Bijlagen bij de regels_Bijlage 4 Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan 2012-2022.pdf

GVVP 2012 - 2022 Hardinxveld-Giessendam

Opdrachtgever

Opdrachtnemer

Gemeente Hardinxveld-Giessendam Beleid, Ontwikkeling en Ondersteuning Postbus 175 3370 AD Hardinxveld-Giessendam

DTV Consultants B.V. Ing. H. Godefrooij TBO-109038 Breda, 8 mei 2012

GVVP 2012 - 2022 Hardinxveld-Giessendam

Opdrachtgever

Opdrachtnemer

Gemeente Hardinxveld-Giessendam Beleid, Ontwikkeling en Ondersteuning Postbus 175 3370 AD Hardinxveld-Giessendam

DTV Consultants B.V. Ing. H. Godefrooij TBO-109038 Breda, 8 mei 2012

© Niets uit dit rapport mag worden vermenigvuldigd en/of worden bewerkt en/of worden samengevat, in welke vorm dan ook, zonder uitdrukkelijke schriftelijke toestemming van DTV Consultants B.V.

Inhoudsopgave 1

Inleiding 1.1 Aanleiding 1.2 Doelstelling 1.3 Leeswijzer

5 5 6 6

2

Vigerend beleid 2.1 Rijksbeleid 2.2 Provinciaal beleid 2.3 Regionaal beleid 2.4 Gemeentelijk beleid

7 7 8 13 15

3

Huidige situatie en ruimtelijke ontwikkelingen 3.1 Kenschets gemeente Hardinxveld-Giessendam 3.1.1 De ontstaansgeschiedenis 3.1.2 Stedenbouw- en verkeerskundige structuur 3.2 Objectieve verkeersveiligheidsknelpunten 3.2.1 Analyse ongevallen 2006-2010 3.2.2 Slachtoffers in de periode 2008-2010 ten opzichte van 2005-2007 3.3 Meningen van bewoners 3.4 Ruimtelijke ontwikkelingen

22 22 22 23 24 24 26 28 29

4

Thema Verkeersveiligheid 4.1 Doelstelling 4.2 Uitgangspunten Duurzaam Veilig 4.3 Wegcategorisering 4.4 Duurzaam veilige inrichting 4.5 Objectieve en subjectieve onveiligheid 4.6 Verkeersveilige schoolroutes en schoolomgeving

30 30 30 31 35 37 38

5

Thema Voetgangers/minder validen 5.1 Doelstelling 5.2 Infrastructuur voor voetgangers 5.3 Toegankelijke bushaltes 5.4 Looproutes naar scholen 5.5 Recreatieve wandelroutes

39 39 39 40 41 41

6

Thema Fiets 6.1 Doelstelling 6.2 Fietsnetwerk 6.2.1 Kwaliteitseisen fietsnetwerk 6.2.2 Primair fietsnetwerk 6.3 Fietsparkeren 6.4 School-thuisroutes

42 42 42 43 44 46 47

7

Thema Parkeren 7.1 Doelstelling 7.2 Parkeren in het centrumgebied 7.3 Parkeren in woonwijken 7.4 Vrachtwagenparkeren 7.5 Parkeerrichtlijnen 7.5.1 Parkeerrichtlijnen bij nieuwbouw 7.5.2 Parkeerrichtlijnen algemene gehandicaptenplaatsen 7.6 Parkeren scootmobielen 7.7 Carpoolplaatsen

49 49 49 50 50 51 51 51 52 53

8

Thema Bereikbaarheid en verkeerscirculatie 8.1 Doelstelling 8.2 Verkeerscirculatie 8.3 Bewegwijzering 8.4 Vervoer gevaarlijke stoffen 8.5 Tegengaan sluipverkeer 8.6 Bereikbaarheid hulpdiensten 8.7 Bereikbaarheid bedrijventerreinen

54 54 54 55 56 57 57 58

9

Thema Openbaar Vervoer 9.1 Doelstelling 9.2 Huidige openbaar vervoer systeem 9.3 Vervoer over water 9.4 Collectief vraagafhankelijk vervoer – De MolenHopper

59 59 59 61 61

10

Thema communicatie, educatie en handhaving 10.1 Doelstelling 10.2 Permanente verkeerseducatie 10.3 Voorlichting 10.4 Handhaving

62 62 62 63 63

11

Thema Leefbaarheid en milieu 11.1 Doelstelling 11.2 Beperken van verkeershinder 11.3 Oplaadpunten elektrische auto’s

64 64 64 64

12

Meerjarenuitvoeringsprogramma

66

Bijlage 1 Evaluatie Verkeersveiligheidsplan 1998 Bijlage 2 Verkeersenquête Bijlage 3 Parkeerrichtlijnen Hardinxveld-Giessendam

69 71 77 89

Bijlagen

1

Inleiding Voor u ligt het Gemeentelijk Verkeers- en vervoerplan (GVVP) van Hardinxveld-Giessendam. Het GVVP is een beleidsdocument, waarin per thema het te voeren beleid wordt geschetst en waarin is vastgelegd welke acties of maatregelen in de periode tot 2022 worden uitgevoerd.

Voorafgaand aan het opstellen van het GVVP is een Koersnota opgesteld: Koersnota GVVP 2012 – 2022. In de Koersnota is het gevoerde beleid op zowel landelijk, provinciaal, regionaal als lokaal niveau beschreven. Tevens zijn de huidige situatie en (ruimtelijke) ontwikkelingen beschreven. Onderdeel van de inventarisatie van de huidige situatie was onder meer een ongevallenanalyse, alsmede een enquête onder inwoners van Hardinxveld-Giessendam, waarin hen is gevraagd wat hun mening is over verschillende aspecten ten aanzien van verkeer en vervoer, wat zij belangrijk vinden, welke knelpunten zij ervaren en welke suggesties zij eventueel hebben ter verbetering. Na een stellingendiscussie met de gemeenteraad en de verkeerscommissie is de te volgen koers vastgelegd in de Koersnota, welke op 6 december 2011 door het College van Burgemeester en Wethouders is vastgesteld en ter informatie is aangeboden aan de gemeenteraad. De inhoud van de Koersnota is verwerkt in voorliggend GVVP.

1.1

Aanleiding Het verkeersveiligheidsplan Hardinxveld-Giessendam dateert uit 1998. In dit plan is destijds de basis gelegd voor de invoering van de principes van Duurzaam Veilig in de gemeente. Het verkeersveiligheidsplan was voornamelijk gericht op de fysieke inrichting van wegen. De gemeente heeft nu behoefte aan een integraal GVVP, waarin ook aandacht is voor fiets, voetgangers, parkeren, communicatie en educatie et cetera. Bovendien schrijft de Planwet Verkeer en Vervoer voor, dat lagere overheden de essentiële onderdelen van beleid overnemen. Conform artikel 8 van de Planwet verkeer en vervoer dragen de Gemeenteraad en het College van Burgemeester en Wethouders zorg, voor het zichtbaar voeren van een samenhangend en uitvoeringsgericht verkeers- en vervoerbeleid dat richting geeft aan de door de Raad en het College te nemen beslissingen inzake verkeer en vervoer. Een GVVP is een goed instrument om de verkeersknelpunten en problemen in kaart te brengen en de visie voor de toekomst neer te leggen. Binnen die visie worden de mogelijke oplossingsrichtingen aangegeven. De gemeente heeft gekozen voor een GVVP - nieuwe stijl; de gemeente streeft een integrale benadering na van mobiliteit en verkeersveiligheid in HardinxveldGiessendam, waarbij aandacht uitgaat naar verschillende thema’s.

GVVP 2012 - 2022

5

1.2

Doelstelling Het doel van het GVVP is het vastleggen van het beleid op het gebied van verkeer en vervoer in de gemeente Hardinxveld-Giessendam voor de periode 2012 tot 2022, dat aansluit bij de ambities en speerpunten die de gemeente heeft, maar tevens past binnen de kaders die hogere overheden in hun beleid stellen. Deelaspecten van het beleidsterrein verkeer en vervoer en raakvlakken met andere beleidsterreinen worden in dit plan bij elkaar gebracht, wat resulteert in een integrale visie op verkeer- en vervoerbeleid in de gemeente Hardinxveld-Giessendam. Om uitvoering te geven aan het opgestelde gemeentelijke beleid wordt het plan vergezeld van een uitvoeringsprogramma met daarin maatregelen en projecten.

1.3

Leeswijzer Het GVVP is zo opgebouwd, dat de aandachtslijn zodanig is gekozen dat de meest kwetsbare vervoerswijzen als eerste aan bod komen. Na hoofdstuk 2, het vigerende beleid, en hoofdstuk 3, de huidige situatie en ruimtelijke ontwikkelingen, komen de verschillende thema’s aan bod. Achtereenvolgens komen de volgende thema’s aan bod: Verkeersveiligheid, Voetgangers/minder validen, Fiets, Parkeren, Bereikbaarheid en verkeerscirculatie, Openbaar vervoer, Communicatie, Educatie en handhaving en tot slot Leefbaarheid en milieu. Afgesloten wordt met een meerjarenuitvoeringsprogramma (hoofdstuk 12).

