BNG - jaarverslag 2021.pdf

BNG BANK JAARVERSLAG

2021

3

JAARVERSLAG BNG BANK 2021

4

2021

VOORWOORD

6

KERNGEGEVENS

8

GEDREVEN DOOR MAATSCHAPPELIJKE

GEDREVEN DOOR MAATSCHAPPELIJKE IMPACT

IMPACT

1.1 1.2 1.3 1.4

Ons Kompas Naar Impact Economisch herstel Partnerschap in de klantsectoren Blijvend sterke positie op geld- en kapitaalmarkten

INTERNE BEDRIJFSVOERING

2.1 2.2 2.3 2.4

Medewerkers CO2-emissies bedrijfsvoering Compliance Risicomanagement

10 10 15 18 29

32 32 37 39 41

5

FINANCIËLE RESULTATEN EN VOORUITZICHTEN 3.1 3.2

Financiële resultaten Financiële vooruitzichten

GOVERNANCE

4.1 4.2

Corporate structuur Samenstelling bestuur en organisatie

BESTUURSVERKLARING

VERSLAG VAN DE RVC

6.1 6.2 6.3 6.4

Voorwoord Samenstelling RvC en commissies Activiteiten RvC Activiteiten RvC-commissies

AANVULLENDE INFORMATIE

7.1 7.2 7.3

Waardecreatie en materialiteit Uitgangspunten verslaglegging Begrippenlijst

52 52 58

60 60 63

67

70 70 72 75 78

81 81 89 94

6

VOORWOORD 2021 is een uitdagend jaar gebleken, niet alleen door de effecten van de COVID-19-pandemie op ons dagelijks leven, manier van werken en op onze samenleving, maar bovenal door de grote uitdagingen waar onze klanten voor staan. Of het nu gaat om de gemeenten die willen investeren in duurzame en leefbare steden, maar zich geconfronteerd zien met onvoldoende financieel perspectief door tekorten in het sociale domein; om de woningcorporaties die zich inspannen voor meer sociale huurwoningen en de verduurzaming ervan en daarvoor meer financiële armslag nodig hebben; of om de zorgsector die het accent wil verleggen naar meer passende zorg en preventie. Stuk voor stuk klanten in het publieke domein die worden gedreven door maatschappelijke impact. Wij hebben in 2021 opnieuw laten zien een betrouwbare en duurzame partner te zijn van onze klanten. Wij dachten mee met hun vraagstukken en zorgden met onze gunstige leningen voor meer dan de helft van de kredietvraag in het publieke domein. Daarmee bestendigden we onze positie als marktleider. Wij zijn hier trots op en willen onszelf hierin blijven verbeteren zodat we nog meer impact maken met onze klanten. Dat doen we door scherper aan te sluiten bij de maatschappelijke vraagstukken en transities waar onze klanten voor staan. Door hierop onze expertise te leveren en ervaringen te delen.

En door inzet van onze unieke positie – als verbindende partij tussen de verschillende spelers in het publieke domein. We zijn gedreven vanuit gelijklopende belangen: het maken van maatschappelijke impact. Dat is de essentie van onze aangescherpte strategie: Ons Kompas Naar Impact. We hebben een eerste meting gedaan van de maatschappelijke impact die onze klanten maken. We doen dit omdat we belang hechten aan het sturen op en rapporteren over datgene waar het echt om draait. We hebben deze meting gepubliceerd op onze website en vanaf 2022 willen we jaarlijks de voortgang van onze klanten op de gemeten indicatoren laten zien. We

rapporteren hierin ook specifiek over het verlagen van de CO2-emissies verbonden met onze kredietportefeuille. Uit de meting die in het verslagjaar is gedaan over de kredietportefeuille per 31-12-2020 blijkt dat deze zijn gedaald. Dit is vooral een verdienste van onze klanten, en in deze verslagperiode in het bijzonder van de woningcorporaties waarvan het energieverbruik van hun vastgoed is gedaald.

Financiële resultaten De lage rentestand en een procesmatige fout beïnvloeden het renteresultaat. Het renteresultaat bedroeg in 2021 EUR 407 miljoen, een daling van EUR 70 miljoen ten opzichte van 2020. De daling is voor EUR 57 miljoen toe te schrijven aan het feit dat BNG Bank als gevolg van een procesmatige fout niet tijdig heeft voldaan aan een rapportageverplichting om in aanmerking te komen voor de extra rentekorting van 0,5% over het eerste tijdvak van de Targeted Longer-Term Refinancing Operation (TLTRO). Dit was een grote teleurstelling voor ons. Wij erkennen en betreuren deze fout en hebben naar aanleiding hiervan maatregelen genomen om dit in de toekomst te voorkomen. Wij spannen ons tot het uiterste in om in gesprek met De Nederlandsche Bank alsnog tot een proportionele uitkomst te komen, die recht doet aan de bedoeling van de TLTRO en het feit dat BNG Bank materieel aan de voorwaarden voor toekenning voldoet. Ook zonder rekening te houden met de gemiste rentekorting ligt het renteresultaat lager dan het voorgaande jaar als gevolg van de lage rentestand, die met name het renteresultaat op het geïnvesteerde eigen vermogen negatief beïnvloedt. Op structurele basis achten we het renteresultaat echter gezond en over de nettowinst zijn we tevreden.

Over het verslagjaar 2021 heeft BNG Bank een nettowinst gerealiseerd van EUR 236 miljoen, een 7%-stijging ten opzichte van 2020 (EUR 221 miljoen). Belangrijke oorzaak hiervan is het positieve resultaat financiële transacties van EUR 100 miljoen, vergeleken met een negatieve resultaat van EUR 17 miljoen in 2020.

7

De omvang van nieuw verstrekte langlopende leningen bedroeg EUR 12,8 miljard, een stijging van ruim 9% ten opzichte van 2020. De totale langlopende kredietportefeuille bedroeg eind 2021 EUR 87 miljard. Dit is een netto toename van de portefeuille van EUR 1,2 miljard. BNG Bank is een sterk gekapitaliseerde bank. De Common Equity Tier 1-ratio en Tier 1-ratio bedragen per einde 2021 32% respectievelijk 38%. Ratingbureaus Fitch, Moody’s en S&P waarderen BNG Bank op het hoogste ratingniveau. Daarmee behoort BNG Bank tot de veiligste banken ter wereld. Op basis hiervan waren we het gehele jaar in staat om tegen aantrekkelijke tarieven financiering aan te trekken in diverse valuta voor de korte en lange termijn. BNG Bank vindt dat de dividenduitkering aan aandeelhouders niet mag worden geraakt door de niettoegekende extra rentekorting. Wij stellen daarom voor het uitkeringspercentage over 2021 te verhogen van 50% naar 60%, wat neerkomt op een dividenduitkering van EUR 127 miljoen.

Vooruitzichten 2022 Het jaar 2022 wordt inmiddels getekend door de oorlog in Oekraïne. Wij leven mee met eenieder die hierdoor wordt getroffen. Wij doen wat mogelijk is vanuit onze rol. Wij zijn er voor onze klanten in het publieke domein, ook als zij mogelijk geraakt worden door de economische en maatschappelijke gevolgen. We blijven ons richten op het maken van maatschappelijke impact. Ons doel is een stijging van de impact van onze klanten in 2023 met 10% ten opzichte van de nulmeting over het jaar 2021. We realiseren ons dat deze doelstelling ambitieus is. Maar we vinden dat we een duidelijke stip op de horizon moeten zetten en we willen er alles aan doen om ons doel te halen. We blijven investeren in het verbeteren van onze processen en in de ontwikkeling van onze medewerkers. Het aantal medewerkers groeit, met name om ons klant- en kredietproces te optimaliseren en onze poortwachtersrol in te vullen. We hechten belang aan een eenduidige kwalificatie van activiteiten (EU-Taxonomie) en zullen investeren om hieraan te

voldoen en om ook de kansen te benutten die hieruit voortvloeien. De hoogte van het nettoresultaat is met onzekerheden omgeven, omdat de bank geen voorspelling kan doen over de veranderingen in de hoogte van de debiteurenvoorziening en de ontwikkeling van de marktwaardeveranderingen. Een betrouwbare schatting van het nettoresultaat voor 2022 kan de bank daarom niet maken.

