Concept Omgevingsvisie Hardinxveld-Giessendam 2025.pdf

elkaar verbonden, zowel in het stedelijk gebied als in de polder, zodat de toegankelijkheid en beleving van het landschap verbeteren. Tegelijkertijd blijft het behoud van open landschap en biodiversiteit een prioriteit. Ook wordt ingezet op de aanleg van een boezemkanaal om waterbeheer en ecologische waarde te versterken. Met deze ontwikkelingen ontstaat een toekomstbestendig gebied waar natuur, recreatie en leefkwaliteit in balans zijn.

Toepassing vanuit de thema’s Sociaal, gezond en inclusief We zetten met ons dorp in op een groene omgeving die water omarmt. Dit binnen een gezonde, veilige en milieuvriendelijke leefomgeving. Ook hebben we daarbij aandacht voor een gezonde leefstijl van onze inwoners. Hieronder verstaan we zowel lichamelijke gezondheid, mentaal welbevinden, zingeving, kwaliteit van leven, meedoen en dagelijks functioneren. Ontmoeten is daarbij één van de essentiële behoeften. In bestaande en nieuwe buurten zetten we hierop in bij onder andere de (her)inrichting van de (openbare) ruimte. Ook de toegankelijkheid van de openbare ruimte en van gebouwen is daarbij van groot belang, met name voor mensen met een fysieke of mentale beperking. De openbare ruimte dient uit te nodigen tot bewegen.

We zetten in op verbetering van het leefmilieu in en rond ons dorp. Dit betekent een verbetering van de waterkwaliteit, zowel van de Giessen en de Merwede als van andere watergangen in ons dorp. Ten behoeve van het stimuleren van recreëren, sporten en buitenspelen maken we werk van een goede bodemkwaliteit. We versterken de rust en maken werk van het Schone Lucht Akkoord door in te zetten op minder permanente geluidshinder en luchtvervuiling als gevolg van de A15. Dit gebeurt aan de hand van de op dat moment geldende richtlijnen voor milieuthema’s.

Functiemix We streven naar een goede en evenwichtige ruimteverdeling binnen onze gemeente. Dit zowel voor de gebouwde als onbebouwde ruimte. Daarbij zetten we in om de openbare ruimte van bedrijventerreinen en ons centrum meer te vergroenen. Ook dient er voldoende ruimte en aandacht te zijn voor recreatie en ontmoeten. Dit kan al door kleine ontwikkelingen die hieraan bijdragen. Denk daarbij aan onder andere zitplekken, een jeu de boulesbaan, moestuinen, een pluktuin, etc.

Toekomstbestendig en circulair Duurzaamheid en circulariteit zijn een integraal onderdeel van alle toekomstige ontwikkelingen van de gemeente. De gemeente wil een actieve rol vervullen en een voorbeeldfunctie aannemen. Niet alleen op het gebied van de energietransitie wil de gemeente een nadrukkelijke rol spelen. We stimuleren ook een duurzaam ingerichte ruimte waaronder de openbare ruimte met extra aandacht voor groen, circulaire materialen, klimaatadaptatie en biodiversiteit. Voor klimaatadaptatie, waaronder het tegengaan van hittestress, verdroging en wateroverlast, is ruimte nodig bij toekomstige ontwikkelingen.

Verbonden in ruimtelijke structuren Bij toekomstige ontwikkelingen houden we nadrukkelijk rekening met de ruimtelijke (groen- en water)structuren en zetten we in om groen en water elkaar te laten versterken. Waardevolle historische (boom- en water) structuren behouden we. Daar waar mogelijk worden de ecologische verbindingszones versterkt en zo mogelijk uitgebreid.

37

38

Verbonden in mobiliteit We zetten in op het beter beleefbaar maken en verbeteren en uitbreiden van het fiets-, wandelen vaarnetwerk in het dorp en het buitengebied. Daarbij koppelen we deze verbindingen zoveel als mogelijk aan onze groenstructuren en geven we extra aandacht aan de noord-zuidverbindingen in het dorp om deze routes zo aantrekkelijk en verkeersveilig mogelijk te maken. De inzet van meer ruimte voor langzaamverkeer is daarbij ons streven om het autogebruik terug te dringen.

Uitvoering (programma) We gaan een programma onder de Omgevingswet creëren voor het versterken van de groenblauwe structuren in de gemeente. Zo kan invulling worden gegeven aan de ambitie van het beter verbinden van het dorp aan de rivier, meer ruimte voor water en groen in het dorp en de kwaliteit van het landschap. Onderdelen van het programma worden dan verder uitgewerkt. Het gaat onder andere om dijkversterkingsprojecten en het versterken van de groenblauwe structuren tot in de bestaande bebouwde gebieden.

39

40

Ontwikkelopgave 2 Duurzame mobiliteit

Uitvoering aan ambitie: Ontwikkeling van mobiliteit

Een goed verbonden gemeente met duurzame mobiliteit

Opgave Onze gemeente is in 2050 duurzamer en beter verbonden. Om dit te bereiken ligt onze blik op het verbeteren van de mobiliteit en het benutten van de geografische en ecologische kenmerken van het gebied. Naast het verbeteren van de onderlinge verbinding tussen de kernen zien we het verbeteren van de verkeersveiligheid als een belangrijke opgave. De aanleg van een tunnel onder het spoor door zien we als randvoorwaarde voor de ontwikkeling van ‘t Oog. Hierdoor kan de verkeersveiligheid op de spoorwegovergang ter hoogte van Binnendams worden geborgd en vergroot. We kiezen voor een robuust wegennet met een goede doorstroming op de hoofdroutes als alternatief voor verkeer door onze gemeente. Het STOMP principe (Stappen, Trappen, Openbaar vervoer, Mobility as service, Privé auto) is het uitgangspunt voor duurzame mobiliteit. Het creëren van verkeersluwe zones, veilige fietspaden en oversteekplaatsen kan hieraan bijdragen. Niet alleen bij ontwikkelingen maar ook in de bestaande woonen werkgebieden. Dit biedt ook kansen voor meer groen en water binnen het dorp. Om het gebruik van de privéauto te verminderen, stimuleren we andere vormen van vervoer, zoals de fiets (doorfietsroute van

Papendrecht naar Gorinchem), personenvervoer over water en het gebruik van de trein (MerwedeLingelijn). Met onze ligging aan het water en de verbinding hiermee met de regio wordt de nadruk gelegd op watergebonden bedrijvigheid. Het clusteren van bedrijven in dit segment kan helpen om een economisch duurzame en innovatieve regio verder te ontwikkelen. Dit sluit ook goed aan bij de circulaire economie.

Ambitie De A15 is een belangrijke levensader. Het is onze ambitie om de congestie op de A15 te verminderen. We zijn realistisch genoeg om te beseffen dat we dit niet gaan redden met alleen het aanbieden van alternatieve vormen van vervoer. Daarom blijven we samen met de regio lobbyen voor capaciteitsvergroting van de A15. Onze inzet is een robuust wegennet met goede doorstroming op de hoofdroutes als alternatief voor (sluip)verkeer door de gemeente. Daarmee ontstaan er mogelijk kansen om ook het dorp weer dichter bij de rivier te brengen en tegelijkertijd de bestaande woonen werkomgeving groener, watervriendelijker en gezonder (minder geluid en vervuiling) te maken.

