6i INGEKOMEN Waardlanden Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028.pdf
Tekst van het document
Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
Gemeenschappelijke regeling van de gemeenten: • Gorinchem • Hardinxveld-Giessendam • Molenlanden • Vijfheerenlanden
Inhoudsopgave 1
2
3
4
5
BEGROTING 2025 ....................................................................................................................................... 3 1.1
Inleiding ................................................................................................................................................... 3
1.2
Leeswijzer ............................................................................................................................................... 4
1.3
Kerngegevens......................................................................................................................................... 5
1.4
Samenvatting .......................................................................................................................................... 6
1.4.1
Bestuurlijke samenvatting ........................................................................................................... 6
1.4.2
Begroting 2025 in één oogopslag .............................................................................................. 8
1.4.3
Tariefstelling 2025 voor gemeenten .......................................................................................... 8
1.4.4
Bevoorschotting (bijdragen) 2025 voor gemeenten ................................................................ 9
BELEIDSBEGROTING .............................................................................................................................. 11 2.1
Product Afval- en grondstoffenbeheer .............................................................................................. 11
2.2
Product Dienstverleningsovereenkomsten (DVO’s) ....................................................................... 13
2.3
Product Bedrijfsafval ............................................................................................................................ 14
2.4
Product Algemene baten en lasten ................................................................................................... 15
PARAGRAFEN ........................................................................................................................................... 17 3.1
Weerstandsvermogen en risicobeheersing ...................................................................................... 17
3.2
Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................................. 19
3.3
Financiering .......................................................................................................................................... 19
3.4
Bedrijfsvoering ...................................................................................................................................... 21
3.5
Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (Woo) ...................................................................... 23
3.6
Verbonden partijen............................................................................................................................... 24
FINANCIËLE BEGROTING ...................................................................................................................... 26 4.1
Begroting 2025 + meerjarenraming 2026-2028............................................................................... 26
4.2
Uitgangspunten .................................................................................................................................... 29
4.3
Incidentele baten en lasten ................................................................................................................. 29
4.4
Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves ............................................................. 30
4.5
Investeringsprogramma ...................................................................................................................... 30
BIJLAGEN ................................................................................................................................................... 31 5.1
Geprognosticeerde balans.................................................................................................................. 31
5.2
Overzicht reserves ............................................................................................................................... 33
5.3
Overzicht leningen ............................................................................................................................... 34
5.4
Voorziening groot onderhoud ............................................................................................................. 35
5.5
Overzicht van personele sterkte en loonkosten .............................................................................. 35
5.6
Taakvelden............................................................................................................................................ 36
2
1 BEGROTING 2025 1.1
Inleiding
Voor u ligt de begroting 2025 en de meerjarenraming voor 2026-2028 van de Gemeenschappelijke Regeling Bedrijfsvoering organisatie Reinigingsdienst Waardlanden. Waardlanden heeft de afgelopen jaren forse stappen vooruitgezet met het opstellen en uitvoeren van de strategienota 2021. Naast de invoering van Diftar, zetten we steeds meer in op gedragsbeïnvloeding en educatie. Communicatie met onze inwoners is hierbij steeds belangrijker geworden. Dit alles om samen met onze inwoners de milieudoelstellingen te bereiken: schone en afvalvrije gemeenten. Minder restafval en een duurzame beweging naar een circulaire economie. Samenwerken en investeren in kennis over grondstoffenmanagement zijn essentieel om een kenniscentrum te zijn voor onze gemeenten. Samen met inwoners, overheid en organisaties bedenken we duurzame en slimme diensten en oplossingen. Tegelijkertijd brengen deze ontwikkelingen met zich mee dat Waardlanden gegroeid is in personeel, materieel en daarmee in financiën en complexiteit. Meer aandacht voor de interne bedrijfsvoering, sturing, automatisering en ICT is nodig. Dit verbetertraject zetten we in 2024 al in, maar zal in 2025 nog steeds bijzondere aandacht vragen.
De opgave hierbij is een goede mix tussen enerzijds het verbeteren van de interne organisatie en anderzijds het (blijvend) borgen van Diftar en andere beleidsmaatregelen die we de afgelopen periode vanuit de strategienota hebben geïmplementeerd. Een uitgebreide evaluatie van Diftar zal mogelijk leiden tot aanvullende maatregelen in 2025. Datzelfde geldt voor de mate waarin we onze doelstellingen op het gebied van restafval (100 kg in 2025) en de circulaire economie behalen. Ook op dat vlak zullen we de komende jaren in beweging moeten blijven, om te blijven voldoen aan de eisen de maatschappij ons stelt. Het moge duidelijk zijn dat de financiële effecten van Diftar in deze fase nog onvoldoende duidelijk zijn. Daarnaast zien we dat de markt op het gebied van afvalverwerking sterke onzekerheid kent; de grondstofprijzen zijn aan grote fluctuaties onderhevig. Datzelfde geldt voor o.a. de brandstofprijzen en verwerkingskosten. Dat maakt dat we – zo vroeg in 2024 – op basis van de nu bekende uitgangspunten de begroting hebben opgesteld. Deze uitgangspunten hebben we aan u voorgelegd in een kaderbrief. Deze kaders zijn leidend geweest voor het opstellen en uitwerken van deze begroting. Vanzelfsprekend brengt dit een significante mate van onzekerheid met zich mee.
Wij zetten ons in om u mee te nemen in deze ontwikkelingen en meer dan voorheen te monitoren en te rapporteren of en waar afwijkingen in beleid en financiën zich voordoen. Daarmee kunnen we tijdig bijsturen en waar nodig ons beleid bijstellen. Graag gaan wij ook in 2025 de uitdaging weer aan; wij werken iedere dag weer vol trots en enthousiasme aan schone en afvalvrije gemeenten binnen ons verzorgingsgebied. Daar kunt u van op aan! Gorinchem, juni 2024 Arco Bikker Voorzitter bestuur Waardlanden
Jürgen Rau Directeur Waardlanden
3
1.2
Leeswijzer
De begroting bevat een beleidsmatig en een financieel gedeelte, en is opgebouwd volgens de uitgangspunten en richtlijnen van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). De begroting begint met een inleiding die wordt vervolgd met een uiteenzetting van speerpunten, kerngegevens en een samenvatting. De beleidsbegroting staat in hoofdstuk 2 met daarin onderscheid in de volgende ‘producten’: • • • •
Afval- en grondstoffenbeheer Overige diensten (dienstverleningsovereenkomsten) Bedrijfsafval Algemene baten en lasten
De beleidsbegroting bestaat per product uit de zogenoemde 3 W-vragen. 1. Wat willen we bereiken? 2. Wat gaan we daarvoor doen? 3. Wat mag het kosten? Volgens de richtlijnen van het Besluit Begroting en Verantwoording moeten een aantal verplichte paragrafen worden opgenomen in de begroting. Deze paragrafen, die in hoofdstuk 3 aan bod komen, bieden een overzicht van belangrijke beheeraspecten en geven een dwarsdoorsnede van de producten weer. De volgende paragrafen zijn opgenomen: • • • • • •
Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Paragraaf Financiering Paragraaf Bedrijfsvoering Paragraaf Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (Woo) Paragraaf Verbonden partijen
De paragrafen Lokale heffingen en Grondbeleid zijn niet van toepassing voor Waardlanden en daarom niet opgenomen in deze begroting. De financiële begroting in hoofdstuk 4 bevat een overzicht van de totale lasten en baten van alle activiteiten van Waardlanden. Deze begroting geeft onder andere inzicht in het verloop van de exploitatie, de geplande investeringen, het verloop van de reserves en de voorzieningen en een meerjarig geprognosticeerde balans. In hoofdstuk 5 vindt u de bijlagen met de geprognosticeerde balans, overzichten van de reserves en geldleningen, de voorziening voor groot onderhoud, een overzicht van de personele sterkte en loonkosten, en de taakvelden.
