20210603 VisieRuimtelijkeKwaliteit.pdf

√

Volgen kavelstructuur 38

√

√

Autonome lijn

√

x

Combinatie

Bouwsteen #2 Contrastrijke aansluiting op ander water Het nieuwe boezemkanaal is ruimtelijk onderscheidend van de historische veenstroom de Giessen, het rechtlijnige kanaal van Steenenhoek en de weidse Merwede met zijn grootschalige werven. Hierdoor is er een heldere en leesbare situatie t.o.v. van de huidige watersystemen. Vertrekpunten voor ontwerp: • De instroom van het nieuwe boezemkanaal vanaf de Giessen heeft een duidelijk onderscheidend profiel ten opzichte van de Giessen. Mede door een brede zone voor een natuurvriendelijke oever in de boezem wordt dit onderscheid gemaakt (zie ook bouwsteen 5). • Tussen het Kanaal van Steenenhoek en het nieuwe boezemkanaal wordt een groene zone (natte natuur en/of bomen) gemaakt tussen de kades die beide kanalen scheidt. Deze groene zone kan tevens voor een ruimtelijke verbinding tussen de deelgebieden midden en zuid zorgen.

Bouwsteen #3: Bochten ondersteunen logica van het tracé en het landschap De vormgeving van de bochten sluiten aan bij het ‘tracé-concept’. Vertrekpunten voor ontwerp: • Geen haakse bochten tussen verspringing van tracé tussen kavels en vlak bij kruisingen met infrastructuur. • Schuine bochten bij inpassing in huidige kavelstructuur. • Ronde bochten bij vloeiende lijnen in landschap. Ook hydrologisch is het passend om zo min mogelijk bochten toe te passen en geleidelijke bochten te hebben voor een robuuste doorstroming. Voor het goed functioneren van het sifon is over voldoende lengte een zo recht mogelijke aanstroom nodig.

A15

Sluis Kolffgemaal

Groene scheiding tussen nieuwe boezem en Kanaal van Steenenhoek

x√ √ Uitgangspunten bochten

x

√

Geen bocht vlak voor het sifon 39

oezem

spoor

> zone passend bij verkavelingpatroon

Laan

ca 30 m waterbreedte

B-watergang

parallelweg

(stap 2) Herkenbare ‘’groene’’ boezem door natuurvriendelijke oevers en continue waterprofiel

Tuin - Woningen - ontsluitingsweg NB: medegebruik ivm onderhoud

Kade +wandelpad + onderhoud

Boezem

natuurvriendelijke oevers (oost of westzijde)

agrarisch (mede) gebruik

Boezem

B-watergang Kade

Doorstroomprofiel boezem

natuurvriendelijke oever

agrarisch mede gebruik

Boezem

evt natuurvriendelijke oever Boezem

Kade +Parkzone + onderhoud

Woningen + ontsluitingsweg

Tuin - Woningen - ontsluitingsweg NB: in tuin medegebruik ivm onderhoud Kade + onderhoud

boezemland met natuur

> Continue profiel

Boezem

natuurvriendelijke oever

Kade + onderhoud

privaat agrarisch / natuur

boezemland tbv recreatie (privaat)

Boezem

Kade + onderhoud

nieuwe water/natuurkavels

B-watergang Kade + onderhoud

privaat agrarisch of natuur

Boezem

Kade B-watergang + onderhoud

parallelweg

oezem

hartlijn continue el erbreding naar zemprofel

Boezem

(1) Met zone langs de boezem rekening houden voor toekomstige ontwikkelingen en evt al richten (bijv bij compensatie, concrete wensen omgeving --> nieuwe A of B watergang op afstand inpassen

+ onderhoud

- kade; eerste deel constructie met damwanden daarna symmetrische overgang naar groene kade

Kade B-watergang + onderhoud

privaat agrarisch of natuur

recreatie (privaat)

Kade + onderhoud

natuurvriendelijke oevers

Boezem

parkbos

Kade + onderhoud

> zone passend bij verkavelingpatroon

Kade + onderhoud

Kade + onderhoud

Boezem

B-watergang

> zone passend bij verkavelingpatroon Laan

Mogelijke principe profielen bij zone voor ontwikkeling (bouwsteen 5)

Tuin - Woningen - ontsluitingsweg NB: medegebruik ivm onderhoud

Kade +wandelpad + onderhoud

Boezem

B-watergang

Mogelijke principes bij compensatie recreatie (bouwsteen 5) Links: natuurvriendelijke oever aan oostzijde, percelen voor (dag)recreatie binnendijks Midden: natuurvriendelijke oever aan westzijde, percelen voor (dag)recreatie op boezemland B-watergang

40

Schetsontwerp/ Ruimtebeslag boezem 1200 m3/min Hardinxveld

6.3 Bouwstenen voor profielen ca 50 m waterbreedte

Bouwsteen #4: Continue herkenbaar waterprofiel De boezem heeft door de verschillende ca 30 m waterbreedte deelgebieden heen een continu herkenbaar waterprofiel, mede door de inpassing van natuurvriendelijke oevers (minimaal aan één zijde, breedte = 6-8m) en de continue waterbreedte van ca. 50 meter.

Bouwsteen #5: zone voor ontwikkeling Recreatiepercelen: Voor het tracé van de nieuwe boezem wordt waar De westelijke insteek vanaf de Giessen gaat relevant rekening gehouden met een zone voor ten koste van percelen voor dagrecreatie, -toekomstige- ontwikkelingen. Voorbeelden van anders is een doorsteek tussen de Parallelweg deze ontwikkelingen zijn agrarisch medegebruik, niet mogelijk. Afhankelijk van de ligging van natuur/ecologische verbindingszone, kleinschalig de natuurvriendelijke oever en een mogelijke landelijk wonen en extensieve recreatie. Deze zone ecologische verbindingszone kunnen deze nieuwe voegt zich logisch tot de bestaande kavelstructuur. percelen als boezemland worden ingericht (bij (stap 2) Herkenbare ‘’groene’’ boezem Benodigde A- of B-watergangen kunnen hiervoor natuurvriendelijke oever aan de westzijde) of door natuurvriendelijke oevers en conti-op afstand van het nieuwe boezemkanaal ingepast. achter de nieuwe kade met de mogelijkheid om Waar mogelijk wordt deze(3) zone al ingericht, verbinding -tekade hebben de nieuwe nue waterprofiel Smalle groene -ingepaste enmet boezem bijboezem beperkte ruimt bijvoorbeeld voor de compensatieopgave voor (bij natuurvriendelijke oever aan oostzijde). met aandacht voor inpassing bij woningen natuur of wensen vanuit de omgeving.