6

GVVP 2012 - 2022

2

Vigerend beleid In dit hoofdstuk is zowel het beleid van hogere overheden als het huidige beleid in de gemeente Hardinxveld-Giessendam beschreven. Het GVVP moet immers zowel 'passen' binnen de landelijke, provinciale en regionale beleidskaders, als aansluiten bij de huidige lokale kaders en ontwikkelingen.

2.1

Rijksbeleid Planwet verkeer en vervoer (1998) De ‘Planwet verkeer en vervoer’ regelt de verhoudingen tussen Rijk, provincie, regio en gemeenten op het beleidsterrein verkeer en vervoer. Deze in 1998 aangenomen wet regelt dat de genoemde overheden een zichtbaar samenhangend en uitvoeringsgericht verkeers- en vervoerbeleid voeren, dat richting geeft aan de door de raad en het college te nemen beslissingen inzake verkeer en vervoer. Met het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoerplan wordt hieraan invulling gegeven. Hierbij moeten de essentiële onderdelen van het nationale verkeers- en vervoerplan (Nota Mobiliteit) en van het Provinciale Verkeers- en Vervoerplan (PVVP) in acht worden gehouden. Daarnaast moet rekening worden gehouden met het beleid van naburige gemeenten. Nota Ruimte De Nota Ruimte beschrijft de visie van het kabinet op de ruimtelijke ontwikkeling van Nederland en hoe deze kan bijdragen aan een sterke economie en een veilige en leefbare samenleving. De samenhang tussen ruimte, verkeer en vervoer en economie wordt op ieder niveau (nationaal, regionaal en gemeentelijk) vergroot. Nota Mobiliteit (2006) De Nota Mobiliteit is een nationaal verkeers- en vervoerplan, op grond van de Planwet Verkeer en Vervoer (1998), en is de opvolger van het Structuurschema Verkeer en Vervoer (SVV-2).

In de Nota Mobiliteit wordt het ruimtelijk beleid, zoals vastgelegd in de Nota Ruimte, verder uitgewerkt en wordt het verkeers- en vervoerbeleid beschreven. Centraal in de Nota Mobiliteit staat dat verkeer een noodzakelijke voorwaarde voor economische groei en sociale ontwikkeling is in Nederland. Een goed functionerend systeem voor personen- en goederenvervoer en een betrouwbare bereikbaarheid zijn essentieel om de economie en de internationale concurrentiepositie van Nederland te versterken. Het draait om betrouwbare en voorspelbare reistijden van deur tot deur, waarbij nadrukkelijk over beheersgrenzen en modaliteiten heen gekeken wordt.

GVVP 2012 - 2022

7

Dat de rijksoverheid mobiliteitsgroei ondersteunt, wil niet zeggen dat ze alle negatieve gevolgen ervan accepteert. Verkeersveiligheid is een topprioriteit. Nederland is in vergelijking met andere landen behoorlijk veilig, maar moet dat ook blijven. Strategisch plan Verkeersveiligheid Het Strategisch Plan Verkeersveiligheid is een uitwerking van de Nota Mobiliteit. In 2020 wil de overheid het aantal verkeersdoden hebben teruggebracht naar maximaal 500 en het aantal ernstig gewonden naar 10.600. In het Strategisch Plan Verkeersveiligheid worden onder meer de volgende aandachtspunten genoemd:  Kwetsbare verkeersdeelnemers: voetgangers, fietsers, kinderen en ouderen lopen bij een ongeval relatief ernstig(er) letstel op.  Beginnende bestuurders: mensen die nog maar kort hun rijbewijs hebben, zijn onervaren, leiden aan zelfoverschatting en herkennen minder snel gevaren.  Bromfietsen en snorfietsen: het rijgedrag van jongeren op een bromfiets of snorfiets vraagt aandacht, evenals de eigenschappen van de vervoermiddelen (bijvoorbeeld instabiliteit).  Motoren: motorrijders zijn niet altijd goed zichtbaar voor andere weggebruikers en rijden soms te snel.  Vracht- en bestelverkeer: het aantal verkeersdoden door een ongeval met een vrachtwagen of bestelauto daalt minder fors dan het totaal aantal verkeersdoden. Bovendien neemt het goederenvervoer over de weg toe.

 Bestuurders onder invloed: bijna de helft van het huidige aantal verkeersongevallen wordt veroorzaakt door verkeersdeelnemers die onder invloed rijden van alcohol, drugs of medicijnen.  Snelheidsovertreders: als verkeersdeelnemers zich houden aan de snelheidslimiet, dan betekent dat jaarlijks 25 tot 30 procent minder slachtoffers.  Buitenlandse bestuurders: het aantal buitenlandse chauffeurs op de Nederlandse wegen neemt toe. De Nederlandse eisen aan opleiding, examinering en voertuigcontroles gelden echter niet voor buitenlandse bestuurders.  50- en 80-kilometerwegen: ongeveer tweederde van alle verkeersdoden valt op 50- en 80kilometerwegen. De inrichting van deze wegen vraagt aandacht.

Uitgangspunt bij het opstellen van het GVVP is dat mobiliteit een noodzakelijke voorwaarde is voor het functioneren van de gemeente Hardinxveld-Giessendam. Verkeersveiligheid vormt een belangrijk aandachtspunt bij het opstellen van het GVVP.

2.2

Provinciaal beleid ‘Visie op Zuid-Holland’ (2010) De Visie op Zuid-Holland bestaat uit de Provinciale Structuurvisie, de Verordening Ruimte en de Uitvoeringsagenda. Hierin beschrijft de provincie haar doelstellingen en provinciale belangen (structuurvisie), stelt zij regels aan ruimtelijke ontwikkelingen (verordening) en geeft zij aan wat nodig is om dit te realiseren (uitvoeringsagenda). Visie op Zuid-Holland is in de plaats gekomen van de vier streekplannen en de Nota Regels voor Ruimte.

8

GVVP 2012 - 2022

Provinciale Structuurvisie De Provinciale Structuurvisie geeft een doorkijk naar 2040 en de visie voor 2020, met bijbehorende uitvoeringsstrategie. Er staat in hoe de provincie samen met haar partners wil omgaan met de beschikbare ruimte. Met de structuurvisie werkt de provincie aan een vitaal ZuidHolland, met meer samenhang en verbinding tussen stad en land. Hierdoor is in Zuid-Holland goed wonen, werken en recreëren voor iedereen binnen handbereik. De provincie onderscheidt vijf hoofdopgaven:  aantrekkelijk en concurrerend internationaal profiel;  duurzame en klimaatbestendige deltaprovincie;  divers en samenhangend stedelijk netwerk;  vitaal, divers en aantrekkelijk landschap;  stad en land verbonden. Verordening Ruimte Om het provinciaal ruimtelijk beleid uit te voeren, is de Verordening Ruimte één van de instrumenten. De Verordening Ruimte stelt regels aan gemeentelijke bestemmingsplannen. De provincie heeft in de Verordening Ruimte regels opgenomen over bebouwingscontouren, agrarische bedrijven, kantoren, bedrijventerreinen, detailhandel, waterkeringen, milieuzoneringen, lucht- en helihavens, molen- en landgoedbiotopen. De Verordening Ruimte heeft geen regels opgenomen ten aanzien van verkeer. Uitvoeringsagenda In de Uitvoeringsagenda staat hoe de provincie en verschillende partners de structuurvisie gaan uitvoeren.

De nadruk ligt op samenhang van maatregelen en programma‘s en de samenwerking met de regio‘s. De Uitvoeringsagenda maakt duidelijk wat er moet gebeuren en wat de onderlinge rolverdeling van de provincie en haar partners is. Elke partij werkt vanuit zijn eigen rol en verantwoordelijkheid om de ambitie van de structuurvisie te realiseren. In de gemeente Hardinxveld-Giessendam betreft het vier maatregelen die op de uitvoeringsagenda staan, zie afbeelding 2.1:  nieuw regionaal centrum transportdoeleinden (P), gesitueerd op de grens met de buurgemeente;  Merwedezone (M);  fietspadenplan (Fietssymbool);  Merwede-lingelijn.