De spoorwegovergang bij Binnendams is heel druk. Voor de realisatie van de 1e fase woningbouw in ‘t Oog is onderzocht wat de capaciteit is van de overweg. Die capaciteit is bijna bereikt. Om de 1e fase van ‘t Oog te kunnen realiseren moeten we enerzijds de capaciteit op de spoorwegovergang vergroten door de kruising ten zuiden van de spoorwegovergang aan te passen. Anderzijds moeten we maatregelen nemen om het aanbod van verkeer op de spoorwegovergang te beperken. Als we de rest van ‘t Oog willen ontwikkelen, moet er een duurzame oplossing komen. De enige maatregel met voldoende oplossend vermogen is de aanleg van een tunnel. De tunnel is randvoorwaardelijk voor de verdere ontwikkeling van ‘t Oog. Met alleen een tunnel zijn we er niet. Ook andere (doorgaande) wegen in ons wegennet moeten worden aangepast om de grotere hoeveelheid verkeer te kunnen afwikkelen. Dat is op het gebied van mobiliteit onze grootste ambitie. Gelijktijdig willen we het bezit en gebruik van de eigen privéauto terugdringen door, met toepassing van het STOMP-principe, andere vormen van vervoer aantrekkelijker te maken. Ook voor onze ondernemers zien wij hier een rol. Door het slim combineren van doelgroepenvervoer willen we samen met de regio Drechtsteden de verdere verschraling van het openbaar vervoer ondervangen. 41

Ontwikkelopgave 2 Duurzame mobiliteit

42

Dit draagt ook bij aan de verbetering van de verkeersveiligheid, de leefbaarheid en de kwaliteit van de openbare ruimte. Tevens zetten we in op: ▪ Kwaliteitsimpuls voor fietsvoorzieningen en een

netwerk zonder ontbrekende schakels; openbaar vervoer voor een multimodale bereikbaarheid van onze gemeente; ▪ Gezonde balans in parkeervraag en aanbod parkeervoorzieningen; ▪ Grotere verkeersveiligheid met aandacht voor kwetsbare weggebruikers. ▪ Betrouwbaar

Regio Het water draagt ook bij aan het verbeteren van de verbindingen met onder andere de Drechtsteden en Gorinchem via een waterbus en of watertaxi. Ook de aanleg van de snelfietsroute tussen Papendrecht en Gorinchem levert hier een positieve bijdrage aan. Dit verbetert de bereikbaarheid en draagt bij aan het terugdringen van de CO2uitstoot in de gemeente. Ook het ontwikkelen van stationsgebieden langs de MerwedeLingelijn en de realisatie van hubs vergroot de bereikbaarheid en de economische aantrekkelijkheid van HardinxveldGiessendam. Het beter verbinden van de bestaande voorzieningen met de stations en het inzetten van deelmobiliteit ten behoeve van de ‘first en last mile’ moet daar ook aan bijdragen.

Kaart en toelichting De kaart bij deze ontwikkelopgave op pagina 42 toont de plannen voor een verbonden dorp met duurzame mobiliteit. De focus ligt op een multimodaal bereikbaar gebied, waarbij verschillende vervoersmiddelen op elkaar aansluiten. Een van de speerpunten is het verbeteren van de verbindingen tussen de kernen, zodat inwoners zich efficiënt en duurzaam kunnen verplaatsen. De bereikbaarheid van belangrijke voorzieningen, zoals stations, is voor onze gemeente van belang. De verbinding tussen de A15 en ’t Oog wordt versterkt om de doorstroming te verbeteren. Daarnaast wordt ingezet op de ontwikkeling rondom de stations, wat nieuwe kansen biedt voor openbaar vervoer en regionale ontsluiting. We willen onze gemeente betrekken bij de bestaande mobiliteitsverbinding van de waterbus Drechtsteden. Om de mobiliteit verder te verduurzamen, wordt ingezet op deelmobiliteit, zoals deelauto’s en -fietsen. Mobiliteitshubs worden strategisch geplaatst en goed bereikbaar gemaakt, zodat overstappen tussen verschillende vervoersmiddelen soepel verloopt. Tegelijkertijd wordt autoverkeer verminderd en wordt sluipverkeer waar mogelijk voorkomen, om de leefbaarheid en veiligheid in het dorp te vergroten. Met deze maatregelen wordt een toekomstbestendige en duurzame mobiliteitsstructuur gecreëerd.

Toepassing vanuit de thema’s Sociaal, gezond en inclusief De gemeente streeft naar een goed bereikbare en verbonden leefomgeving, zowel binnen de gemeentegrenzen als richting de regio. Door te investeren in aantrekkelijke, veilige, milieuvriendelijke en toegankelijke infrastructuur bevorderen we duurzame mobiliteit en verkleinen we de kans op vervoersarmoede. Iedereen moet gebruik kunnen maken van het mobiliteitssysteem, ongeacht leeftijd, inkomen of fysieke beperking. Goede verbindingen maken het mogelijk om elkaar te ontmoeten voor werk, onderwijs, kinderopvang, recreatie en sport, wat bijdraagt aan de vitaliteit, gezondheid en samenhang van de gemeenschap. Ook de versterking van de bereikbaarheid tussen de kernen binnen de gemeente is hierbij een belangrijk aandachtspunt.

Functiemix Door goede verbindingen met onder andere de regio blijven we als gemeente aantrekkelijk voor onder andere bedrijven om zich hier te vestigen, maar ook voor werknemers doordat ze hier makkelijk kunnen komen. Met een goede bereikbaarheid kunnen we met een rijke mix aan voorzieningen ook inspelen op onder andere recreanten, inwoners, scholieren, etc. Bij eventuele nieuwe ontwikkelingen sturen we op een goede bereikbaarheid van onder andere bestaande voorzieningen. Daarnaast is bereikbaarheid randvoorwaardelijk voor het toevoegen van nieuwe functies. 43

Toekomstbestendig en circulair

Verbonden in mobiliteit

De goede bereikbaarheid, een aantrekkelijke mix van verschillende voorzieningen en onze ligging aan het water en groene landschap bepalen de leefbaarheid van onze gemeente. Door te sturen op een duurzame mobiliteit ontstaan er kansen voor minder autogebruik en meer ruimte voor onder andere groen en bewegen. Dat draagt niet alleen bij aan de leefbaarheid, maar ook de aantrekkelijkheid van onze gemeente en de gezondheid van onze inwoners. Voorwaarde is dat er voldoende vulpunten zijn voor alternatieve brandstoffen en laadcapaciteit.

We hebben de ambitie om te groeien. Onder andere door nieuwe woningbouwlocaties te ontwikkelen. Dat betekent dat we er ook voor moeten zorgen om de toenemende mobiliteitsdruk in goede banen te leiden. Door het slim combineren van doelgroepenvervoer willen we samen met de regio Drechtsteden de verdere verschraling van het openbaar vervoer ondervangen. Daarnaast zijn we voor versterking van de multimodale bereikbaarheid van onze gemeente waarbij we inzetten op vermindering van het autogebruik. We zorgen ervoor dat iedereen toegang heeft tot het mobiliteitssysteem in onze gemeente.

Verbonden in ruimtelijke structuren Om goed verbonden te zijn en te blijven benutten we onze bestaande infrastructuur. Bijvoorbeeld door realisatie van goede overstappunten, betere benutting van bestaande (fiets)verbindingen, het creëren van multimodale overstapplaatsen (hubs) en logistieke hubs voor efficiënter vervoer. Met de opgave om het autogebruik terug te dringen richten we ons op het verbeteren en uitbreiden van het fiets-, wandel- en vaarnetwerk in het dorp en het buitengebied. Daarbij koppelen we deze verbindingen zoveel als mogelijk aan onze water- en groenstructuren om ze zo aantrekkelijk te maken. De noord-zuidverbindingen in het dorp krijgen daarbij extra aandacht.

44

Uitvoering In een programma onder de Omgevingswet werken we het thema mobiliteit in onze gemeente verder uit. Zo kunnen we bijvoorbeeld invulling geven aan de ambitie om een multimodale gemeente te zijn en hoe we dat precies gaan doen. Daarbij kan onder andere worden gekeken naar specifieke gebieden waaronder de spoorzone, stationsomgeving, A15 en dergelijke.

Ontwikkelopgave 3 Samen fijn, veilig en gezond wonen

Uitvoering aan ambitie: Ontwikkeling van ‘t Oog

Een dorp waar het samen fijn, veilig en gezond wonen is

Opgave De focus voor de komende jaren ligt voor onze gemeente op een gezonde, veilige, sociale en inclusieve leefomgeving. Daarbij zoeken we naar een balans tussen behoud van de gemeenschapszin en de noodzaak voor meer (ontwikkel)ruimte en verbindingen. Er dienen voldoende nieuwe woningen te worden gebouwd conform het woonbehoefteonderzoek. Niet alleen voor onze eigen behoefte maar ook deels voor de regionale. Daarbij biedt hogere bebouwing op de schaal van ons dorp, met name rondom de stations in de kern Neder-Hardinxveld en passend bij het karakter van het dorp, goede kansen voor onder andere betaalbare woningen. In het dorp denken we aan herstructureren, transformeren en verdichten om ruimte te maken voor nieuwe ontwikkelingen maar ook om de kansengelijkheid in kwetsbare wijken te vergroten. Naar buiten, direct rondom de kernen dient er op een passende wijze gebouwd te worden. Dit mede om de leefbaarheid en voorzieningen in stand te houden. Als gemeente willen we bijdragen aan een toekomstbestendige woon- en leefomgeving. Zo kan iedereen op een veilige en gezonde manier ouder worden, meedoen naar vermogen met regie op hun eigen leven.