Bij de oostelijke insteek wordt dagrecreatie niet aangetast en is er geen noodzaak om te Betreffende de wens voor het terugbrengen van compenseren. ca 50 m waterbreedte dagrecreatiepercelen die bij de aansluiting op de natuurvriendelijke oever Kade Doorstroomprofiel boezem Giessen eventueel kunnen verdwijnen, en het Woonpercelen: toevoegen van woonpercelen om een nieuwe Er zijn in en om het projectgebied een aantal Kade Kade Boezem woonlocatie aan te bieden als compensatie van mogelijkheden denkbaar om enkele woonpercelen + onderhoud + onderhoud Boezem het eventuele verlies aan woongenot, worden toe te voegen ter compensatie van verlies van hierna een aantal specifieke vertrekpunten woongenot. De compensatieopgave en mogelijke > Continue profiel genoemd om in gesprek te gaan met betrokkenen, locaties wordt met de betrokkenen verder ca 50 m doorsteek parallelweg 133-136 eigenaren en gemeente. besproken.

Mogelijke locaties hiervoor zijn de van de rand van Hardinxveld in een ca 30 mafronding waterbreedte landgoedstructuur, het (beperkt) verdikken van het bebouwingslint van de Parallelweg door woningen privaat agrarisch B-watergang Kade beeld wonen lang of natuur achter de bestaande woningen toe te voegen enref(Ottoland) + onderhoud Boezem Kade Kade + onderhoud + onderhoud het plaatsen van enkele woningen in een losse niet recreatief toegankelijk niet recreatief toegankelijk structuur in het open middengebied of in het ca 75 m doorsteek (tussen woningen parallelweg 121-123 noordelijke gebied langs de Neerpolderseweg, ca 30 m waterbreedte ca 8-13m waarbij het open landelijke karakter en beleving gewaardborgd blijft.

agrarisch mede gebruik

r

relijke oever

B-watergang derhoud

136

133

121

123

Kade behoud molensloot + onderhoud ter overweging toegankelijkheid

Kade + onderhoud

nieuwe tuin inrichting

41

groene kade - ruimte voor toegankelijkheid

- bruggen in hartlijn continue boezemprofiel - symmetrische verbreding ntb behoud / constructie naar continuenieuwe boezemprofel voor watergang

groene kade (incl EVZ?

- ruimte - kade; eerste deel voor toeconstructiegankelijkheid met Boezem damwanden daarna symmetrische overgang naar groene kade

Boezem

parkbos

> zone passend bij verkavelingpatroon ca 50 m waterbreedte

(1) Met zoneBoezem langs de boezem rekening houden voor toekomstige ontwikkelingen en evt al richten (bijv bij compensatie, concrete wensen omgeving --> nieuwe A of B watergang op afstand inpassen ca 30 m waterbreedte

spoor

spoor spoor

parallelweg

parallelweg parallelweg parallelweg

Tuin - Woningen - ontsluitingsweg NB: medegebruik ivm onderhoud

parallelweg parallelweg

Kade +wandelpad + onderhoud

Boezem

spoor

agrarisch (mede) gebruik Kade +Parkzone + onderhoud natuurvriendelijke oever

(oost of westzijde)

Kade

Woningen + ontsluitingsweg Doorstroomprofiel boezem

agrarisch mede gebruik

ntb smalle watergang / voorziening afwatering

ntb smalle watergang / voorziening afwatering

√√ spoor

groene kade - ruimte voor toegankelijkheid

groene kade (incl EVZ?

- bruggen in hartlijn continue boezemprofiel - symmetrische verbreding naar continue boezemprofel

parallelweg

natuurvriendelijk oever tot aan kunstwerk

Boezem Boezem

groene kade - kade; eerste deel - ruimte voor toeconstructie met gankelijkheid damwanden daarna - kade; eerste deel consymmetrische overstructie met damwangang naarden groene kade 1 zijde daarna groene kade - ruimte voor toegankelijkheid

groene - kade; eerste deel kade (inclmet groene constructie EVZ? kade (incl damwanden daarna EVZ? symmetrische overgang naar groene kade

- Bruggen in in hartlijn continue - bruggen hartlijn continue boezemprofiel boezemprofiel - vloeiende verbreding naar - symmetrische verbreding bruggen in hartlijn continue continue boezemprofel naar continue boezemprofel boezemprofiel

natuurvriendelijk oever tot aan kunstnatuurvriendelijk werk oever tot aan kunstwerk

privaat agrarisch / natuur

Boezem

1 zijde damwand

Kade + onderhoud

nieuwe water/natuurkavels

Boezem Boezem

- kade; eerste deel constructie - kade;met eerste deel condamwanden structiedaarna met damwansymmetrische overden 1 zijde daarna gang naar groene groene kadekade

- Bruggen in hartlijn continue boezemprofiel bruggen in hartlijn continue - vloeiende verbreding naar boezemprofiel continue boezemprofel

- kade; eerste deel groene constructie kade (inclmet damwanden daarna EVZ? symmetrische overgang naar groene kade parkbos Kade + onderhoud

natuurvriendelijk oever tot aan kunstwerk

- ruimte voor toegankelijkheid

√

natuurvriendelijke oever

B-watergang Kade + onderhoud

privaat agrarisch of natuur

nieuwe water/natuurkavels

Boezem

spoor

parallelweg

parallelweg

Tuin - Woningen - ontsluitingsweg

recreatie (privaat)

1,5m na afschuiving 10m? 8m? >30?cm spoor 1/6 1/3 Doorstroomprofiel ca 50m transport 1,5m na afschuiving ook voor telekraan? 2m 1/3 5m 4m 5m