GVVP 2012 - 2022

9

afbeelding 2.1 Uitvoeringsagenda Hardinxveld-Giessendam

De ambities voor de Alblasserwaard-Vijfheerenlanden liggen vooral op het behoud en de versterking van de grote landschappelijke en ecologische kwaliteiten van het gebied. De provinciale inzet is dan ook vooral gericht op deze kwaliteiten en in mindere mate op de economische versterking van het gebied, al dan niet in combinatie met verbetering van de bereikbaarheid. De verstedelijkingsopgave in deze regio is vooral gelegen in de Merwedezone, waarbij de realisatie van de MerwedeLingelijn een belangrijke bijdrage levert aan de bereikbaarheid per openbaar vervoer. De gemeente Hardinxveld-Giessendam is gelegen binnen de zogenaamde Merwedezone. Dit gebied, globaal gepositioneerd tussen Kinderdijk en Gorinchem, is enerzijds veel sterker verstedelijkt dan het overige deel van de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden en vormt tegelijk de grens met het Groene Hart. Dit heeft ertoe geleid dat voor dit gebied, aangeduid als de Merwedezone, een transformatieopdracht is geformuleerd. Inmiddels is een transformatievisie opgesteld. De transformatievisie geeft, na vaststelling, richting aan de gewenste kwaliteitsslag voor de Merwedezone en het programma tot 2015, met een doorkijk naar de verdere toekomst. Ten oosten van Hardinxveld-Giessendam moet een nieuw regionaal centrum van transportdoeleinden verrijzen.

Vitale en waardevolle landschappen moeten behouden blijven, de belevingswaarde moet verbeteren en verrommeling verminderen. Provinciaal Verkeer- en Vervoerplan (2004) Het Provinciaal Verkeer- en Vervoer Plan (PVVP) geeft aan hoe de provincie Zuid-Holland de komende jaren haar beleid op het terrein van verkeer en vervoer vorm wil geven. In het verlengde van het destijds vigerende Nationaal Verkeer- en Vervoer Plan (NVVP) van het rijk, geeft het PVVP een antwoord op de problemen ten aanzien van de bereikbaarheid, de leefbaarheid en de verkeersveiligheid in Zuid-Holland. Die problemen worden gezien in samenhang met de ligging van Zuid-Holland in het zuidelijk deel van de Randstad, dat als aanjager van de Nederlandse economie fungeert. 10

GVVP 2012 - 2022

In het PVVP is geconstateerd dat er een onevenwichtigheid is gegroeid tussen het rijkswegennet en het onderliggend wegennet en de provincie wil daarom de functie van het onderliggend wegennet versterken. Dit kan bereikt worden door een ‘onderliggend wegennet plus’ aan te wijzen met regionale wegen die hun verbindende functie waar kunnen maken. De Provincie start met een integrale aanpak van vervoersproblematiek op corridorniveau. Voor de regio Zuid-Holland zijn acht corridors gedefinieerd. De keuze en de schaalgrootte van de corridors is gebaseerd op de aanwezigheid van een bepaalde vervoersproblematiek binnen het gebied. Eén van de corridors betreft de corridor tussen Dordrecht en Gorinchem. Op de A15 en de A27 zijn de grootste capaciteitsknelpunten te verwachten. Alternatieven via het onderliggend wegennet zijn niet voor handen. Capaciteitsverruiming op langere termijn op de A27 lijkt niet te vermijden. De belasting van het wegennet in de Alblasserwaard op de huidige wegenstructuur wordt nu al te zwaar geacht. Afleiding van de verkeersdruk naar de A15 moet het gebruik meer in overeenstemming brengen met het karakter van deze wegen in relatie tot hun landelijke omgeving. Het PVVP kiest voor light rail. Aan de Merwede-Lingelijn zijn in de gemeente HardinxveldGiessendam twee extra stations gerealiseerd: station Boven-Hardinxveld en Blauwe Zoom.

Beide stations zijn in het eerste kwartaal van 2012 gereed. Daarnaast hecht het PVVP waarde aan de ‘zachte’ kant van het mobiliteitsbeleid. Met goed mobiliteitsmanagement worden ketenverplaatsingen gestimuleerd. Met de auto daar waar onvermijdelijk, met de fiets of het openbaar vervoer daar waar het kan. Fietsplan – Zuid-Holland méér op de fiets (2008) De plannen van de provincie Zuid-Holland rondom fietsverkeer zijn opgenomen in het ‘Fietsplan 2008 - Zuid-Holland méér op de fiets’. Meer mensen op de fiets en meer fietskilometers. Dat is kortweg de doelstelling van het nieuwe fietsplan. De provincie streeft naar goede fietsverbindingen en voorzieningen en heeft de afgelopen jaren vele nieuwe zaken voor de fietser gerealiseerd. Daarnaast wil zij met gerichte inzet van communicatiemiddelen zoals de fietsrouteplanner en gerichte bewegwijzering meer mensen bewegen op de fiets te stappen. Zo is er de afgelopen jaren bijna 80 kilometer nieuw fietspad bijgekomen. Naast het aanleggen van nieuwe fietspaden zijn voorzieningen, zoals overdekte en bewaakte fietsenstallingen aangelegd. In 2008 zijn in Hardinxveld-Giessendam 96 veilige fietsklemmen met overkapping geplaatst op het traject MerwedeLingeLijn. Nota Wandelroutenetwerk Zuid-Holland 2010-2020 (2010) In 2002 heeft de provincie het Wandelpadenplan Zuid-Holland vastgesteld.

Bij de begrotingsbehandeling in 2008 hebben Provinciale Staten geconstateerd dat het ‘wandelen’ onvoldoende is gerealiseerd. Verbindende schakels ontbraken en vanuit de steden kan te weinig een ‘ommetje’ worden gemaakt. Daarnaast was de promotie beperkt en versnipperd. Provinciale Staten hebben vervolgens in motie M 77 het college opgedragen de uitvoering weer met verve op te pakken en het beleid ten aanzien van wandelpaden te verankeren in de provinciale organisatie. Met de Nota Wandelroutewerk Zuid-Holland 2010-2020 wordt invulling gegeven aan het wandelen in het landelijk gebied. In de gemeente Hardinxveld-Giessendam is één recreatieve wandelroute aanwezig. Deze route maakt onderdeel uit van het Pelgrimspad.

GVVP 2012 - 2022

11

afbeelding 2.2 Pelgrimspad etappe Schoonhoven - Hardinxveld - Giessendam (32 km)

Aan het wandelroutenetwerk worden de volgende kwaliteitseisen gesteld:  invulling witte vlekken;  stad-land verbindingen;  ontsluiting landelijk gebied;  wandelen van woonplaats naar woonplaats;  ommetjes (indien deze een bijdrage leveren aan het tot stand komen van een groter netwerk);  het realiseren van verbindingen tussen bestaande routes;  zoveel mogelijk onverhard;  zoveel mogelijk afstemmen op openbaar vervoer;  het betrekken van TOP’s ( toeristische overstapplaatsen) en horecavoorzieningen;  het benutten van landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten;  verkeersveiligheid;  benutten stiltegebieden;  rekening houden met natuurwaarden ( flora en fauna).

De provincie hecht waarde aan mobiliteitsmanagement, een goed fietsklimaat en aan (recreatief) wandelen. In het GVVP moeten deze onderwerpen nadrukkelijk aan de orde komen.

12

GVVP 2012 - 2022

2.3

Regionaal beleid De gemeente Hardinxveld-Giessendam maakt samen met zeven andere gemeenten deel uit van de regio Alblasserwaard-Vijfheerenlanden. ‘Lokaal wat lokaal moet en regionaal wat regionaal kan’; onder dit motto werken de acht gemeenten in de regio Alblasserwaard-Vijfheerenlanden samen. De ambitie is een krachtige en sociale regio te vormen die economisch, sociaal en ruimtelijk zo aantrekkelijk is dat inwoners, bedrijven en bezoekers er graag willen verblijven. Samen werken zij aan drie domeinen:  Economie en Toerisme;  Fysiek (Ruimtelijke Ordening, Wonen en Verkeer en Vervoer);  Sociaal (WMO, Jeugd, Cultuur, Onderwijs, Sociale Leefbaarheid en Veiligheid). Binnen de Regio Zuid-Holland Zuid werken de gemeenten die onderdeel uitmaken van de regio Alblasserwaard-Vijfheerenlanden samen voor wat betreft de Veiligheidsregio, de Omgevingsdienst en de GGD. Actieprogramma Verkeersveiligheid 2011-2013 (2010) Binnen de regio Alblasserwaard-Vijfheerenlanden is voor het beleidsveld verkeersveiligheid een nieuw regionaal Actieprogramma Verkeersveiligheid 2011-2013 opgesteld. Met het actieprogramma werkt de regio het landelijke en provinciale verkeersveiligheidsbeleid uit voor de Alblasserwaard-Vijfheerenlanden en wordt extra ingezet op regionale aandachtsgroepen als middelbare scholieren, snelheidsovertreders en beginnende bestuurders.