Bij nieuwe initiatieven (met name nieuwe wijken) is het belangrijk om de 3-30-300 regel toe te passen. Hiermee wordt bedoeld dat vanuit een huis minstens 3 bomen te zien zijn, 30% van de wijk bedekt is door schaduw van boomkruinen en op 300 meter een aangename (groene) plek kan worden bereikt. Dit levert een gezondere, minder hete wijk op, met gezondere inwoners. Om onze leefomgeving veilig te houden en veiliger te maken, zetten we in op het omgaan met hevige weersomstandigheden, overstromingsgevaar, droogte en gaan we hittestress tegen. Dit doen we met een goed waterpeilbeheer, een wijkgerichte aanpak, strengere richtlijnen voor nieuwe projecten en bijvoorbeeld het stimuleren van minder verharding in tuinen.

Ambitie We zetten in op groei van het dorp en het realiseren van een meegroeiend aanbod van voorzieningen en behoud van de leefbaarheid. Nieuwbouwprojecten benaderen we met een brede visie op de woonomgeving, groen, spelen en voorzieningen. Dat doen we passend bij de kwaliteit van het dorp. Groei gaat hand in hand met versterking van de

Vanuit onze inwoners is er grote behoefte aan meer nieuwe woningen binnen onze gemeente. We gaan daar invulling aan geven met de bouw van nieuwe woningen in het gebied tussen de MerwedeLingeLijn en de Betuweroute, ten noorden van de kern van Neder-Hardinxveld. Naast een bedrijventerrein in de westpunt van het gebied, is het de bedoeling dat er minimaal 1.500 woningen gebouwd gaan worden mits dit goed verkeerskundig ontsloten kan worden. Op dit moment is er een onherroepelijk bestemmingsplan alleen voor de eerste fase. Deze behelst 170 woningen en komen ten oosten van de Polderweg. De planning is nog niet definitief. Naar verwachting worden de eerste woningen vanaf 2027 opgeleverd. De werkzaamheden voor fase 1 zijn in voorbereiding. Daarnaast wordt gewerkt aan een zogenoemd ambitiedocument voor het hele plangebied ’t Oog waarvan de ontsluiting van het gebied een belangrijk onderdeel vormt. Het gaat hier om de totale invulling van het terrein, dus inclusief de bouw van de woningen en de aanleg van groenzones en een tunnel. Tenslotte wordt gewerkt aan de financiering voor de infrastructuur van het gebied. 45

Ontwikkelopgave 3 Samen fijn, veilig en gezond wonen

46

landschappelijke structuren tot in het dorp. Ook op het gebied van sport en cultuur zorgen we dat we aantrekkelijk blijven. We zoeken de samenwerking tussen sportverenigingen om ruimte en kennis te optimaliseren. Op het gebied van de ontwikkeling en het beheer van sport- en zwemvoorzieningen kijken we regionaal wat kan en lokaal wat moet.

Regio De regio zet in op versterking van het aanbod aan passende woningbouw. Aansluiting bij de bevolkingsopbouw is hierbij de focus. Doorgroei is verder een kans om het benodigde woningaanbod te realiseren. De regio zet bovendien in op het versterken van de bestaanszekerheid en kansengelijkheid van de inwoners door een leven lang ontwikkelen te realiseren.

Kaart en toelichting De kaart bij deze ontwikkelopgave op pagina 46 toont de visie op wonen in een dorp waar samenleven, veiligheid en gezondheid centraal staan. We zetten in op een gevarieerd woningaanbod dat aansluit bij de behoeften van verschillende doelgroepen, zoals ouderen, starters en gezinnen. Rondom de stations (ook nabij ‘t Oog) wordt ruimte gecreëerd voor hogere bebouwing en een hogere dichtheid aan woningen, zodat inwoners die minder afhankelijk willen zijn van de auto hier comfortabel kunnen wonen. Deze locaties bieden niet alleen een goede bereikbaarheid, maar dragen ook bij aan een

levendige en duurzame woonomgeving. Ook wordt gekeken naar uitbreiding van woningbouw in BovenHardinxveld en in ’t Oog, waarbij voorzieningen en groen worden meegenomen in de plannen. De grotere uitbreidingsgebieden bevinden zich aan de randen van het dorp en worden op een dorpse en landschappelijk passende manier ontwikkeld. Naast wonen is er ook aandacht voor sport, bewegen en ontmoeten, wat bijdraagt aan de sociale gebondenheid en de fysieke en mentale gezondheid van de inwoners. Ook hier doen we regionaal wat kan en lokaal wat moet. We zetten in op de realisatie van levensloopgeschikte woningen. Dit zorgt voor doorstroom binnen onze gemeente, waarbij ouderen langer thuis kunnen wonen. Met deze aanpak wordt Hardinxveld-Giessendam een aantrekkelijke en toekomstbestendige plek voor iedereen.

Toepassing vanuit de thema’s Sociaal, gezond en inclusief We zetten in op het versterken van de gemeenschapszin door meer ruimte te creëren voor sport, beweging en ontmoetingen in de openbare ruimte. Dit draagt bij aan een gezonde leefstijl en stimuleert onderlinge verbondenheid tussen inwoners. Binnen het toekomstige woningaanbod leggen we de nadruk op de realisatie van levensloopgeschikte woningen. Deze woningen zijn geschikt voor verschillende levensfasen en maken het mogelijk dat ouderen of mensen met een zorgbehoefte langer zelfstandig kunnen blijven wonen. Wanneer

zij verhuizen naar een passende woning, komt er tegelijkertijd ruimte vrij in de reguliere woningvoorraad voor starters en jonge gezinnen. Zo bevorderen levensloopgeschikte woningen een natuurlijke doorstroming binnen de gemeente. Bij de ontwikkeling van nieuwe woningen is het daarnaast van groot belang dat er een goed voorzieningenniveau is, zodat inwoners gemakkelijk toegang hebben tot voorzieningen zoals winkels, gezondheidszorg, culturele instellingen en openbare diensten. Dit draagt bij aan de leefbaarheid en zorgt ervoor dat de nieuwe woonwijken goed geïntegreerd zijn in de bestaande structuur van de gemeente. Daarnaast wordt ingezet op duidelijke informatievoorziening rondom zelfstandig wonen en de beschikbare woonopties in verschillende levensfasen. Veilig, gezond en milieuvriendelijk wonen houdt ook in dat voor nader aan te wijzen woongebieden scherpere normen gelden voor geluid bij activiteiten en geluid bij bedrijven en industrieterreinen. Dit geldt ook voor trillinghinder, geurhinder indien de praktijk daar aanleiding toe biedt en lichthinder. In de programma’s en/of het omgevingsplan wordt dit nader gedetailleerd.

Functiemix We bouwen voldoende nieuwe woningen (o.a. ontwikkeling ‘t Oog) voor onze inwoners en (deels) voor de regio conform het woonbehoefteonderzoek. Dit voor verschillende doelgroepen. Bij de toevoeging van woningbouw zorgen we voor een passend aanbod aan (maatschappelijke) voorzieningen, denk aan onder andere een huisarts, tandarts, 47

kerk, supermarkt, kinderdagverblijf en onderwijs. We bieden ook meer ruimte voor sport (voldoende aanbod voor sportgelegenheden afgestemd op de behoefte) en ontmoeten. Dit laatste zien we met name in de inrichting van de openbare ruimte en het versterken van de maatschappelijke voorzieningen als ontmoetingsplaats.

Toekomstbestendig en circulair Door toevoeging van een mix van verschillende programma’s dragen we zorg voor het in stand houden van de leefbaarheid. Met herstructureren (sloop–nieuwbouw) en transformeren realiseren we meer ontwikkelruimte en ruimte voor groen. Ontwikkelingen aan de rand van het dorp dienen passend te zijn bij het landschap. Bij ontwikkelingen, zowel in nieuw te realiseren gebieden als de bestaande kernen, houden we rekening met de pijlers van Toekomstbestendig bouwen: ▪ Circulair ▪ Natuurinclusief en biodiversiteit ▪ Klimaatadaptatie ▪ Energie ▪ Duurzame mobiliteit ▪ Gezonde leefomgeving We stimuleren zonne-energie en energiebesparing in bestaande woningen. De energietransitie zelf heeft een ruimtelijke weerslag. Duurzaamheid is daarom integraal onderdeel van alle toekomstige 48

ontwikkelingen van de gemeente. De gemeente wil een actieve rol vervullen en een voorbeeldfunctie aannemen. De gemeente stimuleert ook duurzaam ondernemen. Bij bouw gaat het om duurzaam bouwen, denk aan isolerende maatregelen en herbruikbare materialen. Voor klimaatadaptatie, waaronder het tegengaan van hittestress, verdroging en wateroverlast, is ruimte nodig bij toekomstige ontwikkelingen.