4
1.3
Kerngegevens
Waardlanden werkt voor de vier gemeenten Gorinchem, Hardinxveld-Giessendam, Molenlanden en Vijfheerenlanden. In totaal gaat het om ruim 68.000 ‘aansluitingen’. Hiermee bedoelen we: iedere wooneenheid waarvoor een heffingsplicht geldt, ongeacht of er sprake is van bewoning, kwijtschelding of leegstand. Deze ontwikkeling in de wooneenheden heeft gevolgen voor de ontwikkeling van de kosten van Waardlanden. Dit zien we terug in de toenemende baten en lasten van de afgelopen jaren. In de onderstaande grafiek is de ontwikkeling van het aantal aansluitingen per gemeente ten opzichte van 2022 tot en met 2025 weergegeven.
Grafiek 2: Ontwikkeling aantal aansluitingen 2022-2025
5
1.4
Samenvatting
1.4.1
Bestuurlijke samenvatting
Inleiding De afgelopen jaren is door Waardlanden aan de strategienota gewerkt. In deze strategienota zijn de milieudoelstellingen centraal gesteld met als belangrijkste doelstelling om de hoeveelheid restafval terug te dringen naar 100 kg per persoon in 2025. Een belangrijk instrument hierbij is het invoeren van Diftar. Per 1 januari 2024 werken drie van de vier gemeenten met Diftar, waarmee de implementatie ervan in de praktijk is afgerond. Het realiseren van de doelstelling van 100 kg per persoon in 2025 lijkt vanwege de latere invoering van Diftar nog niet binnen handbereik. De evaluatie van Diftar in 2024 zal hier meer inzicht over geven.
Het werken aan de milieudoelstellingen is een doorgaand proces. Dit vraagt onder andere om een gedragsverandering bij de inwoners. In 2025 zullen we, naast het voortzetten van onze betrouwbare dienstverlening, de focus leggen op het borgen en waar nodig bijsturen van de maatregelen ten aanzien van gedragsverandering. Dit omvat de inzet van milieucoaches, communicatie met inwoners, voortzetting van het programma Afvalvrije Scholen, modernisering van de milieustraten en het realiseren van ketensamenwerkingen. Beleidsbegroting Het product Afval- en grondstoffenbeheer richt zich op het inzamelen van huishoudelijke afvalstromen en grondstoffen. Waardlanden voert deze taak uit voor vier gemeenten met als doel het restafval te reduceren tot maximaal 100 kg per persoon in 2025, schone grondstofstromen te realiseren en toe te werken naar een circulaire economie in 2050. Daarnaast omvat het product overige diensten (Dienstverleningsovereenkomsten) aanvullende diensten die gemeenten kunnen afnemen, zoals straatreiniging, onkruidbestrijding, veegvuil en veegslib, extra inzameling (prullenbakken leeghalen en bijplaatsingen verwijderen), gladheidbestrijding, graffiti verwijderen, CTA (compost, tuin, afval) en onderhoud materieel.
Specifieke overeenkomsten zijn gesloten met Gorinchem voor extra inzameling, gladheidsbestrijding en graffiti, en met Hardinxveld-Giessendam voor onkruidbestrijding. Het product Bedrijfsafval betreft de inzameling van bedrijfsafval in samenwerking met Netwerk N.V., waarbij Waardlanden de inzamelactiviteiten uitvoert namens Waardlanden Reinigingsbedrijf B.V. en hiervoor een vergoeding ontvangt. De verwachte winst wordt als structurele baat opgenomen, en de kosten en baten zijn volgens afspraken met Netwerk N.V. in de begroting verwerkt. De doorbelasting van overheadkosten neemt toe naarmate de omzetverwachting stijgt.
6
Het product Algemene baten en lasten bevat informatie over overhead, rente en vennootschapsbelasting. Volgens het herziende Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) worden kosten zoveel mogelijk direct toegerekend aan de betreffende taken of producten. Lasten zonder directe relatie met specifieke producten worden verdeeld over afval- en grondstoffenbeheer, dienstverleningsovereenkomsten en bedrijfsafval. Werken aan control, interne organisatie en bedrijfsvoering De organisatie zal verder moeten worden versterkt. De nadruk heeft in 2022 en 2023 gelegen op het realiseren van voorzieningen en diensten voor inwoners. In 2024 spannen we ons in om de bedrijfsvoering van Waardlanden naar een hoger niveau te tillen en verder ‘in control’ te komen. Ook in 2025 en de daaropvolgende jaren blijft dit een belangrijk aandachtspunt. Daarbij is het belangrijk dat de administratie, financiële beheersing en (beleids)analyse versterkt worden. Een belangrijke onderdeel hierin is het opstellen van een integraal informatisering en automatisering beleid. Hierdoor zal Waardlanden beter in staat zijn om sturing te geven aan haar processen en versterken we daarnaast de regierol van de gemeenten. Tarieven afvalinzameling en afvalverwerking; stijging met 4,9% In onderstaande tabel is de ontwikkeling van het gemiddelde tarief afvalinzameling en afvalverwerking ten opzichte van 2024 toegelicht.
In de kaderbrief hebben we een eerste indexatie van het tarief gegeven. Nadere uitwerking in deze begroting leidt tot onderstaand tarief.
Ontwikkeling tarief afvalinzamling en verwerking ( In euro's) Gemiddeld tarief afvalstoffenheffing 2024 (met Diftar) 313,12 Marktontwikkelingen Autonome prijsindexeringen (onder andere cao, markttarieven) 2,44 Onderhoud en brandstof voertuigen 5,50 Verwerking afvalstromen en grondstoffen 4,49 Totaal marktontwikkelingen 12,43 Operationele kosten Overige mutaties per saldo 2,66 Overige kosten Onder andere wet- en regelgeving, integriteit, rechtmatigheid, ict en 0,34 huisvesting Gemiddeld tarief afvalinzameling en verwerking 2025 328,56 Tabel 1: Ontwikkeling tarief afvalinzameling en afvalverwerking samen per 2025 Uit de tabel blijkt dat het gemiddelde tarief afvalinzameling en afvalverwerking per 2025 met 4,9% stijgt, van € 313,12 naar € 328,56, ten opzichte van de gewijzigde begroting van 2024. Dit wordt met name veroorzaakt door autonome prijsstijgingen. Belangrijke factoren zijn de loonstijgingen als gevolg van nieuwe CAO afspraken waarmee we voor 2025 hebben gerekend (conform septembercirculaire 2023), stijgende brandstofprijzen en verwerkingskosten, en hogere onderhoudskosten. Voertuigen worden langer gebruikt omdat de levertijd van nieuwe voertuigen is toegenomen. Hierdoor moeten we de oude voertuigen langer in gebruik houden, wat leidt tot hogere onderhoudskosten, mede door stijgende prijzen van onderdelen.
Verder zien we dat als gevolg van Diftar het aantal tonnages restafval aan het afnemen is. Op basis van de eerste kwartaal rapportage van HVC 2024 zien we een afname. We verwachten dat dit zal doorzetten. Omdat de tarieven voor restafval stijgen zien we dat niet terug in een kostendaling (Diftarparadox). Helaas ontkomen we door deze macro-economische ontwikkelingen niet aan een stijging van het tarief voor afvalinzameling en afvalverwerking.