Slot In 2021 hebben we grote stappen gezet om ‘Ons Kompas Naar Impact’ te realiseren. Wij merken de kracht van sterk gemotiveerde medewerkers, die bewust kiezen om te werken voor een bank met maatschappelijke impact. We spreken onze waardering uit naar hen, voor hun aanhoudende prestaties en veerkracht in het afgelopen jaar. Wij spreken ook onze waardering uit naar onze klanten, aandeelhouders, commissarissen en andere belanghebbenden voor hun bijdrage aan onze prestaties. Een bijzonder woord van dank willen we richten aan Marjanne Sint en Jantine Kriens, die het afgelopen jaar afscheid hebben genomen als voorzitter respectievelijk lid van de Raad van Commissarissen van BNG Bank. Het Executive Committee van BNG Bank heeft grote waardering voor de langdurige constructieve bijdrage van hen aan de ontwikkeling van BNG Bank. Gita Salden CEO BNG Bank

8

KERN GEGEVENS Marktleider in het publieke domein Omvang kredietverlening

Balanstotaal

Renteresultaat

Langlopende kredietportefeuille

€ 12,8

€ 149,1

€ 407

€ 87,1

Nettowinst

Dividendvoorstel

miljard

miljard

miljoen

miljard

Langlopende kredietportefeuille Waarvan aan of onder garantie van overheden 86,0

84,2

miljoen

79,2

78,1

76,4

€ 236

87,1

€ 127 miljoen

2019

2020

2021

9

Common Equity Tier 1-ratio

Tier 1-ratio

Leverage ratio

32%

38%

10,6%

32%

33%

32%

38%

39%

38%

3,6%

3,5%

10,6%*

2019

2020

2021

2019

2020

2021

2019

2020

2021

*Stijging als gevolg van de nieuwe Capital Requirements Directive

10

GEDREVEN DOOR MAATSCHAPPELIJKE IMPACT 1.1 Ons Kompas Naar Impact BNG Bank heeft in 2021 belangrijke stappen gezet in de uitvoering van de aangescherpte strategie: ‘Ons Kompas Naar Impact’. Naast de focus op het publieke domein en op klantpartnerschap, heeft BNG Bank actie ondernomen om de maatschappelijke impact van klanten meetbaar te maken en om de eigen bedrijfsvoering te optimaliseren.

Gedreven door maatschappelijke impact Met ‘Ons Kompas Naar Impact’ heeft BNG Bank ervoor gekozen om terug te gaan naar de essentie: het publieke domein en het publieke belang. De purpose van BNG Bank is: Gedreven door maatschappelijke impact. Deze purpose is leidend voor alles wat BNG Bank doet. De bank voert hierover het gesprek met haar klanten en helpt klanten bij het behalen van hun maatschappelijke doelen. De ambitie is dat klanten BNG Bank beschouwen als natuurlijke partner voor het oplossen van maatschappelijke vraagstukken, dat de bank daarin succesvol is en dat de bank dat kan aantonen. BNG Bank wil aantoonbaar bijdragen aan maatschappelijke impact. Om actief te kunnen sturen op het vergroten van maatschappelijke impact, is BNG Bank in 2021 gestart met het meten van de impact van haar klanten. Hiervoor zijn de Sustainable Development Goals (SDG’s) het uitgangspunt, waarbij de bank kiest voor vijf SDG’s die nauw aansluiten bij

de belangrijkste activiteiten die BNG Bank financiert, namelijk: - SDG 3: Goede gezondheid en welzijn; - SDG 4: Kwaliteitsonderwijs; - SDG 7: Betaalbare en duurzame energie; - SDG 11: Duurzame steden en gemeenschappen; - SDG 13: Klimaatactie. De eerste nulmeting op concrete indicatoren gelinkt aan de genoemde vijf SDG’s is op de website gepubliceerd. Vanaf 2022 wil de bank in kaart gaan brengen wat de voortgang van haar klanten is op deze SDG’s, met als uiteindelijk doel een stijging van 10% impact in 2023 ten opzichte van de nulmeting. Om te kunnen sturen op activiteiten van klanten wordt er in 2022 een ‘engagement plan’ geïmplementeerd om klanten te ondersteunen bij het ondernemen van actie op de SDG’s. Daarnaast heeft BNG Bank als doelstelling het actief gaan sturen op de reductie van CO2-emissies van haar kredietportefeuille conform het klimaatcommitment van de financiële sector (-49% in 2030).

11

Duurzaam, betrouwbaar en professioneel BNG Bank werkt vanuit drie kernwaarden: - Duurzaam geeft aan dat het handelen van BNG Bank is gericht op het maken van impact, nu en op termijn. De bank weet wat er in de maatschappij speelt, is gericht op oplossingen en op de relatie met klanten. - Betrouwbaar komt tot uiting in transparantie in handelen en communicatie. BNG Bank is helder en eerlijk over wat zij kan betekenen en komt haar afspraken na. - Professioneel bepaalt hoe BNG Bank werkt, hoe de bank zich ontwikkelt en hoe de bank met zichzelf en de ander omgaat in een professionele context. BNG Bank werkt effectief en blijft zich ontwikkelen. De bank toont respect voor de ander, luistert goed, spreekt aan en leert van fouten.

Focus op het publieke domein BNG Bank kiest voor het publieke domein in Nederland, de oorsprong van de bank. Onder het publieke domein wordt gerekend: - de Nederlandse overheid, provincies, gemeenten en waterschappen; - organisaties die een overheidstaak uitvoeren, zoals woningcorporaties, zorg- en onderwijsinstellingen; en - organisaties waarvan het aandelenkapitaal voor de helft of meer door de overheid wordt verschaft en/of activiteiten waarvoor de overheid 100% garant staat. Behalve organisaties in het publieke domein financiert BNG Bank ook projecten in de sectoren energie, milieu, mobiliteit en netwerken, indien deze onder het publieke domein gerekend kunnen worden. Om focus aan te brengen maakt BNG Bank keuzes, niet alleen op het gebied van de klanten voor wie de bank er is, maar ook in de diensten die ze verleent. In 2021 heeft BNG Bank ervoor gekozen om de activiteiten van de agency desk, die optrad als leningen- en/of zekerhedenagent, af te bouwen. In 2021 is het belang van betalingsverkeer voor de klanten van BNG Bank herbevestigd. Uit een analyse bleek dat met name gemeenten, provincies en

gemeenschappelijke regelingen betalingsverkeer als een vanzelfsprekend onderdeel zien van de diensten van de bank. In de komende periode wordt ingezet op de verdere ontwikkeling van betalingsverkeer om samen met klanten impact te kunnen maken.

Klantpartnerschap BNG Bank kiest voor klantpartnerschap. De bank is een natuurlijke partner die actief bijdraagt aan het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. De bank is actief met haar klanten in gesprek om huidige en toekomstige behoeftes te bespreken, zodat de bank daarop haar dienstverlening kan aanpassen. Het versterken van de klantrelatie vanuit focus en klantpartnerschap en de daarvoor benodigde optimale interne organisatie, bepalen de koers van BNG Bank de komende jaren. Door een bewuste keuze te maken, is BNG Bank ervan overtuigd dat zij haar ambities waar kan maken.

Optimale bedrijfsvoering Om het publieke domein optimaal te kunnen bedienen moet de interne organisatie van BNG Bank optimaal zijn. In 2021 zijn op dit gebied belangrijke stappen gezet. Er is een nieuwe topstructuur geïntroduceerd met een Executive Committee (ExCo) van vijf leden. Daarin zitten, naast de bestaande rollen van Chief Executive Officer (CEO), Chief Financial Officer (CFO) en Chief Risk Officer (CRO), ook een Chief Commercial Officer (CCO) en een Chief Operating Officer (COO). De CCO en COO geven op bestuurlijk niveau sturing aan respectievelijk klantgerelateerde commerciële activiteiten en aan informatietechnologie en operationele activiteiten. Ook breder wordt gekeken naar de inrichting van de organisatie. Zo is in het kader van strategische personeelsplanning in kaart gebracht wat BNG Bank nodig heeft op personeelsgebied, nu en in de toekomst. Daarnaast is in 2021 veel aandacht uitgegaan naar het verbeteren van het klant- en kredietproces, zoals de doorontwikkeling van de poortwachtersfunctie en het revisieproces. De nadruk op de optimalisatie van de interne organisatie heeft ertoe geleid dat BNG Bank in 2021 niet de beoogde stappen heeft kunnen zetten om het gemak in dienstverlening voor klanten te vergroten.

12

SDG 11 DUURZAME STEDEN EN GEMEENSCHAPPEN: - BNG Bank draagt als partner van woningcorporaties bij aan betaalbare en leefbare wijken. - BNG Bank draagt als partner van gemeenten bij aan betaalbare publieke en sociale voorzieningen.

SDG 3

GOEDE GEZONDHEID EN WELZIJN:

- BNG Bank draagt bij aan toegankelijke en betaalbare zorg. - BNG Bank is een partner bij het verduurzamen van zorgvastgoed.