1/6

NVO

buitendijks

evt ook NVO vanuit stabiliteit

Natuurvriendelijke zijde 3 opties zonder/ PM droge/ natte EVZ natuurvriendelijk 1/3

5m 1/3

1/3

> zone passend bij verkavelingpatroon parkbos

5m kruin?

check buitenruimt B-watergang IPO klasse?

binnendijks

parallelweg Schouwpad (afm. materieel 5m)

Boezem 1/4

1/4

Boezem

1 zijde damwand

zonder transport (telekraan + ntb op basis van vrachtauto ‘rietregels’’ en effect van poldergemaal EVZ zone ntb met provincie peilfluctuaties /stroming langs A15 ook evt maatregel aan kade inrichting voor biodirand nodig (vooroever/- NVO tbv KRW versiteit ( grasmengsels) 8m 5m

1 zijde

ntb op basis van berekeningendamwand 5m

ntb op basis van berekeningen (was 1/4)

Boezem

Boezem

Boezem

1 zijde damwand

- kade; eerste deel constructie met damwanden 1 zijde daarna groene kade - ruimte voor toegankelijkheid

groene kade (incl EVZ?

bruggen in hartlijn continue boezemprofiel

natuurvriendelijk oever tot aan kunstwerk

basiskade 2 opties

Principe kade alleen voor regulier BenO (maaien) ntb op basis van bere- kade; keningen, mineerste 0,5 m deel conaanstructie weerzijde verharmet damwanding

den 1 zijde daarna groene kade - ruimte voor toegankelijkheid

ntb op basis van bruggen5m in hartlijn continue 4m berekeningen boezemprofiel (was 1/4)

42 Boezem groene

Kad + on Kade + onder Kade behoud molensloot + onderhou ter overweg toegankelij Kade + onderhoud

spoor

- kade; eerste deel Boezem

Kade

constructie met damwanden daarna vloeiende overgang naar groene kade

- Bruggen in hartlijn continue boezemprofiel B-watergang - vloeiende verbreding naar continue boezemprofel

Tuin - Woningen - ontsluitingsweg Kade - kade; deel+wandelpad NB: medegebruik ivmeerste onderhoud + onderhoud

1,5m na afschuiving 5m

zonder/ PM droge/ natte EVZ 1/3

Boezem

constructie met damwanden daarna vloeiende overgang naar groene kade

Won + on

natuurvriendelijk oost of westzijde

parallelweg

ntb op basis van berekeningen, min 0,5 m aan weerzijde verharding

> zone passend bij verkavelingpatroon

> zone passend bij verkavelingpatroon

natuurkade

ca 50 m waterbreedte

5m

binnendijkse KRW maatregel; droog Pm principe

NB principes voor de boezem kan ook gespiegeld afh van voorkeur zijde NVO en evt EVZ ca 30 m waterbreedte

Boezem

ca 8-13m

B-watergang

natuurvriendelijk oever tot aan kunstwerk

Bouwsteen kunstwerken schematisch weergegeven

Boezem

121

b-w 1/3 1/3 >30?cm 1/6 spoor check buitenruimtTuin - Woningen - ontsluitingsweg 1/3 Natuurvriendelijke zijde 3 opties Tuin - Woning aansluiting bij Kruin en B-watergang Boezem Boezem Natuurvriendelijke zijde 3 opties NB: in tuin medegebruik ivm onderhoud NB: in tuin m Kade Kade binnentalud bestaande (evt Bouwstenen kadeprofielen tbv technische berekeningen +Parkzone Doorstroomprofiel +Parkzone nieuwe natuurNVO inrichting berekeningen IPO klasse? Bouwstenen kadeprofielen tbv technische Woningen Woningen + onderhoud + onderhoud ca 50m NVO + kade natuurvriendelijk inrichten voor biodi- percelen agv + ontsluitingsweg + ontsluitingsweg transport compensatie) NVO + kade natuurvriendelijk inrichten versiteit 1,5m na afschuiving ook voor tele1,5m na afschuiving kraan? 5m kruin? buitendijks binnendijks 2m zonder/ PM droge/ natte EVZ evt ook NVO vanuit 5m 10m? Boezem 1/3 1/3 5m Schouwpad (afm.

materieel 5m) stabiliteit parallelweg 8m? b-w 1/4 4m 1/6 1/3 1/3 Boezem 1/4 >30?cm 5m 1/6 check buitenruimt 1/3 aansluiting bij Kruin en B-watergang Doorstroomprofiel binnentalud bestaande (evt minimale oever/ ca 50m Doorstroomprofiel nieuwe natuurNVO inrichting IPO klasse? buitentaliud ca 50m transporttbv voor biodi- percelen agv boezemland tbv boezemland 1,5m na afschuiving Boezem Boezem Kade Kade privaat agrarisch privaat agrarisch ook voor telecompensatie) versiteit recreatietransport (privaat) recreatie (privaat) 1,5m na afschuiving + onderhoud + onderhoud / natuur / natuur kraan? ook voor tele2m natuurvriendelijke oever kraan? evt ook NVO vanuit Kade Kade B-watergang 5m kruin? buitendijks binnendijks KRW; ca 6-8m (lengte maai2m 1/3 5m stabiliteit evt ook NVO vanuit + onderhoud + onderh arm relevant) 1/3 5m Schouwpad (afm.