7
1.4.2
Begroting 2025 in één oogopslag
Grafiek: Meerjarige ontwikkeling begroting
1.4.3
Tariefstelling 2025 voor gemeenten
Door de invoering van het recycletarief ontstaat er een gedifferentieerd samengesteld tarief, namelijk met en zonder recycletarief. Het tarief voor de inzameling blijft in beide gevallen gelijk. De kosten van afvalverwerking bepalen het verschil in het totaaltarief. Tariefstelling Afvalinzameling In euro's
Afvalinzameling
Afvalverwerking met Diftar
Tarief 2024, primaire begroting Tarief 2024, bijgestelde begroting Mutatie t.o.v. primair tarief 2024
225,74 251,50 25,76
63,59 66,79 3,20
Tarief 2025 260,10 68,46 % mutatie t.o.v. 2024 15% 8% Verschil met Diftar / zonder Diftar -1% Tabel 4: Tariefstelling afvalinzameling 2025 voor gemeenten
Totaal zonder Diftar
met Diftar
zonder Diftar
89,84 93,44 3,60
289,33 318,29 28,96
315,59 344,94 29,35
94,78 5%
328,56 14% 0%
354,87 12%
Om meer inzicht te geven in het verloop van het tarief, gaan wij eerst uit van het tarief voor het jaar 2024. Dit tarief, voor de inzameling, bedroeg € 225,74. De financiële gevolgen van de nieuwe CAO in 2024 zorgen voor een tariefstijging van € 21,41. Het tarief voor het jaar 2024 zal dan € 247,15 worden. Het verschil met het tarief 2025 bedraagt na deze correctie € 13,55. Deze tariefstijging wordt voornamelijk veroorzaakt door de uitbreiding van de formatie als gevolg van de invoering Diftar. Alle mutaties zijn volgens de vastgestelde strategienota van juni 2021.
8
1.4.4
Bevoorschotting (bijdragen) 2025 voor gemeenten
De volgende tabel geeft een overzicht van de financiële bijdrage voor 2025 per deelnemende gemeente voor de afvalinzameling en de afvalverwerking. Daaronder een tabel met de percentages per gemeente ten opzichte van de gewijzigde begroting 2024.
Bijdragen Afvalinzameling en verwerking
Gorinchem
Tarief
HardinxveldGiessendam
Molenlanden
Vijfheerenlanden
met Diftar
met Diftar
zonder Diftar
In euro's x 1.000 met Diftar
Aansluitingen (aantallen) Afvalinzameling Afvalverwerking Diftar Afvalverwerking zonder Diftar
7.550 1.964 517 2.481
17.997 4.681 1.232 5.913
5.824 2.481 Tabel 5: Bijdragen afvalinzameling en -verwerking per gemeente in 2025
5.913
260,10 68,46 94,78 328,56 354,87
Aan Waardlanden te betalen (Diftar) Aan Waardlanden te betalen (zonder Diftar) Totaal door Waardlanden te ontvangen
Bijdragen Afvalinzameling en verwerking
17.725 4.610 1.213 5.824
Gorinchem
Tarief
25.384 6.602 2.406 9.008 9.008
HardinxveldGiessendam
Molenlanden
Vijfheerenlanden
met Diftar
met Diftar
zonder Diftar
Verschil in % t.o.v. 2024 met Diftar
Aansluitingen Afvalinzameling Afvalverwerking Diftar Afvalverwerking zonder Diftar Aan Waardlanden te betalen (Diftar) Aan Waardlanden te betalen (zonder Diftar)door Waardlanden te ontvangen Totaal
5,2% 3,8% 1,9% 4,9% 4,3%
-0,7% 4,5% 3,0%
1,7% 7,0% 5,5%
1,4% 6,8% 5,3%
2,6% 8,0% 4,6%
4,2%
6,7%
6,4%
4,2% 6,7% 6,4% Tabel 6: Bijdragen afvalinzameling en -verwerking per gemeente t.o.v. gewijzigde begroting 2024
7,1% 7,1%
De tonnages zijn overgenomen uit de gewijzigde begroting 2024 waarbij voorzichtigheidshalve de besparing uit hoofde van Diftar in tonnages is teruggebracht van 50% naar 25% in de eerste jaren. Uit de evaluatie zoals die eind 2024 zal plaatsvinden, moet blijken wat de werkelijke tonnages zullen worden. De verwachting is dan dat de tariefsstijgingen van gemeenten met Diftar en gemeenten zonder Diftar zullen veranderen in het voordeel van de Diftar gemeenten.
9
Voor de gemeenten betekent bovenstaande tariefstelling de volgende voorschot bijdragen voor afvalinzameling. Ook zijn de voorschot bijdragen voor de separate DVO’s opgenomen zoals Waardlanden deze in de Begroting 2025 heeft verwerkt. Bijdragen gemeenten TOTAAL
Gorinchem
Totaal
In euro's x 1.000 met Diftar
HardinxveldGiessendam
Molenlanden
Vijfheerenlanden
met Diftar
met Diftar
zonder Diftar
Totaal Afvalinzameling gemeenten
23.225
5.824
2.481
5.913
9.008
DVO's gemeenten Straatreiniging Onkruidbestrijding Veegvuil/veegslib Extra (prullenbakken) Extra (bijplaatsingen) Gladheidsbestrijding Graffiti CTA (compost, tuin, afval) Onderhoud materieel Totaal DVO's gemeenten Totaal aan Waardlanden te betalen
984 116 146 474 100 235 15 47 121 2.237 25.462
556 98 474 100 235 15 2 121 1.599 7.423
84 116 13
148
196
4
32
15
11
18
228 2.709
163 6.076
247 9.255
Tabel 7: Voorschot bijdragen en DVO’s per gemeente in 2025 o.b.v. 2024 De DVO’s zoals zijn opgenomen zijn gebaseerd op de contracten zoals die in 2012 zijn afgesloten. In 2024 zullen de DVO’s worden herzien zodat op basis van geactualiseerde afspraken. Deze voorschot bedragen per gemeente worden per jaar gefactureerd, met betaling per maand van 1/12 deel. Alleen het onderhoud materieel wordt per kwartaal gefactureerd.
10
2 BELEIDSBEGROTING 2.1
Product Afval- en grondstoffenbeheer
Inleiding Dit product gaat over het inzamelen van huishoudelijke afvalstromen en grondstoffen. Het product Afval- en grondstoffenbeheer dat Waardlanden uitvoert voor de vier gemeenten heeft een directe relatie met de doelstelling om het restafval te reduceren tot maximaal 100 kg in 2025, schone grondstofstromen te bewerkstelligen, en toe te werken naar circulaire economie in 2050. Een belangrijk instrument hierbij is Diftar. Per 1 januari 2024 werken drie van de vier gemeenten met Diftar en is hiermee de implementatie van Diftar zoals beoogd in de strategienota afgerond. Het werken aan de doelstellingen is echter een doorgaand proces. Circulair materialenplan 1 (CMP1) Nieuwe beleidsontwikkelingen op het gebied van afval en grondstoffen van het Rijk worden vanaf 2025 vastgelegd in het Circulair Materialenplan (CMP1). Want een circulaire economie vraagt niet alleen om goed afvalbeheer, maar om circulariteit tot aan het eind van de keten. De staatssecretaris wil met het CMP1 de reikwijdte van het huidige Landelijk Afvalbeheerplan 3 (LAP3) uitbreiden, met meer sturing op de hogere treden van de afvalhiërarchie, zoals hergebruik en preventie. Bovendien wil het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat de juridische basis goed verankeren met het CMP1 om de transitie naar een circulaire economie te bevorderen.
Dit biedt een duidelijk kader voor bedrijven en burgers om circulaire praktijken te implementeren en ondersteunt investeringen en innovatie op dit gebied. Marktontwikkelingen Naast de landelijke en regionale beleidsontwikkelingen hebben de marktontwikkelingen een steeds grotere invloed op de begroting van Waardlanden. Naar verwachting zal het Rijk meer sturen met de hoogte van de verbrandingsbelasting en de CO2-heffing. De afvalbeheerkosten zijn de afgelopen jaren daardoor al fors toegenomen. Het is niet uit te sluiten dat deze verbrandingsbelasting verder zal stijgen. Daarnaast is het positief dat de producentenverantwoordelijkheid verder wordt uitgebreid, zoals voor incontinentiemateriaal. Helaas blijkt dat deze producentenverantwoordelijkheid in de huidige vorm lang niet zo effectief bijdraagt aan een circulaire economie in 2050 als wordt gehoopt. Het systeem stuurt vooral op de laagste kosten in de afvalfase, in plaats van op verduurzaming in de hele keten. De brancheorganisatie NVRD wil hierover in gesprek gaan met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Of dat voor deze begroting consequenties heeft, is nog niet bekend. De huidige economische situatie zorgt voor stijgende prijzen op de arbeidsmarkt en hogere tarieven bij de inkoop van goederen en diensten.
