105 Dienst Gezondheid Jeugd ZHZ - Reactie op zienswijzen Begroting 2026.pdf
Tekst van het document
Het AB heeft op 19 december 2024 besloten de begroting 2025 plus indexatie, met uitzondering van het jeugdhulpbudget, als kader voor de begroting 2026 te gebruiken (nullijn). Wij geven nu achtereenvolgens onze zienswijze op de voorstellen.
Indexering van de begroting 2. Wij kunnen ons vinden in het indexeren van de gemeentelijke bijdragen voor 2026 zoals vastgesteld in de kaderbrief 2026. Meldpunt Zorg en Overlast 3. U vraagt om een incidentele uitbreiding van 1 fte, waarvoor een aanvullende inwonerbijdrage van € 145.964 nodig is. Voorgaande jaren zijn wij akkoord gegaan met de incidentele uitbreiding van het Meldpunt Zorg en Overlast. Aangezien er op dit moment hard gewerkt wordt aan een herdefiniëring van de taken van de OGGZ en inmiddels is aangetoond dat er substantieel meer en complexere meldingen op te volgen zijn, zullen wij hier ook voor 2026 in mee gaan. We zijn ons ervan bewust dat als deze meldingen niet voldoende opgevolgd worden, dit een negatief effect heeft op onze meest kwetsbare inwoners en hun sociale omgeving. Dit willen we zoveel mogelijk voorkomen. In Sliedrecht zetten we al langere tijd zelf ook stevig in op het vroegtijdig opsporen en opvolgen van zorgmijdende inwoners door het verbeteren van de integrale samenwerking. Onze Wijk-GGD'ers hebben hier een belangrijk aandeel in. Onze verwachting is om deze reden dat het Meldpunt Zorg en Overlast relatief minder complexe meldingen te verwerken krijgt vanuit Sliedrecht, maar we zien het belang in van een goed functionerend meldpunt. 4.
Veilig Thuis U vraagt om een incidentele uitbreiding van 4,5 fte waarvoor een aanvullende inwonerbijdrage van € 421.302 nodig is. Wij kunnen ons daarin vinden gezien de prangende situatie op dit moment bij Veilig Thuis, maar kijken hier tegelijkertijd ook kritisch naar. Wij geloven er nog altijd in, dat wanneer alle gemeenten Nota reactie op uitgebrachte zienswijzen Begroting 2026 GR DG&J 27
SOJ/jeugdhulp). Het algemeen bestuur heeft besloten om de begroting van 2025 als nullijn te hanteren voor 2026 voor de onderdelen GGD en Veilig Thuis en de formatie van LVS te verminderen op basis van de uitkomst van de regionale bestuursopdracht leerplicht die onder regie van gemeenten is uitgevoerd. Dit betekent een forse uitdaging, gezien het sterk gestegen aantal meldingen. Náást deze taakstelling, levert de verkenning die is uitgevoerd op basis van de bestuursopdracht ‘Verkenning bijdrage GR DG&J aan verminderen financiële problematiek gemeenten’, geen nadere financiële besparing op in de bedrijfsvoering van de DG&J. Vanwege forse bezuinigingen in 2015 op de bedrijfsvoering van de DG&J, liggen hier geen besparingsmogelijkheden. Deze verwachting was ook al gedeeld in eerdere reactie op zienswijzen. De gewenste besparingen op basis van de bestuursopdracht moeten gevonden worden in de uitvoeringsbudgetten. De bestuursopdracht bevestigt het beeld dat gemeenten als opdrachtgever van de DG&J beleidsmatige keuzes kunnen maken die invloed hebben op de omvang van de kosten van de uitvoering. Het jeugdhulpbudget maakt veruit het grootste deel (circa 75%) uit van de begroting van de DG&J. De meest substantiële besparingen worden verwacht van het Verbeterprogramma betaalbare en beschikbare jeugdhulp en het hervormen van de toegang tot (onder andere) jeugdhulp.
Voor het verbeterprogramma en de hervorming van de toegang lopen aparte trajecten die deels respectievelijk volledig onder regie van gemeenten worden uitgevoerd. En waarbij de te maken beleidskeuzes die tot substantiële besparingen kunnen leiden, veelal een lokale bevoegdheid van gemeenten zijn. Gemeenten en SOJ trekken hierin nadrukkelijk gezamenlijk op. Een eerste (globale) inschatting van de omvang van de mogelijke besparingen kan naar verwachting vóór de zomer worden gegeven. Daarnaast starten in 2025 de rechtmatigheidsonderzoeken jeugdhulp die naar verwachting ook tot financiële baten leiden. 2. Dank voor uw instemming.
3. Dank voor uw steun en instemming.
4. We realiseren ons dat de uitdaging het aantal meldingen voor VT terug te dringen groot is en dat we hiervoor een stevig beroep moeten doen op het lokale
binnen hun lokale teams goed op sterkte zijn met betrekking tot het thema veiligheid, er minder inzet vanuit Veilig Thuis nodig is, omdat er eerder afgeschaald kan worden en meer opgepakt kan worden door de lokale teams. De uitkomst van de impactanalyse zal een duidelijke richting moeten gaan geven voor de komende jaren. Eén van de maatregelen die u schetst, is het versneld overdragen van casussen naar de lokale teams. U geeft aan dat dit inspanningen vraagt van Veilig Thuis én van gemeenten en hun lokaal team. U geeft daarbij tevens aan dat dit verder wordt uitgewerkt in 2025. We waarderen het feit dat Veilig Thuis actief op zoek is gegaan naar mogelijkheden om de samenwerking met het lokale veld efficiënter in te richten. Tegelijkertijd vinden we zorgvuldigheid hierin belangrijk. De komende jaren gaat er niet alleen op dit vlak, maar binnen het gehele sociale domein, steeds meer gevraagd worden van onze lokale teams. Wij verwachten om deze reden dan ook van u, dat u samen met de gemeenten en de lokale teams, deze ontwikkeling goed monitort en problemen tijdig aankaart. Het zicht op veiligheid van de meest kwetsbare gezinnen moet ten allen tijde gewaarborgd blijven en mag niet enkel verschoven worden van de ene organisatie naar de andere.
team, teneinde het gewenste resultaat te bereiken. Wij weten dat die inspanning een beroep doet op alle partijen en zetten dan ook vol in op een zorgvuldige aanpassing van de werkwijze en monitoren de effecten graag met u. Daarnaast zullen we de geleerde lessen uit de proeftuin betrekken in de aanpassing van werkproces, zowel intern als in samenwerking met het lokale team en andere partners. Wij blijven positief deelnemen aan het regionale programma Toekomstscenario en zullen u op de hoogte houden van de mogelijkheden die we zien maar ook van de (landelijke en wettelijke) belemmeringen die op ons pad komen.
Eén van de centrale onderdelen van het landelijk en regionaal programma Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming is de ontwikkeling van Regionale Veiligheidsteams (RVT’s). Veilig Thuis maakt onderdeel uit van een RVT. U geeft in uw begroting aan dat u, afhankelijk van landelijke besluitvorming, in 2026 een start maakt met de vorming van een RVT. Tegelijkertijd is daar in de begroting geen financiële post voor opgenomen. Ook in de voorjaarsnota van het Rijk zijn helaas, vanaf 2026, geen middelen opgenomen voor de transitie van het Toekomstscenario. Daarnaast hebben wij vernomen dat het Landelijk Netwerk Veilig Thuis zich heeft teruggetrokken van de landelijke overlegtafels rondom het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. We zijn blij dat u deze terugtrekkende beweging regionaal niet hebt gemaakt en verwachten dat u ons pro actief blijft informeren over deze ontwikkelingen. Niet alleen inhoudelijk, maar ook welke mogelijke financiële gevolgen dit met zich meebrengt voor de regio Zuid-Holland Zuid. Leerplicht en Voortijdig schoolverlaten 5. U vraagt om een structurele uitbreiding van 2,6 fte bovenop de huidige 12,9 fte. Hiervoor is een aanvullende inwonerbijdrage nodig. Een formatie van 15,5 fte is nodig om de wettelijke taken uit te kunnen voeren. Dit voorstel is het resultaat van de bestuursopdracht waar de afgelopen maanden aan is gewerkt.