Verbonden in ruimtelijke structuren Bij toevoeging van nieuwe ontwikkelingen, dragen we zorg voor voldoende waterberging, groen en bewegen. Zo nodigt de leefomgeving uit tot een gezonde leefstijl. De ruimte wordt optimaal benut door verdichting in de bestaande kernen. Waarbij we groen de ruimte geven in de openbare ruimte. Ook zal een organische verbinding moeten worden gecreëerd tussen nieuwe woonkernen als ‘t Oog en het centrum, om de (sociale) verbinding tussen verschillende delen van ons dorp te garanderen. De openbare ruimte draagt bij aan een 24/7 gevoel van sociale veiligheid, al blijft dit een subjectief thema. Dit gebeurt door gericht keuzes te maken voor de gebouwde en onbebouwde ruimte. De openbare ruimte is toegankelijk ingericht, zodat ook personen die mindervalide zijn, gebruik kunnen maken van deze gebieden.

Verbonden in mobiliteit Doordat er meer woningen worden toegevoegd in ons dorp, zal de druk op de mobiliteit toenemen. Daarom maken we de keuze om autogebruik te verminderen en fiets- en OV-gebruik te stimuleren. Verdichting vindt plaats rondom multimodale knooppunten en vraagt om versterking van de aantrekkelijkheid van de stationsomgeving. We versterken de fietsverbindingen en het openbaar vervoer. We geven een kwaliteitsimpuls aan de fietsvoorzieningen en creëren een netwerk zonder ontbrekende schakels wat zorgt voor verhoging van het fietsgebruik. Aangescherpt parkeerbeleid draagt bij aan verlichting van de parkeerdruk en creëert ruimte voor andere functies. Ook onze bedrijven kunnen een bijdrage leveren aan het terugdringen van de automobiliteit.

Voor de nieuwe woningbouwontwikkelingen zullen wij plannen verder uitwerken en voorbereiden, bijvoorbeeld in ‘t Oog. Dit is voor onze gemeente een belangrijke ontwikkeling die een zorgvuldige afweging vraagt in relatie tot het landschap en de ontsluiting van het bestaande dorp. Wij overwegen voor deze gebiedsontwikkeling een programma onder de Omgevingswet op te stellen met bijvoorbeeld een gebiedsvisie. Zo kan invulling worden gegeven aan de verschillende ambities die we hebben.

Uitvoering Wonen is voor onze gemeente een belangrijk thema en daarbinnen is de bouw van voldoende woningen een belangrijke opgave. Er is een grote behoefte aan woningen om de leefbaarheid van onze kernen te behouden en verbeteren. Op het gebied van wonen maken wij een volkshuisvestingsprogramma onder de Omgevingswet waarin wij invulling geven aan de wijze waarop we de verschillende ambities willen realiseren.

49

50

Ontwikkelopgave 4: Een veerkrachtige economie

Uitvoering aan ambitie: Samenwerking bedrijven

Dorp aan het water met een veelzijdige en veerkrachtige economie

Opgave

Ambitie

We zetten de ruimte die we hebben efficiënt in. Dit doen we door ons primair binnen de contouren van bestaande bedrijventerreinen te richten op optimalisatie en betere benutting van de terreinen. Grote uitdaging daarbij is de transitie naar een circulaire bedrijfsvoering en nieuwe vormen van energieopwekking- en afname. De uitbreidingsmogelijkheid buiten de bestaande bedrijventerreinen is beperkt. Waar er nog wel ruimte ontstaat gaan we selectief om met de uitgifte van gronden.

Onze ambitie is om een gemeente te zijn met een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor hoogwaardige, duurzame, innovatieve bedrijven in de maritieme (maak)industrie, logistiek en zakelijke dienstverlening. We willen onze positie in de regio versterken en doen actief mee in de regio. We faciliteren bedrijven die investeren in mensen, toekomstbestendige sectoren en innovatie gekoppeld aan onderwijs en maatschappelijke opgaven.

We werken aan een toekomstbestendige en klimaatadaptieve landbouw waarbij het effect van versnelde bodemdaling door droogte en hitte wordt beperkt. Daarnaast richten we ons op energievoorzieningen en innovatieve pilots op het gebied van duurzaamheid. Het onderwijs en de arbeidsmarkt brengen we meer naar elkaar toe en we blijven zorgen voor een goede bereikbaarheid van onze gemeente.

Voor de landbouwsector zien we een aantal kansen. Deze vormen een belangrijke basis voor de transitie naar een duurzame en vitale toekomst. Kernbegrippen zoals kringlooplandbouw, biodiversiteit, waterbeheer en landschapsbehoud staan daarbij centraal. Ook de versterking van regionale voedselsystemen en het bevorderen van economische vitaliteit spelen een belangrijke rol. Binnen onze gemeente is er volop ruimte voor nieuwe vormen van agrarisch grondgebruik die niet alleen respectvol omgaan met de unieke kwaliteiten en omstandigheden van het landschap, maar ook de economische waarde ervan kunnen versterken. Dit betreft integrale, ruimtelijke

De onderlinge verbondenheid tussen bedrijven in Hardinxveld-Giessendam is een belangrijke kracht. Een grote scheepswerf kan niet zonder het MKB-bedrijf dat de elektrotechniek verzorgt of het bouwbedrijf dat de betimmering regelt. We kunnen met recht spreken van een bouwcluster en een maritiem cluster. Een voorbeeld daarvan is te zien bij een bedrijf aan de Rivierdijk dat actief is in de bouw en exploitatie van riviercruises. Verschillende bedrijven die gevestigd zijn in het dorp hebben daar een aparte unit om zo de samenwerking op locatie te optimaliseren. De bouw van het pand is ook nog eens verzorgd door een lokale aannemer. Kortom: een mooi voorbeeld hoe bedrijven elkaar weten te vinden, elkaar aanvullen en samen aan internationaal toonaangevende producten werken.

51

Ontwikkelopgave 4 Een veerkrachtige economie

52

oplossingen waarbij innovatieve en extensieve (vee-)teelt hand in hand gaan met zorginitiatieven, recreatie, energieopwekking, ecologie, biodiversiteit en natuurbehoud.

Regio Om onze economie aantrekkelijk en toekomstbestendig te houden zetten we in op regionale voorzieningen zoals voortgezet- en beroepsonderwijs, zorgvoorzieningen, sportvoorzieningen en recreatie. Dit om de leefbaarheid te verhogen en de regio aantrekkelijk te houden en te maken voor zowel onze inwoners als bedrijven. Daarnaast zullen we als gemeente voldoende ruimte moeten bieden aan woningbouw zodat werknemers zich dicht bij hun werk kunnen vestigen.

Kaart en toelichting De kaart op pagina 52 laat de ontwikkelopgaven zien voor een dorp met een veelzijdige en veerkrachtige economie. We zetten langs de Merwede in op clustering van hoogwaardige, duurzame en maritieme (maak)industrie, wat de regionale economie versterkt en werkgelegenheid stimuleert. Daarnaast blijft er ruimte voor reguliere bedrijventerreinen, waar diverse sectoren zich kunnen vestigen en ontwikkelen, passend bij de milieuzonering nieuwe stijl.

Op het gebied van energieopwekking wordt gekozen voor zonnevelden en kleinschalige innovatieve vormen van windenergie in het buitengebied en op bedrijventerreinen als duurzame bron. Daarbij werken we aan het meer lokaal en regionaal inrichten van het energiesysteem. Hierbij speelt een lokale energiecoöperatie een belangrijke rol. Daarentegen willen we in onze gemeente wegblijven van grootschalige windenergieopwekking, maar juist zoeken we naar meer inpasbare vormen van duurzame energie. We streven ernaar om energie- en klimaatbestendig te zijn door slimme oplossingen toe te passen die bijdragen aan een duurzame toekomst.

Toepassing vanuit de thema’s Sociaal, gezond en inclusief Het versterken van onze bedrijvigheid en landbouw in onze gemeente biedt (extra) werkgelegenheid voor de lokale en regionale bevolking. Dit draagt bij aan de economische stabiliteit en zorgt voor een grotere verbondenheid tussen inwoners die in de regio werken. Bedrijven in de prominente aanwezige sectoren (maritiem, bouw en infra) creëren niet alleen directe werkgelegenheid, maar ook banen in ondersteunende sectoren, zoals transport, detailhandel en administratie. Ook liggen er kansen voor het onderwijs.

