Uitvoeringsagenda Duurzaamheid. def 190521 geactualiseerd.pdf
Tekst van het document
Impact:
Dit project laat zien hoeveel waarde materialen nog hebben bij de sloop van een pand. Door bewoners te betrekken is het voor veel mensen zichtbaar.
Betrokkenheid:
Dit project is zichtbaar en tastbaar voor de inwoners van Harderwijk.
Opschaalbaarheid:
De gemeente heeft een voorbeeldrol. Door op deze manier te slopen, hopen we dat er vaker op deze manier gesloopt gaat worden.
33
1.07 Projectfiche Cirkelstad Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
In januari 2021 gaan Cirkelstad Zwolle, Cirkelstad Deventer en Cirkelstad Apeldoorn een samenwerking aan. Gevraagd is of Harderwijk mee wil doen in deze samenwerking. Het doel van Cirkelstad is om Circulair bouwen te stimuleren door gebruik te maken van een landelijk platform. Harderwijkse (bouw)ondernemers worden geholpen met projecten, kennis en netwerken. Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk 2021
2030
2050
Doelstellingen:
Zichtbaar zijn als CO2 uitstoot in de bouw moet In 2050 moet de economie Cirkelstad-deelnemer. gehalveerd zijn en er mag 50% minder volledig circulair zijn grondstoffenverbruik in de bouw.
Mijlpalen:
Deelname Q3-2021, zichtbaarheid ‘spinner’ (ambassadeur circulariteit).
Formele status:
Deelname is bevestigd.
Middelen:
● ●
2021: €35.000,00 budget Duurzaamheid 2022: €25.000,00 budget Duurzaamheid
Impact:
Het Circulair bouwen wordt bij de Harderwijkse (bouw)ondernemers op de kaart gezet.
Betrokkenheid:
Harderwijkse (bouw)ondernemers worden gefaciliteerd in de kennis en kunde van het platform.
Opschaalbaarheid:
Harderwijkse (bouw) ondernemers kunnen deelnemen aan het platform. Het doel is om zoveel mogelijk ondernemers aan te laten haken.
34
1.08 Projectfiche Circulaire bedrijfsscans Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
De circulaire bedrijfsscan is bestemd voor bedrijven in Harderwijk die graag circulaire stappen in hun huidige bedrijfsvoering willen zetten, maar niet goed weten hoe. De gemeente Harderwijk kan de inzet van externe adviesbureaus co-financieren, die door middel van een bedrijfsscan inzichtelijk maken op welke punten grondstoffen, materialen en energie bespaard kunnen worden en welke mogelijkheden er zijn om met afval en reststromen om te gaan. Deze scan is bedoeld voor alle ondernemers binnen Harderwijk. Voor bedrijven die concreet met grondstoffen werken, maar ook bedrijven wiens grootste impact in (bijvoorbeeld) hun kantoorpand zit. Door cofinanciering voor deze scan aan te bieden maakt de Gemeente de drempel naar een circulair bedrijfsvoering zo laag mogelijk. Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk (Beleidsmedewerker Circulaire Economie) 2022
2030
2050
Doelstellingen:
In 2022 zijn drie pilotscans uitgevoerd.
In 2030 is 50% van het primair grondstoffenverbruik in Harderwijk gereduceerd.
In 2050 is 100% van de bedrijven in Harderwijk onderdeel van een circulaire waardeketen.
Mijlpalen:
In 2022 gaan drie pilots van start.
Formele status:
Voorbereidingen gaan in 2021 van start.
Middelen:
● ●
2022: €50.000,00 vanuit duurzaamheidsbudget. Ureninzet - circa 100 uur.
Impact:
Er zijn in Harderwijk veel bedrijven die met veel grondstoffen werken (o.a. Bouw- en productiebedrijven). Door middel van deze scans kunnen zij hun bedrijfsvoering aanpassen en het gebruik van primaire grondstoffen terugdringen.
Betrokkenheid:
In principe kunnen alle Harderwijkse ondernemers gebruik maken van deze scan. Voorlopig beginnen we met een pilot en hopelijk rollen we deze scan in de toekomst verder uit.
Opschaalbaarheid:
Nadat de pilot succesvol is bevonden, kunnen we de scans aan meerdere ondernemers aanbieden.
35
1.09 Projectfiche: Onderzoek Circulaire startups Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
De gemeente gaat het huidige startupklimaat in Harderwijk onderzoeken en kijken naar mogelijkheden om startende circulaire ondernemers te faciliteren. Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk (Beleidsmedewerker Circulaire Economie) 2021
2030
2050
Doelstellingen:
In 2021 is onderzoek gedaan naar het In 2030 zijn meer dan drie startupklimaat in Harderwijk en zijn circulaire startups kansen in kaart gebracht om deze te gevestigd in Harderwijk. versterken.
In 2050 zijn 100% van de bedrijven/ startups onderdeel van een CEwaardeketen.
Mijlpalen:
In Q1 2022 is het onderzoek afgerond en zijn de kansen inzichtelijk gemaakt hoe de gemeente circulaire startups kan faciliteren.
Formele status:
Het onderzoek zal in mei 2021 van start gaan.
Middelen:
Budget 30.000 euro – circa 100 uur personele inzet.
Impact:
Circulaire startups zijn belangrijk voor Harderwijk. Ze geven een boost aan innovatie, duurzaamheid, aan de economie en ze inspireren andere ondernemers.
Betrokkenheid:
Dit project geeft inzage in hoe de gemeente duurzame, startende ondernemers kan faciliteren.
Opschaalbaarheid:
Uiteindelijk is het de bedoeling dat startups zich gaan ontwikkelen naar ‘scale ups’. Het doel is dat Harderwijk een gewilde plek is voor duurzame ondernemers om zich te vestigen.
36
3.2 De Biodiverse Stad Deze paragraaf bevat de projectfiches met een focus op de biodiverse stad.
37
2.01 Projectfiche Bomendepot Lorentz Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
Het braakliggende stuk grond bij de Lorentzhaven (daar waar de windmolens gepland zijn), wordt tijdelijk ingericht als bomendepot. Alle bomen die de gemeente verplant of als een kweker bomen over heeft, kunnen deze hier tijdelijk in depot gezet worden. Hierdoor ontstaat er een mooi tijdelijk park. Mocht het gebied tot ontwikkeling komen, dan kunnen de bomen elders in de stad geplant worden of aangeboden worden bij de bedrijven op Lorentz. Zo worden bedrijven aangemoedigd om een boom over te nemen. Op deze manier ontstaat er vergroening en bewustwording. Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk
2021 Doelstellingen:
Bomendepot operationeel.
Mijlpalen:
Realisatie Q4 2021/ Q1 2022
Formele status:
Planvorming
Middelen:
2021: Indicatief incidenteel €15.000,00 benodigd, uit budget Duurzaamheid.
Impact:
Geen grootschalige toename biodiversiteit voor de gehele stad. Wel grote betrokkenheid. Draagt bij aan bewustwording en handelingsperspectief, met name bij het bedrijfsleven.
Betrokkenheid:
Kansen voor bedrijven om mee te denken en mee te doen.
Opschaalbaarheid:
Deze ontwikkeling is op meerdere plekken in de stad toe te passen, ook voor de verbinding met burgers.
38
2.03 Projectfiche Een grote boom voor elke school Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
Duurzame groenprojecten - en bomen in het bijzonder - dragen in belangrijke mate bij aan het natuurlijke evenwicht in de bebouwde omgeving. Bomen spelen een rol in de vermindering van het Urban Heat Island-effect in de stedelijke omgeving. Door verdamping creëren bomen een grotere luchtvochtigheid en dragen zo bij aan de reductie van de temperatuur en CO₂. Door het planten van bomen op schoolpleinen dragen we hieraan bij, maar vergroten we ook de bewustwording bij de jeugd. Het voorstel is om elke basisschool in Harderwijk te voorzien van een grote boom met een goede ondergrondse groeiplaats, waardoor de boom letterlijk volwassen kan worden. Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk 2021
2022
Doelstellingen:
2 Schoolpleinen krijgen elk 1 We zoeken middelen om meer grote boom met ideale schoolpleinen (doel 2020: 4 ondergrondse ruimte. schoolpleinen) te vergroenen met tenminste 1 grote boom.
Mijlpalen:
Elke school heeft minimaal 1 grote toekomstbestendige boom
Formele status:
Plan in ontwikkeling
Middelen:
●
● ●
2030 Hebben alle 22 scholen van Harderwijk minimaal 1 grote toekomstbestendige boom op hun plein.
2021: € 30.000,00. (€15.500 per schoolplein) Dekking € 15.500 is beschikbaar/over van de prijsvraag groene schoolpleinen. €15.000 uit duurzaamheidsbudget 2022: €30.000 uit duurzaamheidsbudget 2023 en verder: zoeken naar sponsoring, subsidies, etc.