Wij zijn ook al met u in gesprek om lokaal inhoudelijke prioriteiten te stellen, samen met alle ketenpartners. We hopen dat de nieuwe werkwijze op termijn zal leiden tot minder verzuim en dus een lagere benodigde inzet. Mentale gezondheid 6. Wij staan positief tegenover het vormen van de bestemmingsreserve Mentale Gezondheid en kunnen ons dus vanzelfsprekend ook vinden in het onttrekken van een bedrag uit deze bestemmingsreserve. Structurele inwonerbijdrage voor suïcidepreventie 7. U vraagt om een structurele inwonerbijdrage ter hoogte van ongeveer € 259.240 voor suïcidepreventie. Hiervoor ontvangen de gemeenten middelen vanuit het Rijk. Het bedrag dat wij van het Rijk ontvangen is daarbij kaderstellend. Plannen die u samen Nota reactie op uitgebrachte zienswijzen Begroting 2026 GR DG&J 28
5. Uiteraard streven ook wij naar minder verzuim en schooluitval, wat zal resulteren in een lagere benodigde inzet.
6. Dank voor uw steun en instemming. Voorafgaand aan de vaststelling van de jaarrekening 2024 en de begroting 2026 ligt er zoals toegezegd een regionaal voorstel met lokale samenhang, gericht op preventie van mentale gezondheidsproblemen onder jongeren, voor. Hier wordt een gewogen besluit over genomen in het AB van 10 juli a.s..
met gemeenten maakt op dit thema mogen niet leiden tot aanvullende begrotingsvoorstellen in de komende jaren.
7. Dank voor uw steun en instemming.
Privacy officer 8. U vraagt om een structurele bijdrage van € 115.000 voor de privacy officer. Aangezien dit een wettelijke verplichting is, kunnen wij ons hier in vinden. Serviceorganisatie Jeugd 9. De stabilisatie van de groei van het jeugdhulpgebruik in Sliedrecht van de afgelopen jaren, heeft zich doorgezet. In de begroting 2026 is er door u opnieuw voor gekozen, vanwege evenwichtig begrotingsbeleid, zowel geen besparingen als geen groei te verwerken. Als voorstander van realistisch begroten staan wij op dit moment achter deze keuze en achten wij de opgenomen raming realistisch. We zien uit naar de raming van de besparingen als gevolg van het verbeterprogramma betaalbare en beschikbare jeugdhulp en vragen u met nadruk deze te verwerken in de definitief vast te stellen begroting 2026, en de onzekerheden te verwerken in de risicoparagraaf. Wel willen wij nogmaals meegeven dat wij de komende jaren graag met elkaar toewerken naar de situatie geen groei - wel besparingen. Dit is noodzakelijk om de jeugdhulpuitgaven, als onderdeel van de totale uitgaven binnen het sociaal domein, beheersbaar te houden.
8. Dank voor uw instemming. 9. De maatregelen uit het verbeterprogramma zijn inmiddels doorgerekend. Met gemeenten zal afstemming plaatsvinden over verwerking in de begroting en de meerjarenraming.
Verder beoogt de SOJ in 2025 te besparen op jeugdhulpuitgaven, door het uitvoeren van rechtmatigheidsonderzoeken bij zorgaanbieders. Een vervolg hierop in 2026 is afhankelijk van de ervaringen en het resultaat in 2025. Zoals wij vorig jaar in onze zienswijze aangegeven hebben juichen wij het uitvoeren van deze rechtmatigheidsonderzoeken toe. Wij zijn benieuwd naar de uiteindelijke resultaten. Zwijndrecht (concept)
Inleiding 1.Dank voor het toezenden van de jaarstukken en concept begroting. We waarderen uw blijvende inzet op het verbeteren van de effectiviteit en efficiëntie binnen het belangrijke beleidsveld gezondheid en jeugd en onderstrepen hierbij ook belang dit te blijven doen. U refereert in uw kadernota 2026 naar de toenemende maatschappelijke vraag wat resulteert in een toename van meldingen. U heeft uiteengezet welke formatie nodig is om, zonder bestuurlijke keuzes en beleidswijzigingen, die groei op te vangen. Echter hebben gemeenten vanaf 2026 grote financiële uitdagingen door de terugloop in rijksmiddelen. Dat vraagt van zowel gemeenten, als ook van u een kritische blik op taken en opdracht. De begroting van de Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid en Jeugd (GR DG&J) maakt een fors deel uit van onze totale begroting. Een toename in maatschappelijke vraag kan niet worden opgelost door het aanbod en de capaciteit te verruimen in tijden dat wij fors moeten bezuinigen. We zullen gezamenlijk moeten onderzoeken hoe deze vraag te voorkomen en/of met een andere aanpak op te lossen. Hiervoor lopen er bestuursopdrachten en zijn er impactanalyses opgesteld. Deze impactanalyses beschrijven meerdere scenario’s. Scenario’s die gevolgen zullen hebben voor onze inwoners en maatschappelijke partners. Echter is het maken van scherpe keuzes wat ons betreft onontkoombaar.
We zullen de impact hiervan zoveel mogelijk lokaal opvangen in samenwerking met netwerkpartners en inwoners.
Nota reactie op uitgebrachte zienswijzen Begroting 2026 GR DG&J 29
1.Vanwege de financiële problematiek van gemeenten, heeft het algemeen bestuur besloten tot een taakstelling van 8% op de begroting 2026 van de DG&J (exclusief SOJ/jeugdhulp). Het algemeen bestuur heeft besloten om de begroting van 2025 als nullijn te hanteren voor 2026 voor de onderdelen GGD en Veilig Thuis en de formatie van LVS te verminderen op basis van de uitkomst van de regionale bestuursopdracht leerplicht die onder regie van gemeenten is uitgevoerd. Dit betekent een forse uitdaging, gezien het sterk gestegen aantal meldingen. Náást deze taakstelling, levert de verkenning die is uitgevoerd op basis van de bestuursopdracht ‘Verkenning bijdrage GR DG&J aan verminderen financiële problematiek gemeenten’, geen nadere financiële besparing op in de bedrijfsvoering van de DG&J. Vanwege forse bezuinigingen in 2015 op de bedrijfsvoering van de DG&J, liggen hier geen besparingsmogelijkheden. Deze verwachting was ook al gedeeld in eerdere reactie op zienswijzen. De gewenste besparingen op basis van de bestuursopdracht moeten gevonden worden in de uitvoeringsbudgetten. De bestuursopdracht bevestigt het beeld dat gemeenten als opdrachtgever van de DG&J beleidsmatige keuzes kunnen maken die invloed hebben op de omvang van de kosten van de uitvoering. Het jeugdhulpbudget maakt veruit het grootste deel (circa 75%) uit van de begroting van de DG&J.
De meest substantiële besparingen worden verwacht van het Verbeterprogramma betaalbare en beschikbare jeugdhulp en het hervormen van de toegang tot (onder andere) jeugdhulp. Voor het verbeterprogramma en de hervorming van de toegang lopen aparte trajecten die deels respectievelijk volledig onder regie van gemeenten worden uitgevoerd. En waarbij de te maken beleidskeuzes die tot substantiële besparingen kunnen leiden, veelal een lokale
bevoegdheid van gemeenten zijn. Gemeenten en SOJ trekken hierin nadrukkelijk gezamenlijk op. Een eerste (globale) inschatting van de omvang van de mogelijke besparingen kan naar verwachting vóór de zomer worden gegeven. Daarnaast starten in 2025 de rechtmatigheidsonderzoeken jeugdhulp die naar verwachting ook tot financiële baten leiden. Zienswijze op Begroting 2026 Meldpunt Zorg en Overlast: wij kunnen instemmen met deze incidentele uitbreiding 2.Wij kunnen instemmen met het incidenteel financieren van 1 fte (op regioniveau) ten behoeve van het meldpunt Zorg en Overlast voor het jaar 2026. De GGD heeft afdoende aangetoond dat het aantal meldingen OGGZ en de complexiteit van de problematiek substantieel is toegenomen en mogelijk in de toekomst nog zal toenemen. Dat werkt door op alle lagen van de samenleving en heeft impact op de leefbaarheid en veiligheid van onze inwoners.