Bedrijvigheid kan zowel positieve als negatieve invloeden hebben op het sociale aspect van onze gemeenschap en het milieu. Het biedt werkgelegenheid en economische kansen, maar kan ook leiden tot veranderingen in de gemeenschap, fysieke leefomgeving en sociale structuren. We vinden het belangrijk om een balans te vinden tussen economische ontwikkeling en het behoud van sociale cohesie, milieukwaliteit en gezondheid. Dit geldt voor thema’s als geluid bij bedrijven en industrieterreinen, een passende milieuzonering nieuwe stijl, lichthinder, geurhinder en veiligheidscontouren.

Functiemix In onze gemeente kennen we een mengeling van industriële, commerciële en agrarische activiteiten. Deze rijke functiemix biedt voordelen zoals de diversiteit van werkgelegenheid, een dynamische economische structuur en kansen voor innovatie. Uiteraard zien we ook uitdagingen, bijvoorbeeld op het gebied van ruimtegebruik, milieubeheer, en de balans tussen stedelijke en agrarische ontwikkelingen.

Toekomstbestendig en circulair Een veerkrachtige economie dient toekomstbestendig te zijn waarbij ook voldoende aandacht uit moet gaan 53

naar het inrichten van een duurzaam en betrouwbaar energiesysteem. Ook voor circulariteit geldt dat er voldoende ruimte gereserveerd moet zijn om op dit gebied de juiste voorzieningen te faciliteren. Aantrekkelijke, duurzame en goed bereikbare bedrijventerreinen met een nadrukkelijk onderscheid in watergebonden en reguliere bedrijven vormen daarbij het uitgangspunt. Daarbij kijken we ook naar onder andere aspecten als duurzaam bouwen, klimaatadaptatie en biodiversiteit. Voor een toekomstbestendige landbouw zien we een duurzame vorm met kringlooplandbouw, biodiversiteit, waterbeheer en landschapsbehoud.

Verbonden in ruimtelijke structuren Voor een veelzijdige en krachtige economie zetten we in op het verbeteren van de bestaande ruimtelijke structuren van onder andere de bestaande (watergebonden) bedrijventerreinen maar ook de infrastructuur daar naartoe. Voor wat betreft de landbouw sluiten we aan bij het bestaande landschap en de daarbij behorende structuren. Daarbij gaat het om bestaande water-, verkavelings- en lintstructuren. Deze waarden dienen zoveel als mogelijk in stand gehouden te worden.

54

Verbonden in mobiliteit Een goed bereikbare gemeente draagt bij aan een veerkrachtige economie. We maken de keuze daarbij om in te zetten op een transitie naar een slim en duurzaam mobiliteitssysteem dat de doelen van bereikbaarheid, verkeersveiligheid, leefbaarheid en duurzaamheid combineert. Onder andere een efficiëntere goederenstroom maakt daar onderdeel vanuit evenals een groter aandeel van de fiets en OV in de modal split, de verdeling van de (personen) verplaatsingen over de vervoerwijzen (modaliteiten). Voor onze economie en een goede bereikbaarheid is het vergroten van de capaciteit van de A15 essentieel. Daarom zullen we onze lobby, samen met de regio, bij het Rijk voortzetten.

Uitvoering De economie/bedrijvigheid is een belangrijke pijler van onze gemeente. Daarbij werken we in de uitvoering van opgaven en ambities nauw samen met ondernemers. Natuurlijk hebben zowel ondernemers als de gemeente ieder eigen verantwoordelijkheden en bevoegdheden in de uitvoering ervan, maar we voelen de verantwoordelijkheid om samen de acties op te pakken en onze ambities te behalen.

Ontwikkelopgave 5 Toekomstbestendig centrum

Uitvoering aan ambitie: Ontwikkeling centrum

Een dorp met ruimte voor horeca, winkels en (wijk)voorzieningen

Opgave

Ambitie

We zetten in op de versterking en toekomstbestendigheid van het centrum van Neder-Hardinxveld. Dit betekent een levendig en veelzijdig centrum met een goede balans tussen horeca, winkels, (maatschappelijke) voorzieningen en ontmoetingsplekken. Door herontwikkeling ontstaat er ruimte voor woningbouw, groen en een aantrekkelijke openbare ruimte. Vergroening draagt bij aan een aantrekkelijke, klimaatbestendige leefomgeving.

Onze ambitie is om het centrum van BenedenHardinxveld-Giessendam aantrekkelijker en groener te maken. We stimuleren een samenhangend winkelaanbod en diverse horecagelegenheden met levendige ontmoetingsplekken inclusief ruimte voor activiteiten. We geven meer ruimte aan voetgangers en fietsers door het autoverkeer te verminderen en duurzame mobiliteit te stimuleren. Dit is ook van belang bij herontwikkeling en het toevoegen van woningen in het centrum. De Giessen maken we beter zichtbaar en beleefbaar. Daarmee sluiten we aan bij de historische structuur en het karakter van onze gemeente: dorp aan het water. Door klimaatadaptieve maatregelen, zoals meer groen en minder verharding, zorgen we voor een toekomstbestendige en prettige leefomgeving.

Een goede (infrastructurele) verbinding tussen ’t Oog en het centrum is belangrijk. Dit draagt namelijk bij aan de levensvatbaarheid van bestaande winkels en voorzieningen in het centrum. Ook heeft het aantrekkingskracht voor nieuwe ondernemers. Daarnaast zorgt een goede verbinding voor de inwoners van ’t Oog voor nabijheid van winkels, horeca en andere voorzieningen. Wel is het denkbaar dat er kleinschalige wijkvoorzieningen in ’t Oog gerealiseerd worden. Deze mogen de (detailhandels) structuur in het centrum niet aantasten. In Boven-Hardinxveld is er ruimte voor kleinschalige (detailhandel)voorzieningen, zoals een supermarkt.

“Zet een stip op de horizon: hoe ziet het centrum er over 10 tot 15 jaar eruit?”. Dat was de oproep van winkeliers en andere betrokken ondernemers voorafgaand aan het opstellen van de centrumvisie. Daarom zijn er samen met hen inspirerende droombeelden opgesteld. Deze beelden zijn geen benadering van hoe herontwikkeling er precies uit gaat zien, maar geven krachtig weer wat de onderliggende principes zijn: commerciële plinten met ruimte voor horeca, ruimte voor groen, aangename plekken om te verblijven, verbinding met de Giessen, minder (zichtbare) aanwezigheid van de auto en ruimte voor woningbouw. Zo maken we het centrum levendig én toekomstbestendig.

Regio Het centrum van Neder-Hardinxveld vervult primair de behoefte van de eigen inwoners en heeft een beperkte toestroom van bezoekers uit omliggende gemeenten. Met het versterken van het centrum trekken we meer bezoekers van buitenaf. Zeker als dit hand in hand gaat met het versterken van recreatieve voorzieningen langs het water en in de Alblasserwaard.

55

Ontwikkelopgave 5 Toekomstbestendig centrum

56

Kaart en toelichting De kaart bij deze ontwikkelopgave op pagina 56 toont het toekomstbestendig centrum van onze gemeente en divers andere voorzieningen binnen onze gemeente. In Neder-Hardinxveld is het levendige centrum gevestigd waar we willen inzetten op een samenhang van horeca, winkels, ontmoetingsplekken en wonen. Daarnaast zijn er nog twee locaties waar een supermarkt is gevestigd: één in Neder-Hardinxveld en één in Boven-Hardinxveld.

Toepassing vanuit de thema’s Sociaal, gezond en inclusief Een levendig centrum versterkt de sociale cohesie en draagt bij aan een gezond en aantrekkelijk woon- en leefklimaat. Door ontmoetingsplekken en voorzieningen te verbeteren, bevorderen we het gemeenschapsgevoel en maken we het dorp aantrekkelijker voor jong en oud. Door het toevoegen van woningbouw voor verschillende doelgroepen in het centrum is er nabijheid van voorzieningen. Zowel voor jongeren als ouderen draagt dit bij aan een plek waar het prettig wonen is en toegankelijkheid voor iedereen. We stimuleren ook een gezonde leefstijl door ruimte te bieden voor beweging en sport. Het centrum wordt daarmee een plek waar inwoners van alle leeftijden elkaar kunnen ontmoeten, actief kunnen zijn en genieten van culturele en sociale

activiteiten. Deze veelzijdigheid maakt het dorp niet alleen aantrekkelijker, maar draagt ook bij aan de fysieke en mentale gezondheid van de inwoners, waardoor de levenskwaliteit in de gemeenschap wordt verhoogd.

