen gaan over: ..................................................................................................... 5 Waardering hoeveelheid openbaar groen ......................................................................................... 5 Waardering tevredenheid onderhoud ................................................................................................. 6 Rapport cijfer groen ? ............................................................................................................................. 7 Waardering functie van groen in uw woonbuurt? ...........................................................................

8 Prioritering functie van groen in uw woonbuurt? ......................................................................... 12 Prioritering thema`s van groen in uw woonbuurt? ....................................................................... 13 Mooie / goede plekken?........................................................................................................................ 13 Kansen voor groen? .............................................................................................................................. 14 Probleem ervaren door groen? .......................................................................................................... 14 Participatie in onderhoud (adoptie)................................................................................................... 15 Extensivering maairegime ................................................................................................................... 16 Heeft uw woning een tuin? .................................................................................................................. 17 Ziet u mogelijkheden om uw tuin te vergroenen? ......................................................................... 17 Boom planten ..........................................................................................................................................

18 Advies vergroenen tuin ........................................................................................................................ 19 Huishouden ............................................................................................................................................. 19 Verdere aandachtspunten.................................................................................................................... 20 Verdere betrokkenheid ......................................................................................................................... 21 Percentage opkomst ............................................................................................................................. 23 Kaart indeling wijken............................................................................................................................. 24

46

Aanleiding De gemeente Hardinxveld-Giessendam werkt aan goed functionerend openbaar groen voor nu en in de toekomst. De gemeente wil de inwoners van Hardinxveld-Giessendam bij dit proces betrekken om de maatschappelijke wensen en doelen voor groen in beeld te brengen en hen te informeren over wat de gemeente voor ogen heeft met het groenbeleid. De gemeente wil hiermee draagvlak creëren voor het groenbeleid en inbreng vanuit de samenleving ophalen.

Methodiek    

Uitrol van de enquête op 28 september 2021 via Onderzoekscentrum Drechtsteden; Enquête digitaal in te vullen via digitale link onderzoekscentrum Drechtseden naar bewonerspanel; Communicatie over de enquête via gemeentelijke sociale media (Facebook en Twitter); Sluiting enquête op 14 oktober 2021.

Deelnemers 

Aantal deelnemers 462 (compleet ingevuld)

47

Groenbeleidsplan 2022 – 2032 Hardinxveld-Giessendam

Inhoud enquête vragen gaan over:       

Waardering openbaar groen (gemeente en eigen buurt) Gebruik/ functie openbaar groen. Waarom is openbaar groen belangrijk? Tevredenheid en waardeoordeel (Hoe belangrijk vind je…?) kwantiteit, diversiteit en kwaliteit van het openbaar groen Prioriteiten in beheer openbaar groen Prioritering inzet gemeente op thema’s biodiversiteit, klimaatadaptatie, bescherming groen(structuren) incl. suggesties voor aanpak Eigen bijdrage/ participatie in het openbaar groen Betrokkenheid bij de rest van het proces groenbeleidsplan

Waardering hoeveelheid openbaar groen Hoe tevreden bent u over de hoeveelheid groen in uw woonbuurt?.

Conclusies  

Het grootste deel van de respondenten (47%) is (zeer) tevreden over de hoeveelheid openbaar groen in de gemeente, 26% is niet tevreden noch ontevreden, en 27% is ontevreden. Respondenten geven aan dat ze met name groen in de kernen en woonwijken missen en dat openbaar groen wordt opgeofferd voor bebouwing en bestrating.

Toelichting tevredenheid hoeveelheid groen, hoofdzaken tussen uit gepakt. Boven-Hardinxveld Veel opmerkingen over te weinig openbaar groen. Zeker 70% van de opmerkingen De Peulen Blij met het groen en parkjes. Kan beter worden onderhouden. Giessendam Gelijke verdeling tussen voldoende groen en te weinig groen. Neder-Hardinxveld Te veel stenen in tuinen, Te weinig groen, slecht onderhouden. Veel gemaakte opmerkingen zijn:

48

Auto’s die vies worden door bomen (vogelpoep etc.) Veel onkruid

Waardering tevredenheid onderhoud Hoe tevreden bent u over de wijze waarop het groen in uw woonbuurt onderhouden wordt (maaien, onkruid weghalen, snoeien etc.)