Veilig Thuis: we stemmen onder voorwaarden in met de incidentele uitbreiding voor Veilig Thuis; voer een (financiële) prikkel 3. Door Net als voorgaande jaren blijven wij kritisch op formatie-uitbreiding. Met het oog op het verleggen van taken naar het lokale veld en de consequenties van het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming, vinden wij het nog steeds logischer dat lokaal extra wordt geïnvesteerd op het thema veiligheid binnen de sociale teams van alle gemeenten, in plaats van extra te investeren in Veilig Thuis. Wij stemmen alleen in met de incidentele uitbreiding van Veilig Thuis van 4,5 FTE (op regioniveau) onder de voorwaarde dat Veilig Thuis op basis van de impactanalyse een plan maakt gericht op de uitgangspunten van het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming en de ontwikkeling van Regionale Veiligheidsteams waar Veilig Thuis onderdeel van uit gaat maken. Zoals voorgaande jaren ook aangeven wordt het lokale veld in Zwijndrecht in staat geacht om casuïstiek vanuit Veilig Thuis ZHZ over te nemen en zelfstandig op te kunnen pakken. Er zijn echter ook gemeenten waarin een regionale inzet nodig is vanuit Veilig Thuis omdat op- en afschalen nog onvoldoende tot uitvoering komt.
De gemeente Zwijndrecht roept het bestuur van de DG&J op, om te bezien of er met het invoeren van financiële prikkels gewerkt kan worden om gemeenten en verbonden partijen te motiveren tot het op orde brengen van lokale voorzieningen en betere lokale samenwerking, waardoor het compenseren door andere gemeenten of regionale dienst vermindert. Een van de maatregelen die u schetst is het versneld overdragen van casussen naar de lokale teams. Dit vraagt inspanningen van Veilig Thuis én gemeenten. We waarderen dat Veilig Thuis actief zoekt naar efficiëntere samenwerking, maar zorgvuldigheid is belangrijk. We verwachten dat u samen met gemeenten en lokale teams deze ontwikkeling goed monitort en problemen tijdig aankaart. De veiligheid van kwetsbare gezinnen moet gewaarborgd blijven en mag niet verschoven worden van de ene naar de andere organisatie. Leerplicht en voortijdig schoolverlaters ZHZ (LVS): Nota reactie op uitgebrachte zienswijzen Begroting 2026 GR DG&J 30
2. Dank voor uw steun en instemming.
3. We realiseren ons dat de uitdaging het aantal meldingen voor VT terug te dringen groot is en dat we hiervoor een stevig beroep moeten doen op het lokale team, teneinde het gewenste resultaat te bereiken. Wij weten dat die inspanning een beroep doet op alle partijen en zetten dan ook vol in op een zorgvuldige aanpassing van de werkwijze en monitoren de effecten graag met u. Daarnaast zullen we de geleerde lessen uit de proeftuin betrekken in de aanpassing van werkproces, zowel intern als in samenwerking met het lokale team en andere partners. Wij blijven positief deelnemen aan het regionale programma Toekomstscenario en zullen u op de hoogte houden van de mogelijkheden die we zien maar ook van de (landelijke en wettelijke) belemmeringen die op ons pad komen.
4. We stemmen in met een structurele formatieomvang van 15,5 FTE Er zijn al een aantal jaren grote regionale stijgingen te zien in de aantallen thuiszitters en verzuimmeldingen. Om deze reden is kritisch onderzocht wat vanaf 2026 de structurele rol, taken en capaciteit van Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten moeten zijn. Op basis van de bestuursopdracht is gekozen om 15,5 fte toe te kennen. Daarom vraagt u de gemeentelijke bijdragen structureel te verhogen. Dit betekent dat wij de incidentele bijdrage van 4,6 fte in 2023, 2024 en 2025 bijstellen naar een structurele uitbreiding van 2,6 fte vanaf 2026.
4. Uiteraard streven ook wij naar minder verzuim en schooluitval, wat zal resulteren in een lagere benodigde inzet.
Wij stemmen dus in met een formatie van 15,5 fte, waarbij LVS zich richt op haar klassieke taken als handhaving. Door het terugbrengen van de formatie naar 15,5 fte zijn wij van mening dat de taken van LVS afgebakend worden, en zij begrensd worden in hun rol in de (zorg)keten. Daarnaast kan er betere prioritering worden aangebracht in de uitvoering van taken. Door deze begrenzing is LVS niet meer aan zet wanneer andere partijen primair verantwoordelijk zijn. Met deze keuze voor de structurele formatie krijgen andere partners als het onderwijs en de samenwerkingsverbanden passend onderwijs een grotere rol in het terugdringen van verzuim en thuiszitters. Hiermee wordt de (zorg)keten in en rondom het onderwijs duidelijker en effectiever. Gemeenschappelijke gezondheidsdienst ZHZ (GGD) Mentale gezondheid: doorloop het proces op inhoud en besluitvorming zorgvuldig 5. Zoals eerder genoemd zijn wij kritisch op het toekennen van extra middelen voor in dit geval een regioplan mentale gezondheid, wanneer daar op inhoud nog veel onduidelijkheden zijn. Middelen moeten ingezet worden daar waar nodig en wij hebben in een eerdere zienswijze gevraagd om extra aandacht voor mentale gezondheid. We benadrukken dat een regioplan op mentale gezondheid een duidelijke meerwaarde moet hebben, anders verwachten wij dat de middelen terugstromen naar gemeenten.
Op basis van de eerste schets zien wij geen meerwaarde voor het regioplan. We hebben daarop suggesties en voorbeelden gegeven en de focus ligt wat ons betreft op het versterken van het welbevinden van onze jeugd. Wij verzoeken u het proces zowel op inhoud als op besluitvorming zorgvuldig te doorlopen, voordat we tot instemming kunnen komen over een mogelijk nieuwe bestemming van deze gemeentelijke middelen. Suïcide preventie: pas opvoeren wanneer de gemeenten regionaal akkoord hebben gegeven 6. In de rijksbegroting is budget opgenomen voor regionale aanpak suïcidepreventie, gebaseerd op een berekening van € 0,55 per inwoner. Hierover wordt nog een uitvoeringstoets gedaan door de VNG. Het betreffende budget zal naar de gemeenten worden overgemaakt. Aangezien de uitvoeringstoets nog bij de VNG ligt, is de verwachting is dat het werkelijke budget pas bekend is bij de meicirculaire 2025. De wens van de DG&J is om vast de middelen op te nemen in de begroting 2026 als inwonersbijdrage om extra zienswijzen te voorkomen. Dit kan wat ons betreft alleen wanneer het uitgangspunt is dat dit voor gemeenten geen financiële gevolgen kan en mag hebben en dat dit dus budgettair neutraal in de begroting van de dienst verwerkt wordt.
Wij roepen u op, om de nieuwe lasten pas op te voeren als de extra bijdrage via het gemeentefonds bekend is en er een regionaal plan ligt waar alle gemeenten akkoord op hebben gegeven. Serviceorganisatie Jeugd (SOJ): Nota reactie op uitgebrachte zienswijzen Begroting 2026 GR DG&J 31
5. Dank u wel voor uw duidelijke standpunt. Voorafgaand aan de vaststelling van de jaarrekening 2024 en de begroting 2026 ligt er zoals toegezegd een regionaal voorstel met lokale samenhang, gericht op preventie van mentale gezondheidsproblemen onder jongeren, voor. Hier wordt een gewogen besluit over genomen in het AB van 10 juli a.s..
6. Dank u wel voor uw heldere standpunt. Wij nemen het initiatief om te komen tot een regionaal implementatieplan, binnen de door de gemeenten gestelde inhoudelijke en financiële kaders.
7. verwerk de besparingen per maatregel in de ontwerpbegroting De groei van het jeugdhulpgebruik is de afgelopen jaren gestabiliseerd. In de begroting 2026 is er door u opnieuw voor gekozen, vanwege evenwichtig begrotingsbeleid, zowel geen besparingen als geen groei te verwerken. Wij roepen u op om in de begroting de eerste vertaling op te nemen van de situatie geen groei - wel besparingen. Dit is noodzakelijk om de jeugdhulpuitgaven, als onderdeel van de totale uitgaven binnen het sociaal domein, beheersbaar te houden.
7. De maatregelen uit het verbeterprogramma zijn inmiddels doorgerekend. Met gemeenten zal afstemming plaatsvinden over verwerking in de begroting en de meerjarenraming.