Functiemix Wij stimuleren een samenhangend aanbod van winkels, horeca, wonen en voorzieningen, zodat het centrum niet alleen een plek is om te winkelen, maar ook een aantrekkelijke verblijfsruimte biedt. Door detailhandel te concentreren in het centrum kunnen ondernemers profiteren van een hogere bezoekersstroom en wordt leegstand tegengegaan. Daarnaast is er ruimte voor andere voorzieningen die het centrum als geheel kunnen versterken, zoals (para)medische zorg en cultuur.

Toekomstbestendig en circulair Een toekomstbestendig centrum betekent dat we rekening houden met veranderingen in de samenleving en het klimaat. We maken het centrum compacter en overzichtelijker, zodat er plek komt voor nieuwe woningen en meer groen en water. Door minder verharding en meer groen toe te passen, wordt het centrum niet alleen mooier en leefbaarder, maar ook beter bestand tegen klimaatverandering. We stimuleren duurzame bouwtechnieken en een circulaire economie. 57

58

Verbonden in ruimtelijke structuren

Uitvoering

Het toekomstbestendig centrum en andere voorzieningen sluiten aan op de bestaande hoofdgroenstructuur, waardoor een prettige en gezonde leefomgeving wordt gecreëerd. We versterken de verbindingen tussen bebouwing en groen, zodat inwoners en bezoekers op een natuurlijke manier worden uitgenodigd om de openbare ruimte te gebruiken. De historische structuur van de Giessen maken we beter beleefbaar, door deze visueel en functioneel te integreren in de ruimtelijke inrichting. Dit draagt niet alleen bij aan de ruimtelijke kwaliteit, maar ook aan de identiteit en het toeristische potentieel van het dorp.

Het aantrekkelijk en toekomstbestendig maken van het centrum is een belangrijke opgave voor onze gemeente. We willen dat het centrum een fijne plek is om te wonen, winkelen en elkaar te ontmoeten. Daarom kijken we naar manieren om het autogebruik te verminderen. Verkeersstromen en parkeerplaatsen worden zo geïntegreerd dat het niet ten koste gaat van verblijfskwaliteit en groen. Dit betekent niet dat mensen nergens meer kunnen parkeren, maar dat we zoeken naar slimme oplossingen. Zo ontstaat er meer ruimte voor nieuwe woningen, bredere trottoirs, gezellige pleinen en meer groen, wat het centrum mooier en leefbaarder maakt.

Verbonden in mobiliteit Een goed bereikbaar en verkeersveilig centrum is essentieel voor de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van onze gemeente. Wij verbeteren de bereikbaarheid door in te zetten op duurzame mobiliteit, met een sterkere focus op fietsen, wandelen en openbaar vervoer. Het centrum blijft bereikbaar per auto. We houden rekening met een passende parkeernorm. We zetten in op het efficiënter gebruiken van de beschikbare ruimte en creëren meer ruimte voor groen en verblijfskwaliteit. Door de stationsomgeving aantrekkelijker te maken en de verbindingen tussen het centrum en omliggende wijken te verbeteren, zorgen we voor een soepele doorstroming en een prettige reiservaring. 59

60

4. Werken met de omgevingsvisie​ De omgevingsvisie van onze gemeente geeft op hoofdlijnen de gewenste ontwikkeling van de leefomgeving weer. De volgende stap is de visie samen uitvoeren. De ontwikkeling van de leefomgeving kan met behulp van verschillende instrumenten en projecten worden uitgevoerd. Dit hoofdstuk geeft richting aan de uitvoering, dus hoe we de visie gaan realiseren. We gaan in op de noodzaak om flexibel te zijn bij de uitvoering van de omgevingsvisie en ons aan te kunnen passen als ontwikkelingen daarom vragen. De inbedding van de omgevingsvisie in de gemeentelijke beleidscyclus laat de samenhang zien tussen de instrumenten omgevingsvisie, programma en omgevingsplan. Tenslotte beschrijven we hoe we omgaan met monitoring, evaluatie en actualisatie van de omgevingsvisie.

We geven richting aan de verdere uitvoering van de omgevingsvisie. Onderstaande acties zijn richtinggevend en kunnen worden aangevuld:

▪ De financiële middelen voor de uitvoering regelen ▪ We pakken de ambities die verder gaan dan

▪

▪

4.1 Strategische uitvoeringsagenda​ Inwoners, ondernemers, organisaties en overheid zijn samen verantwoordelijk voor het realiseren van de ambities en opgaven uit de omgevingsvisie. We zoeken daar een effectieve samenwerking binnen Hardinxveld-Giessendam en in de regio’s. De omgevingsvisie is de basis voor uitwerking en uitvoering en nodigt uit om de kwaliteiten in onze gemeente samen te behouden en te ontwikkelen.

programma’s, waarmee we onze doelen realiseren en uitvoering geven aan de visie. Daar verbinden we ook participatie aan;

▪

▪

de gemeentegrenzen op met onze partners in en buiten de regio. Dit doen we door het verbinden van ambities binnen de bestaande samenwerkingen of door nieuwe samenwerkingen op basis van ambities die we gemeenschappelijk hebben. Afhankelijk van de opgave, bepalen we als gemeente onze rol; We zien een combinatie van meer sturen en uitnodigen (o.a. specifieke doelgroepen) waarbij we de samenwerking zoeken met partijen en het initiatief nemen om tot realisatie te komen van de vijf ontwikkelopgaven van Hardinxveld-Giessendam; We zetten in op samenwerking tussen samenleving en overheid. Het leven van inwoners en dagelijks gebruik van de leefomgeving staat daarbij centraal. Initiatieven vanuit inwoners omarmen we en wegen we af, waarbij de omgevingsvisie als richtinggevend kader werkt; We vertalen de omgevingsvisie, voor zover mogelijk, in een juridisch bindend omgevingsplan inclusief (landelijke) omgevingswaarden; We werken de opgaven en ambities uit in

we via de programmabegroting. Hierin wordt aangegeven wanneer welke ontwikkeling (of een deel daarvan) wordt gerealiseerd. Jaarlijks vindt via de P&C-cyclus verantwoording en actualisatie plaats.

4.2 Programma’s en omgevingsplan

Er wordt uitwerking gegeven aan de ambities en doelen uit de visie. Dat doen we onder andere door in te zetten op het instrument dat de Omgevingswet hiervoor biedt: programma’s. Een programma kan over een thema gaan, zoals mobiliteit of wonen. Een programma kan ook gericht zijn op de ontwikkeling van een gebied, zoals het centrum, werklocaties of woningbouwontwikkelingen. Alle lokale regels over de leefomgeving komen uiteindelijk in één omgevingsplan voor de gemeente HardinxveldGiessendam te staan. We werken in stappen naar het definitieve omgevingsplan toe, daar hebben we tot 2032 de tijd voor. We faseren de ambities en ontwikkelingsrichtingen voor de periode tot 2030, tot 2040 en met een blik vooruit richting 2050.

61

Vanuit de omgevingsvisie werken we, naast programma’s, toe naar het omgevingsplan. We kijken daarin naar de kwaliteiten en ontwikkelingen die we in de omgevingsvisie hebben benoemd. Zo draagt het omgevingsplan bij aan het behoud van de kwaliteiten en het stimuleren van de ontwikkelingen die in deze omgevingsvisie staan beschreven.

4.3 Fasering ambities en ontwikkelopgaven: 2030 – 2040 – 2050

Om de ontwikkelopgaven en ambities uit deze omgevingsvisie voor de periode tot 2050 uit te werken, zetten we in op de uitwerking van de volgende programma’s: ▪ Onderwijs ▪ Centrumontwikkeling ▪ Mobiliteitsprogramma ▪ Gezonde leefomgeving ▪ Warmteprogramma (vanaf 2026 verplicht) ▪ Volkshuisvestingsprogramma incl. een woningbouwprogramma met een gebiedsgerichte uitwerking voor: ▪ Inbreidingslocaties ▪ ’t Oog als integrale gebiedsontwikkeling ▪ Uitwerking van woningbouwontwikkeling rondom de stations ▪ Uitwerking van woningbouwontwikkeling rondom stations in de kern Neder-Hardinxveld 62

▪ Verkenning

uitbreidingsmogelijkkheden Boven-

In programma’s werken we de doelen en maatregelen uit voor de periode tot 2030 en 2040. Zo geven we de fasering aan van waaruit we werken aan de ontwikkelopgaven en ambities uit deze visie. De Omgevingswet is nieuw, dus de gemeente gaat voor het eerst vanuit deze systematiek werken aan de uitvoering van de ambities en opgaven uit de omgevingsvisie. Vandaar dat deze systematiek geëvalueerd wordt.

en welzijn een rol. De omgevingsvisie omschrijft dus de ontwikkelingen voor de leefomgeving op hoofdlijnen, waardoor eventuele milieueffecten op voorhand niet betrouwbaar zijn in te schatten. De m.e.r. komt na vaststelling van de omgevingsvisie bij de verdere uitwerking van de omgevingsvisie in (de eerdergenoemde) programma’s, plannen en initiatieven aan de orde. We zien daarbij dat een m.e.r. in ieder geval aan de orde is bij de programma’s: volkshuisvesting, versterking groenblauwe structuren en het mobiliteitsprogramma.