Impact:
Geen grootschalige toename biodiversiteit voor de gehele stad. Draagt bij aan toename lokale natuurwaarde en klimaatrobuustheid. Voorbeeldfunctie voor de jeugd
Betrokkenheid:
Kinderen worden betrokken bij de aanplant en krijgen een gastles van de groenaannemer over bomen
Opschaalbaarheid:
Deze ontwikkeling is op elk schoolplein toe te passen.
39
2.05 Projectfiche Vergroenen en klimaatbestendig inrichten van privaat terrein Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global goals:
Steeds vaker hebben we te maken met extreme weersomstandigheden in ons land. In een snel tempo verdwijnen veel plant- en diersoorten en raken de levende systemen verstoord. Uit diverse onderzoeken blijkt dat vooral de toename van verharding negatieve effecten heeft op het welbevinden van mens, dier en natuur. Elke vierkante meter steen die vandaag wordt vervangen door groen helpt. Het water kan weer in de bodem zakken, de temperatuur in de stad wordt getemperd, fijnstof wordt afgevangen, insecten, amfibieën, vogels en kleine dieren vinden weer een leefgebied, het bodemleven verbetert en inwoners voelen zich prettiger en gezonder. Als gemeente willen het vergroenen en klimaatbestendig inrichten van tuinen stimuleren. Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk 2021
2030
Doelstellingen:
Bewoners inspireren en helpen om 10% van de tuinen zijn tuinen te vergroenen en klimaatbestendig ingericht klimaatbestendig inrichten. en vergroend door de stimuleringsmaatregelen.
Mijlpalen:
N.t.b.
Formele status:
In uitvoering (samenhang met fiche 3.10)
Middelen:
Jaarlijks € 15.000,00 vanuit budget Duurzaamheid.
2050 Meer dan de helft van alle tuinen in Harderwijk zijn vergroend en klimaatbestendig ingericht.
Impact:
Geen grootschalige toename biodiversiteit voor de gehele stad. Wel grote betrokkenheid. Draagt bij aan bewustwording en handelingsperspectief.
Betrokkenheid:
Iedere inwoner met een tuin.
Opschaalbaarheid:
In principe kan elke private ruimte klimaatbestendig worden ingericht.
40
worden
vergroend
en
2.06 Projectfiche Ecologisch maaibeheer Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
Veel plantsoenen, lanen en parken hebben een maaibeheer gericht op kort gras. Hierbij wordt 16 keer jaar gemaaid. Toch wordt in de gemeente Harderwijk al meer dan 20 jaar de helft van het gras ecologisch gemaaid. En dat wordt elk jaar meer. Ecologisch onderhoud is 1 tot 3 maal maaien en afvoeren. Elk jaar is de gemeente bezig om dit te verbeteren en te verfijnen. Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk 2021
2030
2050
Doelstellingen:
Meer dan de helft van het Meer dan 70% gras wordt ecologisch ecologisch beheerd. beheerd.
Mijlpalen:
N.t.b.
Formele status:
In uitvoering.
Middelen:
Uit beheermiddelen.
wordt Ecologisch maaibeheer is de norm, met uitzondering van sport- en speelplekken.
Impact:
Grootschalige toename biodiversiteit voor de gehele stad.
Betrokkenheid:
Bewoners informeren waarom we aan ecologisch maaibeheer doen.
Opschaalbaarheid:
Deze ontwikkeling is op meerdere plekken in en buiten de stad toe te passen.
41
2.07 Projectfiche Realisatie ecologische verbindingszones Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
Het ontbreken van ecologische verbindingen kan ertoe leiden dat bepaalde natuurgebieden met hun leefgemeenschappen geïsoleerd raken. (Dit wordt ook wel habitatfragmentatie genoemd). Het is normaal dat de omstandigheden in een leefgemeenschap niet altijd gelijk zijn. Wanneer een populatie in een slechte periode achteruitgaat, dan bestaat het risico dat een kritische ondergrens overschreden wordt waardoor een organisme verdwijnt. Doordat ecologische verbindingszones leefgemeenschappen met elkaar verbinden, dragen ze bij tot een groter draagvlak voor het voortbestaan van een soort. Uit de natuurvisie zal naar voren komen waar er behoefte bestaat aan ecologische verbindingszones. We zullen in samenspraak met beheer openbare ruimte onderzoeken waar de meekoppelkansen liggen bij reconstructies, en vervangingswerkzaamheden en daar een passende pilot voor starten. Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk 2021
2030
Doelstellingen:
Eerste gerealiseerde ecologische verbindingszone als pilot uitgevoerd.
Meerdere ecologische Is het de norm om daar waar kan verbindingszones op basis ecologische verbindingszones van inventarisaties integraal mee te nemen bij ontwikkelingen.
Mijlpalen:
Gerealiseerde pilot ultimo 2021
Formele status:
Planvorming.
Middelen:
● ●
2050
2021: Dotatie vanuit budget Duurzaamheid voor extra maatregelen tijdens bestaand werk €20.000,00 2022: Dotatie vanuit budget Duurzaamheid voor extra maatregelen tijdens bestaand werk €20.000,00
Impact:
Toename biodiversiteit en/of handhaving soorten door vergroting van de biotoop
Betrokkenheid:
Kansen voor bedrijven om mee te denken en mee te doen.
Opschaalbaarheid:
Deze ontwikkeling is op meerdere plekken in de stad toe te passen.
42
2.08 Projectfiche Tiny Forest Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
Met dit project werkt de gemeente met IVN samen om een tiny forest te creëren in Harderwijk. Een tiny forest is een dichtbegroeid, inheems bos, ongeveer ter grootte van een tennisbaan. Dit kleine bos wordt aangelegd en beheerd volgens de methode van Dr. Akira Miyawaki. Dit bos is niet alleen een prettige plek voor vlinders, vogels, bijen en kleine zoogdieren, maar ook voor mensen. Kinderen leren in het buitenlokaal over de Nederlandse natuur en buurtbewoners ontmoeten elkaar op een prettige en gezonde plek. Groepjes kinderen, de Tiny Forest Rangers, zijn een maand lang boswachter van hun eigen bos. Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk (beleidsadviseur/trainee duurzaamheid)
2021
2023
Doelstellingen:
Tiny forest is gecreëerd
Tiny forest kan voor zichzelf zorgen
Mijlpalen:
• •
Formele status:
Op zoek naar een school en locatie.
Middelen:
Het doorlopen van het duurzaamheidsbudget.
In gesprek met IVN Q1 2021 Startoverleg Q2 2021
stappenplan
en
de
realisatie
€23.789,00
benodigd,
uit
Impact:
Kleinschalige impact op biodiversiteit en klimaatadaptatie.
Betrokkenheid:
Grote betrokkenheid. Draagt bij aan de educatie over duurzaamheid en aan betrokkenheid van kinderen bij de pijler biodiversiteit. Kansen voor kinderen om mee te denken en mee te doen.
Opschaalbaarheid:
Deze ontwikkeling is op meerdere plekken in de stad toe te passen.
43
3.3 De Klimaatbestendige Stad Deze paragraaf bevat de projectfiches met een focus op de klimaatbestendige stad.
44
3.01 Projectfiche Acceptatiecriteria Wateroverlast Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
Beleid en Planvorming Klimaatadaptatie: We leggen vast wat de gevolgen zijn van een klimaatbui (welke eens in de 100 jaar valt) en stellen een maatregelenplan op voor de gebieden die hier niet aan voldoen (uitvoeringsplan aanpak knelpunten). Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk (beleidsadviseur klimaatadaptatie).
2021
2022
Vanaf 2022
Doelstellingen:
Bestuurlijke besluitvorming
Uitvoeringsplan aanpak knelpunten Uitvoeren uitvoeringsplan vastgesteld aanpak knelpunten
Mijlpalen:
In 2021 stellen we de acceptatiecriteria vast, waarna we doorpakken en in 2022 een uitvoeringsplan hebben voor de aanpak van de grootste knelpunten.
Formele status:
Ambtelijk voorstel in wording.
Middelen:
Ambtelijke uren.
Impact:
De impact zit vooral in het gestructureerd en goed onderbouwd aanpakken van knelpunten en daarmee ongewenste situaties door wateroverlast beperken/voorkomen.
Betrokkenheid:
De gemeenteraad vertegenwoordigt de bewoners van de gemeente en maakt keuzes voor de acceptatiecriteria.