Wat willen we bereiken? Samen voor Circulair! Gorinchem, Hardinxveld-Giessendam, Molenlanden en Vijfheerenlanden ambiëren een samenleving waarin verspilling van grondstoffen wordt voorkomen. Dat begint met het stimuleren van afvalpreventie: het voorkomen dat afval ontstaat. Grondstoffen worden zoveel mogelijk apart ingezameld, zodat er bijna geen restafval meer verbrand hoeft te worden. Deze vervuiling van de grondstoffen is minimaal, zodat hoogwaardige verwerking mogelijk is. De focus ligt op gft, pmd, oud papier en karton, glas, textiel, elektrische apparaten en huisraad. Minimaliseren van de kostenverhoging Door in te zetten op het minimaliseren van restafval beperken we niet alleen de verwerkingskosten, maar ook de daaraan gekoppelde verbrandingsbelasting. We blijven onze inwoners de betrouwbare dienstverlening bieden die ze van ons gewend zijn. Op die manier streven we naar een goede balans tussen service, milieu en kosten.
11
Wat gaan we daarvoor doen? Gedragsverandering/preventie De ingezette koers voor het reduceren van restafval betekent niet alleen een omslag bij de afvalinzameling voor Waardlanden, ook de leefwijze van inwoners en de manier van produceren en consumeren moet veranderen. De milieucoaches zijn dagelijks in contact met inwoners om hen te helpen bij deze verandering. Waar mogelijk gaan we met de ideeën van inwoners aan de slag. Doorzetten afvalvrije scholen Waardlanden biedt lesmaterialen en gastlessen aan scholen aan. Scholen kunnen ook een bezoek brengen aan de educatieruimte van het Ecopark in Groot-Ammers. Vergroten kennis en duurzaam gedrag van inwoners In 2023 is de doorlopende 360°-campagne ‘‘Lekker opgeruimd’’ gestart. Het doel van de campagne is, naast informeren over het nieuwe beleid, inwoners enthousiasmeren voor een duurzame samenleving. Inwoners moeten duidelijk weten wat er van hen wordt verwacht en waarom. We werken aan een duurzame samenleving en maken inwoners bewust van de rol die zij daar zelf bij kunnen spelen. Versterking van online communicatie Waardlanden wil open communiceren met haar inwoners. We verbeteren onze website in 2025 voor meer selfservice en gerichte informatie, met aandacht voor web-toegankelijkheid. Het doel is ook dat inwoners meer informatie krijgen die op hun persoonlijke situatie is toegesneden.
Communicatie over activiteiten Waardlanden Om te kunnen voldoen aan de circulaire opdracht is heldere communicatie over de kerntaken van Waardlanden belangrijk. We communiceren hierover via nieuwsbrieven, persberichten, sociale media en een jaarlijks jaarmagazine, dat we samen met de jaarrekening uitbrengen. Moderniseren milieustraten Voor de milieustraten Vianen en Leerdam moeten de nodige investeringen worden gedaan om de milieustraten aan de wettelijke verplichtingen te laten voldoen. Daarnaast moet de inrichting meer inwonergericht en met meer focus op scheiding van grondstoffen gemaakt worden. In een haalbaarheidsstudie worden diverse scenario’s onderzocht, variërend van een basisniveau milieustraat tot een circulair ambachtscentrum. Een probleem bij de doorontwikkeling is het ruimtegebrek (en daarmee het risico op onveiligheid) op de huidige locaties. De situatie is urgent. Ook in Gorinchem speelt ruimtegebrek en zijn er daarnaast ook kansen voor de circulaire economie met de aangrenzende kringloopwinkel. De milieustraten kunnen een rol vervullen in het versterken van het circulaire netwerk. Om per milieustraat goed in beeld te brengen wat haalbaar en wenselijk wordt geacht, is verdiepend onderzoek nodig. Op basis van dit onderzoek kan vervolgens een concreet voorstel aan het bestuur worden voorgelegd.
Het is niet uitgesloten dat we om de veiligheid te bewaken (tijdelijke) maatregelen moeten treffen die het serviceniveau van een milieustraat verlaagt. Ketensamenwerking Onze doelstellingen krijgen we niet alleen voor elkaar. Daarvoor zoeken we nadrukkelijk de samenwerking op met inwoners (onze grondstoffenleveranciers), ketenpartners (waaronder HVC) en intermediairs (waaronder winkels, supermarkten en educatieve organisaties). Ook zoeken we de samenwerking op met lokale organisaties die zich inzetten voor minder afval en meer hergebruik, zoals kringloopwinkels en circulaire werkplaatsen en vormen we samen met deze partijen een “circulair netwerk”. Zo dragen we samen bij aan een circulaire economie, die zichtbaar en voelbaar is in de regio, en in overeenstemming is met het rijksbeleid. Wat mag het kosten? Er is momenteel geen gedetailleerde onderverdeling gemaakt van de kosten per product. Op totaalniveau per kostensoort staan de kosten en opbrengsten in hoofdstuk 4 genoemd.
12
Hoe meten we dat? Beleidsindicator De beleidsindicator voor Waardlanden als afvalinzamelaar betreft het aantal kilogrammen restafval per inwoner. Het streven hierbij is om te komen tot maximaal 100 kilogram per inwoner per jaar in 2025. Vanwege latere invoering van Diftar is de verwachting dat dit enkele jaren later wordt gerealiseerd. Door uitvoering te geven aan de strategienota en een blijvende inzet op gedragsverandering bij inwoners is de verwachting dat het aantal kilogrammen restafval per inwoner in 2025 verder zal dalen. We monitoren de komende tijd de effecten van Diftar en het flankerend beleid. Eind 2024 volgt een uitgebreide evaluatie. Eventueel aanvullende maatregelen zullen verder worden uitgewerkt en aan het bestuur voorgelegd.
2.2
Product Overige diensten (DVO’s)
Inleiding In het product Dienstverleningsovereenkomsten zijn diensten opgenomen die de gemeenten in aanvulling op het product Afval- en grondstoffenbeheer van Waardlanden kunnen afnemen. Waardlanden heeft met de gemeenten de volgende dienstverleningsovereenkomsten: • Straatreiniging • Onkruidbestrijding • Veegvuil en veegslib • Extra (het leeghalen van prullenbakken) • Extra (het verwijderen van bijplaatsingen) • Gladheidbestrijding • Graffiti • CTA (compost, tuin, afval) • Onderhoud materieel Waardlanden heeft alleen met de gemeente Gorinchem DVO's voor extra (prullenbakken en bijplaatsingen), gladheidsbestrijding en graffiti. Daarnaast heeft Waardlanden alleen met de gemeente Hardinxveld-Giessendam een DVO voor onkruidbestrijding. Voor de gemeenten is het voordelig om alle taken bij één organisatie onder te brengen, vanwege de schaalvoordelen die dit oplevert. Het beleggen van additionele taken bij Waardlanden biedt daarnaast voordelen als het gaat om de kwaliteit van uitvoering en kostenbeheersing. De individuele gemeente houdt daarbij altijd de regie en bestuurlijke verantwoordelijkheid. Wat willen we bereiken? Gemeentelijke dienstverlening: schoon en veilig samen Samen met de gemeenten streven we naar een effectieve uitvoering van de afspraken die zijn vastgelegd in de afzonderlijke dienstverleningsovereenkomsten.