SOJ legt in 2026 de nadruk op het verbeterprogramma beschikbare en betaalbare jeugdhulp. In dit programma werkt de SOJ samen met gemeenten aan het verbeteren van de sturing op het aanbod, de kwaliteit en kosten van de jeugdhulp. Hiervoor wordt per segment het verbeter- en besparingspotentieel bepaald. Met als doel dat er met de verlenging van de inkoop in januari 2026 gezorgd wordt voor een betaalbaar en dekkend zorglandschap. Dit is een programma waarvan wij de noodzaak onderschrijven. We vinden het teleurstellend dat de financiële impact van dit programma nog niet beschikbaar is om te vertaald te worden in de begroting, ondanks (ambtelijke) toezeggingen die hierover gedaan zijn. We roepen u daarom op dit alsnog te doen en te verwerken bij de eerstvolgende actualisatie van uw begroting. Hiermee worden immers de potentiële financiële effecten van aanpassingen van het inkoopkader, contractmanagement, toegang, aanbod en de vertaling daarvan in de lokale verordening jeugdhulp, zichtbaar. Verder beoogt de SOJ in 2025 te besparen op jeugdhulpuitgaven, door het uitvoeren van rechtmatigheidsonderzoeken bij zorgaanbieders. Een vervolg hierop in 2026 is afhankelijk van de ervaringen en het resultaat in 2025. Zoals u bekend, juichen wij het uitvoeren van deze rechtmatigheidsonderzoeken toe.
Graag vernemen we welk besparingspotentieel door rechtmatigheidsonderzoeken u vanaf 2026 verwacht. Algemeen Privacy officer: 8. blijf scherp sturen op organisatiekosten De functie van Functionaris Gegevensbescherming en de functie van Privacy Officer dienen volgens de richtlijnen van de Autoriteit Persoonsgegevens gescheiden te worden. Zwijndrecht kan hiermee instemmen, onder de algemene oproep om scherp de organisatiekosten te blijven bezien.
8. Dank voor u instemming. DG&J blijft scherp op het beheersen van de organisatiekosten.
Financiële uitgangspunten: de ontwerpbegroting volgt de uitgangspunten zoals eerder afgesproken, maar de vertaling van de maatregelen op jeugdhulp ontbreekt nog. 9. Uw begroting is uitgewerkt langs de lijnen zoals aangegeven in uw kadernota. Dit betekent dat de gemeentelijke bijdrage is gebaseerd op de begroting 2025 en indexaties zijn toegepast naar 2026. Er wordt uitgegaan van geen verdere groei in het gebruik van de jeugdhulp, maar besparingen zijn ook niet verwerkt. De gemeentelijke bijdrage stijgt tot in totaal € 25.014.000. Dit is inclusief € 60.000 in totaal voor de drie inhoudelijke mutaties: Leerplicht, Suïcidepreventie en Privacy Officer. Onze inhoudelijke zienswijze op deze punten hebben wij u hierboven gemeld.
9. De maatregelen uit het verbeterprogramma zijn inmiddels doorgerekend. Met gemeenten zal afstemming plaatsvinden over verwerking in de begroting en de meerjarenraming.
Nota reactie op uitgebrachte zienswijzen Begroting 2026 GR DG&J 32
Bijlage 1 Aansluiting gemeentelijke bijdrage GGD/LVS en Veilig Thuis
Omschrijving
Structureel/ incidenteel
Begroting 2025 TBC indexatie GAGS (G&M) Uitbreiding OGGZ Uitbreiding VT Jeugd Crisisdienst (onderdeel VT) Uitbreiding financiële functie Aanvullende indexatie JGZ extra indexatie Totaal 2025
S S S I I S S S S
32.171.755 75.000 77.000 143.000 407.872 -118.000 234.000 212.481 424.733 33.627.841
Indexatie 2026 OGGZ/VT 2025 Voorstel VT 2026 Voorstel OGGZ 2026 Voorstel Leerplicht Voorstel Suïcide preventie Voorstel Privacy Officer Totaal gemeentelijke bijdrage 2026
S I I I S S S
1.049.481 -550.872 421.302 145.964 256.284 259.240 115.000 35.324.240
Nota reactie op uitgebrachte zienswijzen Begroting 2026 GR DG&J 33
Bedrag
Datum AB besluit 11-jul-24 11-jul-24 11-jul-24 11-jul-24 11-jul-24 11-jul-24 11-jul-24 11-jul-24 7-nov-24
Concept Begroting 2026 GR Dienst Gezondheid en Jeugd zhz
Begroting 2026
15 juli 2025
Dienst Gezondheid & Jeugd | Begroting 2026 GR Dienst Gezondheid & Jeugd zhz |
2
Voorwoord Beste lezer, Voor u ligt de begroting 2026 van de GR Dienst Gezondheid en Jeugd (DG&J). In deze begroting leest u wat de DG&J in 2026 concreet gaat doen en welke financiële middelen hiermee gepaard gaan. Uitgangspunt hierbij is het Meerjarenbeleidsplan 2024-2028, waarin genoemde trends en ontwikkelingen zijn benoemd en vertaald in leidende principes. Deze ambities zijn middels het uitvoeringsprogramma geconcretiseerd. Middels deze begroting wordt inzichtelijk gemaakt wat concreet in 2026 zal worden gedaan ter invulling van deze ambities. Dit met als doel om de preventie te versterken waardoor gezondheidsverschillen van onze inwoners worden verkleind en ontwikkelkansen worden vergroot. Het zijn financieel moeilijke tijden voor gemeenten. Bij de DG&J zijn maatregelen genomen: 1. Er is een taakstelling in de begroting verwerkt van 8% voor de onderdelen LVS, GGD en Veilig Thuis; 2. De DG&J en gemeenten werken aan de bestuursopdracht Verkleinen financiële problematiek gemeenten; 3. Samen met gemeenten werken we aan het Verbeterprogramma betaalbare en beschikbare jeugdhulp. Voor de GGD staat in 2026 onder andere de ontwikkeling van pandemische paraatheid op de agenda. Op het gebied van infectieziekte-bestrijding wordt voor het jaar 2026 nog aanvullende middelen vanuit het Rijk ontvangen voor pandemische paraatheid.
Het Rijk heeft aangekondigd dat deze middelen, via een afbouw, worden stopgezet per eind 2028. In 2026 zal de GGD de gevolgen hiervan inzichtelijk maken en daar waar keuzes gemaakt moeten worden, voorleggen. Veilig Thuis zal, afhankelijk van landelijke besluitvorming, een begin gaan maken met de vorming van het regionale veiligheidsteam Zuid-Holland Zuid. Voor de SOJ zal in 2026 de focus liggen op het uitvoeren van het Verbeterprogramma betaalbare en beschikbare jeugdhulp. Voor Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten (LVS) is in de begroting 2026 de begroting financieel bijgesteld op de uitkomst van de bestuursopdracht. Inhoudelijke gevolgen van deze keuze voor de uitvoering van de leerplichttaken worden op dit moment verkend. Hierdoor is het niet mogelijk om dit te verwerken in de voorliggende begrotingstekst.
Eveline Schurink Algemeen directeur DG&J, tevens directeur Publieke Gezondheid Zuid-Holland Zuid
Dienst Gezondheid & Jeugd | Begroting 2026 GR Dienst Gezondheid & Jeugd zhz |
3
Inhoudsopgave Voorwoord
3
1
Samenvatting begroting GR DG&J 2026
5
2
Beleidsbegroting 2026 GR DG&J
11
2.1 2.2 2.3 2.4 2.5
11 21 23 24 30
3
4
5
6
Programma 1: GGD Programma 2: Veilig Thuis Programma 3: LVS Programma 4: SOJ Programma 5: Algemene dekkingsmiddelen
Verplichte paragrafen
31
3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8
31 36 37 37 38 38 43 45
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Financiële kengetallen Kapitaalgoederen Financiering Verbonden Partijen Bedrijfsvoering Rechtmatigheid Openbaarheidsparagraaf
Financiële begroting
47
4.1 4.2
47 51
Overzicht van baten en lasten Taakvelden
Vaststelling
53
Dagelijks Bestuur Algemeen Bestuur
53 53
Bijlagen
54
Bijlage 1a. Gemeentelijke bijdrage 2026 Bijlage 1b. Tarieventabel 2026 Bijlage 2 Beleidsindicatoren Bijlage 3 Verdelingsprincipe producten DG&J naar taakvelden Bijlage 4 Meerjarenverloop van reserves, voorzieningen en investeringen
54 58 59 60 61
Dienst Gezondheid & Jeugd | Begroting 2026 GR Dienst Gezondheid & Jeugd zhz |
4
1 Samenvatting begroting GR DG&J 2026 Inhoudelijk begrotingsprogramma: MJP en uitvoeringsprogramma Deze begroting bevat de financiële vertaling van het “Uitvoeringsprogramma MJP 20242028”. Het algemeen bestuur heeft dit inhoudelijke programma vastgesteld op 26 september 2024. Het uitvoeringsprogramma is een uitwerking van het eerder vastgestelde “Meerjarenbeleidsplan DG&J ZHZ 2024-2028” (MJP). In het MJP is de stip aan de horizon geschetst voor het verminderen van gezondheidsachterstanden en vergroten van ontwikkelkansen van inwoners in Zuid-Holland Zuid. Daarbij hebben we samen met gemeenten leidende principes, ambities en bestuurlijke uitgangspunten geformuleerd. In het uitvoeringsprogramma hebben we dit vervolgens vertaald in concrete doelen en activiteiten. Het geeft daarmee een goed beeld van de dienstverlening van de DG&J aan de gemeenten en hun inwoners in de komende jaren. Het beeld is echter nog niet compleet. Dit heeft te maken met de actuele financiële en bestuurlijke situatie.