SDG 4

KWALITEITSONDERWIJS:

- BNG Bank draagt bij aan een betaalbare onderwijshuisvesting van goede kwaliteit. - BNG Bank is een partner bij het verduurzamen van onderwijsvastgoed.

SDG 7

BETAALBARE EN DUURZAME ENERGIE:

- BNG Bank draagt bij aan een groter aandeel van hernieuwbare energie in de energiemix. - BNG Bank draagt bij aan het beperken van de energievraag en het vergroten van de energie-efficiëntie.

SDG 13 KLIMAATACTIE: - BNG Bank draagt bij aan de afname van broeikasgassen.

13

CO2-emissies verbonden aan de kredietportefeuille Het klimaatcommitment dat BNG Bank samen met vrijwel de hele Nederlandse financiële sector heeft ondertekend, gaat een bijdrage leveren aan het verminderen van CO2-emissies. Eén van de onderdelen van het 'Commitment van de financiële sector' is het meetbaar maken van de gevolgen van kredietverlening en beleggingen op klimaatverandering. Hiertoe heeft BNG Bank zich aangesloten bij PCAF, het Partnership for Carbon Accounting Financials. In de PCAFmethodiek wordt op basis van een reeks overkoepelende waarderingsregels de directe en indirecte uitstoot van de klant aan de bank toegeschreven. De PCAF-methodiek wordt door het overgrote deel van de Nederlandse banken en een aantal buitenlandse banken gebruikt. In het jaarverslag 2019 rapporteerde BNG Bank voor het eerst over de CO2-emissies verbonden aan de kredietverlening in 2018. Vanwege beschikbaarheid van gegevens vindt de rapportage telkens plaats over het jaar dat voorafgaat aan het verslagjaar van de bank. In 2022 presenteert BNG Bank een actieplan voor de reductie van de CO2-emissies verbonden aan de kredietportefeuille. In dit jaarverslag wordt ingegaan op de CO2-emissies verbonden aan de kredietportefeuille 2020, berekend aan de hand van de stand per 31-12-2020. In de berekening van de emissies is ten opzichte van de voorgaande metingen een aantal verfijningen doorgevoerd.

Om deze reden heeft een herberekening plaatsgevonden van de eerder bepaalde emissies. De emissies in de voorgaande jaren zijn aan de hand daarvan herberekend. Dat heeft geleid tot een opwaartse bijstelling van de CO2-emissies verbonden aan de kredietportefeuille 2019 van 39,9 naar 40,5 ton per miljoen EUR. De totale emissie voor dat jaar komt nu uit op 3.039 kTon (was: 2.985 kTon). De CO2-emissies verbonden aan de kredietportefeuille van BNG Bank zijn in 2020 gedaald. De totale emissies in absolute zin kwamen lager uit dan in 2019, terwijl het in de metingen betrokken bedrag groeide. Per miljoen euro daalden de emissies met ruim 6%, van 40,5 ton naar 38,0 ton per miljoen EUR. Naast de maatregelen die door de klanten zelf zijn genomen

voor verduurzaming, spelen ook externe factoren een rol. Zo was de winter van 2020 zeer zacht en zullen ook de maatregelen die zijn genomen om de COVID-19-pandemie te beteugelen een rol hebben gespeeld, door afname van het woon-werkverkeer en afname van het energieverbruik van kantoren, waartegenover een hoger particulier energieverbuik kan staan als gevolg van het thuiswerken. Woningcorporaties leverden een belangrijke bijdrage aan de daling, door lagere emissies vanuit het aardgasen elektriciteitsverbruik van hun bezit. De voortdurende verduurzaming van hun bezit zal hierbij een rol spelen. De daling in de zorgsector wordt vooral veroorzaakt door lagere emissies vanuit het woonwerkverkeer. Voor de drinkwatersector kon voor het eerst gebruik worden gemaakt van data van de bedrijven zelf, waardoor de footprint nauwkeuriger te berekenen is. Ook is nu voor het eerst voor deze sector de zogenaamde Scope 3-emissie berekend. Als gevolg van de wijzigingen in de methodologie kunnen de cijfers van deze sector niet met die van voorgaande jaren worden vergeleken. In de meting over 2020 is voor het eerst aandacht besteed aan de bijdrage die de bank levert aan het vermijden van emissies doordat zij windparken financiert. In totaal leverden de windparken een vermijding van 91 kTon aan emissies op.

In deze meting werd een portefeuille van EUR 140 miljoen aan windparken betrokken (79% van het totale exposure van BNG Bank bij windparken). Een beschrijving van de methodiek en de voor de berekening gebruikte bronnen is opgenomen in de paragraaf Uitgangspunten verslaglegging, en terminologie wordt uitgelegd in de Begrippenlijst. In die paragraaf is een totaaloverzicht opgenomen van de berekende CO2-emissies van de diverse klantsectoren voor 2018, 2019 en 2020. Een gedetailleerde rapportage over de CO2-emissies verbonden aan de kredietportefeuille is gepubliceerd op de website.

14

CO2-emissies verbonden aan kredietportefeuille

Publieke sector

Emissies

Sociale ZorgWoningbouw instellingen

Onderwijs

Waterleiding bedrijven

Mobiliteit

Overige

59,4

21,8

53,9

53,9

33,1

19,2

4,2

27.909

41.126

5.320

656

571

1.223

63

=

=

=

=

=

=

=

2.920 kTon

1.658

898

287

35

19

23

0

% wijziging in CO2-emissies gemeten in ton/miljoen EUR in vergelijking met 2019

-2,1%

-13,1%

-8,8%

+1,1%

-

-3,0%

-

58,3 59,1 53,9

54,0 53,3 53,9

’18

’18 ’19 ’20

83%

88%

2%

(in ton/miljoen EUR)

In meting meegenomen deel portefeuille BNG Bank per 31-12-2020 ( = EUR 500 miljoen)

Totaal

76.868 miljoen EUR Totaal

Aan kredietverlening BNG Bank toegeschreven emissies (kTon)

Ontwikkeling CO2-emissies enkele klantsectoren Ontwikkeling CO2-emissies totale kredietportefeuille BNG Bank (ton/miljoen EUR)

42,8 2018

40,5 2019

62,9 60,7 59,4 28,2 25,1 21,8

’18 ’19 ’20

’18 ’19 ’20

100%

98%

’19 ’20

38,0 2020

Datakwaliteit 5 = Nauwkeurig 1 = Globaal % portefeuille betrokken in berekening

75%

65%

15

1.2 Economisch herstel Het economisch herstel in Nederland verliep in 2021 sneller dan verwacht. Als gevolg van het snelle herstel liepen de consumptieprijzen sterk op en bereikte de inflatie in veel landen de hoogste niveaus in jaren. Ook klanten van BNG Bank hebben hierdoor te maken met oplopende kosten. Door de toenemende krapte op de arbeidsmarkt hadden klanten daarnaast meer moeite om personeel aan te trekken.

COVID-19-pandemie

Sterke groei Nederlandse economie

In de westerse landen zijn de overheden na de goedkeuring van vaccins tegen COVID-19 vrijwel direct begonnen met het vaccineren van de bevolking. Door de afnemende druk op de gezondheidszorg konden overheden de beperkende maatregelen in verband met COVID-19 vervolgens stapsgewijs loslaten. Bedrijfstakken als de horeca, het vervoer, het toerisme, de cultuursector en persoonlijke diensten konden hun activiteiten weer hervatten. De bedrijvigheid trok vanaf het tweede kwartaal in de meeste westerse landen sterk aan. Het snelle herstel van de vraag leidde wereldwijd tot knelpunten in de productie van intermediaire onderdelen en grondstoffen, waaronder energie. Als gevolg van deze tekorten liepen de consumptieprijzen sterk op, waardoor de inflatie in de meeste landen de hoogste niveaus in jaren bereikte. Hierdoor hebben ook de klanten van BNG Bank te maken met oplopende kosten.

De Nederlandse economie is in 2021 met 4,8% gegroeid. Het herstel verliep sneller dan verwacht. Dat komt mede doordat de samenleving zich na het ontstaan van de pandemie heeft aangepast. Door de voortgeschreden digitalisering kon thuis worden gewerkt. Ook nam het online winkelen toe.

In het najaar bleek dat de pandemie nog lang niet voorbij is. Omdat de vaccinatiegraad in andere delen van de wereld zeer laag is, zijn daar varianten van het virus ontstaan die ook in de westerse landen tot een toename van het aantal besmettingen hebben geleid. In verschillende landen hebben overheden eind 2021 moeten besluiten om opnieuw beperkende maatregelen in te stellen.