Opschaalbaarheid:
Eenzelfde aanpak kan ook binnen de andere gemeentes van Meerinzicht gebruikt worden. Een soortgelijke aanpak kan ook gebruikt worden voor het scheppen van duidelijkheid wat klimaatbestendig is m.b.t. de thema’s Hitte en Droogte
45
3.02 Projectfiche Uitvoeringsplan aanpak knelpunten wateroverlast Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
Harderwijk zijn we samen-Uitvoering: Afhankelijk van de nog vast te stellen Wateroverlast acceptatiecriteria zijn er locaties in het bebouwd gebied die onvoldoende robuust zijn tegen extreme neerslag. Er is geen eenvoudige oplossing. Oplossingsrichtingen om wateroverlast te beperken kunnen bestaan uit fysieke aanpassingen van de stedelijke watersystemen, bovengrondse herinrichting van de openbare ruimte en/of maatregelen op privaat terrein. Ook zijn er oplossingsrichtingen denkbaar waarmee de gevolgen van wateroverlast worden beperkt. Per locatie worden de verschillende oplossingsrichtingen met bijbehorende investeringsramingen uitgewerkt. Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk 2021
Vanaf 2022
2050
Doelstellingen:
Handelingsperspectief met Urgente locaties Gemeente Harderwijk kostenraming per locatie in kaart aanpakken, bij voorkeur in klimaatbestendig. gebracht en besluit over samenloop met andere prioriteitenlijst. ruimtelijke projecten.
is
Mijlpalen:
Eerst moeten de wateroverlast acceptatiecriteria (fiche 3.01), de beslisboom verwerken hemelwater (fiche 3.03) en de gidsprincipes (fiche 3.04) worden vastgesteld.
Formele status:
Projectplan moet nog gemaakt worden.
Middelen:
Raming 2021/2022: €15.000,00/€15.000,00 externe advieskosten. Dekking uit kostenplaats 76060a.
Impact:
Er zijn locaties waar extreme neerslag kan leiden tot tijdelijke en lokale ontwrichting van de normale gang van zaken en/of materiële schade. NB: de activiteit betreft een studie en nog niet het daadwerkelijk wegnemen van knelpunten.
Betrokkenheid:
Klimaatdialogen met de samenleving
Opschaalbaarheid:
Ontwikkelde oplossingsrichtingen kunnen elders ingezet worden.
46
3.03 Projectfiche Beslisboom verwerken hemelwater Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
Beleid en Planvorming Klimaatadaptatie: Een van de hoofdprincipes van de pijler klimaatadaptatie is het vergroten van de sponswerking van de bodem. De beslisboom verwerken hemelwater biedt -op basis van diverse omgeving specifieke kenmerken- een gebiedsgericht afwegingskader. Dit heeft betrekking op de lokale verwerking van hemelwater en in welke verhouding (particulier gebied, openbaar gebied en/of oppervlaktewater). Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk 2021
2022
Vanaf 2022
Doelstellingen:
Vertaling naar wijkgerichte gidsprincipes voor klimaatbestendige leefomgeving.
Vertaling gidsprincipes voor klimaatbestendige leefomgeving naar Straat van de toekomst (integrale afweging).
Straat van de Toekomst vormt leidraad voor gebiedsreconstructies (inbreidingen).
Mijlpalen:
Medio 2022 integratie in Straat van de toekomst.
Formele status:
Het document is 100% gereed en wordt onderdeel (bijlage) van gidsprincipes klimaatrobuuste inrichting (fiche 3.04) .
Middelen:
Projecturen.
Impact:
De impact zit vooral in een gestructureerde en goed onderbouwde gebiedsanalyse. Dit biedt basisinformatie voor de gidsprincipes voor een klimaatbestendige leefomgeving (zie ander fiche).
Betrokkenheid:
De gemeenteraad vertegenwoordigt de inwoners van de gemeente en stelt de beslisboom vast als afwegingskader voor fysieke maatregelen en stimuleringsregelingen.
Opschaalbaarheid:
De beslisboom is gebiedsgericht opgesteld voor het gehele bebouwde gebied van de gemeente.
47
3.04 Projectfiche Gidsprincipes voor een klimaatrobuuste inrichting Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
Onderzoek - De basis op orde: Gemeente Harderwijk is een relatief compacte gemeente en loopt met de huidige uitbreidingsplannen tegen haar grenzen aan. Toekomstige ontwikkelingen zullen meer en meer in bestaande bebouwd gebied gaan plaatsvinden. In die bestaande gebieden is in meer of mindere mate sprake van locaties die kwetsbaar zijn voor extreem weer. In dit project worden algemene gidsprincipes voor een klimaatrobuuste inrichting opgesteld die vervolgens per deelgebied worden toegepast. Afhankelijk van de lokale omstandigheden worden deze vertaald naar meerdere ruimtelijke oplossingsrichtingen om de situatie meer klimaatrobuust te maken. Deze varianten kunnen vervolgens bij het Uitvoeringsplan aanpak knelpunten wateroverlast (fiche 3.02) en de Straat van de Toekomst (fiche 0.08) worden betrokken. Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk 2020
2021
2022
Doelstellingen:
Uitbesteding adviesbureau.
extern Gidsprincipes gereed.
Gidsprincipes vertaald naar Straat van de Toekomst.
Mijlpalen:
Gidsprincipes zijn in Q3 2021 bruikbaar om te betrekken bij de Straat van de Toekomst.
Formele status:
Uitvoering van opdracht is 50% gereed.
Middelen:
2020: €30.000,00 (te dekken vanuit kostenplaats 76041).
Impact:
Bij nieuwbouw en herinrichting van de leefomgeving is vooraf duidelijk aan welke eisen voldaan moeten worden om een klimaatrobuust plan neer te leggen. Ontwikkelaars lopen niet meer achteraf tegen eventuele meerkosten of (technische) problemen aan en klimaatrobuustheid van het plan wordt gewaarborgd.
Betrokkenheid:
Bewoners kunnen mee ontwerpen.
Opschaalbaarheid:
Gidsprincipes lenen zich bij uitstek voor goede opschaalbaarheid.
48
3.05 Projectfiche Waterbalans Stedelijk Gebied Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
Onderzoek - De basis op orde: Een model voor de waterbalans voor grondwater, hemelwater, oppervlaktewater en verdamping, biedt een theoretisch instrument om de mate van sponswerking van de het stedelijk gebied te kunnen bepalen maar ook welke factoren daarbij een rol spelen. Het kan gebruikt worden om trends in kaart te brengen en te kunnen voorspellen/monitoren wat de effecten zijn van maatregelen op het gebied van wateroverlast en droogte. Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk 2022
2023
2050
Doelstellingen:
Aanbesteden extern adviesbureau. Concept model gereed en 40% van de jaarneerslag die Opzet model en benodigde gekalibreerd (nulmeting). op het stedelijk gebied valt, informatie vergaren. wordt lokaal vastgehouden.
Mijlpalen:
Instrument is betrouwbaar en representatief genoeg om voortgang van een aantal doelen op het gebied van klimaatadaptatie te kunnen monitoren.
Formele status:
Projectplan moet nog gemaakt worden
Middelen:
2022: €50.000,00. Daarna €5.000,00 per jaar structureel. Hiervoor is deels geen dekking. Voor de componenten afvalwater, hemelwater en grondwater zou het gedekt kunnen worden vanuit ZAP (niet voor oppervlaktewater).
Impact:
Geen directe zichtbare impact. De impact zit er in dat het de theoretische opgave bepaalt (nulmeting) en inzicht biedt welke parameters van belang zijn en aan welke knoppen we wel/niet moeten/kunnen gaan draaien. Het kan gebruikt worden om de voortgang van doelbereik te kunnen voorspellen/monitoren.
Betrokkenheid:
Waterschap Vallei en Veluwe.
Opschaalbaarheid:
Nog te bepalen is op welk schaalniveau en korrelgrootte de waterbalansen opgesteld moeten worden. De eerste gedachte gaat uit naar de stroomgebiedbenadering (er zijn ca. acht ‘kunstmatige’ stroomgebieden in Harderwijk).
49
3.06 Projectfiche Gemeentelijk Hitteplan (bestuurlijke toezegging) Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
Harderwijk zijn we samen-Uitvoering: De GGD Noord Oost Gelderland heeft van de zeven gemeenten van werkregio Noord Veluwe Water en Klimaatadaptatie opdracht gekregen om lokale hitteplannen op te gaan stellen. In eerste instantie ligt de focus van het lokale hitteplan op Zorg en Welzijn (bescherming kwetsbare groepen). Initiatiefnemer: Gemeenteraad (naar aanleiding van motie hittestress 2017).
2021
Vanaf 2022
Doelstellingen:
Casco hitteplan gereed.
Implementatie en daarna jaarlijkse evaluatie en aanpassing.