materieel 5m) 4m stabiliteit -gradient nodig of plasdras 1/6 1/4 1/6 4m 5mdeze 1/6 (dan wel risico dat 1/4 1/4 5m droog gaat vallen) - wel gevoelig voor peilflucntb op basis van privaat agrarisch minimale oever/ tuaties / stroomsnelheid o,3 ‘rietregels’’ en effect van of natuur Boezem zonder buitentaliud minimale oever/ dan vooroever (wilgenteEVZ zone ntb met provincie peilfluctuaties /stroming Boezem transport zonder buitentaliud nen) nodig ook evt maatregel aan combi met (telekraan + fluctuaties en transport ntb op basis van kade inrichting voor biodi-nazoeken rand nodig (vooroever/- NVO tbv KRW EVZ vrachtauto (telekraan + berekeningen versiteit ( grasmengsels) 1,5m naop afschuiving stroomsnelheid effect 5m 8m 5m ntb op basis van -schouwpad onderdeel poldergemaal vrachtauto 1,5m na afschuiving riet (’’regels’’ riet) berekeningen Boezem Boezem Kade natuurvriendelijke Kade natuurvriendelijke van biodiversiteit (inzaailangs- voorkeur A15 poldergemaal 2m 1 zijdig dan (was 1/4) recreatie (privaat) recreatie (privaat) onderhoud oevers onderhoud oevers en/ kruidenmengesels) langs+A15 2m beide+kanten 4m (overkant 1/3 5m -gradienten doet niet mee in vegetatie1/3 5m - ook aansluiting bij beopname in metingen biolo- 1/6 Kade K 1/6 gische kwaliteiten B-watergang staande natuurpercelen geeft aanleiding tot de + onderhoud + inrichting Principe kade alleen voor regulier BenO (maaien)

-nazoeken obv soorten welke natuurinrichting nodig is (bijv stapstenen) binnendijkse KRW maatregel; nat - Achterwaterschap refepm principe binnendijkse KRW van maatregel; nat ntb op basis rentieprofielen 5m 4m Kade Kade 5m pm principe berekeningen + onderhoud + onderhou 5m (was 1/4)

ca 50 m waterbreedte

NB principes voor de boezem kan ook gespiegeld afh van voorkeur zijde NVO en evt EVZ

Laan

Boezem

basiskade 2 opties groene kade (incl EVZ?

Boezem Boezem

Boezem

minimale oever/ buitentaliud

zonder transport (telekraan + vrachtauto poldergemaal langs A15

Kade + onderhoud

natuurvriendelijke oevers

natuurvriendeli Kade + onderhou niet recreat

> zone passend bij verkavelingpatroon

10m? 8m?

oost of westzijde

b-w

aansluiting bij Kruin en binnentalud bestaande (evt nieuwe natuurinrichting voor biodi- percelen agv compensatie) versiteit

√

Kade + onderhoud

Kade B-watergang + onderhoud

Boezem

- kade; eerste deel +wandelpad NB: medegebruik ivm onderhoud - kade; eerste deel + onderhoud constructie met - Bruggen in hartlijn continue constructie met damwanden daarna boezemprofiel damwanden daarna vloeiende overgang Bouwstenen kadeprofielen tbv technische berekeningen vloeiende verbreding naar vloeiende overgang NVO + kade natuurvriendelijk inrichten naar groene kade continue boezemprofel naar groene kade

Bouwstenen kadeprofielen tbv technische berekeningen NVO + kade natuurvriendelijk inrichten Natuurvriendelijke zijde 3 opties

Boezem

Kade + onderhoud

Boezem

Boezem

spoor

Boezem

boezemland tbv recreatie (privaat)

Kade + onderhou

Inpassingsvoorbeelden bruggen, spoor en boezem bij parallelweg

Boezem Boezem

ntb behoud / nieuwe constructie voor watergang

boezemland met natuur

+ onderhoud

> zone passend bij

ntb behoud / nieuwe constructie voor watergang

Kade + onde evt natuurvriendelijke oever

Boezem

Kade > Continue profiel + onderhoud Kade

Boezem

NB principes voor de boezem kan ook gespiegeld afh van voorkeur zijde verkavelingpatroon NVO en evt EVZ

NB principes voor de boezem kan ook gespiegeld afh van voorkeur zijde NVO en evt EVZ

Tuin - Woningen NB: in tuin mede

133

√

1 zijde damwand

boezemland met natuur

Kade + onderhoud

ntb smalle watergang / voorziening afwatering

ntb smalle watergang / voorziening afwatering

Boezem

evt natuurvriendelijke oever

Boezem

(3) Smalle gro met aandach natuurvriendelijke Boezem oevers (oost of westzijde) Boezem

parallelweg

parallelweg

Boezem

Boezem

Boezem

(stap 2) Herkenbare ‘’groene’’ boezem door natuurvriendelijke oevers en continue waterprofiel

spoornatuurvriendelijke oevers

agrarisch (mede) gebruik

Boezem

Kade + onderhoud

Bouwstenen Profielen

compensatie, concrete wensen omgeving --> nieuwe A spoor of B watergang op afstand inpassen

spoor

Kade + onderhou

Schetsontwerp/ Ruimtebeslag boezem 1200 m3/min Hardinxveld

Boezem Boezem Boezem

Boezem Boezem

- kade; eerste deel constructie met damwanden daarna symmetrische overgang naar groene kade

- Bruggen in hartlijn continue boezemprofiel - vloeiende verbreding naar continue boezemprofel

- kade; eerste deel - Bruggen in hartlijn continue Bouwstenen Profielen constructie met boezemprofiel damwanden daarna - vloeiende verbreding naar (1) Met zone langs de boezem rekening houdenovervoor symmetrische ntb behoud / nieuwe constructie continue boezemprofel toekomstige ontwikkelingen en evtnaar al richten (bijv bijkade voor watergang gang groene spoor

natuurvriendelijk oever tot aan kunstwerk

- kade; eerste deel constructie met damwanden daarna symmetrische overgang naar groene kade

kade (incl - kade; eerste deel EVZ? constructie met damwanden daarna symmetrische overgang naar groene kade

- bruggen in hartlijn continue - Bruggen in hartlijn continue boezemprofiel boezemprofiel - symmetrische verbreding - vloeiende verbreding naar naar continue boezemprofel continue boezemprofel

natuurvriendelijk oever tot aan kunstwerk

natuurvriendelijk - kade; eerste deel oever tot aan kunstconstructie met werk damwanden daarna symmetrische overgang naar groene kade

ntb behoud / behoud / ntbconstructie nieuwe constructie voornieuwe watergang voor watergang

Boezem

groene kade (incl EVZ?

- bruggen in hartlijn continue boezemprofiel - symmetrische verbreding naar continue boezemprofel

continue waterprofiel

5m

binnendijkse KRW maatregel; droog Pm principe

Boezem

ca 30 m waterbreedte

x

continue waterpr

6.4 Bouwstenen voor kunstwerken/ kruisende structuren

naar een breedte zo dicht mogelijk bij het continue profiel.