Alle bestedingscategorieën droegen bij aan het economisch herstel. De consumptie van huishoudens herstelde zich vooral dankzij het loslaten van de beperkende maatregelen in het voorjaar. De bedrijfsinvesteringen in vaste activa groeiden eveneens, maar werden geremd door tekorten aan materialen en grondstoffen. De investeringen in woningen namen toe als gevolg van de aanhoudende vraag. De woningproductie van woningcorporaties steeg in 2021. De investeringen in de zorgsector lieten een bescheiden groei zien. De overheidsconsumptie nam toe als gevolg van hogere zorguitgaven. De toename van de uitvoer was dankzij een toenemende buitenlandse vraag iets sterker dan die van de invoer. Deze groei betrof vooral goederen. Het herstel van de dienstenhandel bleef als gevolg van restricties op internationale reizen beperkt. De werkgelegenheid in Nederland nam mede dankzij het economisch herstel aanzienlijk toe. Daarbij speelde mee, dat de overheidsmaatregelen ter ondersteuning van de economie nog gedurende een groot deel van het jaar van kracht waren. De werkloosheid daalde in de loop van 2021 gestaag naar

16

2020

%

2021

3.0 2.5 2.0 1.5 Verenigde Staten 1.0 0.5 0.0

Nederland −0.5 Duitsland −1.0 Q1

Q2

Q3

Q4

Q1

Q2

Q3

Q4 Bron: Macrobond

Rente op tienjarige staatsleningen een niveau van 3,8% van de beroepsbevolking. Ook klanten van BNG Bank hebben te maken met de gevolgen van de krappe arbeidsmarkt. Het aantal vacatures nam in de loop van het jaar sterk toe. Ondanks de toenemende krapte nam de loonstijging in 2021 af. De inflatie nam gemeten aan de geharmoniseerde consumentenprijs toe van 1,1% in 2020 naar 2,8% in 2021. Deze stijging was voor een aanzienlijk deel het gevolg van oplopende prijzen voor gas en andere energieproducten.

Refinancing Operations programma (TLTRO-III). Mede dankzij dit programma kon BNG Bank langlopende leningen tegen zeer lage rentetarieven aan haar klanten verstrekken. Vooral de kredietverlening aan woningcorporaties nam in 2021 toe. In december 2021 besloot de centrale bank dat het Pandemic Emergency Purchase Programm (PEPP) aan het einde van maart 2022 zal worden beëindigd, maar dat er ook daarna nog effecten zullen worden aangekocht. Het depositotarief bleef in 2021 onveranderd op -0,5%.

Rentetarieven opgelopen

Op de voornaamste financiële markten liepen de lange rentetarieven onder invloed van de geschetste economische ontwikkelingen op. In Duitsland liep de rente op tienjarige staatsleningen op van -0,6% naar -0,2%. In Nederland steeg het vergelijkbare tarief van -0,5% naar 0,0%. De eurokoers daalde onder invloed van de geschetste renteontwikkeling met 9 dollarcent naar 1,14 dollar aan het einde van 2021.

Onder invloed van het sterke economisch herstel nam de inflatie in de meeste westerse landen beduidend sterker toe dan was verwacht. In de Verenigde Staten is de Federal Reserve in november 2021 begonnen met het terugbrengen van de effectenaankopen. De fed fundsrate, het voornaamste officiële tarief, bleef gehandhaafd op 0 tot 0,25%. De ECB bleef in 2021 een zeer ruim monetair beleid voeren. De kredietverlening werd evenals in 2020 ondersteund door leningen aan de banken tegen zeer gunstige voorwaarden via het derde Targeted Longer Term

17

Coalitieakkoord: toename overheidsuitgaven De steunmaatregelen in verband met COVID-19 drukten ook in 2021 een zwaar stempel op de Nederlandse overheidsfinanciën. In totaal was daarmee volgens het CPB een bedrag van EUR 29,9 miljard gemoeid. In 2020 werd EUR 35,4 miljard uitgetrokken voor maatregelen in verband met corona. Het overheidstekort liep op van 4,2% van het bbp in 2020 naar 5,4% van het bbp in 2021. De bruto-overheidsschuld nam met ruim 3 punten toe naar 57,5% van het bbp. De brutoschuld bleef daarmee aanzienlijk lager dan in andere westerse landen. De voornaamste ratingbureaus handhaafden de credit rating van ons land op het hoogste niveau (AAA resp. Aaa). De decentrale overheden realiseerden een tekort van 0,3% van het bbp. Dat was gelijk aan het tekort in 2020. Dit is het resultaat van de liquiditeitsmaatregelen vanuit het Rijk enerzijds en bezuinigingen bij de decentrale overheden anderzijds. Het coalitieakkoord van de regering Rutte-IV voorziet in een toename van de overheidsuitgaven van circa EUR 26 miljard in de komende kabinetsperiode. Deze uitgaven zullen vooral plaatsvinden op het terrein van klimaat en milieu, onderwijs en sociale zekerheid. Een ander speerpunt van het beleid is de aanpak van de problemen op de woningmarkt. Als gevolg van de beleidsplannen zal het overheidstekort in de komende jaren hoger uitkomen dan eerder was voorzien.

De economie zal naar verwachting wat sterker groeien. De beleidsplannen bieden kansen voor de klanten van de bank.

18

1.3 Partnerschap in de klantsectoren Na 2020 is ook het jaar 2021 voor BNG Bank en haar klanten getekend door de COVID-19-pandemie. BNG Bank heeft in 2021 kunnen voorzien in de kredietbehoeften van haar klanten en met hen meegedacht over hun huidige en toekomstige behoeften. De bank heeft dit jaar haar positie als marktleider in het publieke domein gehandhaafd. De bank wil voorzien in meer dan 55% van het volume van de solvabiliteitsvrije kredietvraag die de klanten bij haar deponeren. Voor kredieten aan of onder garantie van gemeenten is het doel om in meer dan 60% van de binnenkomende vraag te voorzien. Beide doelstellingen zijn in 2021 ruimschoots gerealiseerd. Daarmee is BNG Bank marktleider in het publieke domein. BNG Bank vindt het daarnaast belangrijk om te weten hoe klanten haar dienstverlening ervaren. De bank ziet de Net Promoter Score (NPS) als indicator voor de mate waarin klanten ervaren dat de bank in staat is om betrouwbare, efficiënte en kwalitatief hoogwaardige diensten en producten te leveren. BNG Bank heeft in 2021 systematisch de tevredenheid van haar klanten over Mijn BNG Bank en BNG Betalingsverkeer gemeten (meting elk kwartaal uitgezet bij 25% van de betalingsverkeergebruikers). Onder de actieve gebruikers van dit product is een NPS van 28 gerealiseerd.

De bank is blij met deze uitkomst, maar realiseert zich dat deze betrekking heeft op slechts één onderdeel van haar dienstverlening. In een pilot is gestart met de meting van de klanttevredenheid over de Klantenservice, met als doel deze meting in 2022 uit te werken tot een regulier kortcyclisch klanttevredenheidsonderzoek. De meting van de NPS zal daarnaast worden uitgebreid naar het kredietproces en andere dienstverlening van de bank.

Decentrale overheden Ontwikkelingen bij decentrale overheden De financiële positie van gemeenten staat al enige jaren onder druk door tekorten in het sociale domein. Mede vanwege de COVID-19-pandemie is deze druk verder toegenomen. Financieel gezien worden gemeenten geconfronteerd met teruglopende inkomsten uit huur, heffingen en belastingen, terwijl uitgaven aan de inzet van handhaving, bijstand, zorginstellingen, openbaar vervoer en culturele en sportorganisaties stijgen. Daarnaast bestaat er onzekerheid over het gemeentefonds op de langere termijn. Gemeenten hebben in 2021 wel extra financiële steun ontvangen om de gevolgen van de COVID-19-pandemie op te vangen en een aantal gemeenten profiteert nog van de eerdere verkoop van Eneco-aandelen. Toch staat er een rem op investeringen. De voorbereidingen en uitvoering van meerjarige investeringsplannen worden uitgesteld, aangezien een structureel financieel perspectief ontbreekt. Dat komt ook tot uitdrukking in de meerjarenbegrotingen, waarin de dekking voor alle vier de jaren niet altijd is gerealiseerd. Daarnaast leiden de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2022 tot uitstel van investeringsplannen. Dit geldt eveneens voor de verduurzaming en de energietransitie. Ook hier zijn investeringen vooralsnog op een laag niveau.