Mijlpalen:
Uiterlijk Q2 2021 vaststelling casco hitteplan Gemeente Harderwijk.
Formele status:
100% gereed. Besluitvormingsprocedure is in gang gezet.
Middelen:
Externe dekking (budget werkregio Noordveluwe Water en Klimaatadaptatie); 2021 inrichting en jaarlijkse evaluatie nazorg €3.000,00 per jaar uit budget Duurzaamheid.
Impact:
In het lokale hitteplan staat de rolverdeling van de verschillende instanties beschreven en is voor iedere partij duidelijk welke acties er uitgevoerd moeten worden bij een (voor)waarschuwing.
Betrokkenheid:
Het lokale hitteplan brengt alle relevante stakeholders en lokale netwerken in kaart en brengt sleutelfiguren met elkaar in verbinding (ook intern bij de gemeente). Hiermee kan de proactieve bescherming van kwetsbare groepen en individuen tegen de risico’s van oververhitting op een hoger plan gebracht worden.
Opschaalbaarheid:
Het lokale hitteplan van Harderwijk gaat als voorbeeld dienen voor zes andere gemeenten in de regio.
50
3.07 Projectfiche Klimaatbestendig Triasplein Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
Harderwijk zijn we samen-Uitvoering: De afgelopen jaren ervaren omwonenden langs de sprengkop en singel Waterplaspad (richting Triasplein) langdurig last van overmatige blauwalg vorming. Blauwalg ontstaat makkelijk in water dat ecologisch niet in balans is: nutriëntrijk ondiep water dat niet/matig ververst wordt en tijdens een warme periode makkelijk kan opwarmen. Het Triasplein zelf is een sterk versteend plein dat tijdens hittegolven kan veranderen in een hitte eiland. De gootvormige betonnen watergangen vormen een ‘ecologische woestijn’. Door een groenere en natuurvriendelijke inrichting van het Triasplein wordt de hitte eiland vorming beperkt en kan de waterkwaliteit verbeteren door gunstige ecologische omstandigheden. Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk 2021
2022
Doelstellingen:
Schetsontwerp met principes en raming. Besluitvorming Analyse van verwachte beperkingen, vorming over uitvoering. hitte eiland en blauwalg. Afgestemd met omgeving en waterschap.
Mijlpalen:
N.t.b.
Formele status:
Studie is in uitvoering door extern adviesbureau.
Middelen:
Ontwerpfase ca. €10.000,00, dekking vanuit kostenplaats 24020.
2050 Gemeente Harderwijk klimaatrobuust.
is
Impact:
Verbetering lokale waterkwaliteit en kwaliteit van de leefomgeving
Betrokkenheid:
Herinrichting wordt afgestemd met omgeving (in eerste instantie via wijkplatform. Waterbeheerder (waterschap Vallei en Veluwe) is vanaf begin betrokken en brengt ecologische kennis in.
Opschaalbaarheid:
Deze combinatie van knelpunten is uniek in Harderwijk.
51
3.08 Projectfiche Van plat dak naar groen dak Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
Harderwijk zijn we samen-Uitvoering: Alleen al de platte daken op de bedrijventerreinen hebben een gezamenlijke omvang van 60 ha. Daarnaast zijn er nog vele platte daken op woningen te vinden. Al deze daken kunnen omgevormd worden naar een groen dak, waarop ruimte is om water langer vast te houden, waar kruiden en bloemenmengsels kunnen bloeien en waar insecten kunnen gedijen. Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk 2022
2030
2050
Doelstellingen:
Drie van de bestaande platte daken op het bedrijventerrein zijn vergroend.
2% van de platte daken op 30% van de platte daken op bedrijventerreinen is vergroend. bedrijventerreinen is Realisatie van minimaal 1 groenblauw vergroend. dak op gemeentelijk object.
Mijlpalen:
Gemeentelijk object met groenblauw dak (voorbeeldfunctie).
Formele status:
Projectplan moet nog gemaakt worden. Mogelijk dat de stimuleringsregeling leidt tot aanvragen voor het vergroenen van bestaande platte daken op bedrijventerrein.
Middelen:
NNB, mogelijk te financieren vanuit de stimuleringsregeling klimaatadaptieve maatregelen (behoudens groenblauw dak op gemeentelijk vastgoed).
Impact:
Groene daken leveren voordelen op voor het gebouw zelf (langere levensduur dak, extra isolatie etc.), dragen bij aan een gezonde leefomgeving en bieden ruimte voor insecten en vogels.
Betrokkenheid:
Iedereen kan meedoen, inwoners, organisaties, etc. en wij als gemeente zelf.
Opschaalbaarheid:
Van het eerste platte dak dat omgevormd wordt, naar alleen nog maar groene platte daken.
52
3.10 Projectfiche Stimuleringsregeling klimaatadaptieve maatregelen privaat Levert bijdrage aan Pijlers:
Global Goals:
Harderwijk zijn we samen-Uitvoering: De subsidieregeling regenton 2020 wordt in 2021 opgevolgd door een ‘verbrede’ stimuleringsregeling voor klimaatadaptatie maatregelen op privaat terrein. De regeling is tot stand gekomen door samenwerking in regionaal verband waarbij Loket Veluwe Duurzaam een belangrijke rol krijgt bij de informatievoorziening en advisering van geïnteresseerden. Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk 2021
2022
2050
Doelstellingen:
Subsidieplafond eind Bij positief oktober bereikt. resultaat evaluatie: continuering.
Mijlpalen:
Start uitvoering uiterlijk 1-3-2021. Evaluatie Q4 2021.
Formele status:
Subsidieregeling is in uitvoering.
Middelen:
● ● ●
De verwerkingscapaciteit van de private en openbare ruimte voor extreme neerslag is 60 mm per uur zonder grootschalige schade. Meer dan 40% van de jaarneerslag infiltreert lokaal.
2021: subsidieplafond €100.000,00 Dekking: €40.000,00 (kpl 77147); €30.000,00 (kpl 76025); €10.000,00 (kpl 24020) en €20.000,00 vanuit ontvlechting bijdrage (waterschap Vallei en Veluwe. Bij voortzetting in 2022 en daaropvolgende jaren is dekking nog niet bekend.
Impact:
Impact is afhankelijk van bereikte schaal. Om op gemeentelijk niveau impact voor de klimaatadaptatiedoelen te bereiken zal de regeling meerdere jaren gecontinueerd moeten worden en met een hoger subsidieplafond
Betrokkenheid:
Aanvragers hebben met deze regeling de keuze uit verschillende maatregelen die klimaatadaptief zijn en/of de omstandigheden verbeteren voor meer biodiversiteit
Opschaalbaarheid:
Afhankelijk van het subsidieplafond is de maatregel eenvoudig opschaalbaar.
53
3.11 Projectfiche Klimaateffectatlas Gemeente Harderwijk Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
Onderzoek - De basis op orde: In 2017 zijn plattegronden voor hittestress gemaakt. In 2019 is de stresstest light voor de manifestregio Vallei en Veluwe gereedgekomen. In samenwerking met gemeenten Ermelo en Putten is in 2020 gewerkt aan een verdiepingsslag voor de stresstestkaart wateroverlast. Ook zijn relevante hittekaarten toegevoegd (aantal warme nachten en afstand tot koelte-eiland). Tenslotte zijn de vitale functies en locaties met kwetsbare groepen geïnventariseerd. Door al deze kaarten te bundelen in een digitale atlas kunnen op basis van analyses compacte en overzichtelijke themakaarten worden gemaakt. Daarin wordt zichtbaar welke locaties en gebieden kwetsbaar zijn voor extreem weer en of er zich vitale functies en/of kwetsbare groepen bevinden. Deze themakaarten kunnen betrokken worden bij de afstemming tussen het gemeentebestuur en de omgeving over risicobeheersing en klimaatopgaven. Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk Q1 2021
Q3 2021
2050
Doelstellingen:
Q1 Kwetsbaarheden in kaart Openbare bijeenkomst Knelpunten uit de themakaarten zijn gebracht en vertaald naar voor geïnteresseerden aangepakt. De gemeente is themakaarten (intern). en raadsleden. klimaatrobuust t.a.v. wateroverlast en hitte.
Mijlpalen:
Q1 2021 - Kwetsbaarheden in kaart gebracht en vertaald naar themakaarten Q2 2021 - Vrijgave voor digitale publicatie klimaateffectatlas Gemeente Harderwijk
Formele status:
De klimaateffect kaarten zijn 100% gereed (m.u.v. droogte) en worden betrokken bij de gidsprincipes voor een klimaatbestendige inrichting (fiche 3.04) en de stadsatlas die in de maak is voor de gemeentelijke omgevingsvisie. In deze atlas worden ook thematische overzichtskaarten opgenomen waaronder een kaart met de knelpuntlocaties voor klimaatverandering.