Financiële context Bij het opstellen van deze begroting is er veel aan de hand in de context van de DG&J. Het gemeentelijke ‘ravijnjaar’ is aanstaande. En tegelijkertijd zien we dat het beroep op verschillende diensten van de DG&J toeneemt. Als gevolg van het financiële ravijnjaar heeft het algemeen bestuur bij het vaststellen van de kadernota 2026, besloten om de begroting 2025 als nullijn aan te houden, plus indexatie en met uitzondering van het jeugdhulpbudget. Gezien het stijgend aantal meldingen bij Leerplicht en voortijdig schoolverlaten (LVS), Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ) en Veilig Thuis (VT) betekent dit een forse uitdaging. Het gevolg hiervan is dat we deze dienstverlening moeten afschalen. Dit komt voor deze organisatieonderdelen bovenop het afschalen van dienstverlening in 2025, vanwege beëindiging van een deel van de tijdelijke financiering.
Bestuurlijke context Daarnaast lopen er verschillende bestuursopdrachten en andere trajecten om meer grip te krijgen op de kosten. We signaleren dat er steeds meer wordt gemeld bij LVS, OGGZ en VT en dat het beroep op jeugdhulp toeneemt. Deze ontwikkeling is financieel onhoudbaar en bovendien maatschappelijk gezien niet wenselijk. Inwoners maken gebruik van deze genoemde dienstverlening als er al problemen zijn ontstaan. Om deze situatie te keren, moet er eerder in het proces aan knoppen worden gedraaid. Gemeenten zijn bevoegd om de hiervoor benodigde beleidskeuzes te maken. De DG&J kan gemeenten hierbij adviseren. Door gezamenlijk op te trekken, beiden vanuit onze eigen verantwoordelijkheid, zijn we in staat om het verschil te maken. Bij het opstellen van deze begroting zijn de uitkomsten van de bestuursopdrachten en andere trajecten nog niet bekend. In de begroting gaan we daarom voor de betreffende taken vooralsnog uit van de dienstverlening 2025. We actualiseren het uitvoeringsprogramma en de begroting als de uitkomsten van de lopende bestuurlijke opdrachten en andere trajecten bekend zijn.
Dienst Gezondheid & Jeugd | Begroting 2026 GR Dienst Gezondheid & Jeugd zhz |
5
Focus van de uitvoering in 2026 Binnen de hierboven beschreven financiële en bestuurlijke context voert de DG&J het uitvoeringsprogramma uit. Bij het opstellen van het uitvoeringsprogramma was al duidelijk dat we gezien de financiële context de focus vooral moeten richten op het borgen van de basisdienstverlening aan gemeenten en inwoners. Daarbij kijken we goed hoe we daarnaast kleine stappen kunnen zetten op weg naar de andere twee ambities uit het MJP: versterken van de voorkant en vergroten van impact. Voor de inhoud van het begrotingsprogramma 2026 verwijzen we u naar het uitvoeringsprogramma. In de voorliggende begroting lichten we per organisatieonderdeel de belangrijkste aandachtspunten uit. De begroting is opgebouwd vanuit de vier merken van DG&J waardoor de opbouw van de programma begroting afwijkt van de afgelopen jaren. Hiermee wordt aangesloten op de merkenstrategie en de daarmee samenhangende MJP en uitvoeringsprogramma. Wat concreet is gewijzigd is dat de begrotingsprogramma's Jeugdgezondheidszorg en kennisprogramma zijn ondergebracht onder programma 1. Het programma 1 is hiermee gewijzigd van publieke gezondheid naar GGD. De naamgeving van programma 3, Onderwijs en aansluiting arbeidsmarkt, is gewijzigd naar Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten. Programma 2, Veilig Thuis, is ongewijzigd.
Programma Serviceorganisatie Jeugd is door deze wijzigingen opgeschoven van programma 6 naar 4 en programma Algemene Dekkingsmiddelen van programma 7 naar 5.
Voorstellen Tezamen met de begroting 2026 wordt een drietal voorstellen voorgelegd. Daarnaast is het voorstel dat bij de jaarstukken is voorgelegd, Mentale Gezondheid, in de begroting 2026 verwerkt. In onderstaande tabel is de aanvullende gemeentelijke bijdrage samenhangend met de voorstellen Leerplicht, Suïcidepreventie en Privacy officer weergegeven. Deze bijdragen zijn tevens verwerkt in de gemeentelijke bijdrage tabel voor de onderdelen GGD, LVS en Veilig Thuis. Voor voorstel suïcidepreventie is nu uitgegaan van €0,55 per inwoner, dit zal nog worden bijgesteld op basis van enerzijds de Rijksmiddelen die gemeenten ontvangen en anderzijds de nadere te bepalen verdeling tussen gemeenten en de GGD. (bedragen x € 1) Gemeente Alblasserdam Dordrecht Gorinchem Hardinxveld-Giessendam Hendrik-Ido-Ambacht Hoeksche Waard Molenlanden Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht Totaal
Totaal 28.220 162.356 51.702 26.219 46.377 114.894 61.966 42.376 36.307 60.108 630.524
Omvang voorstel Omvang voorstel Leerplicht Suicidepreventie 12.212 11.173 60.765 67.139 20.010 21.269 11.644 10.319 21.401 17.979 47.078 49.641 27.405 24.899 17.081 17.698 15.119 14.444 23.570 24.681 256.284 259.240
Dienst Gezondheid & Jeugd | Begroting 2026 GR Dienst Gezondheid & Jeugd zhz |
Omvang privacy officer 4.836 34.452 10.423 4.256 6.997 18.176 9.662 7.597 6.744 11.857 115.000
6
Bestuursopdracht Leerplicht Als gevolg van het wegvallen van een deel van de incidentele financiering van de leerplichttaken van LVS per 2025 en de nullijn voor de begroting 2026, in combinatie met het sterk gestegen aantal meldingen, zijn scherpe keuzes nodig. Het uitgangspunt voor 2026 is dat het aantal te verwerken meldingen overeenkomt met de daarvoor beschikbaar gestelde financiering. LVS heeft een impactanalyse opgesteld met een aantal oplossingsrichtingen. Deze impactanalyse is betrokken bij de bestuursopdracht die is uitgevoerd onder regie van gemeenten. In deze bestuursopdracht is nadrukkelijk gekeken naar de samenwerking in de hele keten (waaronder de samenwerkingsverbanden onderwijs) en de gevolgen daarvan voor de rolafbakening en uitvoering van de leerplichttaken door LVS. Op 10 april 2025 hebben de gemeenten op basis van de uitkomst van de bestuursopdracht, gekozen voor een scenario waarin de formatie van LVS voor de leerplichttaken wordt teruggebracht naar 15,5 fte. Dit scenario is financieel verwerkt in de voorliggende ontwerp-begroting. Omdat de inhoudelijke gevolgen van deze keuze voor de uitvoering van de leerplichttaken op dit moment nog worden verkend, is het niet mogelijk om dit te verwerken in de voorliggende begrotingstekst.
Dit gebeurt in de definitief vast te stellen begroting die staat geagendeerd voor de vergadering van het algemeen bestuur op 10 juli 2025.
Uitvoering wet integrale suïcidepreventie In het voorjaar van 2024 is in de tweede kamer de Wet integrale suïcidepreventie aangenomen. Verwachting is dat de Wet medio 2025 van kracht gaat. Gemeenten krijgen hiermee een nieuwe taakopdracht die zij vorm moeten geven via de eigen gemeentelijke nota gezondheidsbeleid. In voorbereiding op de wet heeft de GGD samen met Jong JGZ, 113suicidepreventie en de 10 gemeenten reeds verkend hoe zij deze wet lokaal vorm willen geven. Ambtelijk is de intentie uitgesproken om de wet integrale suïcidepreventie regionaal vorm te geven en de coördinatie hiervan, evenals de bijbehorende middelen, die de gemeenten ontvangen vanuit het rijk om uitvoering te geven aan deze wet, bij de GGD Zuid-Holland Zuid te beleggen. Met deze middelen zal de GGD de uitvoering van activiteiten, netwerksamenwerking en de regionale coördinatie en communicatie financieren. De verwachting is dat gemeenten via de decentrale uitkering vanaf juni 2025 € 0,55 per inwoner ontvangen (er is landelijk structureel € 10 miljoen beschikbaar). Deze middelen zullen middels een verhoging van de inwonerbijdrage worden opgehaald bij de gemeenten. Maximaal het daadwerkelijke bedrag dat gemeenten ontvangen zal worden opgehaald of een door de gezamenlijke gemeenten nader te bepalen deel daarvan.