De belangrijkste regionale doelen uit het actieprogramma zijn hierna opgenomen. Het gemeentelijk beleid van de gemeente Hardinxveld-Giessendam moet hierop aansluiten. Uitsluitend doelen waarvoor de gemeente Hardinxveld-Giessendam een inspanning moet leveren zijn vermeld: Doelgroep: voorschoolse educatie (0-4 jarigen) 20 procent van het aantal kinderdagverblijven, peuterspeelzalen en centra voor buitenschoolse opvang in de Alblasserwaard-Vijfheerenlanden geeft in 2013 op structurele en zelfstandige wijze verkeerseducatie aan kinderen, groepsleid(st)ers en ouders via het programma ‘JONGleren in het verkeer’. Doelgroep: primair onderwijs (4-12 jarigen) Voor het schoolseizoen 2013-2014 is de doelstelling dat tenminste 50 procent van de basisscholen in de regio zelfstandig en structureel werkt aan ‘SCHOOL op SEEF’. In de periode 2008-2010 deed er in de gemeente Hardinxveld-Giessendam één school aan dit programma mee. In de periode 2011 en 2013 kunnen nog drie scholen starten binnen de begroting van RPV AlblasserwaardVijfheerenlanden. Daarnaast worden gemeenten, als wegbeheerder, gestimuleerd met de schoolomgevingen aan de slag te gaan. Monitoring en aansturing van de activiteiten vindt plaats door de regionale werkgroep schoolgaande jeugd.

Doelgroep: voortgezet onderwijs (12-16 jarigen) Om te komen tot een structurele inzet van TotallyTraffic is de doelstelling om tussen RPV, gemeenten en scholen in totaal acht overeenkomsten tot en met het schoolseizoen 2013-2014 af te sluiten (dat is 40 procent van de scholen binnen het regionale voortgezet onderwijs) om de inzet van verkeerseducatie binnen het voortgezet onderwijs te borgen. Naast TotallyTraffic is de doelstelling om jaarlijks een fietsverlichtingsactie in samenwerking met VVN, politie en (mobiele) fietsenmakers uit te voeren. GVVP 2012 - 2022

13

Doelgroep: bestuurders (16-55 jarigen) Het verzorgen van voorlichting en informatie voor bestuurders van alle voertuigen in Alblasserwaard-Vijfheerenlanden over verkeersregels en gedrag. De doelstelling is om het percentage Alblasserwaard-Vijfheerenlanders dat behoefte heeft aan voorlichting over regels en verkeersveiligheid naar beneden te brengen. Doelgroep: senioren (55 jaar en ouder) In de periode 2011 tot en met 2013 zoveel mogelijk mensen van 60 jaar en ouder de mogelijkheid bieden om tweejaarlijks binnen hun gemeente hun kennis en vaardigheden ten aanzien van hun verkeersdeelname (per auto of scootmobiel) te laten toetsen. Hierbij worden gemeenten per toerbeurt bezocht. Regionaal overleg Verkeershandhaving Het komen tot een structurele regionale samenwerking op het gebied van verkeershandhaving, waarbij op een projectmatige wijze wordt gewerkt aan het verbeteren van de objectieve en subjectieve verkeersveiligheid op basis van een regionaal verkeersveiligheidsarrangement voor provinciale, gemeentelijke en waterschapswegen. Infrastructurele activiteiten In 2009 is een objectief onderzoek uitgevoerd naar PRIoritering van OngevalsclusterS (PRIOS) in de Alblasserwaard-Vijfheerenlanden. Het totaal aantal objectieve ongevallen over de periode 2005-2009 is onderzocht. Vanuit PRIOS komen de volgende probleemsituaties als meest belangrijk naar voren: 1.

Ongevallen met vaste voorwerpen op erftoegangswegen (30 en 60 kilometerwegen) met snelverkeer op wegvakken. 2. Eenzijdige ongevallen op erftoegangswegen (30 en 60 kilometerwegen) met snelverkeer op wegvakken. 3. Voetgangers op erftoegangswegen (30 en 60 kilometerwegen) met snel verkeer op wegvakken. 4. Frontale ongevallen op erftoegangswegen (30 en 60 kilometerwegen) tussen snelverkeer op wegvakken. Daarnaast zijn binnen PRIOS kansrijke clusters voor inzet van effectieve infrastructurele maatregelen voor de verkeersveiligheid onderzocht. De Regio gaat wegbeheerders stimuleren tot een structurele aanpak van de genoemde ongevallenclusters uit PRIOS waarbij vanaf niveau 1 wordt gestart en clusters door de wegbeheerders op basis van kennis van de locatie samen met de politie worden geanalyseerd. Verantwoordelijkheid van de aanpak van een cluster ligt bij de desbetreffende wegbeheerder. Analyse fietsroutes, Waterschap Rivierenland (2008) In 2008 is met behulp van Opwegnaarschool.nl de schoolfietsroutes en de beleving van de leerlingen op de schoolfietsroutes geïnventariseerd.

In de rapportage zijn de volgende analyses uitgevoerd op de meest gebruikte routes:  objectieve verkeersveiligheid (zijn er ongevallen geweest waarbij fietsers betrokken zijn);  subjectieve verkeersveiligheid (hebben leerlingen aangegeven dat ze het punt als onveilig ervaren);  theoretische verkeersveiligheid (is de inrichting volgens de richtlijnen van Duurzaam Veilig uitgevoerd).

14

GVVP 2012 - 2022

De knelpunten die uit deze analyse naar voren zijn gekomen, zijn besproken in de projectgroep en nader uitgewerkt. In Hardinxveld-Giessendam is geen knelpunt naar voren gekomen. CAR in de Alblasserwaard-Vijfheerenlanden (2010) De provincie Zuid-Holland is al een flink eind op weg om bij calamiteiten op de weg direct over te kunnen schakelen op alternatieve routes. Inmiddels zijn al in vier regio’s afspraken daarover gemaakt, te weten in Westland, Corridor A15, Holland Rijnland en AlblasserwaardVijfheerenlanden waarin de gemeente Hardinxveld-Giessendam gelegen is. Het project draait onder de noemer CAR (Coördinatie van de Alternatieve Routes) en het omvat afspraken met alle wegbeheerders, politiekorpsen en andere relevante diensten plus de inzet van een aantal technische hulpmiddelen om het verkeer in geval van nood te geleiden. Alle noodscenario’s zijn vastgelegd in CAR-routeboeken waarin de regelscenario’s, maatregelen en inzetafspraken zijn vastgelegd. Op de omleidingroutes worden de verkeersregelprogramma’s aangepast, zodat die een speciaal op afstand aangestuurd noodprogramma kunnen draaien. Weggebruikers worden geïnformeerd met DRIPs, tekstkarren en klapborden. De routes zelf worden of zijn al voorzien van speciale Uborden. Om het verkeer in de gaten te houden worden 100 extra camera’s opgehangen. De eerste scenario’s zijn inmiddels gereed.

Het GVVP dient aan te sluiten op regionaal beleid ten aanzien van verkeersveiligheid (doelgroepenbeleid en aanpak ongevallenconcentraties) en calamiteitenroutes.

2.4

Gemeentelijk beleid Collegeprogramma 2010-2014 In het Collegeprogramma 2010-2014 zijn de ambities van het coalitieakkoord vertaald naar concrete actiepunten. Om in te kunnen spelen op een verbetering of verslechtering van de economische situatie in de gemeente, zijn alle actiepunten gerangschikt onder drie scenario’s. De punten onder het meest sombere scenario (zwaar bewolkt) kunnen behoudens een onvoorziene verslechtering van de economische omstandigheden in ieder geval uitgevoerd worden. Naarmate de financiële vooruitzichten verbeteren, komt er geld beschikbaar voor de actiepunten onder de scenario’s half bewolkt en zonnig. Op deze manier is het college voorbereid op de toekomst en kan het - uiteraard in goed overleg met de gemeenteraad - keuzes maken wanneer dat noodzakelijk is. Ten aanzien van verkeer en vervoer is opgenomen dat vervoer per fiets wordt gestimuleerd door veilige en recreatieve routes en meer stallingvoorzieningen. Voetgangers dienen onbelemmerd de daarvoor bedoelde paden te kunnen gebruiken. Parkeer- en verkeersonderzoek centrum van Hardinxveld-Giessendam (2007) In 2007 is in opdracht van de gemeente Hardinxveld-Giessendam een parkeeronderzoek uitgevoerd in het gehele centrumgebied. Aanleiding voor het parkeeronderzoek was destijds het voornemen van de gemeente om het centrum van Neder-Hardinxveld de komende jaren uit te breiden. GVVP 2012 - 2022

15

In het parkeeronderzoek is onderzoek gedaan naar:  het aantal beschikbare parkeerplaatsen en de verwachte parkeerdruk in het centrum van Hardinxveld-Giessendam in de nieuwe situatie;  een verbetervoorstel voor de handhaving;  de voor- en nadelen van het instellen van een blauwe zone of betaald parkeren en de gevolgen voor de omgeving;  een stappenplan om te komen tot een blauwe zone of betaald parkeren;  een voorstel te doen voor een tariefstelling bij betaald parkeren. Middels het onderzoek moest uitsluitsel worden gegeven op de vraag of door de nieuwe centrumontwikkelingen de huidige parkeersituatie minimaal in stand wordt gehouden of mogelijk verbetert, maar in ieder geval niet verslechtert. De belangrijkste uitkomsten van het onderzoek waren:  de huidige parkeersituatie in het centrumgebied wordt als acceptabel beschouwd;  vooralsnog wordt een uitbreiding van het parkeeraanbod niet aanbevolen omdat de hoge parkeerdruk zich slechts één kortdurend moment van de week voordoet, namelijk op vrijdag om 11.00 uur;  aanbevolen wordt om de verkeerssituatie te blijven monitoren;  met de centrumontwikkeling is de parkeersituatie in 2010 iets rustiger dan de huidige parkeersituatie.