Waardlanden wil een hierin een betrouwbare partner zijn voor de gemeenten, door hen te ontzorgen in de uitvoering van deze werkzaamheden en bij te dragen aan een schone en veilige leefomgeving. Wat gaan we daarvoor doen? Wij zullen de afspraken die met de gemeenten zijn gemaakt nauwgezet uitvoeren en hierover regelmatig rapporteren. Dit houdt in dat we de voortgang van onze werkzaamheden bijhouden, transparant communiceren en ervoor zorgen dat alle taken volgens de overeengekomen standaarden worden voltooid. Wat mag het kosten? In de afzonderlijke dienstverleningsovereenkomsten zijn afspraken vastgelegd over de inzet en de daarbij behorende kosten. Waardlanden benadrukt dat we geen commerciële marktpartij zijn, die op haar dienstverleningsovereenkomsten financiële risico’s wil lopen, dan wel winst wil maken. Dit betekent dat we de werkzaamheden uitvoeren tegen de geldende tarieven en alleen de daadwerkelijk geleverde inzet in rekening brengen. In samenwerking met de gemeenten zullen we echter wel sturen 13
op de inzet en de budgetten, zodat de gemeenten niet voor verrassingen komen te staan. De kosten zullen daarom overeenkomen met het beschikbare budget. Vooral de nadruk lag op het beheersen van de uren. Tot dusver heeft dit minder impact gehad op de kosten. De huidige dienstverleningsovereenkomsten zullen worden herzien, en er zullen in onderling overleg afspraken worden gemaakt over zowel de kwantitatieve als kwalitatieve output. In hoofdstuk 5, taakveld 7.3, vindt u een overzicht van de kosten van de dienstverleningsovereenkomsten (DVO’s). Dit overzicht bevat de voorschotbijdragen en de DVO’s per gemeente voor 2025, gebaseerd op de gegevens van 2024. Hoe meten we dat? Beleidsindicator De ureninzet wordt bepaald op basis van het beschikbare budget, waarbij de uitputting ervan wordt gemonitord en met de gemeenten wordt besproken. We sturen op de uren, aangevuld met afspraken over zowel de kwantitatieve als kwalitatieve indicatoren.
2.3
Product Bedrijfsafval
Inleiding De inzameling van bedrijfsafval is sinds april 2022 verdergegaan in een samenwerking met Netwerk N.V.. Waardlanden voert nog steeds de inzamelactiviteiten namens Waardlanden Reinigingsbedrijf B.V. uit en krijgt daarvoor een vergoeding. De verwachte winst wordt als structurele baat opgenomen. De inzet van Waardlanden is opgenomen in de lasten. De baten en lasten zijn volgens de afspraken met Netwerk N.V. in de begroting verwerkt. De doorbelasting van de overheadkosten door Waardlanden neemt toe naar mate de omzetverwachting van Waardlanden Reinigingsbedrijf B.V. toeneemt. Wat willen we bereiken? Als organisatie streven we ernaar om in 2024 en de komende jaren de positie van Waardlanden Reinigingsbedrijf B.V. verder te versterken en ons bedrijf te laten groeien in lijn met onze missie. Sinds onze oprichting in 2016 hebben we ons gericht op het overnemen en uitvoeren van de commerciële activiteiten van de Gemeenschappelijke Regeling Bedrijfsvoeringsorganisatie Reinigingsdienst Waardlanden, in lijn met de nieuwe fiscale regels omtrent de vennootschapsbelastingplicht voor overheidslichamen. We streven ernaar om ons aanbod voor klanten te verbreden, de efficiëntie van de uitvoering te vergroten door middel van samenwerking, zoals route-optimalisering binnen samenwerkingsverbanden, en de totale CO2-uitstoot te verminderen door onnodige verkeersbewegingen te beperken.
Wat gaan we daarvoor doen? Om het merk Waardlanden verder te laten groeien en onze doelen te bereiken, hebben we een aantal belangrijke stappen ondernomen. Met ingang van 1 april 2022 hebben we een samenwerkingsovereenkomst afgesloten tussen Reinigingsbedrijf Waardlanden B.V. en Netwerk N.V. Alle ondersteunende commerciële activiteiten en het beheer zijn uitbesteed aan Netwerk N.V., waardoor we efficiënter kunnen opereren en ons merk kunnen versterken. De besloten vennootschap heeft als activa de bedrijfsafvalcontainers. Daarnaast wordt het benodigde personeel en materieel ingehuurd van zowel Waardlanden als van Netwerk N.V. Wat mag het kosten? In 2025 zullen we vijf dagen per week drie voertuigen met elk twee medewerkers inzetten voor de inzameling van bedrijfsafval. Voor de activiteiten die wij voor Reinigingsdienst Waardlanden B.V. tijdens evenementen uitvoeren, is geen kosteninschatting gemaakt. Deze worden separaat doorbelast. Er is momenteel geen gedetailleerde onderverdeling gemaakt van de kosten per product. Op dit moment kunnen we slechts een overzicht bieden van de totale kosten en opbrengsten. Dit overzicht is te vinden in hoofdstuk 4. 14
Hoe meten we dat? Beleidsindicator Beleidsindicator is het aantal klanten in Reinigingsdienst Waardlanden B.V. en de winst die dit overlevert.
2.4
Product Algemene baten en lasten
Inleiding Deze paragraaf geeft informatie over de algemene baten en lasten, waaronder overhead, rente en vennootschapsbelasting. Bij de herziening van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is vastgelegd dat kosten zoveel mogelijk direct worden toegerekend aan de betreffende taken of producten. Dit betekent dat alle bedrijfskosten die direct verbonden zijn aan activiteiten in de betreffende taakvelden of producten moeten worden begroot en verantwoord. Het product Algemene baten en lasten verantwoordt de lasten die geen directe relatie hebben met een van de drie specifieke producten. Hieronder vallen de taakvelden 0.4 Overhead, 0.5 Treasury en 0.9 Vennootschapsbelasting. Deze lasten worden op basis van de kosten verdeelsleutels doorbelast aan de producten Afval- en grondstoffenbeheer, Dienstverleningsovereenkomsten en Bedrijfsafval. Onder overhead verstaan we: het geheel van functies en activiteiten gericht op sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. De paragraaf Bedrijfsvoering gaat in op de beleidsvoornemens voor de bedrijfsvoering, gericht op het ondersteunen van de uitvoering van de begroting. In dit hoofdstuk is een korte samenvatting van de doelen en uitgangspunten verwoord.
Wat willen we bereiken? Als organisatie realiseren we onze kwetsbaarheid, maar we zijn vastbesloten om flexibel en responsief te blijven, zodat we kunnen inspelen op de voortdurend veranderende behoeften van inwoners en gemeenten. Om weerstand te bieden tegen de toenemende grilligheid op de grondstoffenmarkten (en het tarief voor afvalinzameling en verwerking te stabiliseren) is het nodig te beschikken over voldoende financiële middelen. Hoewel de deelnemende gemeenten garant staan voor Waardlanden willen we de continuïteit van onze bedrijfsvoering zelf waarborgen. Wat gaan we daarvoor doen? Evenals voorgaande jaren richten we ons binnen de bedrijfsvoering op het verhogen van onze bedrijfsefficiency en het verkleinen van de bedrijfsvoeringsrisico's. Dat willen we onder meer bereiken door een effectieve en flexibele organisatie en informatiehuishouding te creëren. Dan gaat het bijvoorbeeld om de optimalisatie van processen en systemen. De behoefte van de inwoners staat daarbij voorop. Daarnaast ervaren we steeds meer en steeds complexere wettelijke ontwikkelingen die van invloed zijn op onze bedrijfsvoering. Voorbeelden hiervan zijn wetgeving ten aanzien van inkoop en aanbesteden, arbeidsrecht (WNRA, WAB), vennootschapsbelasting, informatiebeheer en beveiliging.
Om aan alle eisen te voldoen, risico’s te beheersen en continuïteit te waarborgen, moeten we investeren in onze bedrijfsvoering. We willen onze bedrijfsvoering robuuster inrichten. Dit doen we door het harmoniseren, beschrijven, automatiseren en digitaliseren van bedrijfsprocessen en systemen. Dankzij mobiele apparatuur als boordcomputers, tablets en het gebruik van apps werken we tijd- en plaats-onafhankelijk. Tegelijkertijd werken we aan de transparantie en openheid van Waardlanden en verbinding met onze inwoners. Het werken aan een duurzame regio willen wij doen met duurzaam inzetbare medewerkers; gezonde en vitale medewerkers die veilig en met bezieling aan het werk zijn. We hebben immers elke collega nodig. Wat mag het kosten? Er is momenteel geen gedetailleerde onderverdeling gemaakt van de kosten per product. Op totaalniveau per kostensoort staan de kosten en opbrengsten in hoofdstuk 4 genoemd.