Samen met de gemeenten zal de GGD een implementatieplan opstellen waarbij ze gebruik maakt van de impactanalyse van de VNG. Dit implementatieplan is, afhankelijk van besluitvorming, medio/eind 2025 gereed. Privacy officer Overheidsorganisaties zijn bij wet verplicht een interne privacy toezichthouder in dienst te hebben: de Functionaris Gegevensbescherming (FG). De FG houdt toezicht op naleving van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) binnen de organisatie en geeft advies over toepassing van de AVG. De FG moet het toezicht onafhankelijk kunnen uitoefenen zonder gestuurd of beïnvloed te kunnen worden. Indien nodig moet de FG kunnen optreden, bijvoorbeeld een zelfstandig onderzoek uitvoeren naar aanleiding van
Dienst Gezondheid & Jeugd | Begroting 2026 GR Dienst Gezondheid & Jeugd zhz |
7
bijvoorbeeld een klacht. Hij is daarmee het verlengde van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). De Privacy Officer (PO) ontwikkelt het privacy beleid en ondersteunt de organisatie bij de uitvoering, zodat persoonsgegevens van personeel en burgers goed worden beschermd. De PO is betrokken bij het vormgeven en uitvoeren van het privacy beleid. Bij het combineren van beide functies zou het uitvoeren van het beleid en toezichthouden daarop door dezelfde persoon wordt gedaan. Dit zou tot een belangenconflict kunnen leiden voor de FG. De AVG schrijft daarom specifiek voor dat de FG geen taken mag vervullen die tot een belangenconflict kunnen leiden. Daarom heeft de DG&J gekozen een PO aan te stellen (met ingang van 2020). Deze keuze wordt ondersteund door de volgende casus. In 2023 heeft de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) de gemeenten Almere en Amsterdam – waar FG ook taken van de PO uitvoerde – gemaand deze functies weer te scheiden. De AP geeft aan dat de dubbelrol in strijd is met de AVG. Als een FG zijn taken niet geheel onafhankelijk kan uitvoeren, kan dit de kwaliteit van het privacy beleid van de hele organisatie beïnvloeden, met mogelijke risico’s voor de privacy van burgers tot gevolg. Voor de instelling van een PO zijn geen extra middelen aangevraagd. De totale lasten van de PO bedragen op jaarbasis € 115.000.
De afgelopen jaren zijn deze kosten gecompenseerd door incidentele meevallers. Dit is echter geen verantwoorde en houdbare constructie. Voorgesteld wordt om structurele een bedrag van € 115.000 middels een aanvullende gemeentelijke bijdrage beschikbaar te stellen.
Mentale Gezondheid Bij de jaarstukken 2024 is het voorstel ingediend om een deel van het resultaat te bestemmen voor een rondom Mentale Gezondheid. Deze aanpak start per medio 2025 en kent een driejarige doorlooptijd. In de begroting 2026 is dit verwerkt voor circa een derde van het toegekende bedrag, € 114.000 middels een onttrekking uit de bestemmingsreserve Mentale Gezondheid, onder het programma GGD (kennisprogramma).
Van kadernota 2026 naar begroting 2026 De concept begroting 2026 betreft de begrotingsprogramma's van de GR Dienst Gezondheid en Jeugd (DG&J). Daarnaast is een meerjarenraming voor de periode 20272029 opgenomen in de stukken. De financiële basis voor deze begroting is de kadernota 2026 die door het Algemeen Bestuur op 19 december 2024 is vastgesteld. De kadernota is een nieuw P&C product dat is ontstaan naar aanleiding van de bestuurlijke behandeling van de begroting 2025. De kadernota is een waardevol instrument gebleken bij het gesprek over de kaders voor de begroting 2026 in relatie tot een aantal belangrijke ontwikkelingen op het werkterrein van de DG&J, zoals de forse groei van de maatschappelijke vraag en het aantal meldingen. Het AB heeft besloten de begroting 2025 plus indexatie, met uitzondering van het jeugdhulpbudget, als kader voor de begroting 2026 te gebruiken (nullijn).
Dienst Gezondheid & Jeugd | Begroting 2026 GR Dienst Gezondheid & Jeugd zhz |
8
Indexatie De begroting 2026 is geïndexeerd volgens de kaders zoals deze in de kaderbrief 2026 zijn aangegeven: de lonen zijn met 3,4% geïndexeerd en de materiële budgetten met 2,2%. De totale omvang van de indexatie bedraagt € 1,4 miljoen, hiervan is € 388.000 miljoen verlegd naar subsidies, offertes en overige externe inkomsten. Voor het restende deel, € 1,049 miljoen, leidt dit tot het verhogen van de inwonerbijdrage.
Formatie OGGZ, en Veilig Thuis Met de kadernota 2026 werd voorgesteld om de formatie bij te stellen in verband met de stijgende aantallen in meldingen. Het Algemeen Bestuur heeft besloten om voor de merken GGD en Veilig Thuis voor de begroting 2026 de begroting 2025 plus indexatie als kader te hanteren. Ten aanzien van Veilig Thuis ligt er een plan waarvan het Algemeen Bestuur hoopvol is dat dit het aantal meldingen dichter bij de beschikbare middelen brengt. Voor de OGGZ is, in overleg met gemeenten, een plan in wording.
Jeugdhulpuitgaven De financiële raming van de jeugdhulpuitgaven 2026-2029 is gebaseerd op de prognose (januari 2025) van de kosten per gemeente voor het jaar 2025. Deze verwachte uitgaven worden geïndexeerd naar het prijsniveau 2026. Vanuit het oogpunt van evenwichtig begrotingsbeleid is er voor gekozen zowel geen groei als geen besparingen op te nemen ten opzichte van deze prognose. Net als vorig jaar worden gemeenten via hun zienswijze in de gelegenheid gesteld aan te geven of zij de opgenomen ramingen realistisch achten. Zo kunnen gemeenten de te verwachten effecten van (nog) door te voeren maatregelen in het kader van de Hervormingsagenda Jeugd en het Verbeterprogramma betaalbare en beschikbare jeugdhulp hierin meenemen of juist een wat conservatiever uitgangspunt voor hun begroting kiezen door uit te gaan van groei. Gemeenten kunnen gemotiveerd afwijken van de nu voorliggende raming. De afwijking dient deugdelijk onderbouwd te worden en zal door de provincie worden getoetst (in geval van een lagere raming). De doorrekening van de verwachte besparingen van de maatregelen uit het Verbeterprogramma op het gebied van contactmanagement, afbakening van jeugdhulp en beleidskeuzes, kan later dit jaar tot een gewijzigd inzicht leiden. DG&J zal indien mogelijk de verwachte besparingen op het gebied van contractmanagement nog opnemen in de begroting.
Dienst Gezondheid & Jeugd | Begroting 2026 GR Dienst Gezondheid & Jeugd zhz |
9
Begroting 2026 van de GR Dienst Gezondheid en Jeugd Met inbegrip van de voorstellen en de uitkering van de uitgangspunten zoals deze bij de kadernota 2026 zijn vastgesteld, leidt dit tot een totale begrotingsomvang van € 213 miljoen. In onderstaande tabel is de begroting per programma weergegeven.
(bedragen x € 1.000) Programma
Jaarrekening 2024 Lasten
Baten
Bijgestelde begroting 2025
Saldo
Lasten
Baten
Begroting 2026
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
1. GGD
29.148
29.813
665
26.946
26.946
0
27.677
27.563
-114
2. Veilig Thuis
8.205
8.302
97
8.804
8.804
0
8.830
8.830
0
3. LVS
3.847
3.708
-138
3.628
3.190
-439
3.282
3.282
0
4. SOJ
146.552
146.752
200
149.121
149.121
0
159.560
159.560
0
187.752
188.576
824
188.498
188.060
- 439
199.349
199.235
- 114
Saldo baten en lasten Mutaties reserves Geraam d resultaat
200
0
-200
0
439
439
0
114
114
187.952
188.576
624
188.498
188.498
0
199.349
199.349
0
5. Algemene dekkingsmiddelen
12.785
13.274
489
13.695
13.695
0
13.798
13.798
0
Saldo baten en lasten
12.785
13.274
489
13.695
13.695
0
13.798
13.798
0
Mutaties reserves alg dek.