Een inhaalslag is de komende periode dan ook nodig, om te kunnen voldoen aan de klimaatdoelstellingen in 2030. Randvoorwaardelijk voor het loskomen van deze financieringsvraag is meer financiële ruimte vanuit de rijksoverheid.

19

Alkmaar Duurzaam Vastgoed Als eerste gemeente in Nederland gaat Alkmaar haar maatschappelijk vastgoed verduurzamen via een eigen BV, gebruikmakend van een financieringsarrangement van EUR 86,5 miljoen bij BNG Bank. De gemeente verwacht dat dit leidt tot een snellere en betere verduurzaming van haar vastgoed. Alkmaar Duurzaam Vastgoed BV koopt, financiert en verduurzaamt een substantieel deel van het Alkmaarse vastgoed. Doordat deze BV volledig is gericht op verduurzaming van vastgoed, verwacht Alkmaar een versnelling teweeg te brengen. Deze wijze van verduurzaming is aantrekkelijk voor gemeenten, onder meer uit oogpunt van effectiviteit en risicobeheersing. Het opzetten van een eigen organisatie kost weliswaar tijd, maar de gemeente is van mening dat bij een eigen gemeentelijke BV zij zelf meer grip heeft op het tempo van de verduurzamingswinst en deze ook kan beïnvloeden. De eerste objecten die in de BV zijn opgenomen zijn een school, drie parkeergarages en cultuurpanden zoals het Stedelijk Museum, Theater de Vest en een bibliotheek. Vanuit de BV worden ook twee nieuwbouwscholen gerealiseerd. BNG Bank is van en voor het publieke domein. Activiteiten van de bank staan in het teken van het maken van maatschappelijke impact. Dat is haar drijfveer.

Financiering van Alkmaar Duurzaam Vastgoed BV past bij de strategie van de bank om, in aansluiting op de Sustainable Development Goals, als partner van gemeenten bij te dragen aan duurzame steden en gemeenschappen (SDG 11) en kwaliteitsonderwijs (SDG 4).

Coalitieakkoord Het coalitieakkoord bevat voor decentrale overheden weinig vernieuwende elementen. De huidige methodiek om de jaarlijkse aanpassing van het gemeentefonds te bepalen wordt voortgezet tot 2025 waardoor er geen structurele verandering komt van de wijze waarop gemeenten gefinancierd worden. Er is nu vooral sprake van het ombuigen van algemene middelen naar middelen waartegenover een prestatie staat. Er is een aantal incidentele meevallers. Voor de meest nijpende dossiers zoals Jeugdzorg en GGZ komt, in weerwil van de arbitrage-uitspraak hierover, uitsluitend tijdelijk extra geld beschikbaar in plaats van structureel. De opschalingskorting wordt voor de gehele kabinetsperiode opgeschort. Voor regiodeals wordt de komende jaren wederom (incidenteel) geld beschikbaar gesteld om publieke-private samenwerking te bevorderen. De keerzijde van deze verlichtingen is dat het de maatschappelijk noodzakelijke investeringen op de (middel)lange termijn weinig helpt, omdat hiervoor de meerjarenbegroting structureel in evenwicht moet zijn, en een meerjarig investeringsprogramma niet gebaseerd kan worden op incidentele verlichtingen. Een bijzondere ontwikkeling is dat EUR 1,6 miljard aan middelen beschikbaar wordt gesteld voor knelpunten in de woningmarkt, en onder voorwaarden beschikbaar komen voor gemeenten.

Doordat deze middelen rechtstreeks uit het gemeentefonds komen, betalen gemeenten dit indirect zelf. BNG Bank partner van decentrale overheden Hoewel de kredietvraag van decentrale overheden in 2021 lager was dan verwacht, is de langlopende kredietportefeuille van BNG Bank in deze sector redelijk stabiel gebleven. BNG Bank was in staat om in meer dan 60% van de de binnenkomende kredietvraag aan of onder garantie van gemeenten te voorzien en haalde daarmee haar eigen doelstellingen op dit gebied. BNG Bank handhaaft daarmee haar positie als marktleider. In gesprekken met gemeenten bespreekt BNG Bank de ondersteuning die ze kan bieden bij de financiële uitdagingen waarvoor gemeenten zich geplaatst zien. Daarbij wordt onder meer meegedacht over de mogelijke financieringsstructuur van huidige en toekomstige investeringen. Een terugkerend

20

onderwerp in gesprekken die BNG Bank in 2021 met gemeenten voerde, was de COVID-19-pandemie en de gevolgen die gemeenten daarvan ervaren, zoals de maatschappelijke effecten van de pandemie of de mate waarin gebruik werd gemaakt van steunmaatregelen zoals de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). Ook sprak de bank met gemeenten over tekorten op het gebied van bijvoorbeeld de Wmo en de Jeugdzorg, en over verduurzaming. Een ander gespreksonderwerp in 2021 waren de strategische ontwikkelingen in het kader van ‘Ons Kompas naar Impact’. Daarnaast heeft BNG Bank met decentrale overheden besproken wat zij kunnen merken van de steeds verdere ontwikkeling van de poortwachtersfunctie. Er is ook gesproken over het belang van kredietrevisies, ook voor de decentrale overheden. De informatie die BNG Bank in het revisieproces krijgt, kan ze gebruiken om meer inzicht te krijgen in wat er bij klanten speelt en om de financieringsbehoeften van klanten beter te begrijpen.

BNG Bank ziet het huisbankierschap als belangrijk element in het klantpartnerschap. In het verslagjaar zijn de huisbankierschappen van verschillende gemeenten en instellingen gewonnen of verlengd. Social return Bij aanbestedingen door overheden is er een wettelijke plicht voor de winnende partij om een bijdrage te leveren aan Social Return On Investment (SROI), bijvoorbeeld door het in dienst nemen van iemand met een afstand tot de arbeidsmarkt. BNG Bank vult SROI in door een bijdrage te leveren aan maatschappelijke projecten of door gebruik te maken van een platform voor vraag en aanbod van sociale initiatieven.

Decentrale overheden Langlopende kredietportefeuille

Omzet nieuwe langlopende kredietverlening

€ 31,1

€ 3,8

miljard

miljard

5,3 4,9

32,1

31,3

31,1

2019

2020

2021

(in miljard euro)

2019

4,5

4,5

2020

3,8

2021

3,8 Omzet nieuwe langlopende kredietverlening Waarvan aan of onder garantie van overheden

(in miljard euro) Met haar financiering helpt BNG Bank decentrale overheden om te werken aan SDG’s 3 (Goede gezondheid en welzijn), 4 (Kwaliteitsonderwijs), 7 (Betaalbare en duurzame energie), 11 (Leefbare steden en gemeenschappen) en 13 (Klimaatactie).

21

Woningcorporaties Ontwikkelingen bij woningcorporaties Na jaren van terugval van het investeringsniveau vanaf 2013, nemen sinds enkele jaren de investeringen van woningcorporaties weer toe. Zo lag de nieuwbouwproductie in 2020 met 15.199 woningen 14% hoger dan in 2019 en de verwachting is dat ook 2021 weer lichte stijging laat zien. Daarmee blijft de nieuwbouwproductie echter fors achter bij de doelstelling van 25.000 woningen per jaar en is deze ook in historisch perspectief laag te noemen; zo werden bijvoorbeeld in 2010 nog 23.600 nieuwe woningen gebouwd door corporaties. In haar najaarsrapportage stelt de Taskforce Nieuwbouw Woningcorporaties, dat de benodigde versnelling van de nieuwbouw van sociale huurwoningen vooral uitblijft vanwege de beperkte beschikbaarheid van locaties, de toename van de bouwkosten en de complexe vergunningprocedures bij gemeenten. Ook de investeringen in verduurzaming laten een stijgende lijn zien. Uit de cijfers van de Aedes-benchmark blijkt dat corporaties, volgens prognose, eind 2021 gemiddeld energielabel B halen, zoals afgesproken in het Energieakkoord. Ook hier is een toename van het investeringsniveau noodzakelijk om te kunnen voldoen aan de doelstellingen zoals benoemd in het Klimaatakkoord. Daarbij is van belang dat juist verduurzamingsinvesteringen een onrendabel karakter hebben.