15
Overhead Bij de start van de GR Waardlanden is een norm overheadpercentage bepaald. Dit percentage is later naar aanleiding van wijziging in de regelgeving aangepast naar 18,5%. Vanaf 2024 is de notitie overhead commissie BBV bij GR Waardlanden in de financiële administratie ingericht waardoor de overheadkosten beter in beeld zijn gebracht en hierdoor het percentage gedaald is naar 13,0%.
Overhead bedragen x 1.000 euro
Totale begrotingsomvang Totaal kosten overhead % aandeel overhead
Begroting 2025 28.537 3.719 13,0%
Tabel 8: Overhead Vennootschapsbelasting De vennootschapsbelasting wordt berekend op basis van de systematiek zoals overeengekomen in een vaststellingsovereenkomst met de belastingdienst. De vennootschapsbelasting is voor Waardlanden niet materieel. Er wordt geen stelpost opgenomen omdat het bedrag kleiner is dan 1.000 euro. Onvoorzien In de begroting is een post onvoorzien opgenomen ter grootte van 250.000 euro.
16
3 PARAGRAFEN 3.1
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
Het bestuur van Waardlanden is bevoegd om het beleid vast te stellen met betrekking tot het weerstandsvermogen en risicomanagement. Het weerstandsvermogen is het vermogen van Waardlanden om niet-structurele financiële tegenvallers te kunnen opvangen. Het weerstandsvermogen geeft de relatie aan tussen: 1. de weerstandscapaciteit: dit zijn de middelen en mogelijkheden waarover Waardlanden beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken (= buffer voor onverwachte uitgaven); 2. het risicoprofiel: dit zijn alle risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. Het weerstandsvermogen geeft aan hoe robuust de financiële positie van Waardlanden is. Dit is van belang wanneer zich een financiële tegenvaller voordoet. Een goed weerstandsvermogen kan voorkomen dat elke financiële tegenvaller direct leidt tot hogere lasten voor de deelnemende gemeenten. Voor het beoordelen van de robuustheid van de financiële positie is inzicht nodig in de omvang en in de achtergronden van de risico’s en de aanwezige weerstandscapaciteit. Het gaat bij de weerstandscapaciteit om elementen waarmee tegenvallers eventueel bekostigd kunnen worden, zoals bijvoorbeeld de algemene reserve. De risico’s die relevant zijn voor het weerstandsvermogen zijn die risico’s die niet anderszins zijn ondervangen.
Reguliere risico’s, die zich regelmatig voordoen en die meestal vrij goed meetbaar zijn, maken geen deel uit van de risico’s in het onderdeel weerstandsvermogen. Voor deze risico’s kunnen verzekeringen worden afgesloten of voorzieningen worden gevormd. Bij projecten zijn de risico’s onderdeel van de kostenraming die de basis vormt voor het aan te vragen krediet. Hierbij speelt wel mee dat, naarmate het project dichter bij de eindstreep komt, het risicoprofiel steeds verlaagd kan worden. Weerstandscapaciteit Bij Waardlanden kunnen bij de bepaling van de weerstandscapaciteit de volgende posten gebruikt worden: 1. De algemene reserve; 2. De reserve assurantie eigen risico; 3. De reserve grondwaardering; De basis voor de opbouw, en vaststelling, van het gewenste weerstandsniveau vloeit voort uit een risico inventarisatie door het management van Waardlanden. Deze risico inventarisatie, of herijking daarvan, dient minimaal ééns per 4 jaar te worden uitgevoerd om actualisatie van de risico’s, en de financiële gevolgen daarvan, te borgen binnen de organisatie. De laatste inventarisatie is uitgevoerd in 2019 en is, zeker gezien de huidige economische situatie, aan herijking toe. De inventarisatie van de risico’s is uitgebreid, er moet gekeken worden naar de risico’s met betrekking tot personeel, exploitatie en wagenpark.
Vanuit de totale inventarisatie wordt een keuze gemaakt of een risico te verzekeren is, of er een verzekering hiervoor is afgesloten en of deze qua dekking nog toereikend is, of dat het risico niet verzekerd moet, of kan, worden en daarom wordt opgenomen in de opbouw voor het weerstandsvermogen. Ook kan er sprake zijn van risico’s waarbij er géén financiële gevolgen uit voortvloeien, bijvoorbeeld als het gaat om budget neutrale activiteiten. De inschatting van deze mogelijke financiële mee- en tegenvallers zijn bij Waardlanden berekend in de risico inventarisatie en analyse. De gewogen berekening van de benoemde risico’s komt uit op een bedrag ter grootte van 1.941.000 euro. Omdat het niet waarschijnlijk is dat alle risico’s zich tegelijkertijd zullen voordoen, wordt hierop een waarschijnlijkheidscorrectie toegepast. Na deze waarschijnlijkheidscorrectie resteert een bedrag ad 1.456.000 euro afgerond naar boven tot 1.500.000 euro, hetgeen voorgesteld wordt voor het minimale gewenste weerstandsvermogen met betrekking tot de exploitatierisico’s.
17
Het risico met betrekking tot de assurantie eigen risico is apart berekend en benoemd, en wordt afgerond op 250.000 euro. Een grote onzekere factor doet zich voor bij de verwerkingslasten. Het is nog onduidelijk hoe de afname van het restafval zal verlopen gezien de invoering van Diftar. Enerzijds zal er wel sprake zijn van een afname van het aantal tonnages, al weten wij nog niet in welke mate, anderzijds zien wij een grote volatiliteit in de verwerkingslasten per afvalstroom. Deze beïnvloeden in grote mate een financiële besparing op de verwerkingslasten. Weerstandsvermogen Met betrekking tot de algemene reserve, de bestemmingsreserves assurantie eigen risico en grondwaardering en de post onvoorzien kan gesteld worden dat deze dienen als buffer om tegenvallers op te vangen. De beschikbare weerstandscapaciteit van Waardlanden bedraagt voor 2025:
Ratio weerstandsvermogen
Begroting 2025
bedragen x 1.000 euro
Reserves per 01/01/2025 Budget onvoorzien (A) Beschikbare weerstandscapaciteit Totaal risico's Correctie kansberekening (B) Benodigde weerstandscapaciteit Vrij beschikbare ruimte (alg.) reserve Ratio (A / B)
1.357 250 1.607 1.942 -485 1.500 1,07
Tabel 9: Weerstandsvermogen De beschikbare weerstandscapaciteit uitgedrukt in een ratio van het benodigde weerstandsvermogen bedraagt 1,07. Dit is, gezien de onderstaande tabel, voldoende, maar de verwachting is dat dit meerjarig zal wijzigen.
Ratio weerstandsvermogen
Betekenis
>2 1,4 < X < 2,0 1,0 < X < 1,4 0,8 < X < 1,0 0,6 < X < 0,8 < 0,6
Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende
Tabel 9.1: Beoordelingstabel weerstandsvermogen Kengetallen De netto schuldquote en de solvabiliteit zullen zich als volgt ontwikkelen:
Jaar 2025 2026 2027 2028
Netto 88% 86% 82% 76%
Solvabiliteit 4,6% 5,4% 5,8% 6,5%
Tabel 10: Kengetallen netto schuldquote en solvabiliteit 2025-2028 Voortvloeiend uit het besluit om een reserve grondwaardering te vormen vanuit een, structurele, stelpost in de begroting, komen er gelden vrij om de schuldpositie af te bouwen. Ook zal deze
18
methodiek leiden tot een versterking van de solvabiliteit omdat er sprake is van een structurele toevoeging aan de reserves. De resultante van deze methodiek is zichtbaar in enerzijds een verlaging van de netto schuldquote, en anderzijds in de versterking van de solvabiliteit.