Bouwsteen #6: Kunstwerken zijn gebiedsspecifiek ingepast én uit één hand vormgegeven Algemeen: De kunstwerken zijn heldere en leesbare inpassingen bij de kruisende structuren die het boezemkanaal markeren en bieden zichtlijnen over het nieuwe boezemkanaal. Kunstwerken zijn uit één hand vormgegeven en kennen een gebiedseigen oplossing. Denk bijvoorbeeld aan een overkoepelende beeldtaal; daarbij vormen de bruggen van de Parallelweg en het spoor verwantschap qua vormgeving en materialisatie, net als de bruggen voor de Achterdijk Oost en Kanaaldijk Noord.

Er zijn twee locaties waar de boezem het spoor en de Parallelweg kan kruisen, tussen nummer 122 en 123 en tussen nummer 133 en 136. Ter plaatse van de kruisingen is aan de zuidzijde van de weg de beschikbare ruimte te smal om de boezem met ecologische oevers, kades en aangrenzende watergangen in de volle breedte te laten doorlopen. Aan de noordzijde van de kruising is in beide gevallen voldoende ruimte om de boezem op volledige breedte te laten aansluiten. Elke locatie heeft zijn eigen bijzonderheden.

Gebiedsspecifiek: Kruising spoor en Parallelweg: minimale onderbreking boezemtracé Op de plek waar de boezem het spoor en de Parallelweg kruist wordt waarneembaar gemaakt dat de boezem aan weerszijden doorloopt. Dat kan door: • aan weerszijden van de bruggen in het spoor en de Parallelweg de boezem zo snel mogelijk op volledig breedte te laten komen, • de ecologische oever van de boezem zo dicht mogelijk te laten aansluiten op de bruggen, • de bruggen in de as van de boezem te leggen, • de ruimte tussen de bruggen open te laten en het water tussen het spoor en de Parallelweg zichtbaar te maken, • de overspanning van de bruggen zo groot mogelijk te maken, ruimtelijk wordt gestreefd

Tussen nummer 122 en 123 lijkt meer ruimte om de boezem met natuurvriendelijke oevers en mogelijk ook het continue waterprofiel tot aan de Parallelweg te laten doorlopen. Op afstand van de bebouwing past eventueel een wandelpad op de kade. Nader onderzocht wordt of de huidige Molentocht (huidige A-watergang) hiervoor kan worden versmald en/of -gedeeltelijk- kan vervallen. Een nieuwe A-watergang dient dan elders in het gebied te worden ingepast voor het nieuwe poldergemaal. Tussen nummer 133 en 136 is minder ruimte. Aan de zuidzijde wordt de boezem naar de Parallelweg toe versmald met damwanden. Ter compensatie van de huidige polderwatergang dient een nieuwe polderwatergang elders in het gebied te worden ingepast. De hoogte van het kunstwerk in de Parallelweg dient zo laag mogelijk te zijn, zodat het doorgaande lint prominent blijft en erven subtiel aangesloten kunnen worden op de Parallelweg.

Vanuit ruimtelijk en landschappelijk perspectief biedt de locatie tussen nummer 122 en 123 meer kwalitatieve inpassingsmogelijkheden en ruimte voor de boezem. Bruggen Achterdijk Oost en Kanaaldijk Noord: subtiele beëindiging aan weerskanten van de boezem De brug Achterdijk Oost kruist de nieuwe boezem zodat de Giessenkade verbonden blijft en past qua maat en schaal bij het kleinschalige informele karakter van de Achterdijk. Ondanks dat er af en toe een auto over moet heeft de brug het karakter van een langzaam verkeersbrug. De brug Kanaaldijk Noord – nabij het nieuwe gemaal – kruist de nieuwe boezem; deze brug biedt een zichtpunt zowel naar het nieuwe gemaal als over de nieuwe boezem. Deze brug over de nieuwe boezem is afgestemd op het ontwerp van het gemaal en is ondergeschikt aan het gemaal vormgegeven. Deze beide kunstwerken krijgen een ranke vormgeving en markeren op subtiele wijze het begin en einde van het nieuwe boezemkanaal. Sifon A15: het onzichtbare kunstwerk Het Sifon waarmee de boezem de A15 kruist kent een rechte aanstroming en biedt hierdoor een helder beeld op de boezem voor de automobilist. Er is een zone aangegeven waarin dit sifon terecht moet komen gelet ook op eerdere bouwstenen. Streven is een onzichtbaar kunstwerk en met een minimalistische vormgeving.

De kruising met de (mogelijke) snelfietsroute vergt een zorgvuldige inpassing waarbij de leesbaarheid van de kruising van de boezem met de snelweg aandacht verdient. 43

schuur

Kolffgemaal

gemaal toont techniek

l van ehoek

Kanaaldijk Noord

Nieuwe boezem

bebouwing Riverdijk/ Kanaaldijk Noord

Rivierdijk 512

Schuur(?) Kolffgemaal Kanaal van Steenehoek

gemaal toont techniek

Kanaaldijk Noord

Kanaal van Steenehoek

Kanaal van Steenehoek Schuur(?)

Kolffgemaal

Kanaaldijk Noord (huidige hoogte

Nieuwe boezem

Kanaaldijk Noord

Nieuwe boezem

bebouwing Riverdijk/ Kanaaldijk Noord

Rivierdijk 512

-zoekgebiedgemaal gemaal toont techniek

Kolffgemaal

Eerste ideeën voor ruimtelijke inpassing dijkgemaal Het nieuwe gemaal wordt als landschapselement aan het ensemble toegevoegd en vormt de 4de tijdslaag van het ensemble. Dat kan bijvoorbeeld door het groene maaiveld tussen brugwachterswoning en Kolffgemaal vanaf de Rivierdijk op te laten lopen en het gemaal er gedeeltelijk onder te schuiven, openingen voor ventilatie worden als architectonische opgave daarin meeontworpen. Het gemaal toont zo zijn groene zijde aan de Merwedekant, oplopend tot een fantastisch (uitzichts)punt op het dak. Rivierdijk 512

Kanaal van Steenehoek tonen techniek

Riverdijk

Nieuw gemaal Kanaaldijk keerconNoord onder groen dak structie

gemaal toont techniek

Doorsnede richting noordzijde

optie brug 1

verharding / beheer en onderhoudsruimte aan westzijde

keerconstructie

bebouwing Riverdijk/ Kanaaldijk Noord

schuur

Kolffgemaal

zorgvuldige oplossing keerconstructie; groen?