De parkeerdruk loopt in de jaren daarna wel op als gevolg van de autonome groei in de automobiliteit;  aanpassingen in het bestaande parkeerregime moeten met name worden gevonden in de handhaving en het aanbieden van voldoende parkeerplaatsen;  de intensiteit van de Peulenstraat mag niet stijgen als gevolg van centrumontwikkeling;  aanbevolen wordt om eenrichtingsverkeer in te stellen op het eindstuk van het Klein Diepje. De resultaten van het parkeeronderzoek zijn verwerkt in de toelichting op het bestemmingsplan ‘Centrum”. Centrumplan en bestemmingsplan ‘Centrum’ (2011) Het Centrumplan omvat diverse ontwikkelingen. Centraal staat de uitbreiding van de winkelfunctie van het centrum van Hardinxveld-Giessendam. De eerste fase van het Centrumplan bestaat uit het project Giessenpoort en de inrichting van het omliggende openbaar gebied. Het project Giessenpoort betreft de bouw van 41 appartementen, winkels en een parkeergarage. In het Bestemmingsplan ‘Centrum” wordt een verdere uitbreiding van het centrum gefaciliteerd. Het gaat daarbij om een uitbreiding van het winkeloppervlak aan de noordzijde van de Talmastraat op de hoek van het Klein Diepje. Ook zijn in het ontwerpbestemmingsplan de uitkomsten van het in 2007 uitgevoerde parkeer- en verkeersonderzoek verwerkt.

Op 21 april 2011 is dit bestemmingsplan ‘Centrum” door de gemeenteraad vastgesteld en het is inmiddels onherroepelijk.

16

GVVP 2012 - 2022

Verkeers(veiligheids)plan (1998) In 1998 is een integraal verkeersplan voor het grondgebied van de gemeente HardinxveldGiessendam opgesteld. In dit plan is de visie van de gemeente op het gebied van verkeer en vervoer voor de komende jaren opgenomen. Binnen deze visie ligt de nadruk op het aspect verkeersveiligheid. Het plan bevat een concreet uitvoeringsprogramma van verkeersveiligheidsprojecten voor de eerstkomende jaren. In het uitvoeringsprogramma zijn de infrastructurele maatregelen opgenomen, om te komen tot een duurzaam veilig ingericht Hardinxveld-Giessendam. Tevens zijn mensgerichte maatregelen en maatregelen van het Startprogramma Duurzaam Veilig zoals destijds nog moesten worden doorgevoerd (bromfiets op de rijbaan en voorrang fietser van rechts) opgenomen. Er is in het veiligheidsplan een categorisering opgenomen voor de wegen in de gemeente Hardinxveld Giessendam. Hierbij is onderscheid gemaakt in erftoegangswegen, gebiedsontsluitingswegen type 2 en type 3 en stroomwegen. Het belangrijkste verschil tussen gebiedsontsluitingsweg type 2 en 3 is het soort fietsvoorzieningen. Type 2 heeft vrijliggende fietspaden en type 3 heeft fietsstroken.

afbeelding 2.3 Wegcategorisering zoals opgenomen in Verkeersveiligheidsplan 1999

Aangezien het plan dateert uit 1999 dient het beleid te worden herzien in het nieuwe GVVP. In 2000 is er een wijziging in de wegcategorisering doorgevoerd en zijn de Rembrandtstraat en Koningin Wilhelminalaan (tussen Rivierdijk tot Huibjesbrug) afgewaardeerd tot verblijfsgebied.

GVVP 2012 - 2022

17

In bijlage 1 is het uitvoeringsprogramma uit het Verkeersveiligheidsplan van de gemeente Hardinxveld-Giessendam 1998 overgenomen. Per project is aangegeven of het project inmiddels is gerealiseerd, in uitvoering is, op de planning staat of niet langer relevant is. De relevante projecten die in de periode 2012 tot en met 2022 op de planning staan, zijn opgenomen in het MeerjarenUitvoeringsProgramma (MUP) in hoofdstuk 12. Nota Veilige schoolroutes (2006/2007) Om de meest gangbare schoolroutes in beeld te brengen en gevaarlijke locaties op deze routes te analyseren is in 2006 een enquête gehouden onder de leerlingen van alle basisscholen en middelbare scholen. In 2007 zijn de resultaten van de enquête verwerkt en vertaald in een rapport. In dit rapport is ook een vergelijking gemaakt met de ongevalcijfers van de afgelopen jaren. Op basis van de enquêteresultaten is een top 10 van knelpunten samengesteld. De knelpunten die destijds in deze knelpuntenlijst werden genoemd zijn inmiddels waar mogelijk aangepakt door de gemeente. Wegsleepverordening Hardinxveld-Giessendam (2011) In 2011 is de wegsleepverordening van de gemeente Hardinxveld-Giessendam bestuurlijk vastgesteld. Met de wegsleepverordening is een juridische basis gelegd voor de uitvoering van de wegsleepregeling.

Hiermee is het mogelijk om bijvoorbeeld verkeersonveilige situaties als gevolg van foutparkeren aan te pakken door voertuigen te verwijderen. Beleidsnotitie uitwegen (2005) In 2005 heeft de gemeente Hardinxveld-Giessendam de Beleidsnotitie uitwegen vastgesteld. Op grond van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) is het maken en veranderen van een uitweg vergunningplichtig. Daarnaast moet de gemeente privaatrechtelijke medewerking verlenen omdat de uitweg (gedeeltelijk) op haar eigendom wordt gesitueerd. In de notitie is ingegaan op de toelaatbaarheid van uitwegen uitgesplitst naar wegcategorie, het wettelijk kader, weigeringsgronden, de vormgevingseisen en tevens is de procedure voor het verkrijgen van een uitwegvergunning opgenomen. Deze beleidsnotitie wordt in 2012 herzien. Beleidsnotitie bewegwijzering (2009) In 2009 is de Beleidsnotitie bewegwijzering vastgesteld. Deze beleidsnotitie biedt een leidraad aan de wegbeheerder om de bewegwijzering op een goede en eenduidige wijze te organiseren, zodat een uniform straatbeeld ontstaat en verrommeling wordt voorkomen, waardoor de kwaliteit van de leefomgeving toeneemt.

In deze notitie zijn algemene uitgangspunten ten aanzien van bewegwijzering opgenomen en is dieper ingegaan op verschillende soorten bewegwijzering:  algemene bewegwijzering;  objectbewegwijzering (inclusief een lijst met objecten die in aanmerking komen voor objectbewegwijzering);  bewegwijzering op bedrijventerreinen;  bewegwijzering voor (brom)fietsers en voetgangers;  bewegwijzering bij wegomleidingen. Per soort bewegwijzering wordt ingegaan op de wijze van toepassing en uitvoering, de materiaalkeuze en de financieringswijze. Daarnaast is ingegaan op de wijze van communicatie in het geval van wijzigingen in de bewegwijzering en is aangegeven of een apart implementatieplan noodzakelijk is.

18

GVVP 2012 - 2022

Beheerplan openbare verlichting (2006) In de gemeente Hardinxveld-Giessendam speelt openbare verlichting een belangrijk rol bij een veilige inrichting van de openbare ruimte. Sinds 2006 wordt in de gemeente HardinxveldGiessendam het beheer en onderhoud van openbare verlichting uitgevoerd conform het beschreven beleid in het ‘Beheerplan openbare verlichting’. In het beheerplan wordt in elk geval ingegaan op de volgende onderdelen:  De Landelijke wet- en regelgeving waarbij de ‘speelruimte” is vastgelegd waarbinnen het beleid van de gemeente Hardinxveld-Giessendam betreffende de openbare verlichting wordt uitgevoerd.  De Verlichtingskwaliteit waarbij wordt aangegeven welke verlichtingskwaliteit binnen de diverse wegcategorieën en specifieke locaties gewenst is.  Een overzicht van aantallen, leeftijden en uitvoeringsvormen van openbare verlichtingsinstallatie in de gemeente.  De wijze waarop beheer en onderhoud uitgevoerd worden.  Een inzicht in de kosten en hoe deze over de jaren verdeeld worden.  Een Programma van Eisen voor de openbare verlichting.  Een overzicht van Standaard toe te passen materialen alsmede een beknopt overzicht van de vigerende contractafspraken. Beleidsplan Wet Maatschappelijke Ondersteuning 2008-2011 De Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO) regelt dat mensen met een beperking de voorzieningen, hulp en ondersteuning krijgen die ze nodig hebben.