4.4 Milieueffectrapportage

4.5 Regionale samenwerking

Hardinxveld ▪ Programma versterking groenblauwe structuren.

In afdeling 16.4 van de Omgevingswet is een bepaling opgenomen voor milieueffectrapportages (m.e.r), voor plannen en programma’s met aanzienlijke milieueffecten. Voor deze omgevingsvisie is geen m.e.r. opgesteld. Dat heeft te maken met het karakter van deze visie. Er worden ambities uitgesproken, maar geen nieuwe concrete locaties voor ruimtelijke ontwikkelingen aangewezen. Ook zijn geen concrete ontwikkelingen benoemd waarvoor in dit stadium een m.e.r.-procedure nodig is, zoals bedoeld in Bijlage V van het Omgevingsbesluit. De omgevingsvisie schetst het kader waarbinnen ontwikkelingen mogelijk zijn. Daarbij spelen omgevingsaspecten, zoals omgevingsveiligheid, water, bodem, maar ook erfgoed, gezondheid

Om toekomstige uitdagingen het hoofd te bieden, werkt Hardinxveld-Giessendam samen met omliggende gemeenten, de provincie en andere regionale partners. Samenwerking op het gebied van woningbouw, infrastructuur en duurzaamheid is noodzakelijk om een toekomstbestendige en leefbare regio te garanderen. Door gezamenlijk op te trekken bij de aanpak van mobiliteit, voorzieningen, klimaatadaptatie, energiesysteem en economische ontwikkeling, kan de gemeente profiteren van kennisdeling en gezamenlijke investeringen. Dit versterkt de positie van Hardinxveld-Giessendam binnen de regio en draagt bij aan de duurzame groei van de gemeente.

4.6 Flexibele en adaptieve omgevingsvisie​- sturing, monitoring, evaluatie en actualisatie​ We moeten snel kunnen reageren op veranderende omstandigheden. Dit uit zich in het volgende:

▪ De omgevingsvisie is een langetermijnvisie voor

▪

▪

▪

▪

de leefomgeving, gebaseerd op onze kernkwaliteiten. Zo’n visie verandert niet direct bij een onvoorziene ontwikkeling, het biedt juist ook houvast. De in deze visie neergelegde ontwikkelingen, bijvoorbeeld rondom het beschermen van waarden, kunnen een handvat zijn voor de beoordeling van nu nog onvoorziene ontwikkelingen. De ontwikkelopgaven zijn beschreven als ontwikkeling in de verdere toekomst, namelijk de komende 25 jaar. Ook nieuwe nu nog onbekende ontwikkelingen dienen aan de visie te worden getoetst en daarop aan te sluiten. Indien noodzakelijk kunnen ontwikkelingen leiden tot bijstelling van de ambities en het bijbehorend tijdspad. De inbedding van de omgevingsvisie in de P&C-cyclus en de samenhang met de instrumenten programma’s en omgevingsplan zorgen voor een goede invulling van de kerninstrumenten van de Omgevingswet. Het verschil in abstractieniveau en uitvoeringsgerichtheid van de verschillende instrumenten zor-

gen voor flexibiliteit. Het instrument programma’s is meer uitvoeringsgericht dan de omgevingsvisie. Programma’s bieden de nodige flexibiliteit en kunnen makkelijker gewijzigd worden dan de omgevingsvisie. Daarbij moet wel rekening worden gehouden met het feit dat het college invulling geeft aan de programma’s en wordt de raad bij het benoemen van een nieuw programma geïnformeerd. De raad kan daarmee de kaderstellende rol invullen en een afweging maken over mogelijke aanpassing van de omgevingsvisie met de komst van een nieuw programma. Hiermee werken gemeenteraad en college samen om zorg te dragen voor de samenhang in de beleidscyclus. ▪ Van een aantal onderwerpen is te verwachten dat

zich in de toekomst ontwikkelingen voordoen die impact hebben op de leefomgeving. Hierbij gaat het onder meer om klimaatadaptatie, energietransitie, lokale economische ontwikkelingen en technische vernieuwingen. In de huidige situatie is er meer besef ontstaan om rekening te houden met gezondheidsontwikkelingen en geopolitieke ontwikkelingen. ▪ Door te monitoren en te evalueren kan tijdig ingezet worden op gevolgen van nieuwe ontwikkelingen. Voor de monitoring en evaluatie van de omgevingsvisie gaan we uit van een tweejarige cyclus. De evaluatie kan leiden tot bijstelling van de omgevingsvisie.

4.7 Sturingsfilosofie, kostenverhaal ​en grondbeleid

Tijdens het opstellen van de omgevingsvisie zijn verschillende aspecten van de sturingsfilosofie die passen bij de gemeente HardinxveldGiessendam naar boven gekomen. Het gaat om de wijze waarop we omgaan met de mogelijkheden en kansen die de Omgevingswet biedt op bijvoorbeeld het gebied van integraliteit en de wisselwerking tussen overheid en samenleving. De omgevingsvisie geeft de raad een instrument in handen om op hoofdlijnen te sturen op gewenste ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving. Daarbij wordt actief gestuurd op de vijf ontwikkelopgaven van HardinxveldGiessendam om onze doelen na te streven en worden de kaders bewaakt. Hierbij is, volgens de filosofie van de Omgevingswet, meer ruimte voor initiatieven maar moet participatie tussen de initiatiefnemer en omwonenden zorgvuldig gebeuren. Daar moeten afspraken over worden gemaakt bijvoorbeeld in een participatieplan, vastgesteld door college of raad. Dit betekent een veranderende rol voor college en raad, waarbij het bereiken van draagvlak overigens niet betekent dat een initiatief pas doorgang kan vinden als iedere betrokkene het daarmee eens is.

63

De raad heeft een bepalende rol bij het omgevingsplan door dit plan vast te stellen. Daarmee verankert de raad de kaders en richtlijnen vanuit de omgevingsvisie en de doorvertaling in programma’s in het omgevingsplan. De gemeente heeft hiermee de instrumenten in handen om de richtingen uit deze omgevingsvisie waar te maken. De gemeente heeft de wettelijke verplichting om bij elk initiatief kosten te verhalen die de gemeente ervoor maakt. Naast de wettelijke verplichte kosten (voor plankosten en planfysieke kosten) mag er een bijdrage gevraagd worden ten behoeve van ruimtelijke ontwikkeling en ter realisatie van sociale woningen. Ook verkent de gemeente de mogelijkheden voor het oprichten van een mobiliteitsfonds met als doel de parkeervraag en het parkeeraanbod in balans te houden en het treffen of verbeteren van flankerende maatregelen op het gebied van mobiliteit, met als doel de parkeervraag te verlagen. Er zijn mogelijkheden om verplichte en vrijwillige bijdrages te vragen. Dit geldt zowel voor publieke als private initiatieven indien deze initiatieven winstgevend zijn. De wettelijke verankering hiervan is terug te vinden in de 64

Omgevingswet en het Omgevingsbesluit. De gemeentelijke uitwerking voor kostenverhaal is terug te vinden in de Kadernota Strategisch Grondbeleid. De gemeentelijke uitwerking van de financiële bijdrages wordt in een later stadium geregeld via aparte daarvoor opgestelde omgevingsprogramma’s.