Woningcorporatie Stadgenoot Woningcorporatie Stadgenoot, zonnepanelenen ledaanbieder Zongenoot en BNG Bank zijn een samenwerkings- en exploitatieovereenkomsten aangegaan voor het aanleggen van zonnepanelen op maximaal 7.075 huurwoningen van Stadgenoot. Ook worden er in de algemene ruimtes van de wooncomplexen van Stadgenoot ruim 30.000 led armaturen geplaatst. Het project wordt gefinancierd door een zogenoemde Energy Service Company (ESCO) met de naam Zongenoot. Stadgenoot stelt haar daken, galerijen en portieken beschikbaar aan Zongenoot, dat op haar beurt zorgt voor de financiering, realisatie en het onderhoud van zonnepanelen en led armaturen. Zongenoot verhuurt de zonnepanelen aan de huurders en biedt een opbrengstgarantie en bescherming tegen het salderingsrisico. Met dit project is in totaal een bedrag van EUR 27 miljoen gemoeid. De financiering komt voor het grootste deel (EUR 20 miljoen) van BNG Bank. Huurders van Stadgenoot krijgen toegang tot duurzame energie, opgewekt op hun eigen dak en kunnen ook besparen op hun energielasten. Huurders krijgen de garantie dat ze door het huren van zonnepanelen altijd besparen op de stroomcomponent van hun energielasten. BNG Bank is van en voor het publieke domein. Activiteiten van de bank staan in het teken van het maken van maatschappelijke impact. Dat is haar drijfveer.

Financiering van Stadgenoot past bij de strategie van de bank om, in aansluiting op de Sustainable Development Goals, als partner van woningcorporaties bij te dragen aan duurzame steden en gemeenschappen (SDG 11) en betaalbare duurzame energie (SDG 7).

22

Coalitieakkoord De problematiek op de woningmarkt, en een mogelijke rol van corporaties bij de oplossing daarvan, staat hoog op de politieke agenda, getuige ook het Coalitieakkoord 2021-2025. In 2020 werd met het rapport Opgaven en Middelen al geconcludeerd dat de maatschappelijke opgaven van corporaties op termijn te groot zijn voor de financiële polsstok. Het nieuwe kabinet schaft daarom de verhuurdersheffing per 2023 af. Dit geeft corporaties meer financiële mogelijkheden om investeringen in onder andere nieuwbouw en verduurzaming op te voeren. Daarbij wordt ook gesproken over de introductie van projectsteun voor corporaties die dat nodig hebben. Deze moet worden opgebracht door de overige corporaties, wat een herallocatie van middelen in de sector inhoudt.

BNG Bank partner van woningcorporaties Ook in 2021 is BNG Bank de grootste financier van de woningcorporatiesector gebleven, het marktaandeel van de bank is onverminderd hoog. Het overgrote deel van de kredietverlening in de sector is geborgd door het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW). Het borgstelsel is van groot belang voor de sociale huursector; het zorgt voor de beschikbaarheid van kapitaal tegen lage prijzen. Met een in 2019 ingezet strategisch programma wil het WSW het borgstelsel nog robuuster maken. BNG Bank levert waar mogelijk een bijdrage aan het programma, onder meer door het aanbieden van de zogenaamde obligolening. Deze lening zorgt ervoor dat woningcorporaties altijd middelen beschikbaar hebben om aan hun eventuele obligoverplichting richting het WSW te voldoen.

Daarentegen wordt ook gesproken over een verlaging van de huren voor lage inkomens en huurbevriezing per 2024, wat een negatief effect heeft op de financiële positie van corporaties. Gezien het huidige hoge inflatieniveau maken lagere huren en hogere bouwkosten nieuwe investeringen minder rendabel. Per saldo wordt verwacht dat de financiële ruimte voor nieuwe investeringen toeneemt. Daarbij is het van belang te benoemen dat extra financiële ruimte niet betekent dat het investeringsniveau direct toeneemt. Extra aandacht moet ook gaan naar de beschikbaarheid van bouwlocaties, capaciteit in de gehele bouwkolom en versnelling van procedures.

Daarnaast heeft BNG Bank ook in 2021 diverse leningen verstrekt zonder borging van het WSW; leningen ten behoeve van de niet-DAEB (Diensten van Algemeen Economisch Belang)-activiteiten van corporaties, zoals middenhuurwoningen. Gezien de maatschappelijke relevantie van voldoende aanbod van betaalbare middenhuur op de woningmarkt, ziet de bank de financiering daarvan expliciet als haar taak indien corporaties daarbij een rol spelen. Ten opzichte van voorgaande jaren merkt de bank een toenemende belangstelling bij corporaties om te investeren in dit woningmarktsegment. BNG Bank heeft de ambitie om woningcorporaties de komende jaren nog beter te ondersteunen bij hun uitdagingen om meer betaalbare huurwoningen te bouwen en de verduurzaming van het huidige woningbezit te versnellen.

23

Woningcorporaties Langlopende kredietportefeuille

Omzet nieuwe langlopende kredietverlening

€ 43,4

€ 7,4

miljard

miljard

7,4 7,2

4,0 40,5

41,8

43,4

2019

2020

2021

3,7

2019

(in miljard euro)

3,7

3,5

2020

2021

Omzet nieuwe langlopende kredietverlening Waarvan met garantie van het WSW

(in miljard euro) Met haar financiering helpt BNG Bank woningcorporaties om te werken aan SDG’s 7 (Betaalbare en duurzame energie), 11 (Leefbare steden en gemeenschappen) en 13 (Klimaatactie).

Zorgsector Ontwikkelingen in de zorgsector De COVID-19-pandemie heeft ook in 2021 grote invloed op de zorgsector gehad. Het personeelstekort had grote gevolgen voor de werkdruk van het personeel en beperkte de mogelijkheid tot opschaling van de benodigde capaciteit. Dankzij het door de overheid ook voor 2021 ingestelde vangnet, konden de financiële gevolgen vanwege COVID-19 worden opgevangen. Het vangnet bood financiële compensatie voor meerkosten en gederfde omzet en een hardheidsclausule voor maatwerk. Met het vangnet werd voorkomen dat in de kern financieel gezonde zorgaanbieders in financiële problemen raken als gevolg van COVID-19. De zorgsector is een sector in transitie, actief bezig om het zorgaanbod op een andere, efficiëntere manier in te richten. De afgelopen jaren heeft de overheid beleid gevoerd om daarmee zorg en ondersteuning dichter bij de burger te organiseren. Vergrijzing en demografische ontwikkelingen zetten de zorg en de

betaalbaarheid daarvan echter onder druk. De personeelstekorten waren al een belangrijk thema, maar zijn door de COVID-19-pandemie veel zichtbaarder en urgenter geworden. Met kortingen op het budget dwingen ook de zorgverzekeraars de sector om de zorg efficiënter te organiseren, met meer ruimte voor preventie, digitale consulten en een grotere rol voor eerstelijnszorg. Vanwege de COVID-19-pandemie heeft huisvesting in 2020 minder aandacht gekregen. In 2021 is dit thema weer opgepakt. Onder meer vanwege hoge kwaliteitseisen en veiligheidsvoorschriften dient zorgvastgoed up-to-date te zijn. Ook verduurzaming van vastgoed krijgt aandacht. In de Green Deal 'Duurzame zorg voor een gezonde toekomst' zijn door partijen in de zorg afspraken gemaakt om de zorg in Nederland te verduurzamen, onder meer door het verminderen van de CO2-uitstoot en het stimuleren van een circulaire economie.

24

MeanderGroep Zuid-Limburg MeanderGroep Zuid-Limburg levert jaarlijks een bijdrage op het gebied van preventie, welzijn, wonen, zorg en gemak aan zo’n 20.000 inwoners in de stadsregio Parkstad en omstreken. Om de zorgkwaliteit op peil te houden én om te kunnen voldoen aan de toenemende en intensievere zorgvraag, moeten zorginstellingen constant investeren. Met ‘Leid je eigen leven’ kunnen mensen zelf de regie houden, is het idee achter de zorgvisie van de MeanderGroep. Ook als dat door lichamelijke of mentale beperkingen lastiger wordt. Liefst zelfstandig thuis. En als het niet anders kan in een van de huizen of aanleunwoningen. De MeanderGroep gaat met EUR 80 miljoen financiering van BNG Bank haar zorgvisie ‘Leid je eigen leven’ uitvoeren. Hiermee zet zij onder andere bouwtrajecten in gang, schaft technologie aan en zorgt voor de noodzakelijke infrastructuuraanpassingen. BNG Bank is van en voor het publieke domein. Activiteiten van de bank staan in het teken van het maken van maatschappelijke impact. Dat is haar drijfveer. Daarom financiert de bank de plannen van de MeanderGroep. Zo kunnen zij de levenskwaliteit van ouderen en de continuïteit van hun sociale netwerk bevorderen. De bank draagt met deze financiering bij aan goede gezondheid en welzijn (SDG 3) en duurzame steden en gemeenschappen (SDG 11).