Kanaal van Steenehoek

Rivierdijk 512

Kolffgemaal

Kanaaldijk Noord (huidige hoogte

Nieuwe boezem

schuur verplaatsen Sluis

Rivierdijk 512

Kolffgemaal

uitstroom

Kolffgemaal

schuur

Schuur(?)

Rivierdijk 512

bebouwing Riverdijk/ Kanaaldijk Noord

Kolffgemaal

Kanaal van Steenehoek

Uitstroom beperkt verplaatsen

tonen techniek Rivierdijk 512

gemaal toont techniek

tonen techniek

schuur

Riverdijk Kanaal van Steenehoek

Mogelijke inrichting

keerconstructie

Kanaaldijk Noord (huidige hoogte

Nieuwe boezem

uitstroom

Kolffgemaal

Aan de boezemzijde opent het gemaal zich en toont het gemaal prominent de techniek. De constructie tussen het Kanaal van Steenenhoek en de nieuwe boezem wordt zorgvuldig ingericht, met aandacht voor een groene ecologische verbinding en een route voor langzaam verkeer. Hierbij wordt aansluiting gezocht bij het opgetilde maaiveld op het gemaal. Utilitair verkeer benadert zo veel mogelijk het gemaal vanaf de westzijde, vanaf de Kanaaldijk Noord. Mogelijk is er incidenteel ook groter materieel nodig vanaf de Rivierdijk, hierbij dient de benodigde infrastructuur zoveel mogelijk landschappelijke te worden ingepast in het groene -opgetilde- maaiveld. Rivierdijk 512

uitstroom

Riverdijk

Rivierdijk 512

schuur?

Rivierdijk 512

Riverdijk

tonen techniek schuur?

schuur (?)

tonen tonen techniek techniek

Riverdijk

tonen techniek

Kolffgemaal

Rivierdijk 512

schuur

Rivierdijk 512

schuur?

Riverdijk

Kanaaldijk Noord tonen techniek

Doorsnede richting westzijde uitstroom

Rivierdijk 512

schuur (?)

uitstroom

Kolffgemaal

Riverdijk

tonen tonen techniek techniek

tonen techniek

Doorsnede richting oostzijde

Riverdijk

beperkt verplaatsen

tonen techniek

uitstroom

Kolffgemaal

44 Bouwstenen Profielen

Rivierdijk 512

schuur (?)

Riverdijk

tonen techniek

Schetsontwerp/ Ruimtebeslag boezem 1200 m3/min

tonen tonen techniek techniek

6.5 Bouwstenen locatiekeuze gemaal ‘kort’ en ‘lang’ en het poldergemaal Kies voor een uitwerking van alternatief ‘lang’ of ‘kort’, alternatief ‘midden’ biedt geen ruimtelijke meerwaarde. Voor de locatiekeuze van het gemaal zijn daarom twee bouwstenen ontwikkeld. Eén voor de inpassing van gemaal ‘kort’, waarbij gezocht wordt naar een eigentijdse toevoeging aan het huidige ensemble, en één voor gemaal ‘lang’, waarbij het gaat om zorgvuldige en krachtige inpassing in het open landschap. Aansluitend op de manier van inpassen in het landschap hebben we de namen van alternatief ‘kort’ en ‘lang’ omgedoopt in ‘dijkgemaal’ en landschapsgemaal’.

Bouwsteen #7: Het dijkgemaal: eigentijdse toevoeging van alternatief ‘kort’ aan het huidige ensemble rond het Kolffgemaal Het kenmerkende ensemble van gemalen aan de Rivierdijk wordt op een eigentijdse manier doorontwikkeld. De losse opstelling van gebouwen wordt versterkt, het dijkgemaal wordt als 4e in de reeks van gemalen aan het ensemble toegevoegd (Uitwateringssluis, stoomgemaal, Kolffgemaal (diesel), nieuw gemaal (electrisch). Kolffgemaal, brugwachterswoning en Stoomgemaal blijven markante oriëntatiepunten. De kenmerkende groene en waterrijke ruimtes tussen deze gebouwen blijven behouden en worden versterkt. Zichtlijnen op het achterland en de twee boezemsystemen van het Lingesysteem en de Alblasserwaard worden versterkt. Principe gemaal kort (dijkgemaal)

45

Kanaaldijk Noord

Rivierdijk 512

Kolffgemaal

Kanaaldijk Noord

bebouwing Riverdijk/ Kanaaldijk Noord

schuur

Kolffgemaal

Rivierdijk 512

Kolffgemaal

bebouwing Riverdijk/ Kanaaldijk Noord

schuur

Kolffgemaal

gemaal toont techniek gemaal toont techniek

Kanaaldijk Noord

Nieuwe boezem

Kanaal van Steenehoek

Kanaaldijk Noord

Nieuwe boezem

Doorsnede richting noordzijde Nieuw gemaal Kanaaldijk Noord

Rivierdijk 512

Kolffgemaal

Stoomgemaal

bebouwing Riverdijk/ Kanaaldijk Noord

schuur

Kolffgemaal

gemaal toont techniek

Schuur(?)

Kanaal van Steenehoek

bebouwing Riverdijk/ Kanaaldijk Noord

Rivierdijk 512

Kanaaldijk Noord Schuur(?)