774
789
15
0
0
0
0
0
0
Geraam d resultaat
13.558
14.063
504
13.695
13.695
0
13.798
13.798
0
Totaal DG&J
201.510
202.638
1.128
202.193
202.193
0
213.148
213.148
0
Dienst Gezondheid & Jeugd | Begroting 2026 GR Dienst Gezondheid & Jeugd zhz |
10
2 Beleidsbegroting 2026 GR DG&J 2.1 Programma 1: GGD Wat willen wij bereiken? GGD Zuid-Holland Zuid beschermt, bewaakt en bevordert de gezondheid van alle inwoners in Zuid-Holland met speciale aandacht voor mensen in een kwetsbare positie. Zij mogen rekenen op de bescherming van hun gezondheid tegen invloeden waartegen zij zichzelf niet, of niet voldoende, kunnen beschermen. Het zwaartepunt van de uitvoering ligt bij collectieve preventie. Wat gaan wij daarvoor doen? In het uitvoeringsprogramma staat opgenomen dat onze focus in de periode 2024-2028, aansluitend op de wens van gemeenten en de huidige financiële context, ligt op het op orde houden en brengen van onze basisdienstverlening, het versterken van de pandemische paraatheid en het ontwikkelen van een vaccinatievoorziening voor volwassenen. We werken hiervoor samen met lokale partijen, en blijven (in overleg met gemeenten) ook inspelen op actuele ontwikkelingen. Hieronder benoemen we per onderdeel kort onze opgave en gaan we in op relevante ontwikkelingen. 1.
Infectieziektebestrijding en hygiënezorg
Wat willen we bereiken? Vergroten van de pandemische paraatheid door het signaleren van infectieziekten, (adviseren over) het nemen van preventieve maatregelen ter voorkoming van (verspreiding van) infectieziekten, het bestrijden van tuberculose en van seksueel overdraagbare aandoeningen, inclusief bron- en contactopsporing. Het creëren van een doorgaande lijn in vaccineren van inwoners voor verhogen vaccinatiegraad en zodoende bijdragen aan vergroten infectiepreventie Wat gaan we daarvoor doen? We brengen en houden de basiscapaciteit op orde voor de uitvoering van de zeven wettelijke kerntaken van infectieziektebestrijding en dragen zorg voor pandemische paraatheid en aansluiting op de Landelijke Functie Opschaling Infectieziektebestrijding (LFI) bij het RIVM. De zeven kerntaken zijn: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.
bestrijden van infectieziekten en voorkomen verdere verspreiding; surveillance (systematische gegevensverzameling over infectieziekten); beleidsadvisering; preventie activiteiten; netwerk en regie; voorbereiding op grootschalige infectieziekten uitbraken; kennis en onderzoek.
Dit doet de GGD ook voor vluchtelingen, nieuwkomers en Oekraïners.
Dienst Gezondheid & Jeugd | Begroting 2026 GR Dienst Gezondheid & Jeugd zhz |
11
Nederlanders reizen veel en ver, ook inwoners van onze regio. Het is belangrijk voor henzelf en voor onze samenleving dat zij op reis geen infectieziekten oplopen en die mee terug nemen naar huis. Wij willen bereiken dat inwoners gezond blijven tijdens en na hun reis. Door de import en verspreiding van (nieuwe) infectieziekten te voorkomen in onze regio én in Nederland kan de publieke gezondheid maximaal worden beschermd. De GGD biedt daartoe reizigersadvisering, vaccinatie en het voorschrijven van medicatie. Daarnaast biedt de GGD vaccinaties aan personen die als gevolg hun werk of door ziekte of medicijnen vatbaarder zijn voor infectieziekten.
Relevante actuele ontwikkelingen - Het landelijke programma Versterking Infectieziektebestrijding en Pandemische Paraatheid wordt in 2026 gecontinueerd. Het is echter nog onzeker hoeveel de GGD voor 2026 aan tijdelijke of structurele rijksmiddelen ontvangt om de ingezette versterking van de afgelopen drie jaar te behouden. Dit betekent een risico voor voldoende permanente voorbereiding op nieuwe infectieziekteuitbraken, scholing van professionals, behoud van aangenomen personeel, (bijdragen aan) wetenschappelijk onderzoek, inzet op gezamenlijke monitoring en bovenregionale samenwerking met andere GGD'en. -
Het toenemende infectierisico als gevolg van de afnemende vaccinatiegraad van kinderen in het Rijksvaccinatieprogramma baart ons al geruime tijd zorgen, omdat dit het risico vergroot van uitbraken van ernstige infectieziekten. Preventie is in dit kader hard nodig. Hiervoor zijn extra inspanningen vanuit de GGD, in samenwerking met de JGZ (JongJGZ), nodig. De robuustheid om dit te kunnen organiseren staat onder druk als gevolg van diverse (mogelijke) bezuinigingsvoorstellen.
-
Seksueel overdraagbare ziekten blijven een serieuze bedreiging voor de publieke gezondheid. Bij ongeveer 1 op de 5 inwoners die zich meldt bij ons Centrum Seksuele Gezondheid wordt een soa gevonden. We werken in dit kader curatief en preventief, ook outreachend. De GGD bereidt zich in 2025 voor op de bezuinigingen die landelijk worden doorgevoerd op het Centrum Seksuele Gezondheid vanaf 2026. Het huidige ambitieniveau blijft hierdoor niet langer realistisch. Het is hierbij nog onduidelijk óf en op welke manier de SPUK-uitkering wordt gedecentraliseerd naar gemeenten en welke impact dit heeft op de uitvoering van het Centrum Seksuele Gezondheid.
-
Sinds 2023 vindt de uitvoering van Nu Niet Zwanger plaats in zeven gemeenten. Het programma biedt hulpverleners concrete handvatten om met hun cliënten te praten over de kinderwens, seksualiteit en het gebruik van anticonceptie. Het is erop gericht om de extra belasting van een onbedoelde zwangerschap, het onnodige leed en de verergering van bestaande problemen te helpen voorkomen. De focus ligt op diverse kwetsbare doelgroepen. De dienstverleningsovereenkomsten met gemeenten lopen eind dit jaar af. In 2025 moet helder worden welke mogelijkheden er zijn om het programma voort te zetten.
-
Het Ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS) had de ambitie om het vaccinatielandschap te vereenvoudigen. Op verzoek van VWS heeft het RIVM een uitvoeringstoets gedaan voor het onderbrengen van de vaccinatievoorziening
Dienst Gezondheid & Jeugd | Begroting 2026 GR Dienst Gezondheid & Jeugd zhz |
12
voor volwassenen (4V's) bij de GGD-en. Daarmee zou de uitvoering van alle vaccinatieprogramma's 18+ onder regie van de GGD vallen. Onder de huidige regering staat deze ontwikkeling op losse schroeven. Wij anticiperen hierop. Indicatoren Prestatie-indicator Bezetting artsen en verpleegkundigen op orde
Begroting 2026 100% van de formatie
Aantal reizigersconsulten
6.500
Beroepsgroepen en opmaat vaccinaties Vervolgconsulten reizigers en beroepsroepen en bloedafname Aantal voorlichtingen en trainingen verzorgd Covidcampagne Aantal TBC patiënten Aantal latente TBC infecties Klanttevredenheidsonderzoek
400
2.
9.000 15 Volgens landelijke opdracht uitgevoerd < 15 < 25 Nulmeting
Gezondheid & Milieu
Wat willen we bereiken? Het creëren van een gezonde fysieke en sociale leefomgeving en het stimuleren van een gezonde leefstijl. Het zorgdragen dat op potentieel risicovolle locaties de hygiëne optimaal wordt gehandhaafd, om zo verspreiding van micro-organismen zoveel mogelijk te voorkomen. Wat gaan we daarvoor doen? De adviseurs van de GGD geven advies aan burgers en gemeenten over het stimuleren van een veilige en gezonde leefomgeving, het beperken van contact met milieuverontreiniging en het beoordelen van de daarbij horende gezondheidsrisico’s. In onze regio vraagt in het bijzonder het PFAS dossier onze aandacht. Het ministerie van Infrastructuur & Waterstaat heeft voor de jaren 2025 & 2026 een financiële toezegging gedaan, waarmee we de huidige vijf programmalijnen voortzetten. De Omgevingswet en veranderingen rondom (burger)participatie vragen om een andere werkwijze van gemeenten ten aanzien van gezondheid en de fysieke leefomgeving. De GGD draagt eraan bij dat gezondheid een structureel onderdeel wordt bij het maken van afwegingen over de inrichting van de fysieke leefomgeving. We denken mee over de implementatie van ruimtelijke interventies ter bevordering en bescherming van gezondheid. Relevante ontwikkelingen: - Op dit moment lopen er twee trajecten waarin wordt onderzocht hoe de adviesrol van de GGD bij industriële casuïstiek kan worden versterkt.