Gemeenten voeren de WMO uit en iedere gemeente legt andere accenten. De gemeente heeft voor de periode 2008 tot en met 2011 het Beleidsplan Wet Maatschappelijke Ondersteuning 2008-2011 opgesteld, waarin doelstellingen zijn geformuleerd op verschillende onderdelen van maatschappelijke ondersteuning. De volgende doelen die in het plan zijn gesteld hebben een relatie met de infrastructuur:  De gemeente streeft naar een prettige gemeente om in te wonen en werken. Onderhoud van wegen, riolering en afwatering moeten op orde zijn en wateroverlast moet worden bestreden en zo mogelijk voorkomen.  In 2010 moet 50 procent van de bushaltes in de gemeente toegankelijk zijn voor rolstoelen. Deze doelstelling is analoog aan de provinciale doelstelling.  De aanwezige invalidenparkeerplaatsen moeten voldoen aan de 50 meternorm.  De herkenbaarheid van mindervaliden- en invalidenparkeerplaatsen moeten worden verbeterd door een duidelijke markering/arcering op het wegdek. Groenbeleidsplan (2007) Het Groenbeleidsplan dat in 2007 door de gemeente is opgesteld is een strategisch plan. Het plan vormt de basis voor het gemeentelijk groenbeleid op de langere termijn. Met dit plan kan ten aanzien van het openbaar groen, op zowel gemeentelijk niveau als wijkniveau, beleidsmatig worden gestuurd en planmatig worden beheerd.

Aan de hand van geformuleerde uitgangspunten, randvoorwaarden en richtlijnen geeft het plan richting aan de ontwikkeling van het openbaar groen binnen de bebouwde kom van de gemeente Hardinxveld-Giessendam. Het plan geeft daarnaast inzicht in de huidige en gewenste groenstructuren, zoneringen, groentypen en beheer-, onderhouds- en inrichtingsmaatregelen, de aankleding op rotondes en begeleidende beplanting bij de hoofdwegenstructuur. Daarnaast is aandacht besteed aan de financiële consequenties van voorgestelde maatregelen.

GVVP 2012 - 2022

19

Beheerplan wegen 2006-2010 (2006) Het Beheerplan Wegen is opgesteld op basis van een vooraf vastgesteld kwaliteitsniveau. Het plan bevat een meerjarenonderhoudsplanning gericht op een haalbare organisatorische en financiële uitvoering. De relaties tussen beleid en beheer, de hoofdlijnen van wegbeheer, het areaal en de kwaliteit van de verhardingen en de resultaten van de meerjarenplanningen zijn te vinden in het Beheerplan wegen. Tevens is een financiële analyse opgenomen, waarbij onderscheid is gemaakt in de kwaliteitsniveaus basis, midden en hoog. Dit resulteert in conclusies voor het beheer en onderhoud van de verhardingen voor de periode 2006-2010. Nota jeugdbeleid (2007) De gemeente Hardinxveld-Giessendam wil investeren in haar jeugdigen en heeft de ambitie om de ontwikkeling van alle jeugdigen in Hardinxveld-Giessendam te verbeteren. Het streefbeeld dat de gemeente wil bereiken is dat Hardinxveld-Giessendam een gemeente is waar het voor jeugdigen goed wonen, leven en opgroeien is met voorzieningen die dat optimaal ondersteunen. Deze ambitie is niet zo maar te realiseren maar bepaalt de richting waarin de gemeente haar beleid vorm wil geven en van waaruit de gemeente haar verantwoordelijkheid wil nemen. Voor de jaren 2008 – 2018 is een ambitieus programma opgesteld waarmee de gemeente een belangrijke stap wil zetten om de toekomst van de jeugdigen te verbeteren.

Het jeugdbeleid voor de komende jaren is opgebouwd uit een zestal speerpunten: 1. Integrale Jeugdgezondheidszorg. 2. Opgroeien, opvoeden en ondersteunen. 3. Onderwijs. 4. Vrije tijd. 5. Integrale veiligheid. 6. Jeugdparticipatie. Sinds 2008 wordt gewerkt aan het opstellen van uitvoeringsprogramma’s per speerpunt waarin de ambities worden doorvertaald naar concrete acties. Op het gebied van verkeer is de gemeente verantwoordelijk voor de veiligheid op school-thuisroutes en de veiligheid van de schoolomgeving. Nota preventief gezondheidsbeleid 2007-2011 (2006) De planperiode van het huidige lokale gezondheidsbeleid loopt na 2011 af. Door de regionale gezondheidsdienst (GGD ZHZ) is onlangs een nota opgesteld voor 19 gemeenten in de regio ZuidHolland Zuid. Het college van Hardinxveld-Giessendam stemt in met de nota, waarin wordt beschreven op welke wijze nieuw plaatselijk gezondheidsbeleid tot stand kan worden gebracht voor de periode 2012-2015. Eén van de uitgangspunten van het nieuwe beleid is dat de gemeenten zich de komende jaren aan de hand van thema’s richten op het bevorderen van de volksgezondheid. Een ander uitgangspunt is dat er ruimte moet zijn voor inspraak. Daarbij is een rol weggelegd voor onder anderen de huisartsen, het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG), onderwijsinstellingen, sportverenigingen en de WMO-adviesraad.

Het geactualiseerd plaatselijke volksgezondheidsbeleid wordt uiteindelijk vastgelegd in de ‘Nota lokaal gezondheidsbeleid’. Die is naar verwachting begin 2012 gereed.

20

GVVP 2012 - 2022

In het GVVP dient specifieke aandacht uit te gaan naar het stimuleren van vervoer per fiets en naar voetgangers die onbelemmerd de voor hen bedoelde paden kunnen gebruiken. Het evalueren en herzien van het Verkeers(veiligheids)plan dient onderdeel uit te maken van het GVVP. Naar het vastgestelde beleid op specifieke (beleids)terreinen kan in het GVVP worden verwezen.

GVVP 2012 - 2022

21

3

Huidige situatie en ruimtelijke ontwikkelingen In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de ontstaansgeschiedenis die heeft geleid tot de huidige stedenbouwkundige en verkeersstructuur. Daarnaast wordt aandacht besteed aan de huidige verkeersveiligheidssituatie en de meningen van bewoners en de knelpunten die zij ervaren op het gebied van verkeer. Tot slot wordt ingegaan op de geplande ruimtelijke ontwikkelingen.

3.1

Kenschets gemeente Hardinxveld-Giessendam Op 1 april 2011 bedroeg het inwonersaantal in de gemeente Hardinxveld-Giessendam 17.552 inwoners en heeft de gemeente een oppervlakte van 19,35 kilometer² (waarvan 2,46 kilometer² water). De beide kernen Hardinxveld-Giessendam en Boven-Hardinxveld zijn ontstaan uit de vroegere gemeenten Hardinxveld en Giessendam, die in 1957 werden samengevoegd. Daarbij verviel ruim de helft van het grondgebied van Giessendam - te weten het dorp Giessen-Oudekerk aan de nieuwe gemeente Giessenburg, die in 1986 opging in Giessenlanden. De huidige structuren binnen de gemeente Hardinxveld-Giessendam worden inzichtelijk gemaakt aan de hand van een aantal aspecten, te weten de ontstaansgeschiedenis, de stedenbouwkundige structuur en de verkeersstructuur.

3.1.1

De ontstaansgeschiedenis Hardinxveld-Giessendam ligt in de Alblasserwaard, wat vanouds als een deltagebied kan worden gezien. Bewoning in dit gebied was alleen mogelijk op de hoger gelegen oeverwallen en stroomruggen. In het verleden hebben er, als gevolge van dijkdoorbraken, tal van overstromingen plaatsgevonden. Gevolg is dat de Alblasserwaard vele malen onder water is komen te staan. Het middengebied van de Alblasserwaard bestaat geheel uit veen. Langs de oevers van het kronkelige veenriviertje ‘De Giessen’ is het dorp Giessendam ontstaan.

22

GVVP 2012 - 2022

afbeelding 3.1 Ligging Hardinxveld-Giessendam

Het ruimtelijk contrast tussen de compacte en dicht bebouwde randen langs de rivier de Merwede en het open veenweidegebied van de Alblasserwaard is duidelijk zichtbaar. Opvallend in het open veenweidegebied is de noord-zuid ligging van weteringen, lintbebouwingen en wegenpatronen.