3.2
Onderhoud kapitaalgoederen
Beleidskader Waardlanden heeft als beleid om zo veel mogelijk de kapitaalgoederen in eigen beheer te verkrijgen. De grond en gebouwen worden in dit verband als kapitaalgoederen opgenomen. Als kapitaalgoederen voor Waardlanden zijn te beschouwen de grond en de accommodaties aan de Boezem 3 en de Boezem 5 te Gorinchem, en een nieuwgebouwde milieustraat in Groot-Ammers. Financiële consequenties Vanuit de visie om de financieringspositie zo laag mogelijk te houden, bouwen we stapsgewijs een reserve grondwaardering op die de omvang van de investeringen in grond afdekt. De reden om dit op te bouwen, is gelegen in de liquiditeitspositie. Omdat er op grond niet wordt afgeschreven, maar er wel een financiering tegenover staat, zou er sprake zijn van een continu doorlopende financieringspositie. Door het vormen van een reserve grondwaardering is er uiteindelijk sprake van een financiering vanuit het eigen vermogen. De afschrijvingen op de gebouwen zijn verdisconteerd in de lopende en toekomstige exploitaties. Vertaling financiële consequenties in de begroting Het meerjaren onderhoudsplan is de grondslag voor de berekening van de voorziening groot onderhoud. Op grond van dit plan zal er jaarlijks sprake zijn van een dotatie aan de voorziening groot onderhoud ten laste van de exploitatie. Gestreefd wordt naar een 2-jaarlijkse update van het onderhoudsplan.
In 2023 is er, gezien de uitbreiding met de milieustraat in Groot-Ammers, een update uitgevoerd op het meerjaren onderhoudsplan. We zijn voornemens om in 2025 dit opnieuw te doen.
3.3
Financiering
De beleidskaders ten aanzien van financiering zijn vastgelegd in het financieringsstatuut. Nog in 2024 zal een herijkt financieringsstatuut worden voorgelegd aan het bestuur. Risicobeheersing Renterisico’s worden vanuit de wettelijke kaders voor de korte en lange termijn bezien. Het beleid van Waardlanden is om de financieringslooptijd van de activa gelijk te houden aan de afschrijvingstermijnen. Zodoende loopt Waardlanden géén renterisico’s ten aanzien van herfinancieringen. Renterisico op korte schuld: de kasgeldlimiet Met de kasgeldlimiet is in de wetgeving een norm gesteld voor het maximumbedrag waarop een gemeenschappelijke regeling de financiële bedrijfsvoering met kortlopende middelen (looptijd < 1 jaar) mag financieren. Deze norm bedraagt volgens de vigerende wetgeving 8,2% van het begrotingstotaal voor bestemming en wordt jaarlijks door het Rijk vastgesteld. Voor 2025 wordt de kasgeldlimiet als volgt bepaald:
Kasgeldlimiet bedragen x 1.000 euro
Begrotingstotaal Uitgangspunt percentage Kasgeldlimiet (afgerond) Verwachte situatie (gemiddeld) Opgenomen gelden < 1 jaar Kasgeldlimiet Ruimte
Begroting 2025 28.537 8,2% 2.340 460 2.340 1.880 19
Tabel 12: Kasgeldlimiet Waardlanden beschikt over de volgende rekening-courantfaciliteiten: Bank Nederlandse Gemeenten: 1.500.000 euro Renterisico op langlopende schuld: de renterisiconorm Waardlanden loopt renterisico als nieuwe leningen moeten worden aangetrokken of als een renteherziening van toepassing is. Om het renterisico te beheersen, is in de wetgeving de renterisiconorm geformuleerd. Het doel van deze norm is om overmatige afhankelijkheid van het renteniveau in één jaar te voorkomen. Volgens voorschrift wordt het renterisico in onderstaande tabel voor de komende vier jaren bepaald, terwijl het renterisico alleen betrekking heeft op het totaal van de begroting van het komende jaar.
Renterisico's bedragen x 1.000 euro
Begroting 2025
MJR 2026
MJR 2027
MJR 2028
Renteherzieningen schuld (o/g) Aflossingen schuld (o/g) Renterisico Berekening renterisiconorm Begrotingstotaal Percentage cf. FIDO Renterisiconorm
0 2.751 2.751
0 2.924 2.924
0 3.039 3.039
0 3.084 3.084
28.537 20% 5.707
29.173 20% 5.835
29.944 20% 5.989
30.648 20% 6.130
Toetsing renterisico aan norm Renterisico Renterisiconorm Onderschrijding
2.751 5.707 -2.956
2.924 5.835 -2.911
3.039 5.989 -2.950
3.084 6.130 -3.046
Tabel 13: Renterisico voor begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028 De norm is echter niet van toepassing bij Waardlanden omdat er géén sprake is van herfinancieringen anders dan bij vervangingsinvesteringen waarbij de lopende financiering al geheel afgelost is. Financieringspositie Waardlanden kan alleen een renterisico lopen als er sprake is van herfinanciering. Alle financieringen die worden aangetrokken hebben echter een vaste looptijd en rentepercentage over de gehele looptijd. Een renterisico is daarom niet van toepassing voor Waardlanden. Interne rente Voor interne doorberekening van rentekosten over de investeringen past Waardlanden in zijn begroting een percentage van 2,51% toe. Kasbeheer Het betalingsverkeer loopt voornamelijk via de BNG (Bank Nederlandse Gemeenten). Het verrichten van feitelijke betalingen wordt verzorgd door de financiële administratie van de afdeling Informatiemanagement. De uitwerking van het schatkistbankieren wordt verzorgd door de betrokken bank door middel van het automatisch afromen van het saldo per dag. Informatievoorziening Door middel van tussentijdse rapportages wordt het bestuur over de voortgang gerapporteerd en met de jaarrekening wordt achteraf aan het bestuur verantwoording afgelegd. Rentetoerekening In onderstaande tabel is het renteschema uit de ‘notitie rente 2017’ van de commissie BBV opgenomen.
Hiermee wordt inzicht gegeven in de rentelasten van externe financiering, het renteresultaat en de wijze van toerekening.
20
Renteschema
Begroting 2025
bedragen x 1.000 euro
Externe rentelasten over korte en lange financiering Externe rentebaten
677 0
Saldo rentelasten en rentebaten: Rentelasten grondexploitatie * Rentelasten projectfinanciering *
677 0 0
Toe te rekenen externe rente Rente over eigen vermogen * Rente over voorzieningen *
677 0 0
Totaal geraamde toe te rekenen externe rente Toegerekende rente (renteomslag 2,51%)
677 677
Verwacht renteresultaat
0
* Deze systematiek wordt niet door Waardlanden toegepast.
Tabel 14: Renteschema EMU-saldo Het EMU-saldo, zoals berekend volgens de methodiek van het CBS, bedraagt:
EMU-saldo bedragen x 1.000 euro
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Exploitatiesaldo
-
-
-
Afschrijvingen
2.652
2.751
2.924
171
174
174
-1.760
-2.907
-2.695
Ten laste gebracht van voorzieningen
-181
-309
-149
EMU-saldo
882
-290
255
Dotatie voorzieningen Investeringen
Tabel 15: EMU-saldo Het EMU-saldo geeft de feitelijke kasstroom in het vermelde jaar weer.