Middelen:
2020: Onderzoek (stresstesten), dekking vanuit GRP (kostenplaats 76040) 2021: Gemeentelijke klimaateffectatlas uit ambtelijke uren.
Impact:
De atlas is onmisbaar om overzicht te krijgen en prioriteiten te bepalen.
Betrokkenheid:
De kaarten zijn technisch van aard en geven feiten weer op basis van de laatste wetenschappelijke inzichten.
Opschaalbaarheid:
Het is eerder omgekeerd. Eerst zijn landelijke en regionale klimaateffectatlassen opgesteld met een globaal beeld. Bij de gidsprincipes (fiche 3.04) wordt ingezoomd tot een analyse op wijk- en straatniveau en de vertaling gemaakt naar oplossingsrichtingen die mogelijk opschaalbaar zijn naar andere wijken
54
3.12 Projectfiche Regionale Aanpak Droogte Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
Externe Ontwikkeling: We weten nog niet goed hoe erg de effecten van droogte zijn. We weten al wel dat de effecten van droogte gemeentegrens overschrijdend zijn en datzelfde geldt voor eventuele maatregelen. Een regionaal onderzoek naar de effecten van droogte is een van de speerpunten van het Regionaal Adaptatieplan Vallei en Veluwe (RAP): speerpuntprojecten Waterbeschikbaarheidsstrategie en Duurzaam grondwatersysteem. Initiatiefnemer: Projectgroep RAP. 2021
2022
Vanaf 2022
Doelstellingen:
Studie en vertaling naar regionale Oplevering resultaat. Vertaling naar uitvoeringsprogramma’s opgaven en maatregelen. van deelnemende gemeenten.
Mijlpalen:
Regionaal Adaptatie Plan (Ruimtelijke Adaptatie) is bekrachtigd tijdens regionale klimaattop 4 december 2020.
Formele status:
Dit is een externe ontwikkeling waar gemeente Harderwijk bij betrokken is, maar niet actief participeert
Middelen:
Externe dekking tot en met 2022 (budget werkregio Noord Veluwe Water en Klimaatadaptatie).
Impact:
Droogte is het klimaateffect die potentieel fors ontwrichtend kan zijn. Denk aan onomkeerbaar verlies van natuurwaarden, grote natuurbranden en continuïteit van drinkwatervoorziening.
Betrokkenheid:
De gemeenteraad vertegenwoordigt de bewoners van de gemeente en wordt betrokken bij keuzes voor bovengemeentelijke maatregelen in het algemeen belang.
Opschaalbaarheid:
De aanpak dient in de toekomst periodiek te worden herzien. Opschaalbaarheid is niet van toepassing.
55
3.13 Gebiedsgerichte aanpak natuurbrandbeheersing Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
Externe Ontwikkeling: Hoewel het zwaartepunt ligt bij de portefeuille Veiligheid is dit een relevante ontwikkeling voor klimaatadaptatie. Tussen de provincie Gelderland en de VNOG en VGGM is een intentieverklaring ondertekend voor een gebiedsgerichte aanpak natuurbrandbeheersing met als doel de kans op onbeheersbare natuurbranden en de effecten ervan op termijn te verkleinen. De noodzaak hiervoor wordt mede gelet op de klimaatontwikkelingen steeds belangrijker. Hierbij is het van belang het gesprek te voeren met de volgende risico-houdende functies in de natuurgebieden: natuurbeheer, infra, recreatie, zorg, wonen/werken. Doel van het plan is om in gezamenlijkheid met de verantwoordelijke overheden te komen tot een maatschappelijk verantwoord risico. Er wordt overigens niet gewacht tot de gebiedsgerichte aanpak gereed is. Maatregelen worden uitgewerkt voor de locaties Sonnevanck, vakantieparken en hoogspanningslijn. Initiatiefnemer: Veiligheidsregio Noord en Oost-Veluwe Q4 2021
Vanaf 2022
2050
Doelstellingen:
Vaststelling Gebiedsgerichte Realisatie maatregelen; Geleidelijke Gemeente Harderwijk aanpak natuurbrandbeheersing. omvorming (7-15 jaar)! is klimaatrobuust.
Mijlpalen:
Vaststelling gebiedsgerichte aanpak.
Formele status:
Dit is een externe ontwikkeling waar gemeente Harderwijk bij betrokken is, maar niet de regie heeft.
Middelen:
Bepaalde maatregelen zoals geleidelijke omvorming van naald- naar loofbos kunnen worden gedekt van reguliere beheer budgetten. Dekking voor ander type maatregelen is nog n.t.b.
Impact:
Oncontroleerbare natuurbranden kunnen een grote impact hebben op natuur, infrastructuur, nutsvoorzieningen, zorg, recreatie(parken) en economie (toerisme).
Betrokkenheid:
Afstemming met belanghebbenden in de risicogebieden vormt een belangrijk element in de aanpak (in wording).
Opschaalbaarheid:
De aanpak dient in de toekomst periodiek te worden herzien. Opschaalbaarheid is niet van toepassing.
56
3.4 De Energieke Stad Deze paragraaf bevat de projectfiches met een focus op de energieke stad.
57
4.06 Projectfiche Energieneutraal Zwembad Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
De gemeenteraad heeft januari 2019 ingestemd met het bouwen van een energieneutraal zwembad. Het nieuwe zwembad zal als een van de eerste zwembaden in Nederland compleet energieneutraal worden gerealiseerd. Hiertoe wordt een zeer energie-arm gebouw gerealiseerd met zonnepanelen op het dak. Om 100% energieneutraal te zijn, zal tevens op een nog nader te bepalen locatie een zonneveld worden gerealiseerd. Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk
2021
2023
Doelstellingen:
Zwembad circulaire slopen (zie projectfiche).
Opleveren energieneutraal zwembad.
Mijlpalen:
2021 Start circulaire sloop bestaande zwembad 2022 Start bouw nieuw zwembad 2022 Start bouw grondgebonden zonnepark Realisatie Energieneutraal zwembad
Formele status:
Lopend proces.
Middelen:
Projectfinanciering Inzet van medewerker duurzaamheid
Impact:
Het zwembad is energieneutraal straks door de energievraag te verlagen en duurzame energie op te wekken. Bij de sloop van het oude zwembad en de nieuwbouw is aandacht voor circulariteit. Met het verduurzamen van haar eigen vastgoed geeft de gemeente invulling aan haar voorbeeldfunctie.
Betrokkenheid:
Het is een gemeentelijk project waarbij met de gebruikers en andere belanghebbenden afstemming plaatsvindt.
Opschaalbaarheid:
Met de opgedane ervaring kan ook ander vastgoed van de gemeente worden verduurzaamd. Verder kan dit duurzame zwembad ter inspiratie dienen voor andere -te bouwen- zwembaden in Nederland.
58
4.07 Projectfiche Energieneutraal Havenkantoor Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
De Gemeente Harderwijk gaat een nieuw Havenkantoor bouwen. Dit gebouw moet energieneutraal worden. In de aanbesteding zijn eisen opgenomen om het Havenkantoor duurzaam te bouwen. Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk
2021 Doelstellingen: Mijlpalen: Formele status: Middelen:
Realisatie havenkantoor. ● ●
Q4 2020 bouw Havenkantoor 2021 Realisatie Havenkantoor
Lopend proces. ● ●
Projectfinanciering Inzet van medewerker duurzaamheid
Impact:
Met het bouwen van een energieneutraal havenkantoor, gaat de gemeente verder dan de wettelijke verplichting voor nieuwbouw. Hiermee geeft de gemeente invulling aan haar voorbeeldfunctie.
Betrokkenheid:
Het is een gemeentelijk project waarbij met de gebruikers en andere belanghebbenden afstemming plaatsvindt.
Opschaalbaarheid:
Dit project is een voorbeeld van hoe energieneutraal kan worden gebouwd. We willen anderen daar mee inspireren.
59
4.08 Projectfiche Duurzaam Meerjarenonderhoudsplan (DMOP) vastgoed Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
De gemeente heeft in 2020 voor al haar vastgoed energiescans laten uitvoeren. Op basis van de resultaten wordt nu een duurzaam meerjarenonderhoudsplan (DMOP) vastgoed opgesteld. Met dit plan gaan we ons vastgoed de komende jaren verduurzamen, door alle maatregelen met een terugverdientijd van 7 jaar uit te voeren. Hiermee zal de gemeente ook voldoen aan de wettelijke verplichtingen rondom energiezuinigheid. (Kantoorpanden minimaal label C in 2023). Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk
Doelstellingen: Mijlpalen: Formele status: Middelen:
2021
2023
Eerste gebouwen verduurzamen.