Conclusies  

13% van de respondenten is (zeer) tevreden over het onderhoudsniveau van het openbaar groen in de gemeente, (19%) is niet tevreden noch ontevreden, meer dan de helft 63% is ontevreden. De respondenten geven veelvuldig aan dat het onderhoud beter moet en ‘alerter’ kan: Maai- en bermbeheer wordt vaak genoemd als aandachtspunt. Men geeft aan dat het onderhoud sterk verschilt per plek. Overlast door onkruid wordt vaak genoemd.

Toelichting tevredenheid onderhoud groen, hoofdzaken tussen uit gepakt. Boven-Hardinxveld Veel onkruid, snoeibeeld is prima De Peulen Veel onkruid, vaker maaien Giessendam Goed onderhouden, wel veel onkruid Neder-Hardinxveld Veel onkruid Veel gemaakte opmerkingen zijn: Veel onkruid Na het gras maaien komt er veel maaisel op de verharding

49

Groenbeleidsplan 2022 – 2032 Hardinxveld-Giessendam

Rapport cijfer groen ? Welk rapportcijfer geeft u het groen in uw woonbuurt? (1 = zeer slecht, 10 = zeer goed)

Conclusies De respondenten geven het openbaar groen in de gemeente Hardinxveld-Giessendam gemiddeld een 6,2. Zij geven het openbaar groen in hun eigen buurt: Boven Hardinxveld een 5,2, De Peulen 6,6, Giessendam 6,5, Neder Hardinxveld een 5,7.

50

Waardering functie van groen in uw woonbuurt? Ontmoetingsplek

Conclusies  47% vindt groen als ontmoetingsplek (zeer) belangrijk. Bijna evenveel respondenten (48%) vindt groen Niet belangrijk – Onbelangrijk als ontmoetingsplek. 5% vindt groen onbelangrijk als ontmoetingsplek.  De woonbuurten Boven-Hardinxveld en Neder-Hardinxveld vinden groen (zeer) belangrijk als ontmoetingsplek. In Giessendam vindt 21% groen (Erg) onbelangrijk als ontmoetingsplek.

51

Groenbeleidsplan 2022 – 2032 Hardinxveld-Giessendam

Natuur

Conclusies  81% vindt groen met functie Natuur (zeer) belangrijk. Bijna evenveel respondenten (10%) vindt groen Niet belangrijk – Onbelangrijk, 11% vindt groen (Erg) onbelangrijk met functie Natuur.  Alle woonbuurten vinden groen (Erg) belangrijk (meer dan 80%) met de functie natuur. Sport, spelen en recreatie

Conclusies  64% vindt groen met functie sport, spel en recreëren (zeer) belangrijk. 22% van de respondenten vindt groen Niet belangrijk en 14% vindt groen (Erg) onbelangrijk met functie sport, spel en recreëren.  70% in De Peulen vind groen (Erg) belangrijk, in Neder-Hardixveld vindt 20% groen (Erg) onbelangrijk met de functie sport, spel en recreëren.

52

Hond uitlaten

Conclusies  21% vindt groen met functie honduitlaten (zeer) belangrijk. 14% van de respondenten vindt groen Niet belangrijk en 59% vindt groen (Erg) onbelangrijk met functie honduitlaten.  20% in Boven-Hardinxveld en De Peulen vinden groen (Erg) belangrijk. In alle woonbuurten vinden 60% groen (Erg) onbelangrijk met de functie honduitlaten. Educatie

 

37% vindt groen met Educatie functie (zeer) belangrijk. 38% van de respondenten vindt groen Niet belangrijk-Niet onbelangrijk en 16% vindt groen (Erg) onbelangrijk met functie educatie. 39% in Boven-Hardinxveld vindt groen (Erg) belangrijk met educatieve functie. Ca. 20% in Giessendam vindt groen met educatieve functie (Erg) onbelangrijk.

53

Groenbeleidsplan 2022 – 2032 Hardinxveld-Giessendam

Voedsel

Conclusie  21% vindt groen voor het verbouwen van Voedsel (stadlandbouw) (zeer) belangrijk. 33% van de respondenten vindt groen voor het Verbouwen van Voedsel Niet belangrijk-Niet onbelangrijk en 32% vindt groen (Erg) onbelangrijk voor het verbouwen van Voedsel.  Rond de 20% in Boven-Hardinxveld en De Peulen vindt groen (Erg) belangrijk voor verbouwen van voedsel. Ca. 23% Neder-Hardinxveld vindt groen voor het verbouwen van Voedsel (Erg) onbelangrijk.