In het kader van de Actie-agenda Industrie en omwonenden van het ministerie I&W loopt Actie 13 en er loopt een versterkingstraject vanuit het ministerie VWS, samen met een werkgroep van GGD medewerkers betrokken bij Industrie en Omwonenden. De verwachting is dat medio 2025 een rapportage beschikbaar komt met diverse opties voor versterking, voorzien van afwegingen over effectiviteit en
Dienst Gezondheid & Jeugd | Begroting 2026 GR Dienst Gezondheid & Jeugd zhz |
13
haalbaarheid, eindigend in een set van aanbevelingen. Dit in combinatie met de oplevering van een langlopend RIVM onderzoek in 2026 zal leiden tot nieuwe kennis en inzichten over het vraagstuk, waarop we als GGD moeten anticiperen. Indicatoren Prestatie-indicator Vergunningsaanvragen tattoo, piercing PMU binnen 8 weken afgehandeld Certificaataanvraag shipsanitation binnen 24 uur in behandeling genomen Klanttevredenheid gemeente over adviseurs en adviezen
3.
Begroting 2026 100% 100% 7,0
Toezicht Wmo & kinderopvang
Wat willen we bereiken? Het behouden en bevorderen van kwalitatief hoogwaardige kinderopvang voor een goede ontwikkeling van het kind in een veilige en gezonde omgeving. Het behouden en bevorderen van kwalitatief hoogwaardige maatschappelijke ondersteuning van de (kwetsbare) burger. Wat gaan we daarvoor doen? De toezichthouders kinderopvang inspecteren jaarlijks alle kinderdagverblijven, buitenschoolse opvang en gastouderbureaus en minimaal 50% van de gastouderopvang, op basis van risico gestuurd toezicht. De uitkomst van de inspecties geeft een beeld aan gemeenten over de kwaliteit van de kinderopvang voorzieningen. De GGD voert ook toezicht uit op WMO-voorzieningen, binnen het met de gemeenten afgesproken kader. Door middel van toezichtbezoeken draagt de GGD bij aan goede WMO-voorzieningen voor de inwoners van ZHZ. Aanbieders van maatschappelijke ondersteuning zijn verplicht calamiteiten of geweld te melden bij de toezichthouder. Het calamiteitenmeldpunt bij de GGD ZHZ is een uniek instrument dat ervoor zorgt dat zorgaanbieders door zelfanalyse een kwaliteitsverbetering inzetten. Relevante ontwikkelingen - De landelijke visie op toezicht en handhaving kinderopvang is aan het veranderen. Waar toezicht voorheen vooral werd beschouwd als een controlemiddel, is de laatste jaren een ontwikkeling gaande richting meer preventief en lerend toezichthouden en handhaven.
Vanaf 2024 zijn de toezichthouders in ZHZ gestart met een wijze van flexibel toezicht, welke per 2025 ook landelijk is ingevoerd. Flexibel toezicht biedt ruimte voor maatwerk, meer onvoorspelbaarheid en diepgang in de inspecties, met als doel de kwaliteit van de kinderopvang te verbeteren. -
Een naderende landelijke ontwikkeling is dat het bestaande toezicht van de GGD op voorschoolse educatie (VE) wordt uitgebreid met het structureel toezicht op de proceskwaliteit en kwaliteitszorg van de VE. Hiermee komt het toezicht op de VE en kinderopvang bij één partij te liggen. Bovendien voorkomt dat een dubbelrol
Dienst Gezondheid & Jeugd | Begroting 2026 GR Dienst Gezondheid & Jeugd zhz |
14
van de Inspectie van het Onderwijs, omdat de inspectie ook interbestuurlijk toezicht houdt op de gemeentelijke taken met betrekking tot kinderopvang en VE. -
Om tot versterking van het WMO-toezicht te komen en tot een onafhankelijke uitvoering ervan, wordt op dit moment landelijk gewerkt aan een stimuleringsprogramma WMO-toezicht. Hiervoor zijn ook wetswijzigingen nodig. Het is onduidelijk wanneer deze veranderingen in werking treden. We volgen de ontwikkelingen en wanneer nodig en mogelijk anticiperen we daarop.
Indicatoren Prestatie-indicator Percentage inspecties dat is uitgevoerd binnen de wettelijke termijn Percentage verplichte jaarlijkse inspecties kinderopvang uitgevoerd Percentage wettelijk verplichte jaarlijkse inspecties bij gastouders uitgevoerd Percentage van de opdrachten is uitgevoerd Percentage van gemelde calamiteiten is onderzocht
4.
Begroting 2026 100% 100 % 50% 100% 100%
Crisisorganisatie
Wat willen we bereiken? De dreiging of schadelijke gevolgen van crises en/of rampen - waarbij de publieke gezondheid wordt bedreigd - beperken of wegnemen. Wat gaan we daarvoor doen? Vanuit de GGD borgen we, in nauwe samenwerking met de GHOR, een optimale bemensing van de crisisorganisatie, die is toegerust voor haar taak. Indicatoren Prestatie-indicator Realiseren optimale bezetting van de (piket) poule voor uitvoering van de taken van de GGD ZHZ in crisissituaties
Minimaal 1 OTO (opleiden, trainen en oefenen) activiteit per werkproces per jaar.
Begroting 2026 4x (wnd.) Directeur Publieke Gezondheid 4 x procesleider Psychosociale Hulpverlening 4 x procesleider Infectieziektebestrijding 4x procesleider communicatie 4x procesleider geneeskundig onderzoek 100 %
Dienst Gezondheid & Jeugd | Begroting 2026 GR Dienst Gezondheid & Jeugd zhz |
15
5.
Gezondheidsbevordering
Wat willen we bereiken? Een gezond klimaat voor kinderen (0-12 jaar) om in op te groeien Een gezond klimaat voor jongeren (12-18 jaar) en jongvolwassenen (18-24 jaar). Stimuleren van een gezonde leefstijl en vitaal ouder worden voor volwassenen (18+) Het creëren van een gezonde fysieke en sociale leefomgeving en het stimuleren van een gezonde leefstijl. Wat gaan we daarvoor doen? De GGD werkt aan de opgaven die gemeenten hebben gesteld in hun lokale gezondheidsbeleid. Deze zijn grotendeels gebaseerd op het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA). Centraal staat het terugdringen van gezondheidsachterstanden. We werken aan preventieve aanpakken op het gebied van: 1. Alcohol en roken 2. Gezonde voeding en bewegen 3. Mentale Gezondheid 4. Vitaal ouder worden 5. Gezonde leefomgeving Bij de uitvoering van onze taken werken we vanuit de leidende principes uit het meerjarenplan: integraal, op meerdere leefdomeinen en samen met bewoners. We doen dit vanuit een regionale grondslag, waarbij we per onderwerp bepalen hoe en op welke schaal we het meeste impact maken. Wanneer mogelijk sluiten we aan op lokale plannen en werken we wijkgericht, in toenemende mate in co-creatie met inwoners. Relevante ontwikkelingen - De uitvoering staat onder druk als gevolg van landelijke, regionale en lokale bezuinigingsvoorstellen.
Dit dwingt ons, in afstemming met gemeenten en andere stakeholders tot hernieuwde focus op rol en inhoud. Indicatoren Prestatie-indicator
Tevredenheid gemeten via een jaarlijkse monitor Tevredenheid ketenpartners Betrokkenheid inwoners Wijkgericht werken
Begroting 2026 Volgens jaarlijkse verantwoording die per gemeente wordt opgesteld 8,0 (peildatum 2024) 8,0 (peildatum 2024) Aan de hand van de participatieladder scoren we de mate van inwonerbetrokkenheid Aantal wijkgerichte interventies die we samen met bewoners en ketenpartners gecreëerd hebben