3.4
Bedrijfsvoering
De paragraaf Bedrijfsvoering richt zich op de processen die het mogelijk maken onze taken efficiënt, betrouwbaar en wendbaar uit te voeren. Dit doen wij met onze medewerkers en de ons ter beschikking staande middelen. De wereld om ons heen verandert in rap tempo en het is zaak dat onze bedrijfsvoering daarin mee ontwikkelt. Voor 2025 zien we daarin de volgende aandachtsgebieden:
3.4.1
Personeel
Ons personeel is het belangrijkste kapitaal wat we hebben om onze taken uit te voeren en onze doelstellingen te halen. In de huidige tijd is het niet eenvoudig om goed personeel te vinden en vast te houden. Daarom zetten we instrumenten in om een aantrekkelijke werkgever te zijn. Hierbij is het nodig om te blijven investeren in het op peil brengen en houden van de vakkennis en de ontwikkeling van medewerkers. 21
Personeelskosten Voor de personeelskosten houden we rekening met de CAO stijging 2025 van 5,3 %. Inclusiviteit: meerwaarde voor kwetsbare groepen én gemeenten Waardlanden draagt bij aan maatschappelijke meerwaarde door kansen te bieden aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Hierbij streeft onze organisatie naar inclusiviteit en biedt een waardevolle plek voor iedereen, ongeacht eventuele kwetsbaarheden. Momenteel hebben we zes medewerkers in dienst en twee medewerkers via Avres, die we structureel inzetten, die deze afstand tot de arbeidsmarkt ervaren. We begeleiden individuen met diverse achtergronden, waaronder de bijstand, WW, Wajong, WIA, en statushouders, naar passende posities binnen ons arbeidsproces. Bovendien volgen onze leidinggevenden een Harrie training om medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt beter te kunnen begeleiden. Door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt zinvol werk te bieden dat aansluit bij hun competenties en kwaliteiten, creëert Waardlanden een veilige en inclusieve omgeving. Hierdoor leveren zij niet alleen een waardevolle bijdrage aan onze organisatie en de samenleving, maar ervaren zij ook een gevoel van geluk en zelfstandigheid door actieve participatie in de maatschappij. Onze toewijding aan inclusie en persoonlijke groei blijft ook in 2025 onverminderd.
We blijven nieuwe mogelijkheden verkennen om deze groep te vergroten, waaronder het aanbieden van werkervaringsplaatsen, leerwerkroutes, en toegankelijke werkzaamheden aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Integriteit De medewerkers van Waardlanden vallen onder de Ambtenarenwet. Dat betekent dat we als werkgever aandacht besteden aan het bevorderen van integriteitsbewustzijn en aan het voorkomen van misbruik van bevoegdheden, belangenverstrengeling en discriminatie. Dit onderwerp verdient continue aandacht, niet alleen bij indiensttreding van nieuwe medewerkers, maar ook bij medewerkers die al lang(er) in dienst zijn. Opleidingen Een goed opleidings- en ontwikkelingsbeleid is van groot belang voor Waardlanden. Gerichte training is nodig om het op peil brengen en houden van de vakkennis en de ontwikkeling van medewerkers. Daarnaast zijn er een aantal verplichte opleidingen die jaarlijks door medewerkers moeten worden gevolgd. Medewerkerstevredenheid Het afnemen van het medewerkerstevredenheidsonderzoek (MTO) blijft een vast onderdeel van het personeelsbeleid om ook op die manier een vinger aan de pols te houden. Het MTO is een goede manier om onderwerpen bespreekbaar te maken.
3.4.2
Communicatie
Visie op communicatie Bij Waardlanden geloven we dat professionele communicatie cruciaal is voor ons succes en het bereiken van onze organisatiedoelen. We vertellen wat we doen en waarom. Ook zorgen we ervoor dat de organisatie en de omgeving met elkaar verbonden zijn en met elkaar kunnen samenwerken. Rol van communicatie Bij Waardlanden is communicatie een vak van strategie en uitvoering. We analyseren, adviseren, integreren, creëren en ondersteunen bij de uitvoering, in diverse werkvelden zoals corporate communicatie, projectcommunicatie, interne communicatie, crisiscommunicatie en mediabeleid. Communicatie is leidend bij de strategie en inzet van communicatiemiddelen. Specialisten binnen Waardlanden leveren de inhoud. Communicatie zorgt voor de juiste vorm, toon en timing. Bij elk (groot) project geven het team advies over de communicatieaanpak, het budget en de capaciteit, zodat we onze communicatieambities waarmaken.
22
We houden de regie en bewaken de samenhang tussen de verschillende communicatie-uitingen. Samen met Educatie en Communicatie brengt externe ontwikkelingen naar binnen en denken vanuit de behoeften van onze inwoners. We werken samen met andere teams en externe partijen en verbeteren ons werk steeds door evaluaties en effectmetingen. Communicatie heeft als doel de organisatie te helpen beter te communiceren en adequaat te reageren op veranderingen. Dit versterkt de samenwerking en zorgt voor een flexibele organisatie. We tonen resultaten en successen, wat bijdraagt aan werkplezier. Een goede interne informatievoorziening zorgt ervoor dat medewerkers goed geïnformeerd, betrokken, enthousiast en verbonden zijn, en vormt de basis voor betrouwbare en tijdige externe communicatie.
3.4.3
Informatievoorziening
De kerntaak van de afdeling Informatiemanagement is ‘het generen van sturingsinformatie op basis van beheerssystemen’. Het recycletarief is met ingang van 1 januari 2024 geïmplementeerd. In 2024 zal sturingsinformatie worden ontwikkeld, zodat aan de kerntaak wordt voldaan. 2025 zal in het teken staan van het borgen van de rapportages in de P&C-cyclus, zodat het voor de verschillende betrokkenen mogelijk wordt om sturing te geven aan Waardlanden. Herinrichting applicatielandschap Ons huidige applicatie landschap is in een soort van evolutie tot stand gekomen. Het gevolg hiervan is onder andere dat applicaties overlappende functionaliteit hebben en dat gegevens in meerdere applicaties ingevoerd dienen te worden. We gaan nu over naar meer samenhang voor alle ondersteunende processen. Hiermee verhogen we de efficiency en kwaliteit. Op termijn kunnen we dan kosten besparen aangezien we organisatie breed over consistente masterdata beschikken. De implementatie zal in 2025 starten en in 2026 operationeel zijn. Datagestuurd werken We beschikken over een enorme hoeveelheid data. We gaan ons nog meer richten op het ontsluiten hiervan om de gegevens te vertalen naar informatie. Zo kunnen beslissingen beter onderbouwd worden, kan beter sturing gegeven worden aan de operatie en wordt de efficiency van de operatie verder verhoogd.
3.4.4
Duurzaamheid
Elektrische voertuigen en gereedschappen, indien mogelijk Waardlanden heeft de voorkeur voor duurzame voertuigen en gereedschappen. Vrijwel alle nieuwe kleine voertuigen zijn daarom elektrisch. Een voorbeeld daarvan zijn de nieuwe pick-ups voor het team Toezicht & Handhaving. Voor de inzamelmiddelen is dat nog niet haalbaar. Wel rijden de inzamelmiddelen op HVO, een duurzamere brandstof. Waardlanden zal actief de mogelijkheden voor elektrische en waterstofvoertuigen volgen.
Circulaire bedrijfsvoering op kantoor De medewerkers van Waardlanden zijn meestal in de eigen regio woonachtig. In hun privé- en werksituatie maken ze cultuurverandering van omgaan met afval- en grondstoffen net zo mee als hun buurtgenoten. Dat betekent dat er ook op kantoor veel automatismen en tradities een verandering moeten ondergaan. Daar zetten we op in. Daarnaast kiezen we steeds voor duurzaamheid als belangrijk criterium in ons aanbestedingsbeleid.
3.5
Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (Woo)
De Woo bepaalt in artikel 3.5 dat bestuursorganen jaarlijks in de begroting aandacht besteden aan de beleidsvoornemens over de uitvoering van de Woo en in de verantwoording verslag doen van de uitvoering van de wet, mede in relatie tot de beleidsvoornemens. Bestuursorganen gaan in de openbaarheidsparagraaf in op de beleidsvoornemens (c.q. behaalde resultaten) met betrekking tot de actieve en passieve openbaarmaking en de verbetering van de informatiehuishouding. Modellen voor de openbaarheidsparagraaf voor de rijksoverheid zijn inmiddels opgenomen in de Rijksbegrotingsvoorschriften (RBV6). 23