Alle Kantoorpanden minimaal label C.
● ●
2021 Opstellen DMOP 2021 Eerste gebouwen verduurzamen volgens het DMOP
Lopend proces. ● ● ●
Projectfinanciering voor de maatregelen 2021: €50.000,00 voor de ontwikkeling van het DMOP (externe inhuur) Inzet van medewerker duurzaamheid
Impact:
Door de maatregelen daalt de energievraag en wordt meer duurzame energie opgewekt. Hiermee wordt de CO2-uitstoot verlaagd. Met het verduurzamen van haar eigen vastgoed geeft de gemeente invulling aan haar voorbeeldfunctie.
Betrokkenheid:
Het is een gemeentelijk project.
Opschaalbaarheid:
Met de opgedane ervaring gaan we steeds meer vastgoedobjecten verduurzamen.
60
4.09 Projectfiche Energiescans scholen Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
De gemeenteraad heeft op 7 november 2019 het amendement “Elke school een zonnepaneel” aangenomen. Hierin wordt het college verzocht om aan de slag te gaan met het verduurzamen van de onderwijshuisvesting. In overleg met het onderwijs wordt eerst in kaart gebracht wat de stand van zaken is door energiescans uit te voeren. Deze energiescans maken onderdeel uit van de actualisatie van het IHP (Integraal HuisvestingsPlan). Daarnaast worden aan de energiescans educatieve activiteiten verbonden om daarmee leerlingen, ouders en onderwijspersoneel breed te betrekken bij de energietransitie. Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk
Doelstellingen: Mijlpalen:
Formele status: Middelen:
2021
2022
Duurzaamheidsmaatregelen per onderwijsgebouw inzichtelijk.
Ondersteuning bij het treffen van maatregelen.
● ● ●
2021 Uitvoeren energiescans onderwijsgebouwen 2021 Resultaten energiescans Scholen realiseren voorgestelde maatregelen
Lopend proces ● ● ●
2021: €40.000,00 (budget Duurzaamheid) Project wordt uitgevoerd door medewerker onderwijs Medewerker duurzaamheid adviseert als nodig
Impact:
Het project geeft inzicht in de mogelijkheden om onderwijshuisvesting te verduurzamen. De gemeente gaat sturen op de realisatie van de geadviseerde maatregelen. Daarmee wordt bijgedragen aan energiebesparing en -opwek.
Betrokkenheid:
Het project wordt samen uitgevoerd met het onderwijs.
Opschaalbaarheid:
De energiescans moeten een vervolg krijgen door de onderwijsgebouwen daadwerkelijk te verduurzamen. Hier zijn de scholen verantwoordelijk voor, gemeente kan dit ondersteunen.
61
4.10 Projectfiche Pilot zelfvoorzienende Tiny Houses Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
De gemeenteraad heeft op 1 november 2018 ingestemd met de pilot om drie zelfvoorzienend tiny houses aan het Rappad mogelijk te maken. Met deze pilot wordt een plek geboden aan mensen die met een zo klein mogelijke ecologische voetafdruk willen leven. Daarnaast doet de gemeente ervaring op met tiny houses en zelfvoorzienend wonen. Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk
Doelstellingen: Mijlpalen:
Formele status: Middelen:
2021
2024
Realisatie pilot.
Besluit verlenging pilot met 5 jaar.
● ● ● ● ●
2020 Realisatie twee tiny house en het gezamenlijke schuurtje Q2 2021 Plaatsing derde tiny house/ feestelijke opening 2021-2024 Evalueren Q3 2024 Besluit verlenging pilot Rappad Q4 2029 Einde pilot
Lopend proces. ● ●
Projectfinanciering budget tiny houses Rappad Inzet van medewerker duurzaamheid
Impact:
Het gaat om een pilot met drie tiny houses. Wel geeft de gemeente ruimte aan pioniers die duurzaam leven.
Betrokkenheid:
Het initiatief is van de gemeente maar de deelnemers moet zelf hun woning bouwen en de omgeving inrichten.
Opschaalbaarheid:
De gemeente doet ervaring op met tiny houses en zelfvoorzienend leven. Dit helpt bij een eventueel nieuw project met tiny houses in de toekomst. Daarnaast is het een voorbeeld voor andere gemeenten.
62
4.11 Projectfiche Nieuwbouw de Roef Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
De gemeente Harderwijk gaat het wijkcentrum slopen en nieuwbouw plegen. Het nieuwe wijkcentrum wordt energieneutraal. Ook wordt onderzocht of het mogelijk is om andere duurzaamheidseisen mee te nemen (circulariteit, biodiversiteit, klimaatbestendigheid). Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk
2021 Doelstellingen:
Mijlpalen:
Formele status: Middelen:
2022
Andere duurzaamheidsmaatregelen naast energieneutraal Realisatie nieuwbouw meenemen in ontwerpen. ‘de Roef’ ● ● ●
Q3 2021 Start sloop bestaande gebouw ‘de Roef’ Q4 2021 Start bouw nieuwbouw 'de Roef’ 2022 Realisatie nieuwbouw ‘de Roef’
Lopend proces. ● ●
Maatregelen energieneutraal vanuit projectfinanciering, voor andere maatregelen afstemming nog nodig. Mogelijk budget Duurzaamheid. Inzet van medewerker duurzaamheid
Impact:
Met het slopen en nieuwbouw van ‘de Roef’ wordt de energievraag verlaagd en duurzame energie opgewekt. Met het verduurzamen van haar eigen vastgoed geeft de gemeente invulling aan haar voorbeeldfunctie.
Betrokkenheid:
Het is een gemeentelijk project waarbij met de gebruikers en andere belanghebbende afstemming plaatsvindt.
Opschaalbaarheid:
Met de opgedane ervaring gaan we steeds meer vastgoedobjecten energieneutraal maken en verder verduurzamen.
63
4.12 Projectfiche Stimuleringsinstrument Lorentz III Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
Om nieuw te vestigen bedrijven op Lorentz III te stimuleren extra duurzaamheidsmaatregelen te nemen bij de bouw van een nieuw bedrijfspand heeft de gemeente Harderwijk een duurzaamheidssubsidie. Deze subsidie loopt af op 3112-2021 (of eerder als het subsidieplafond is bereikt.). Voor het bedrijventerrein Lorentz III is een bestemmingsreserve beschikbaar om duurzaamheid te stimuleren op Lorentz III. In dit project wordt gezocht naar een stimuleringsinstrument waarbij alle pijlers van de duurzaamheisvisie worden gestimuleerd. Dit instrument moet dan ook opgezet worden om in 2022 te kunnen gebruiken. Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk
2021 Doelstellingen:
Mijlpalen:
Formele status: Middelen:
Een stimuleringsinstrument opzetten als opvolger van de duurzaamheidssubsidie Lorentz III.
● ● ●
Q1 2021 Keuze maken welk stimuleringsinstrument. 2021 Opzetten gekozen stimuleringsinstrument. 2021 Vaststelling stimuleringsinstrument en geld beschikbaar stellen uit de bestemmingsreserve ‘Lorentz III’.
Lopend proces ● ●
Bestemmingsreserve Lorentz III duurzaamheid Inzet van medewerker duurzaamheid
Impact:
Het instrument moet uiteindelijk helpen het bedrijventerrein duurzamer te maken. De gemeente vraagt hiermee bedrijven op Lorentz III een extra stap te doen op het gebied van duurzaamheid boven de wettelijke verplichting.
Betrokkenheid:
Het is een intern project van de gemeente.
Opschaalbaarheid:
Afhankelijk van de keuze voor het stimuleringsinstrument en mogelijke budgetten kan het voor andere bedrijventerreinen ingezet worden.
64
4.13 Projectfiche CO2-prestatieladder Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
De gemeente Harderwijk is in 2019 gecertificeerd op trede 3 van de CO2 prestatieladder. Om het certificaat te behouden wordt elk jaar rond mei een controle audit gedaan. Tijdens deze audit wordt bekeken of alles is gedaan wat nodig is binnen de voorschriften voor het behoud van de certificering. Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk
Doelstellingen: Mijlpalen:
Formele status: Middelen:
2021
2022
Certificering behouden
Certificering voor trede 4
● ● ● ● ●
Q1 2021 opstellen nieuwe footprint, Q2 2021 controle audit Q3 2021 opstellen halfjaarlijkse footprint Q4 2021 besluiten doorzetten CO2-prestatieladder/ naar een hoger trede 2022 Gecertificeerd trede 4
Lopend proces. ● ● ●
2021: €10.000,00 (budget energieke stad) 2022: €10.000,00 (budget energieke stad) Inzet van medewerker duurzaamheid, stadsbedrijf, communicatie, inkoop vastgoed en projectleider.