BNG Bank partner van de zorgsector BNG Bank faciliteert toegankelijke en betaalbare zorg en het verduurzamen van zorgvastgoed door het aanbieden van betaalbare krediet met lange looptijden. De behandeling van kredietaanvragen gaat gepaard met veel klantcontacten voor het uitwisselen van informatie. Daarnaast is de bank in het kader van klantpartnerschap veelvuldig in contact met klanten voor het delen van kennis en expertise. In 2021 zijn de klantcontacten bij de geborgde kredietverlening geïntensiveerd bij een ongeveer gelijk gebleven omvang van de kredietportefeuille. Dat was een gevolg van de toenemende informatiebehoefte in het kader van Customer Due Diligence (CDD) en de kredietrevisie. De omzet van BNG Bank in de zorgsector is in 2021 op niveau gebleven. De solvabiliteitsvrije kredietverlening bleef met EUR 467 miljoen net onder de doelstelling van EUR 530 miljoen. Daar stond tegenover dat de solvabiliteitsplichtige kredietverlening met EUR 326 miljoen ruim boven de doelstelling van EUR 210 miljoen lag. Ook voor 2022 verwacht de bank de kredietverlening op peil te kunnen houden.

25

Zorg Langlopende kredietportefeuille

€ 6,8 miljard

Omzet nieuwe langlopende kredietverlening

€ 793

1.148

miljoen

793 543 7,1

7,1

6,8

370

467

173 2019

2020

2021

2019

(in miljard euro)

2020

2021

Omzet nieuwe langlopende kredietverlening Waarvan met garantie van o.a. WfZ

(in miljoen euro) Met haar financiering helpt BNG Bank zorginstellingen om te werken aan SDG’s 3 (Goede gezondheid en welzijn), 7 (Betaalbare en duurzame energie) en 13 (Klimaatactie).

Onderwijs Ontwikkelingen in onderwijs De onderwijssector is in 2021 opnieuw fors geraakt door de gevolgen van de COVID-19-pandemie. De onderwijskwaliteit staat onder druk en er is sprake van oplopende leerachterstanden. Het deels verzorgen van online onderwijs en het thuiswerken hebben geleid tot onzekerheid ten aanzien van het onderwijsvastgoed. Hier en daar is besloten tot uitstel van besluitvorming over nieuwbouw. In financieel opzicht zijn de gevolgen van de COVID-19-pandemie beperkt. Als gevolg van de wijze waarop scholen worden bekostigd, is er nauwelijks sprake van gederfde inkomsten. Wel zijn er extra kosten voor de maatregelen binnen de school om veilig les te kunnen geven. Voor het vastgoed heeft de onderwijssector een grote verduurzamingsopgave. Veel instellingen hebben te maken met een achterstand in de kwaliteit van hun gebouw(en). De verbetering van het binnenklimaat van scholen was al een uitdaging en de urgentie daarvan is door de pandemie versterkt. Om aan de gestelde kwaliteitseisen te kunnen voldoen

is extra geld nodig. Komt dit er niet, dan heeft dat invloed op de mate waarin de onderwijssector kan bijdragen aan de afspraken in het kader van het Klimaatakkoord. BNG Bank partner van het onderwijs BNG Bank draagt bij aan een betaalbare onderwijshuisvesting van goede kwaliteit en de bank fungeert als partner bij het verduurzamen van onderwijsvastgoed. Voor het basis- en voortgezet onderwijs verloopt de financiering van investeringen en verduurzaming doorgaans via de gemeenten. Waar financiering niet plaatsvindt via de gemeenten is de ruimte om lage tarieven aan te bieden afhankelijk van de mogelijkheden voor borging. Het vastgoed van middelbaar en hoger beroepsonderwijs en universiteiten financiert BNG Bank rechtstreeks. De rechtstreekse kredietverstrekking van BNG Bank aan de onderwijssector is in 2021 achtergebleven bij de verwachting. De solvabiliteitsvrije kredietverlening bleef met EUR 59 miljoen achter bij de doelstelling van EUR 95 miljoen. De solvabiliteitsplichtige kredietverlening bedroeg EUR 74 miljoen, ruim boven de doelstelling (EUR 60 miljoen).

26

Wooncomplex Bio Science Park in Leiden In de directe omgeving van het Bio Science Park in Leiden is een nieuw wooncomplex aan de Boerhaavelaan in aanbouw van in totaal 260 woningen voor promovendi en gastonderzoekers, verbonden aan de Universiteit Leiden en het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC). BNG Bank heeft vanaf 2018 met in totaal EUR 28 miljoen de nieuwbouw gefinancierd van drie fasen van het Boerhaavelaan-complex aan de Stichting Universitaire Woonwijk Boerhaave. De gemeente Leiden staat garant. In 2021 is de financiering afgesproken voor de derde fase, een nieuwbouw van 67 woningen die in 2022 zal worden opgeleverd. Alle woningen zijn 'van het gas af', voorzien van geavanceerde isolatie, driedubbelglas en zonnepanelen. BNG Bank is van en voor het publieke domein. Activiteiten van de bank staan in het teken van het maken van maatschappelijke impact. Dat is haar drijfveer. Deze financiering van huisvesting draagt bij aan betaalbare onderwijshuisvesting van goede kwaliteit. Het betekent een prettige woon- en leefomgeving op korte reisafstand van de universiteit en het LUMC voor promovendi en personeel. De bank draagt met deze financiering bij aan kwaliteitsonderwijs (SDG 4) en duurzame steden en gemeenschappen (SDG 11).

Onderwijs Langlopende kredietportefeuille

Omzet nieuwe langlopende kredietverlening

€ 1.032

€ 133

miljoen

139

133

miljoen

89 866

931

1.032

2019

2020

2021

(in miljoen euro)

43

48

2019

2020

59 Omzet nieuwe langlopende kredietverlening Waarvan geborgd 2021

(in miljoen euro) Met haar financiering helpt BNG Bank onderwijsinstellingen om te werken aan SDG’s 4 (Kwaliteitsonderwijs), 7 (Betaalbare en duurzame energie) en 13 (Klimaatactie).

27

Opvallende gebeurtenissen 2021

januari SDG-obligatie van € 2 miljard voor gemeenten

maart BNG Bank draagt drie nieuwe commissarissen voor als lid van de RvC per 22 april 2021: Karin Bergstein, Leonard Geluk en Femke de Vries

CO₂-uitstoot klanten BNG Bank gedaald, onder meer dankzij de verduurzaming van sociale huurwoningen Raad van Klanten: publieke sector

april Afzwaaiende commissarissen: Marjanne Sint en Jantine Kriens

Afvalverwerker Omrin reduceert netto 6.202 ton CO2-emissie

mei Age Friendly Cultural Houten wint BNG Bank Lang Leve Kunstprijs

juni Raad van Klanten: problemen op de woningmarkt

Nieuwe topstructuur: met 3 nieuwe leden is het 5-tallige Executive Committee van BNG Bank sinds begin juni compleet

juli Stadgenoot geeft stevige impuls aan zonne-energie in Amsterdam

augustus Woningbouw voor medewerkers Universiteit Leiden

28

september Primeur in gemeente Renkum! Lantaarnpalen die ook auto's opladen

oktober BNG Bank Muziekprijs 2021 voor violiste Coraline Groen

BNG Bank Erfgoedprijs bestaat 10 jaar

november PAPER

Raad van Klanten: betalingsverkeer

Samen voor de meest betaalbare uitrol van warmtenetten

SDG-obligatie van € 1,5 miljard voor woningcorporaties Prominente rol whitepaper warmtenetten op Energeia Energy Day

De MeanderGroep in Kerkrade voert haar zorgvisie ‘Leid je eigen leven’ uit met € 80 miljoen financiering van BNG Bank

Financiering aandelentransactie Evides van € 367 miljoen aan provincie Zeeland en Zeeuwse gemeenten

Obligofaciliteit WSW € 2 miljard, waarvan € 1 miljard door BNG Bank

december BNG Duurzaamheidsfonds verstrekte in 2021 141 sportleningen

29

1.4 Blijvend sterke positie op geld- en kapitaalmarkten Vanwege hoge externe ratings (Moody's: Aaa, Fitch Ratings: AAA, S&P Global: AAA) was BNG Bank in 2021 het gehele jaar in staat om tegen aantrekkelijke tarieven verschillende valuta aan te trekken voor de korte en lange termijn. Het aantrekken van korte- en langetermijngelden in verschillende valuta op internationale geld- en kapitaalmarkten (funding), is een belangrijke activiteit voor BNG Bank om daarmee financiering aan klanten te kunnen aanbieden. Verreweg het grootste deel van deze funding trekt BNG Bank aan via openbare emissies (uitgifte van (benchmark)obligaties) op internationale geld- en kapitaalmarkten. Een kleiner deel wordt aangetrokken via zogenaamde private placements. Op de Engelstalige website van BNG Bank staat hierover meer informatie.