3.1.2

Stedenbouw- en verkeerskundige structuur Heel herkenbaar voor de structuur van Hardinxveld-Giessendam is de lintbebouwing langs het riviertje de Giessen en een centrum rond de sluis. Ook de voor de Tweede Wereldoorlog gebouwde bebouwingslinten de Peulenstraat, de Nieuweweg en de Sluisweg zijn karakteristiek voor Hardinxveld. De vooroorlogse wijk Over ’t Spoor is een op zichzelf staande wijk met relatief weinig groen. De naoorlogse wijken zijn grotendeels omsloten door de oudere bebouwingslinten. Ingeklemd tussen het oude centrum en verschillende woonwijken ligt het voorzieningencentrum met onder meer het gemeentehuis, scholen en de bejaardencentra. Giessendam-West en het bedrijvenpark is ontwikkeld in de jaren tachtig en negentig en betreft een uitbreiding op de al aanwezige stedelijke structuren. Deze wijk is later uitgebreid met een zogenaamde centrale scholenstrook bestaande uit een drietal gebouwen. De gemeente Hardinxveld-Giessendam heeft twee toe- en afritten op de A15. Via afrit 25 komt men via een rotonde de gemeente via de Peulenlaan binnen. Deze rotonde verbindt Sliedrecht met Hardinxveld-Giessendam. Via afrit 26 komt men via de Nieuweweg en de rotonde NieuwewegWieling de gemeente binnen. De gemeente Hardinxveld-Giessendam is gelegen aan het tracé van de Betuweroute. Op het grondgebied van Hardinxveld-Giessendam ligt een groot aantal wegen.

De bestaande hoofdwegenstructuur van de gemeente bestaat uit:  rijksweg A15;  hoofdontsluitingswegen met een belangrijke doorstromende functie, waarvan de Rivierdijk, Nieuweweg, Peulenlaan/Wieling, Parallelweg, de belangrijkste zijn;  Hardinxveld-Giessendam is gelegen aan de light-rail verbinding Merwede-Lingelijn, de verbinding tussen Geldermalsen en Dordrecht. Naast het bestaande station HardinxveldGiessendam, worden in de gemeente nog twee stations aan deze lijn gerealiseerd: BovenHardinxveld en Blauwe Zoom.

GVVP 2012 - 2022

23

3.2

Objectieve verkeersveiligheidsknelpunten De objectieve verkeers(on)veiligheid op gemeentelijke wegen in de gemeente HardinxveldGiessendam is bepaald op basis van de geregistreerde ongevallen in het computerprogramma ViaStat-Online. In de ongevallenanalyse zijn alle ongevallen van de afgelopen vijf jaar tegen het licht gehouden. Hierbij is onder andere aandacht besteed aan de ongevallocaties, aan de vervoerswijzen van de overige betrokkenen en de aard en de toedracht van de ongevallen. Het doel van deze analyse is om te achterhalen of er bepaalde locaties in de gemeente HardinxveldGiessendam zijn waar een bovengemiddeld aantal ongevallen plaatsvindt. Registratiegraad Uit onderzoek van de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) blijkt dat lang niet alle ongevallen worden geregistreerd. Naar mate de ernst van de ongevallen afneemt, neemt ook de registratiegraad af. Van ongevallen waarbij doden te betreuren zijn, wordt gemiddeld in Nederland circa 90 procent geregistreerd. Van ongevallen met ziekenhuisgewonden is de registratiegraad ongeveer 55 procent en van ongevallen met lichtgewonden zo’n 10 tot 15 procent. Ongevallen met uitsluitend materiële schade (ums) worden nauwelijks geregistreerd: minder dan 10 procent van deze ongevallen komt terug in de ongevalstatistieken (bron: SWOV). De registratiegraad verschilt ook voor verschillende typen ongevallen.

Zo is de registratiegraad hoger voor ongevallen met gemotoriseerd verkeer en bromfietsers dan voor ongevallen met alleen langzaam verkeer. Bij fietsongevallen waarbij geen andere verkeersdeelnemer betrokken is, is de registratiegraad zeer laag.

3.2.1

Analyse ongevallen 2006-2010 Bij de analyse van de ongevallen is uitsluitend gekeken naar ongevallen die hebben plaatsgevonden op wegen in beheer bij de gemeente. Ongevallen die hebben plaatsgevonden op rijkswegen, provinciale wegen en op waterschapswegen zijn uit het bestand gefilterd. De gemeente Hardinxveld-Giessendam kan immers slechts beperkt invloed uitoefenen op de toedracht van deze ongevallen. In onderstaande tabel is het aantal ongevallen dat per jaar is geregistreerd op gemeentelijke wegen in de gemeente Hardinxveld-Giessendam weergegeven. Ook het aantal slachtoffers, uitgesplitst naar ernst is in deze tabel terug te vinden. tabel 3.1 Ongevallen uitgesplitst naar jaar totaal

totaal

ziekenhuis

overige

gewonden

gewonden

0

8

9

13

3

4

6

98

15

0

2

13

10

57

1

0

0

1

22

5

42

9

0

0

9

261

87

462

55

3

14

38

totaal

totaal

totaal

totaal

totaal

ongevallen

voorwerpen

bestuurders

slachtoffers

doden

2006

78

26

136

17

2007

73

23

129

2008

56

23

2009

32

2010 Totaal

jaar

24

GVVP 2012 - 2022

Sinds 2006 is het aantal geregistreerde ongevallen gedaald. In 2010 is het aantal ongevallen minder dan eenderde ten opzichte van 2006. De verwachting is dat dit te maken heeft met de verminderde registratiegraad, waardoor met name ums-ongevallen nauwelijks nog worden geregistreerd. Opvallend is dat in 2009 ‘slechts’ één slachtoffer is gevallen op het gemeentelijke wegennet in Hardinxveld-Giessendam. In de jaren daarvoor vielen per jaar tussen de 13 en 17 slachtoffers. Dit is dus een zeer sterke daling. In 2010 is helaas weer een sterke toename naar 9 slachtoffers zichtbaar, dus 2009 lijkt hiermee een toevalstreffer. Op onderstaande kaart zijn de slachtofferongevallen (in rood) en de ongevallen met uitsluitend materiële schade (in blauw) op gemeentelijke wegen in de periode 2006-2010 afgebeeld. De afgebeelde ‘bolletjes’ zijn ongevallen op kruispunten en de afgebeelde ‘vierkantjes’ zijn ongevallen op wegvakken.

afbeelding 3.2 Overzicht geregistreerde ongevallen in Hardinxveld-Giessendam (2006 – 2010)

Ongevallenclusters Op de kaart op de volgende pagina zijn ongevallenconcentraties afgebeeld waarbij in de periode 2006 tot en met 2010 minimaal vijf ongevallen hebben plaatsgevonden en waarbij minimaal één van de ongevallen een slachtofferongeval is. De volgende kruispunten komen uit deze analyse als ongevallencluster naar voren: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

kruispunt Rivierdijk/Rembrandtstraat; kruispunt Wieling/Spindermolen; kruispunt Thorbeckestraat/Peulenlaan; kruispunt Nieuweweg/Parallelweg; kruispunt Buitendams/Peulenlaan; kruispunt Binnendams/Stationsstraat.

GVVP 2012 - 2022

25

De nummers corresponderen met de nummers op de kaart.

4

6

5

2 3 1

afbeelding 3.3 Overzicht ongevallenclusters

3.2.2

Slachtoffers in de periode 2008-2010 ten opzichte van 2005-2007 In de volgende tabellen zijn de slachtoffers die zijn gevallen bij slachtofferongevallen in de afgelopen drie jaar (periode 2008-2010) uitgezet tegen het aantal slachtoffers gevallen bij ongevallen die hebben plaatsgevonden in de periode daarvoor (periode 2005-2007). De slachtoffers zijn uitgesplitst naar doden, ziekenhuisgewonden en overige gewonden. tabel 3.2 Slachtoffers naar hoofdtoedracht Slachtoffers

doden

Ziekenhuis

overige gewonden

gewonden 05-07

08-10

05-07

08-10

05-07

08-10

05-07

08-10

Voorrang/doorgang

22

10

3

0

7

1

12

9

Plaats op de weg/bocht

7

7

0

0

2

1

5

6

Overige toedrachten

8

3

0

0

4

0

4

3

Oversteken

5

2

0

0

3

0

2

2

Afstand bewaren

3

0

0

0

0

0

3

0

Verkeerstekens

0

0

0

0

0

0

0

0

Inhalen

0

2

0

0

0

0

0

2

Toestand weg/voertuig

2

1

0

0

1

0

1

1

Totaal

47

25

3

0

17

2

27

23

26

GVVP 2012 - 2022

Het totaal aantal slachtoffers is bij de meeste toedrachten in de laatste drie jaar gedaald (behalve plaats op de weg/bocht die is gelijk gebleven) ten opzichte van drie jaar daarvoor. Alleen het aantal slachtoffers bij inhaalongevallen is van 0 naar 2 gestegen. In totaal zijn er in 2008 – 2010 bijna de helft minder slachtoffers gevallen dan in de periode daarvoor. Ook het aantal dodelijke slachtoffers dat is gevallen bij voorrang-/doorgangongevallen is fors gedaald van drie naar 0 dodelijke slachtoffers in de periode 2008-2010. tabel 3.3 Slachtoffers naar botspartners Slachtoffers

doden

Ziekenhuis

overige gewonden

gewonden 05-07

08-10

05-07

08-10

05-07

08-10

05-07

08-10

31

10

3

0

12

1

16

9

5

9

0

0

1

1

4

8

4

4

0

0

2

0

2

4

Overig

2

0

0

0

0

0

2

0

Snelverkeer eenzijdig

0

0

0

0

0

0

0

0

Snelverkeer / Rail

0

0

0

0

0

0

0

0

Snelverkeer / Overig

1

1

0

0

1

0

0

1

eenzijdig

4

1

0

0

1

0

3

1

Totaal

47

25

3

0

17

2

27

23

Snelverkeer / Langzaam verkeer Snelverkeer / Snelverkeer Langzaam verkeer / Langzaam verkeer Langzaam verkeer /