Kolffgemaal

Rivierdijk 512

Nieuwe boezem

bebouwing Riverdijk/ Kanaaldijk Noord

Kolffgemaal

Sluis

Kanaal van Steenehoek

Rivierdijk 512

Kanaal van Steenehoek

gemaal toont techniek

gemaal toont techniek

Kolffgemaal

Kanaal van Steenehoek

keerconstructie

Uitstroom

Kanaaldijk Noord (huidige hoogte

Nieuwe boezem

Kanaal van Steenehoek

keerconstructie

Eerste ideeën voor ruimtelijke inpassing landschapsgemaal Het nieuwe gemaal ligt op afstand vrij in de polder, tegen het kanaal aan. Door deze vrije ligging is het gemaal van alle kanten goed zichtbaar. Daarom wordt het uiteindelijk ontworpen als een prominent architectonisch object. Kanaaldijk Noord (huidige hoogte

Nieuwe boezem

Schuur(?)

Rivierdijk 512

bebouwing Riverdijk/ Kanaaldijk Noord

Kolffgemaal

Mogelijke inrichting

Kanaal van Steenehoek

Kolffgemaal Rivierdijk 512

schuur

gemaal toont techniek

Rivierdijk 512

Riverdijk

schuur

Riverdijk Kanaaldijk Noord

Kanaal van Steenehoek

tonen techniek

Doorsnede richting westzijde uitstroom

Rivierdijk 512

uitstroom

Kolffgemaal

schuur?

Om het gemaal ruimtelijk te verankeren wordt een stevige transparante boomstructuur parallel aan het Kanaal van Stenenhoek aangelegd. Boomstructuur en gemaal zijn zo een nieuwe kenmerkende beëindiging aan de boezem en dragen bij aan een kwaliteitsimpuls in dit deel van de polder. keerconstructie

Rivierdijk 512

Riverdijk Riverdijk

tonen techniek

tonen beperkt techniek verplaatsen

Kanaaldijk Noord (huidige hoogte

Nieuwe boezem

schuur?

tonen techniek

Kolffgemaal

Rivierdijk 512

schuur

Riverdijk

Kanaaldijk Noord

uitstroom

tonen techniek uitstroom

Kolffgemaal

Rivierdijk 512

schuur (?)

Riverdijk

Doorsnede richting oostzijde 46

Kolffgemaal

tonen techniek

Utilitair verkeer benadert het gemaal vanaf de oostzijde vanaf de Kanaaldijk Noord. uitstroom Riverdijk

Rivierdijk 512

tonen tonen techniek techniek

schuur (?)

Rivierdijk 512

tonen tonen techniek techniek

schuur?

Riverdijk

tonen techniek

beperkt verplaatsen

tonen techniek

Bouwsteen #8: Het landschapsgemaal: alternatief ‘lang’ goed verankerd in de open polder Het landschapsgemaal ligt noordelijk van de Kanaaldijk Noord, op afstand van het ensemble op de kop van het Kanaal van Steenenhoek. Dit ensemble wordt zo min mogelijk aangetast.

Poldergemaal, klein broertje van het boezemgemaal Het nieuwe poldergemaal ten westen van de nieuwe boezem in deelgebied midden of zuid is, afhankelijk van de pompkeuze, qua ontwerp verwant aan het nieuwe boezem gemaal. Indien een gebouw voor het poldergemaal nodig is vormen de beide gemalen ‘landmarks’ in het watersysteem. Het Poldergemaal dient dan landschappelijk ingepast te worden op een manier die aansluit bij de gekozen variant voor het boezem gemaal (zie hiervoor). Indien de pompkeuze leidt tot een klein, beperkt zichtbaar object vraagt de terreininrichting een zorgvuldige vormgeving in het landschap, denk aan de inpassing van hekwerken etc. Voor de locatie van het gemaal geldt dat het een logisch ligging in de polder heeft zodat de koppeling tussen de verschillende onderdelen van het watersysteem (polder en boezem) duidelijk wordt. In de vervolgfase is het passend om een beeldkwaliteitsplan voor het architectonisch ontwerp van het boezem gemaal nader uit te werken. De beeldkwaliteit voor het nieuwe poldergemaal kan in dit beeldkwaliteitsplan meegenomen. Kanaaldijk Noord

tonen techniek

Principe gemaal lang (landschapsgemaal); boven ‘kaal’ in het landschap; onder voorstel inpassing in groene zone tussen het kanaal en de nieuwe boezem

Hoogwaterveilig Voor beide alternatieven voor het gemaal wordt onderzocht of deze ook hoogwaterveilig uitgevoerd moeten worden. Dit betekent onder andere dat cruciale functies boven inundatiepeil worden aangelegd en het gemaal hoogwaterveilig toegankelijk is (MHW+4,51m NAP). De hoogte van het gemaal wordt daardoor iets hoger, de gevel moet tot het inundatiepeil waterdicht worden uitgevoerd en toegang tot het gemaal is mogelijk bij hoog water. Aanvullende ruimtelijke vertrekpunten hiervoor zijn: •

•

De principes van het dijkgemaal blijven bij een hoogwaterveilig alternatief zoveel mogelijk overeind, een toegang vanaf de Rivierdijk wordt in het opgetilde landschap zorgvuldig vormgegeven. De gevel aan de polderzijde vraagt een sterke architectonische vormgeving die op een slimme wijze de functie toont. De principes voor het landschapsgemaal blijven bij een hoogwaterveilig alternatief zoveel mogelijk overeind, de inpassing van een hoogwatervrije route vanaf de Rivierdijk wordt zorgvuldig vormgegeven met aandacht voor de kwaliteiten van het ensemble en de lintbebouwing. Ook hier vraagt de waterdichte gevel een architectonisch sterke vormgeving. Kolffgemaal

Kolffgemaal

tonen techniek

beperkt verplaatsen

Kolffgemaal

tonen techniek

47

Kanaal van Steenehoek

Principe voor natuurcompensatie/ -ontwikkeling (lichtgroen); nieuwe zones aansluitend aan huidig natuur gebied, langs snelweg en/of aan overzijde natuurgebied / langs Kanaal van Steenenhoek in deelgebied Zuid 48

Sluis Kolffgemaal

Enkele voorbeelden van natuurinclusief bouwen; bijenkast in muur, natuurdak, kunstnest voor zwaluwen onder brugdek, nestkast voor spreeuw, inbouwkast vleermuis