Impact:
De CO2 prestatieladder helpt de gemeente om de impact van haar eigen bedrijfsvoering zo laag mogelijk te houden. Dit draagt bij aan de gemeentelijke CO2-doelstellingen en geeft uiting aan haar voorbeeldfunctie.
Betrokkenheid:
Helpt intern duurzaamheid meer in de bedrijfsvoering te krijgen.
Opschaalbaarheid:
We willen doorgroeien naar een hogere trede voor de gemeentelijke organisatie. Daarnaast willen we ook andere organisaties binnen de gemeente enthousiasmeren voor deze tool.
65
4.14 Projectfiche Opstellen regionale samenwerkingsagenda Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
De Noord-Veluwse gemeenten werken met elkaar samen op het gebied van duurzaamheid. Per 1 januari 2018 is deze samenwerking vormgegeven in een samenwerkingsagenda voor twee jaar. Het opgestelde werkplan 2019-2020 is naar tevredenheid uitgevoerd. De betrokken ambtelijke organisaties wisselen informatie met elkaar uit over voorgenomen aanpakken, veranderende inzichten en een effectieve uitvoering. Er is behoefte om samen verder te werken. De ambities en de uitdagingen blijven namelijk groot en complex. Veel projecten zijn gelijksoortig wat in samenwerking tot efficiencyvoordeel leidt. Ook is het sterk om gezamenlijk een werkwijze te communiceren. Initiatiefnemer: Gastheergemeente Oldebroek
2021 Doelstellingen:
Vaststellen uitvoeringsplan; Start uitvoering.
Mijlpalen:
• • •
Formele status:
Samenwerking
Middelen:
●
Q1 2021 Opstellen DVO Q2 2021 Voorstellen college Q3 2021 Start uitvoering
2021/2022 €65.000,00 vanuit SNV gelden.
Impact:
Efficiëntie voordelen t.o.v. individuele uitvoering lokaal beleid.
Samenwerking:
7 Noord Veluwse gemeenten
Opschaalbaarheid:
Verschillende projecten kunnen gezamenlijk worden uitgevoerd.
66
4.15 Projectfiche Duurzaam sportpark Strokel Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
De gemeente Harderwijk is eigenaar van het sportpark Strokel en heeft als huurders o.a. de voetbalvereniging VVOG, de atletiekvereniging Athlos, de wielervereniging Noord-Veluwe, Survivalrun vereniging Harderwijk en tennisvereniging Strokel. Sportpark Strokel zou een bijdrage kunnen leveren aan de realisatie van de doelstellingen van de gemeente als het gaat om het terugdringen van de CO2 uitstoot. Hiertoe wil het park onder leiding van initiatiefnemer Atletiekvereniging Athlos een onderzoek laten uitvoeren naar de mogelijkheden om het sportpark volledig vrij van aardgas te maken. Initiatiefnemer: Atletiekvereniging Athlos.
2021 Doelstellingen:
Uitvoeren onderzoek.
Mijlpalen:
Q1 2021: Uitvoeren onderzoek 2021 plan van aanpak uitvoering verduurzaming sportpark
Formele status:
Samenwerking en ondersteunend.
Middelen:
●
2021 €10.000,00 vanuit budget Beheer en onderhoud
Impact:
Qua aardgas- en elektriciteitsgebruik is de impact betrekkelijk gering. Het bereik qua duurzaamheid is met het grote ledenaantal groot.
Samenwerking:
Initiatief vanuit de samenleving. sportverenigingen en UWOON.
Opschaalbaarheid:
Het project is te kopiëren voor andere sportparken.
67
Samenwerking
met
vijf
4.16 Projectfiche Energieloket Veluwe Duurzaam Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
Het energieloket is onderdeel van het Duurzaamheidsloket Veluwe Duurzaam. Dit loket is voor de hele regio NoordVeluwe en geeft actuele informatie en nieuwsberichten aan bewoners en bedrijven rondom het thema duurzaamheid. Sinds 2008 is het energieloket Veluwe duurzaam het medium voor de samenwerkende regiogemeenten om te communiceren over duurzaamheid en energie. Daarnaast begeleiden ze projecten en zetten acties op om gezamenlijk te verduurzamen.
Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk 2021 en verder. Doelstellingen:
Informeren en activeren van inwoners en bedrijven.
Mijlpalen:
2021 verschillende activiteiten onder andere; Isolatie-actieweek, Energiecoaches en Warmtefoto’s.
Formele status:
Lopend.
Middelen:
2021:
2022:
€ 26.600,00 Budget (Energieloket Veluwe Duurzaam) Subsidie Provincie Gelderland Subsidie RREW € 26.600,00 nog geen dekking Subsidie Provincie Gelderland
Impact:
Efficiëntie voordelen t.o.v. individuele uitvoering lokaal beleid. Eenduidige communicatie.
Samenwerking:
7 Noord Veluwse gemeenten.
Opschaalbaarheid:
De activiteiten die Veluwe Duurzaam uitvoert, kunnen jaarlijks herhaald worden. Daarnaast wordt gewerkt aan verbreding van activiteiten op het terrein van de andere pijlers.
68
4.17 Projectfiche Inwonersinitiatief Stichting Kinderen voor duurzaamheid Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
De toekomst van de jeugd begint bij het initiatief van vandaag. Daarom starten Stichting Kinderen voor Duurzaamheid en De Hortus (stichting voor natuur- en duurzaamheidseducatie) in 2021 het project ‘Energietransitie’. Met als doel de energietransitie dichter bij de kinderen van nu te brengen. Energietransitie is het begrip dat gebruikt wordt voor de overgang van traditionele, fossiele brandstoffen naar duurzame energie. Het educatieve project is verbindend voor alle aangemelde basisscholen in Harderwijk en Hierden (groep 1 t/m 8). Initiatiefnemer: Stichting Kinderen voor duurzaamheid.
2020
2021
Doelstellingen:
Ontwikkelen project.
Mijlpalen:
Q1 2022 Projectweek 22 t/m 25 maart.
Formele status:
In uitvoering.
Middelen:
●
leerlijn
en
opzetten Vanwege verschoven
2022 corona Projectweek
2021/2022: €20.000,00 vanuit budget Energieke Stad
Impact:
Inmiddels hebben 19 scholen zich aangemeld voor het project. De leerlijn blijft ook na het project bestaan.
Samenwerking:
Initiatief vanuit bewoners. Een samenwerking met 19 scholen. Koppeling met de junior energiecoaches.
Opschaalbaarheid:
Het project is te kopiëren en verder op te schalen.
69
4.18 Projectfiche Duurzaam Lorentz Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
In Harderwijk zijn de afgelopen twee jaar vanuit het lopende BE+ energiescans gemaakt voor 150 bedrijven op bedrijventerrein Lorentz. In een enkel geval is een bedrijf individueel aan de slag gegaan met de besparingsen opwekkingsmogelijkheden. Het merendeel van de gescande bedrijven heeft aangegeven dit vanuit het bestaande collectief te willen doen. Tot slot zal samen met de lokale Energiecoöperatie Endural de verduurzaming lokaal worden ingevuld. Initiatiefnemer: BKH/ Parkmanagement.
2021
2022
Doelstellingen:
Voorbereiding projecten zowel De vastgestelde doelstelling (gemeente – BKH) is bedrijventerreinen Lorentz I-II-III binnen 5 jaar energiepositief te technisch en financiering. maken.
Mijlpalen:
● ●
Formele status:
Lopend proces
Middelen:
Inzet medewerker duurzaamheid
Ondertekenen samenwerkingsovereenkomst Collectief uitvoeren besparings- en opwekkingsmogelijkheden
Impact:
Van energie vragend naar energieleverend.
Betrokkenheid:
Bedrijven stellen eigen ambitie.
Opschaalbaarheid:
Project is te kopiëren voor andere bedrijventerreinen.
70
4.19 Projectfiche Opstellen Regionale Energiestrategie (RES) Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
Op 28 juni 2019 publiceerde het kabinet het Klimaatakkoord: de Nederlandse uitwerking van de internationale klimaatafspraken van Parijs (2015). We gaan met elkaar de CO2-uitstoot sterk verminderen: in 2030 met de helft ten opzichte van 1990. Eén van de afspraken is dat 30 energieregio’s in Nederland onderzoeken waar en hoe het best duurzame elektriciteit op land (wind en zon) opgewekt kan worden. Maar ook welke warmtebronnen te gebruiken zijn zodat wijken en gebouwen van het aardgas af kunnen. Initiatiefnemer: Regio Noord Veluwe.