54

Prioritering functie van groen in uw woonbuurt? Als u moet kiezen, welke functies vindt u dan het belangrijkst in uw woonbuurt? Zet de 6 functies op volgorde van wat u belangrijk vindt. Wat u het belangrijkst vindt zet u bovenaan (1. Erg belangrijk ) en wat u het minst belangrijk vindt zet u onderaan (6. Erg onbelangrijk).

Voedsel verbouwen

Educatie 4

Honden uitlaten

5 6

Sport, spel en recreëren

3 2 1

Natuur

Ontmoeting -300

-200

-100

0

100

200

300

400

Conclusie Natuur en sport, spel en recreëren vinden bewoners het meest belangrijk. Het minst belangrijk voor de omgeving was het uitlaten van de hond en voedsel verbouwen.

55

Groenbeleidsplan 2022 – 2032 Hardinxveld-Giessendam

Prioritering thema`s van groen in uw woonbuurt? Als u moet kiezen, welke functies vindt u dan het belangrijkst in uw woonbuurt? Zet de 6 functies op volgorde van wat u belangrijk vindt. Wat u het belangrijkst vindt zet u bovenaan (1. Erg belangrijk ) en wat u het minst belangrijk vindt zet u onderaan (5. Erg onbelangrijk).

Extra inzet op insecten

Kleur en Fleur

Bomen beschermen

Historische bomenrijen zichtbaar Klimaatverandering tegengaan

Conclusie Gevolgen van klimaatverandering tegengaan is als erg belangrijk beoordeeld, tevens ook minimaal aantal keer als onbelangrijk beoordeeld. Daarnaast vinden de respondenten Extra inzet op insecten en kleur en fleur erg belangrijk. Bomen beschermen tijdens nieuwbouw werkzaamheden en historische bomenrijen zichtbaar maken zijn als minst belangrijk beoordeeld.

Mooie / goede plekken? Waar in uw woonbuurt vindt u het openbaar groen mooi/goed? En waarom? Boven-Hardinxveld Tiendweg: veel groen, leuk recreëren. Nergens De Peulen Langs de A15 groenstrook: veel groen Langs de Peulenlaan en het Peulenpark Giessendam Westpark: kleurrijke beplanting, gevarieerd. Neder-Hardinxveld Bij de Wetering: leuk om te recreëren. Bomen langs de parallelweg

56

Kansen voor groen? Op welke plekken in uw woonbuurt ziet u kansen voor meer of beter groen? En waarom? Boven-Hardinxveld Overal, niet goed onderhouden De Peulen Te weinig parkeerplaatsen Het centrum, weinig groen Giessendam Geen Neder-Hardinxveld Geen

Probleem ervaren door groen? Zijn er plekken in uw woonbuurt waar u problemen ervaart door het openbaar groen? En waarom? (bijvoorbeeld door boomwortels, belemmering zicht, onverzorgd groen) Boven-Hardinxveld Veel onkruid Veel boomwortels De Peulen Veel onkruid Hinder van bomen Giessendam Veel onkruid Belemmering van zicht Boomwortels Neder-Hardinxveld Onverzorgd groen Overhangend groen Boomwortels

57

Groenbeleidsplan 2022 – 2032 Hardinxveld-Giessendam

Stelling: Overlast De meerwaarde van een groene woonbuurt weegt op tegen de mogelijke overlast van het openbaar groen.

Conclusie Meer dan 70% van de respondenten geeft aan dat de meerwaarde van groen opweegt tegen overlast.

Participatie in onderhoud (adoptie) De gemeente overweegt om op bepaalde plekken in de openbare ruimte het groen door inwoners te laten onderhouden. Bent u bereid om openbaar groen in uw woonbuurt vrijwillig te onderhouden (adopteren)?

Conclusie: Slecht 30% van de respondenten is bereid om te participeren in (onderhoud) van groen. Boven-Hardinxveld Als de belastingen omlaag gaan wel We houden het al bij Hangt van het groen af De Peulen Doen we al

58

Geen tijd Ligt aan de plek Te oud Giessendam Geen tijd en zin Wel als er middelen beschikbaar zijn Neder-Hardinxveld Hangt af van het groen en taken Is de taak van de gemeente

Extensivering maairegime De gemeente wil op meerdere locaties van 26 x maaien naar een regiem van 2x maaien en afvoeren. Welke locaties in uw wijk vind u hiervoor geschikt? Boven-Hardinxveld De dijken Geen De Peulen De dijken Geen Buiten de woonbuurt Groenstroken Giessendam Geen Delen in parken Bermen Neder-Hardinxveld Geen De bermen

59

Groenbeleidsplan 2022 – 2032 Hardinxveld-Giessendam

Heeft uw woning een tuin?