6.6 Bouwstenen voor natuuropgave/ duurzaamheid Het nieuwe boezemgemaal en kanaal hebben impact op bestaande natuurwaarden. Dit brengt vanzelfsprekend inpassings- en compensatiemaatregelen met zich mee. Het waterschap zet met de omgevingsvisie 2050 in op meer aandacht voor florerende natuur en meer biodiversiteit en ook de Provincie heeft de ambitie om een ecologische verbindingszone met faunapassage te realiseren. Het is daarmee de nadrukkelijke ambitie om natuurwaarden te versterken en ontwikkelen en natuurinclusief te ontwerpen. Daarbij denken we op drie schaalniveaus. Bouwsteen #9: natuurinclusief ontwerp Boezemtracé als ecologische verbinding: • Tracé beschouwen als ecologische verbindingsader. • Verzilveren van meekoppelkansen: zoals een ecologische verbindingszone met faunapassage samen met de provincie invullen en deze integraal met het ontwerp meenemen. • Bij compenseren aansluiten bij bestaande natuurwaarden en hiermee gelijk de A15 meer groen te maskeren.

Ecologische inrichting van de boezem: • Natuurinclusief te ontwerpen; bijvoorbeeld kruidenrijke grasmengsels op de kades of voorzieningen voor ecologie en -brede- kades met voldoende ruimte voor ecologische verbindingen en stapstenen, binnen en buitendijks. Natuurinclusieve bouwkundige objecten en elementen: • Bij architectonische detaillering mogelijkheden voor nestel faciliteren bijvoorbeeld gevelstenen en texturen, specie, randen voor bijvoorbeeld zwaluwen. • Kunstwerken zijn zwakke schakels in ecologische verbinding, deze opgave vanaf het begin in ontwerp meenemen. NB Tegelijkertijd wordt de opgave voor duurzaamheid voor het boezem en het gemaal onderzocht. Vertrekpunt vanuit ruimtelijke kwaliteit is om bij het ontwerp-, materiaalkeuzes en maatregelen deze zoveel mogelijk duurzaam zijn én deze dragen bij/ passen bij de ruimtelijke vormgeving.

49

6.7 Kaart ruimtelijke spelregels

Contrast Giessen <> nieuwe boezemkanaal

Samenvattend is op basis van de voorgaande bouwstenen een kaart gemaakt waarin het zoekgebied en de spelregels voor het tracéontwerp van de boezem en locatiekeuze van het gemaal zijn weergegeven.

Kunstwerk Achterdijk Oost tussen kades Zone ontwikkelruimte (recreatie)

Boezem

Boezem

symmetrische of vloeiende verbreding vanaf parallelweg streven continue waterprofiel tot aan parallweg

zoekgebied natuur water(compensatie)opgave cf onderstaand principe

Zone ontwikkelruimte Natuur

Zone ontwikkelruimte (sport/recreatie<> landschap)) Zone ontwikkelruimte Natuur

Zone zonder bochten voor sifon

zoekgebied Sifon

Zone ontwikkelruimte (ntb))

Nieuw gemaal; - als nieuw landschapselement versterking van ensamble of - vormt samen met nieuwe boomstructuur een kwaliteitsimpuls voor polder

50

Groene scheiding tussen nieuwe boezem en Kanaal van Steenenhoek

6.8 Noties voor vervolg (dd 14 mei 2021) De visie ruimtelijke kwaliteit biedt met de visie en de bouwstenen een zo goed mogelijk overzicht van de ruimtelijke uitgangspunten voor het ontwerp van het boezemtracé en de locatiekeuze en inpassing van het gemaal. Niet alle uitgangspunten zijn op dit moment bekend. Onderstaande, niet uitputtende lijst geeft een overzicht van een aantal nog uit te werken zaken die in de vervolgfase aan de orde komen. •

•

Er zijn nu nog onduidelijkheden over de precieze ruimtelijke impact van de mogelijke meekoppelkansen, bijvoorbeeld over een ecologische verbindingszone met faunapassage en bijbehorende benodigde maatregelen bij de kunstwerken en het nieuwe gemaal. Deze kunnen in het vervolg tot aanpassingen op- of aanvullende bouwstenen leiden voor het voor het ontwerp. De precieze compensatie opgave in brede zin is nu nog niet bekend, naast natuur ook -private- compensatie in natura (bijvoorbeeld

van het boezemkanaal, de natuur- en water

nieuwe (dag)recreatie en/of woonpercelen).

•

•

•

Deze opgave kan tot aanvullende of aangepaste bouwstenen leiden. De precieze afmetingen voor het ontwerp en aspecten voor beheer en onderhoud van het gemaal, de kunstwerken en boezemprofiel zijn nog in ontwikkeling. O.a. berekeningen op basis van geotechnisch onderzoek en hydrologische berekeningen kunnen leiden tot aanpassingen en afwijkingen in de uitwerking t.o.v. de geschetste bouwstenen. In de vervolgfase wordt voor het gemaal een beeldkwaliteitsplan voor het architectonisch ontwerp en de nadere landschappelijke inpassing voor de gekozen locatie nader uitgewerkt, gebaseerd op de huidige vertrekpunten. De uitwerkingslocatie voor (grootschalige) zonne-energie zoals benoemd in de concept RES 1.0 (Regionale Energie Strategie) dient volgend te zijn op de uitwerking en inpassing

•

compensatieopgave en de verbreding van de A15. Het is nu nog niet duidelijk om welke vorm het gaat; zon op geluidschermen, zonnevelden, zon op water en/of een combinatie ervan. Vanuit de huidige kwaliteiten van het gebied is wel te stellen dat deze aanvullende opgave op gespannen voet staat met de kwaliteiten van het gebied, zeker in samenhang met de opgave voor het nieuwe boezemgemaal en boezemkanaal. Zo dient rekening gehouden te worden met het NNN-gebied, en de wens om in dit gebied een ecologische verbindingszone aan te leggen. Het bepalen van het ambitieniveau rondom duurzaamheid en innovatie voor de boezem en gemaal wordt apart in het project opgepakt. Dit kan tot aanvullende ruimtelijke ontwerpopgaven leiden in de vervolgfase.

51

52