Doelstellingen: Mijlpalen: Formele status: Middelen:
2021
2023
2025
Vaststellen RES 1.0
Vaststellen RES 2.0
Vaststellen RES 3.0
●
Q2 Vaststellen definitieve RES
Concept RES vastgesteld ● ●
Financiering vanuit het Rijk via gastgemeente Oldebroek Inzet medewerker duurzaamheid
Impact:
Regionaal wordt gewerkt om in 2030 0,5 TWu op te wekken.
Betrokkenheid:
Veel belanghebbenden betrokken, echter voor veel inwoners is het een te hoog abstractieniveau.
Opschaalbaarheid:
Om de twee jaar een update.
71
4.20 Projectfiche Zonnepark P8 overloopparkeerterrein Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
Op het parkeerterrein P8 worden overkappingen gebouwd (carports) waarop een Zonnepark met circa 6500 zonnepanelen wordt gerealiseerd. Herbruikbare materialen (staal, hout). Hiermee wordt een circulair bouwwerk en duurzame elektriciteitsproductie gerealiseerd van circa 2.000 Mwh per jaar, goed voor circa 650 huishoudens. De bouw en exploitatie wordt vormgegeven vanuit een nog op te richten overheids-BV, waar de gemeente en Endura aandeelhouders van worden. Inwoners kunnen mee participeren en/of lokaal geproduceerde energie afnemen. Eventuele winst in de onderneming vloeit terug naar een Harderwijks duurzaamheidsfonds. Initiatiefnemer: Samenwerking Gemeente Harderwijk en Endura
2020
2021
Doelstellingen:
● ●
Ontwerpen en projectplannen gereed. Financieel sluitende en risico mitigerend bedrijfsplan.
Mijlpalen:
● ● ● ●
Q1-2021: Vaststelling gemeenteraad Q1-2021: Oprichting Zonnepark Harderwijk BV Q3-2021: Opening (start energieproductie) Zonnepark Q4-2021: Laadinfrastructuur voor elektrische auto’s
Formele status: Middelen:
● ●
Bouw en start exploitatie Zonnepark Productie duurzame energie
Uitvoering in voorbereiding. College heeft project vastgesteld, raadsbesluit januari 2021 ● ●
Financiering BNG-bank middels gemeentegarantie, Rabobank en Participaties. Inzet medewerker duurzaamheid (200 uur).
Impact:
2.000 Mwh per jaar; tot dit moment de grootste opbrengst van een zonnepark in Harderwijk.
Betrokkenheid:
Publiek-private samenwerking en participatie van inwoners.
Opschaalbaarheid:
Voorbeeld van dubbelgebruik gronden, in gelijksoortige situaties ook toe te passen.
72
4.21 Projectfiche Opstellen zonbeleid Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
We ontwikkelen beleid om initiatieven op het gebied van zonnevelden te kanaliseren. Onderdeel van het beleid is een toetsingskader waarbij we reguleren waar welke initiatieven worden gestimuleerd. Daarnaast dient het beleid om invulling te geven aan de zonne-energie opgave vanuit de RES. Dit vraagt om uitvoerende maatregelen voor het stimuleren dan wel ontwikkelen van nieuwe initiatieven vanaf vaststelling beleid in Q4 2021 Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk
2021
2030
Doelstellingen:
Vaststellen Zonbeleid
Opgesteld vermogen in Harderwijk is 43 MWp tot tot 2030 (beleidsvoorstel als resultante van de RES)
Mijlpalen:
● ●
Formele status:
Lopend proces
Middelen:
● ● ●
Q4 2021 - Vaststellen zonbeleid Realisatie eerste grondgebonden zonneparken
2021 €50.000,00 (budget Energieke Stad) beleidsuitvoering 2022 €50.000,00 (budget Energieke Stad) beleidsuitvoering Inzet van medewerker duurzaamheid
Impact:
Geeft de richtlijnen voor het realiseren van grondgebonden zonneparken. Dit helpt initiatieven en projectontwikkelaars om projecten te starten.
Betrokkenheid:
Interne collega’s betrokken.
Opschaalbaarheid:
Met het beleid wordt sturing gegeven aan de ontwikkeling van grondgebonden zonneparken. Dit helpt om deze projecten ook sneller te realiseren.
73
4.22 Projectfiche Energieproducerend geluidsscherm Harderweide Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
Op de recent gerealiseerde geluidswal langs de A28 wordt een geluidsscherm geplaatst. In 2018 heeft het college besloten dit geluidscherm innovatief te maken en een groot deel daarvan te voorzien van zonnepanelen. Nu de planontwikkeling voor Harderweide weer van start gaat zal ook via een projectplan de verdere ontwikkeling van het innovatieve geluidscherm worden opgepakt. Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk.
Doelstellingen: Mijlpalen:
Formele status: Middelen:
2021
2022
Besluit
Start bouw geluidsscherm
● ● ●
Q2 2021 - Besluitvorming 2022: Start bouw geluidscherm 2023: Levering eerste zonne-energie
Lopend proces ● ●
2022: projectbudget Inzet van medewerker duurzaamheid
Impact:
Het energieleverende geluidscherm krijgt waarschijnlijk een opgesteld vermogen van 0,3 MWp. Hiermee wordt 0.2 kton CO2 gereduceerd.
Betrokkenheid:
Het project wordt uitgevoerd door de gemeente.
Opschaalbaarheid:
Met de ervaring is het mogelijk om bij vervanging van geluidsschermen deze energieleverend te maken. (Al is de gemeente in de meeste gevallen geen eigenaar van het geluidsscherm).
74
4.23 Projectfiche Windpark Lorentz Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
Projectontwikkeling – Windenergie Lorentz: In 2020 is de bestemmingsplanwijziging door de gemeenteraad goedgekeurd en zijn de benodigde vergunningen verleend zodat het project verder ontwikkeld kan worden. Q4-2020 wordt de SDE++ subsidieaanvraag voorbereid. Begin 2021 zal de samenwerking voor realisatie- en exploitatiefase tussen de gemeente en waterschap verder worden uitgewerkt. In Q1 2021 zal een plan voor de laatste ontwikkelfase tot finale investeringsbeslissing worden voorbereid en voorgelegd aan het college en de gemeenteraad. Het windenergieproject bestaat op dit moment uit 3 windturbines, welke geplaatst gaan worden op industrieterrein Lorentz. De verwachte jaarlijkse elektriciteitsproductie van deze turbines is ongeveer 25.000 MWh. Bij een voorspoedige verdere projectontwikkeling zullen turbines in 2022 bedrijf kunnen worden genomen. Het voorkeursalternatief voor de participatie invulling is een duurzaamheidsfonds voor de gemeente. Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk en Waterschap Vallei en Veluwe 2021
2022
2025
Doelstellingen:
Afronden laatste ontwikkelfase tot finale investeringsbeslissing.
Drie windturbines operationeel op Lorentz en start duurzaamheidsfonds.
Meer dan 25 jaar duurzame elektriciteitsproductie door windpark Lorentz (>625.000 MWh); Duurzaamheidsfonds maakt al meer dan 25 jaar brede duurzame impact in Harderwijk.
Mijlpalen:
● ● ● ●
Formele status:
Projectplan voor laatste ontwikkelfase wordt voorbereid.
Middelen:
Projectplan en budget voor laatste ontwikkelfase wordt behandeld in Q3-2021
Toekenning SDE++ subsidie (2021), Afronden Raad van State procedure (2021), Finale investeringsbeslissing (2021); Windturbines en duurzaamheidsfonds operationeel (2022);
Impact:
De verwachte jaarlijkse elektriciteitsproductie van deze drie windturbines is ongeveer 25.000 MWh. Een deel van de financiële opbrengsten uit het windenergieproject worden middels actieve betrokkenheid van bewoners en bedrijven ingezet in duurzame initiatieven in de gemeente.
Betrokkenheid:
Waterschap Vallei en bewoners en bedrijven.
Opschaalbaarheid:
Windpark Lorentz kan helpen om draagvlak te creëren voor windturbines in Harderwijk en op de Noord-Veluwe
75
Veluwe,
klankbordgroep/bewonerspanel,
4.24 Projectfiche Transitievisie warmte Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
Het Rijk heeft het doel gesteld om in 2050 aardgasvrij te zijn. Voor deze warmtetransitie hebben de gemeenten de regierol gekregen. Daarbij is de opdracht meegegeven aan elke gemeente een transitievisie warmte (TVW) op te stellen en vaststellen voor 1 januari 2022. In de TVW geeft een gemeente aan welke alternatieven mogelijk zijn en wanneer welke buurt van het aardgas gaat. Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk in samenwerking met Liander, UWOON, Omnia Wonen, Endura en Veluwe Duurzaam.
Doelstellingen: Mijlpalen: Formele status: Middelen:
2021