Ziet u mogelijkheden om uw tuin te vergroenen?

Conclusie: Ca. 10-15% van de respondenten ziet mogelijkheden om de eigen tuin te vergroenen. Toelichting: Boven-Hardinxveld Ik heb al veel groen De Peulen Al gedaan Giessendam Ik heb al veel groen Neder-Hardinxveld Ik heb al veel groen Al gedaan

60

Boom planten Bent u bereid om zelf een (extra) boom in uw eigen tuin te planten?

Conclusie 20-30% is bereid een (extra) boom te planten in eigen tuin. Boven-Hardinxveld Geen ruimte voor Heb al veel bomen De Peulen Geen ruimte voor Heb al veel bomen Giessendam Geen ruimte voor Heb al veel bomen Neder-Hardinxveld Geen ruimte voor Heb al veel bomen

61

Groenbeleidsplan 2022 – 2032 Hardinxveld-Giessendam

Advies vergroenen tuin Heeft u behoefte aan advies van de gemeente over wat u kunt doen om uw tuin meer te vergroenen?

Conclusie Minder dan 10% van de respondenten heeft behoefte aan advies vanuit de gemeente om de tuin te vergroenen.

Huishouden Hoe ziet uw huishouden eruit?

62

Verdere aandachtspunten Toelichting: Boven-Hardinxveld Vaker onkruid wieden Nee De Peulen Groen beschermen tegen voertuigen Opruimen hondenpoep Meer bomen en planten Groene obstakels om verkeer af te remmen Giessendam Groene daken Meer parkeerplekken Meer groen en bomen Overleg meer luister naar bewoners Neder-Hardinxveld Neem bewoners mee Nee Meer groen

63

Groenbeleidsplan 2022 – 2032 Hardinxveld-Giessendam

Verdere betrokkenheid Toelichting: Resultaten delen hoe? Wat delen? Hoe op hoogte van proces?

64

Belangrijkste conclusies  Het algemene beeld over de hoeveelheid openbaar groen is positief, maar kritisch.  Aantrekkelijk en afwisselend groen zijn belangrijk voor een prettige leefomgeving en dragen bij aan thema’s als biodiversiteit, klimaatadaptatie en gezondheid.  De respondenten zijn relatief ontevreden over het onderhoudsniveau van het openbaar groen. De respondenten geven aan zich te storen aan de hoeveelheid onkruid in de beplanting en in de verharding. Overlast wordt met name ervaren op het gebied van bomen, bladafval, zwerfafval, onkruid.  Natuur en ontspanning staan voorop bij het gebruik van de openbare ruimte.  De meerderheid van de respondenten denkt dat openbaar groen kan bijdragen aan thema’s als biodiversiteit, klimaatadaptatie en gezondheid en doet hiervoor suggesties.  Een beperkt aantal respondenten is bereid om of zetten zich al actief in om groen te onderhouden in de eigen buurt.  De respondenten geven aan weinig ruimte te zien voor vergroening op eigen terrein. Veel geven aan dat zij dit al hebben gedaan.  Respondenten willen betrokken worden bij het verdere proces van het groenbeleidsplan. Op basis van de resultaten en conclusies, zijn de belangrijkste thema’s en opgaven binnen het openbaar groen: 1. Voldoende openbaar groen binnen de kernen, met aandacht voor type groen (afwisselingdivers, plantkeuzes, ecologisch) en kwaliteit (beheer) 2.

Gebruik en beleving (mooi, ontspanning, rust spelen/sporten) centraal stellen bij de inrichting en het beheer van openbaar groen 3. Inrichting en beheer (maaien, bermen, snoeien) openbaar groen afstemmen op thema’s als biodiversiteit en klimaatadaptatie 4. Communicatie richting inwoners over groen verbeteren om bewustwording en participatie te vergroten 5. Inwoners actief betrekken en stimuleren bij groenmaatregelen. De gemeente Hardinxveld-Giessendam zal de resultaten van deze enquête gebruiken als input voor het nieuwe groenbeleid. Dit najaar stelt de gemeente een nieuw groenbeleidsplan op en wil zij de inwoners van Hardinxveld-Giessendam bij dit proces (blijven) betrekken. De vervolgstappen in dit proces zijn als volgt: -