4.8 Waar moet een initiatief aan voldoen?​

De omgevingsvisie nodigt mensen uit om initiatieven te nemen. Op de intaketafel kijkt de gemeente of het plan binnen de regels past. Als het plan binnen de regels past, volgt de omgevingstafel. Daar kijken we samen met de initiatiefnemer hoe we het plan mogelijk kunnen maken. Initiatieven moeten bijdragen aan ambities en opgaven die in deze omgevingsvisie zijn beschreven. Bij initiatieven maken we in onze beoordeling een afweging op basis van de mate waarin het initiatief bijdraagt aan de volgende doelstellingen uit de omgevingsvisie. Het initiatief draagt bij aan: 1. Een gezonde, duurzame en veilige leefomgeving. 2. Het gewenste behoud en de gewenste versterking van de leefomgeving in de kernen en het buitengebied. 3. Behoud van Hardinxveld-Giessendam als

aantrekkelijke, groene en dorpse gemeente met een sterke binding met het water. 4. De ontwikkelingsambities uit hoofdstuk 3. 5. Een samenhangende (integrale) ontwikkeling van de leefomgeving, door het zoveel als mogelijk combineren van activiteiten die meerdere doelen dienen op een plek. 6. Een vitale regio doordat regionaal afgestemde ambities elkaar versterken. 7. Als algemene basisvoorwaarde geldt dat in alle gevallen een initiatief geen negatieve gevolgen mag afwentelen op de sociale en fysieke leefomgeving binnen en buiten de gemeente Hardinxveld-Giessendam.

Bijlagen Bijlage 1 Overzicht beleidsdocumenten Nationaal beleid Provinciaal beleid Regionaal beleid Gemeentelijke beleid

#

Beleidsstuk

Jaar

Relevantie omgevingsvisie

2020 2020 2019 2016 2023 2019 2022 2020

Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja

2023 2022

Ja Ja

2015

Ja

2021 2019

Ja Ja

2021

Ja

Algemeen A1. A2. A3. A4. A5. A6. A7. A8. A9. A10.

A1. Nationale Omgevingsvisie A2. Landelijke nota gezondheidsbeleid 2020-2024 A3. Klimaatakkoord (nationaal, 2019) 2019) A4. Nationale Klimaatadaptatiestrategie 2016 (NAS) A5. Coalitieakkoord provincie Zuid-Holland 2023-2027: Krachtig Zuid-Holland A6. Omgevingsvisie Zuid-Holland (2019) (2019) A7. Ontwikkelprogramma Gezond en Veilig Zuid-Holland A8. Startnotitie Gezond en Veilig Zuid-Holland: Zuid-Holland elke dag gezonder door een gezonde en veilige leefomgeving A9. Regiodeal Drechtsteden-Gorinchem: Slim Samen Vooruit (propositie) A10. Coalitieakkoord Hardinxveld-Giessendam: Samen krachtig voortbouwen (2022-2026)

Gezondheid & Welzijn GW1. GW2. GW3. GW4.

GW1. Regionaal Gezondheidsprogramma Zuid-Holland Zuid 2016-2019: Samen voor Gezond GW2. Regionale Agenda Huisvesting Kwetsbare Groepen 2021-2022 GW3. Regionale visie sociaal domein Drechtsteden: Iedereen een zelfstandig & volwaardig bestaan GW4. Lokaal Gezondheidsbeleid Hardinxveld-Giessendam

65

GW5.

GW5. Lokale visie Beschermd wonen en opvang 2020-2025 (HardinxveldGiessendam): Een (beschermd) thuis voor iedereen Participatienota (Hardinxveld-Giessendam): Participeren blijven we leren Uitvoeringsplan 2020-2022 Onderwijsachterstandenbeleid Gemeente Hardinxveld-Giessendam Preventie- en Handhavingsplan Alcohol gemeente Hardinxveld-Giessendam 2017-2021 Integratie en participatie vergunninghouders Gemeente Hardinxveld-Giessendam

2020

Ja

2021 2020

Nee Nee

2017

Nee

2016

Nee

2021 2015 2017 2023

Ja Ja Nee Nee

2021 2021

Ja Ja

2022 2017 2019 2021

Ja Ja Ja Ja

2020 2017

Ja Ja

2019 2023 2022 2021

Nee Nee Ja Ja

Veiligheid V1. V2.

V1. Beleidsplan Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid 2022-2025 V2. Beleidsvisie Externe Veiligheid Gemeente Hardinxveld-Giessendam Beleidsplan Openbare Verlichting 2017-2026 Integraal Veiligheidsplan (Hardinxveld-Giessendam) 2023-2026: Veiligheid door Verbinding

Duurzaamheid & Klimaat DK1. DK2. DK3. DK4. DK5. DK6. DK7. DK8

DK9. DK10

66

DK1. Regionale Energiestrategie Drechtsteden 1.0 (RES, 2021) DK2. Regionale Adaptatie Strategie Alblasserwaard-Vijfheerenlanden: Op weg naar een klimaatbestendige en waterrobuuste regio (RAS, 2021) DK3. Uitvoeringsagenda RAS-A5H 2023-2027 (2022) DK4. Energiestrategie Drechtsteden energieneutraal 2050 DK5. Transitievisie Warmte 1.0 Drechtsteden (2019) DK6. Strategienota (Waardlanden) 2021-2025: Samen voor een afvalvrije en schone gemeente DK7. Watervisie Rivierenland 2050 (2020) DK8. Een nieuw begin voor een iconische polder: Visie voor 2050 op het watersysteem in de Alblasserwaard Gebiedsprogramma Alblasserwaard-Vijfheerenlanden (A5H) Voortgangsrapportage Regionale Energiestrategie: Energieregio Drechtsteden DK9. Lokale Adaptatie Strategie Hardinxveld-Giessendam 1.0 (LAS, 2022) DK10. Transitievisie Warmte Hardinxveld-Giessendam 2021

DK11

DK11. Ruimtelijke Inpassingsvisie Boezemkanaal en -gemaal Hardinxveld (Hardinxveld-Giessendam, 2021) Lokale Energie Agenda Hardinxveld-Giessendam (2020) Lokale Duurzaamheidsagenda Hardinxveld-Giessendam 2021 Calamiteitenplan Wateroverlast Hardinxveld-Giessendam Versnellingsprogramma Drechtsteden 100% aardgasvrij

2021

Ja

2020 2021 2016 2023

Nee Nee Nee Nee

2022 2020 2023

Ja Ja Ja

2023 2023

Ja Ja

2017 2021

Ja Ja

2023 2025 2017

Ja Ja Nee

2012

Nee

2020

Nee

2019 2024 2015 2024 2022

Ja Ja Ja Ja Ja

Mobiliteit M1. M2. M3.

M1. Regionaal mobiliteitsprogramma Drechtsteden (2022) M2. Gebiedsagenda Bereikbaarheid Drechtsteden (2020) M3. Mobiliteitsplan Hardinxveld-Giessendam 2023-2033

Ruimtegebruik RG1. RG2. RG3. RG4. RG5. RG6.

RG7. RG8. RG9. RG10 RG11

RG1. Groeiagenda Drechtstedengemeenten 2023: Slim Samen Vooruit RG2. Regionale Realisatie Agenda Wonen: Samenwerkende regio’s Alblasserwaard, Drechtsteden, Goeree-Overflakkee en Hoeksche Waard (2023) RG3. Woonvisie Drechtsteden 2017-2031: Goed wonen in de Drechtsteden RG4. Verstedelijkingsstrategie Zuid-Holland 2021-2040: Versterken van steden en dorpen RG5. Bedrijventerreinenvisie Zuid-Holland Zuid 2023-2030 RG6. Kantorenvisie regio Zuid-Holland Zuid 2025-2029 Actualisatie regionale woonvisie 2017-2020 Regio Alblasserwaard Vijfheerenlanden Regionale woonvisie (2020) Alblasserwaard Vijfheerenlanden: Overkoepelende visie Woningmarktanalyse Drechtsteden: Stand van zaken en ontwikkelingen 20202040 RG7. Lokale paragraaf Wonen Hardinxveld-Giessendam (2019) RG8. Economische visie 2025-2029 Hardinxveld-Giessendam RG9. Structuurvisie gemeente Hardinxveld-Giessendam (2015) RG10. Lokale prestatieafspraken (volkshuisvesting) 2024 Hardinxveld-Giesendam RG11. Lokale paragraaf Bouwen 2022 (Hardinxveld-Giesendam)

67

RG12 RG13

RG12. Beleidsnota huisvesting arbeidsmigranten Hardinxveld-Giesendam RG13. Evenementenbeleid gemeente Hardinxveld-Giessendam Speelruimteplan gemeente Hardinxveld-Giessendam Streefbeeld speelplekken, behorend bij Speelruimteplan (HardinxveldGiessendam)