Langzaam verkeer

Het totaal aantal slachtoffers tussen snelverkeer en langzaam verkeer is met twee derde fors afgenomen. Het totaal aantal slachtoffers tussen snelverkeer onderling is iets gestegen in de periode 2008-2010 ten opzichte van de periode daarvoor. De drie dodelijke slachtoffers in de periode 2005-2007 zijn gevallen bij ongevallen tussen snel- en langzaam verkeer. In de periode 2008-2010 zijn geen dodelijke slachtoffers meer gevallen. Het totaal aantal ziekenhuisgewonden is van 17 naar 2 in een periode van 3 jaar sterk gedaald. Eerder vielen deze slachtoffers met name bij ongevallen tussen snelverkeer en langzaam verkeer.

GVVP 2012 - 2022

27

tabel 3.4 Slachtoffers naar aard Slachtoffers

doden

Ziekenhuis

overige gewonden

gewonden 05-07

08-10

05-07

08-10

05-07

08-10

05-07

08-10

Flank

15

9

0

0

5

0

10

9

Frontaal

9

8

1

0

5

2

3

6

Voetganger

10

3

2

0

4

0

4

3

Kop/staart

5

2

0

0

0

0

5

2

Geparkeerd voertuig

2

1

0

0

1

0

1

1

Vast voorwerp

2

1

0

0

1

0

1

1

Eenzijdig

4

1

0

0

1

0

3

1

Totaal

47

25

3

0

17

2

27

23

Bij alle soorten ongevallen is een daling van het aantal slachtoffers te zien. In de laatste periode (2008-2010) zijn uitsluitend nog ernstige slachtoffers bij frontale ongevallen gevallen (2 ziekenhuisgewonden).

3.3

Meningen van bewoners Bewoners en weggebruikers van de gemeente Hardinxveld-Giessendam hebben in een webenquête hun mening kunnen geven over diverse aspecten ten aanzien van verkeer in vervoer in de gemeente. In de enquête hebben zij kunnen aangeven wat zij belangrijk vinden, welke knelpunten zij ervaren en welke suggesties zij eventueel hebben voor verbeteringen. In totaal hebben 109 respondenten de enquête ingevuld. De gemiddelde leeftijd van de respondenten bedraagt 44 jaar. De grootste groep respondenten (37 procent) valt in de leeftijdsgroep 36 tot en met 45 jaar. 93 procent van alle respondenten woont in HardinxveldGiessendam, waarvan het grootste deel (49 procent) in postcodegebied 3371. In onderstaande afbeelding is het oordeel dat de respondenten geven over diverse verkeersaspecten weergegeven.

28

GVVP 2012 - 2022

goed voldoende matig

algemene oordeel

bewegwijzering

directheid fietsroutenetwerk

sociale veiligheid

verkeersveiligheid

strooibeleid

onderhoud

rijcomfort

afstelling verkeerslichten

aanpak fietsendiefstal

kwaliteit fietsparkeervoorzieningen

aantal fietsparkeervoorzieningen

slecht

afbeelding 3.4 Oordeel over diverse verkeersaspecten

Het strooibeleid en de aanpak van fietsendiefstal blijken het laagst te worden beoordeeld met een matig oordeel. Ook de afstelling van verkeerslichten en de kwaliteit van fietsparkeervoorzieningen scoren net niet voldoende. Alle andere aspecten scoren wel voldoende, waarbij de bewegwijzering het hoogste oordeel krijgt. Ook het algemene oordeel scoort ruimschoots voldoende. In bijlage 2 wordt uitgebreid ingegaan op alle aspecten van de enquête. Daarbij worden ook de locaties getoond die respondenten hebben aangewezen als knelpunten.

3.4

Ruimtelijke ontwikkelingen Aan de uiterste rand van de gemeente Hardinxveld-Giessendam, wordt tussen 2008 en 2015 gewerkt aan De Blauwe Zoom. Deze nieuwbouwwijk in aanbouw bestaat uit een nieuwe woonwijk van ongeveer 650 koop- en huurwoningen, een sporthal, een bedrijventerrein en een lightrailstation. De wijk ligt in het westelijke gedeelte van de gemeente Hardinxveld-Giessendam en wordt omsloten in het noorden door de Schapedrift met hieraan parallel de Merwede-Lingelijn en ten zuiden het gebied Buitendams. Ten oosten bevindt zich de Westwijk met op de grens de scholenstrook. Aan de andere kant wordt de wijk begrensd door de Zwijnskade, tevens de gemeentegrens met Sliedrecht. In Boven-Hardinxveld verrijzen in de komende jaren naar verwachting circa 80 woningen.

GVVP 2012 - 2022

29

4

Thema Verkeersveiligheid Verkeersveiligheid is hét centrale thema in het GVVP van HardinxveldGiessendam. Zowel bewoners als politici van de gemeente HardinxveldGiessendam hebben aangegeven dat zij verkeersveiligheid het belangrijkste thema vinden. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de doelstelling ten aanzien van verkeersveiligheid en vervolgens op Duurzaam Veilig en wegcategorisering, objectieve en subjectieve onveiligheid en verkeersveilige schoolroutes en schoolomgevingen.

4.1

Doelstelling De doelstelling ten aanzien van verkeersveiligheid is het bevorderen van de verkeersveiligheid

door een structurele aanpak, waaronder het verbeteren van de herkenbaarheid van de weg, het stimuleren van gewenst verkeersgedrag en het wegnemen van specifieke knelpunten. De wegcategorisering is, naast mensgerichte aspecten als voorlichting, educatie en handhaving, een belangrijk onderdeel van het te voeren verkeersveiligheidsbeleid. Een logische wegcategorisering, waarbij vormgeving, functie en gebruik van de weg met elkaar in overeenstemming zijn, zorgt voor herkenbaarheid voor weggebruikers en zo min mogelijk oneigenlijk gebruik van het wegennet.

4.2

Uitgangspunten Duurzaam Veilig Duurzaam Veilig is in Nederland het sleutelwoord in de aanpak van verkeersonveiligheid. Preventie is het uitgangspunt:

In een duurzaam veilig wegverkeerssysteem is de kans op ongevallen door de vormgeving van de infrastructuur bij voorbaat al drastisch beperkt. Voor zover er nog ongevallen gebeuren, is het proces dat de ernst van de ongevallen bepaalt, zodanig geconditioneerd dat ernstig letsel nagenoeg uitgesloten is. Met andere woorden: de infrastructuur moet conflicten tussen verkeersdeelnemers zo veel mogelijk voorkomen en als er desondanks toch iets gebeurt, moet ervoor worden gezorgd dat de omstandigheden eraan bijdragen dat de afloop niet ernstig is. In een duurzaam veilig wegverkeerssysteem worden fouten voorkomen door vereenvoudiging van de infrastructuur en door de kans op conflicten te verkleinen. De weg moet als het ware ‘self explaining’ zijn en ertoe leiden dat de weggebruiker als vanzelf het gewenste gedrag vertoont. 30

GVVP 2012 - 2022

Daarom stelt Duurzaam Veilig eisen aan de inrichting, het gebruik en de functie van wegcategorieën. Daarnaast voorkomt uniformering van voorrangsregels dat de verkeersdeelnemer zich vergist of veel aandacht moet besteden aan de situatie op een kruispunt of een wegaansluiting. Bij de introductie van Duurzaam Veilig zijn drie Duurzaam Veilig-uitgangspunten opgesteld, te weten: 1. functionaliteit van wegen (het werkelijke gebruik moet overeenstemmen met het beoogde gebruik); 2. homogeniteit (zo min mogelijk verschil tussen de verkeersdeelnemers in snelheid, richting en massa); 3. voorspelbaarheid (uniforme inrichting van wegen, waardoor weggebruikers weten welk gedrag van hen wordt verwacht). Later zijn daar nog de volgende twee uitgangspunten aan toegevoegd: 4. vergevingsgezindheid (letselbeperking door vergevingsgezinde omgeving en anticipatie van weggebruikers op gedrag van anderen); 5. statusonderkenning door verkeersdeelnemers (het vermogen om de eigen taakbekwaamheid te kunnen inschatten). Alle richtlijnen voor de inrichting van wegen zijn in de laatste jaren volledig in overeenstemming gebracht met deze Duurzaam Veilig-principes.