Ontwikkelingen 2021 BNG Bank heeft in 2021 EUR 12 miljard langlopende financiering aangetrokken met een gemiddelde looptijd van tien jaar. Inspelend op de vraag van onze klanten naar kredieten met langere looptijden is ook de gemiddelde fundinglooptijd significant hoger dan in afgelopen jaren. De totale hoeveelheid aangetrokken langlopende financiering is relatief kleiner. Dit is met name een gevolg van deelname door BNG Bank aan de derde Targeted Longer-Term Refinancing Operation (TLTRO) van de ECB. De condities daarvan zijn zo gunstig dat BNG Bank, evenals in 2020, heeft besloten hieraan deel te nemen. Het doel van deze TLTRO-III is het stimuleren van de reële economie door het verschaffen van liquiditeit aan specifieke doelgroepen, waaronder woningcorporaties en zorginstellingen. Het afgelopen jaar heeft BNG Bank gewerkt aan de verdere optimalisatie van de de operationele processen voor fundinginstrumenten die zijn gelinkt aan de SOFR (US dollar) en de SONIA (Britse ponden).

Deze nieuwe risicovrije rentevoeten zullen in de toekomst de marktstandaard worden en een belangrijke rol spelen in de fundingstrategie van BNG Bank. Met de inaugurele SOFR-transactie in 2021 laat BNG Bank zien dat zij de overgang naar de nieuwe rente-index ondersteunt en daarmee voldoet aan de EU Benchmark Regulation.

SDG-obligaties Een bijzondere categorie openbare emissies die BNG Bank uitgeeft, zijn SDG-obligaties. Deze obligaties worden uitgegeven onder het nieuwe Sustainable Finance Framework van de bank, dat het eerdere duurzaamheidsframework vervangt. Het nieuwe framework wordt gebruikt voor de financiering van gemeenten en woningbouwcorporaties, en biedt de mogelijkheid om budgetten van gemeenten en uitgaven van woningbouwcorporaties direct te linken aan de 17 SDG’s. Op succesvolle wijze zijn in 2021 onder het nieuwe framework twee obligaties voor een gezamenlijk bedrag van EUR 3,5 miljard uitgegeven. In 2021 werd ruim 25% van de totale langetermijnfunding aangetrokken onder het Sustainable Finance Framework.

30

Kerncijfers voor funding Totaal uitstaande SDG Bonds

Opgenomen funding

€ 10,2

€ 11,9 miljard

miljard

10,2

17,5

7,1

6,2

15,1 11,9

1,9

2019

2020

2021

2019

3,7

2,2

2020

Capital market funding Waarvan SDG Bonds

2021

(in miljard euro)

(in miljard euro)

Funding per valuta

Funding per geografische indeling

AUD 4%

USD 19 %

Midden-Oosten en Afrika 4%

GBP 5%

Azië 14 %

EUR 72 %

Noord en Zuid Amerika 12 %

Europa 70 %

31

INTERVIEW met OLIWIA ZYGNAROWSKA en JOHAN VELDHUIS

Noem ze gerust de ‘poortwachters’ van de BNG Bank. Op de afdeling Klantintegriteit nemen medewerkers ongebruikelijk gedrag bij transacties van klanten onder de loep. Zo zorgen ze onder meer dat geld niet op verkeerde plekken terechtkomt. “Wij zien meer dan onze klanten. Dus we helpen ze geldstromen in goede banen te leiden.”

op waar ze goed in zijn: maatschappelijke impact maken.” Ook de bank zelf heeft baat bij het werk van de afdeling, aldus Oliwia Zygnarowska, Compliance Officer bij BNG Bank, die tot vorig jaar op de afdeling van Veldhuis werkte. “Niet alleen omdat we erom bekend staan een onbesmet blazoen te hebben. Ook omdat we fout geld uit het financiële systeem houden waar we deel van zijn. Hoe beter we dat doen, hoe sterker en veiliger dat systeem – en dus ook wijzelf.”

“We zijn de jongste afdeling van de bank”, vertelt Johan Veldhuis, Teamlead Klantintegriteit bij BNG Bank. “En de leukste! Vinden wij tenminste. Wij onderzoeken en analyseren klanten en hun transacties; om onder andere te bekijken hoe ze aan hun vermogen komen, wat hun organisatiestructuur is en of we daar integriteitsrisico’s in zien. Er kan bijvoorbeeld sprake zijn van fraude of het onbedoeld financieren van terrorisme. Aan ons de taak dit op te sporen.”

Gesprek aangaan Het werk van de afdeling Klantintegriteit was voorheen verspreid over alle afdelingen. Nu is het op één plek gebracht. “Hier bundelen we onze krachten om tot de scherpst mogelijke analyses te komen. We onderzoeken allerlei bronnen en gebruiken programma’s om hier relevantie informatie uit te filteren. Maar we leunen zeker niet alleen op programma’s. We gebruiken evengoed ons gezonde verstand.” “We doen ons werk niet uitsluitend achter de computer”, benadrukt Zygnarowska. “We gaan ook met klanten in gesprek over onderzochte integriteitsrisico’s. Alleen in zo’n gesprek ontdek je waaróm er sprake is van afwijkend gedrag, wat er speelt en hoe je verkeerde transacties voortaan voorkomt. Die bewustwording bij klanten vinden we heel belangrijk.”

Onbesmet blazoen Veldhuis: “We adviseren klanten hoe zij hun transacties veiliger kunnen maken. Soms vragen we hen ook maatregelen te nemen om specifieke risico’s te beheersen. Daar zijn we toe in staat omdat ons dingen opvallen die zij zelf niet zien.” Klanten waarderen dat advies. “We voorkomen dat ze problemen krijgen, zodat zij kunnen focussen

DE IMPACT-MAKERS VAN BNG BANK

“Wij maken het financiële systeem sterker en veiliger”

32

INTERNE BEDRIJFSVOERING 2.1 Medewerkers Om de strategie succesvol uit te voeren is het van groot belang om gemotiveerde en kundige medewerkers aan boord te hebben, en om het juiste talent te ontwikkelen en aan te trekken. In 2021 heeft BNG Bank een groot aantal nieuwe medewerkers verwelkomd. De betrokkenheid en bevlogenheid van de medewerkers waren, ondanks de invloed van COVID-19-maatregelen op de werksituatie, hoog.

Versterken interne organisatie Een van de strategische pijlers van ‘Ons Kompas Naar Impact’ is het versterken van de interne organisatie. Het gaat daarbij zowel om organisatieontwikkeling als om ontwikkeling van de medewerkers. In 2021 heeft BNG Bank belangrijke stappen gezet op het terrein van de organisatieontwikkeling. In het begin van het jaar is een start gemaakt met een nieuwe organisatiestructuur, aangevoerd door een ExCo van vijf leden. De nieuwe functies Chief Commercial Officer en Chief Operating Officer zorgen ervoor dat respectievelijk het commerciële en het IT- en operationele perspectief op het hoogste niveau zijn vertegenwoordigd. In 2022 zullen acties worden ondernomen voor de verdere ontwikkeling van de organisatie, in het bijzonder van de organisatieonderdelen die door deze CCO en COO worden aangestuurd.

Het ExCo heeft sinds zijn oprichting veel aandacht besteed aan de invulling van zijn eigen leiderschap. Dit heeft geleid tot vaststelling door het ExCo van een passend en gewenst leiderschaps- en voorbeeldgedrag dat moet bijdragen aan de realisatie van ‘Ons Kompas Naar Impact’. Het was de ambitie om in 2021 een leiderschapsprogramma neer te zetten voor de overige leidinggevenden. Dit is niet gelukt, mede als gevolg van de beperkingen om in COVID-19-tijd fysiek bijeen te komen. In 2022 wil de bank in haar HR-strategie de brug slaan naar de overige leidinggevenden, om met hen invulling te geven aan de leiderschapsontwikkeling die, zowel vanuit een organisatie-oogpunt als op individueel niveau, nodig is om de ambities waar te maken. In 2021 is, in nauwe samenwerking met de afdelingshoofden, een goede start gemaakt met strategische personeelsplanning. In dit kader is in kaart gebracht wat BNG Bank nodig heeft op personeelsgebied, nu en in de toekomst, met een nadrukkelijke koppeling aan het kunnen realiseren van