Uitvoeringsagenda Duurzaamheid. def 190521 geactualiseerd.pdf
Tekst van het document
Uitvoeringsagenda Duurzaamheid Gemeente Harderwijk Versie 19 mei 2021
Inhoudsopgave 1. Inleiding ........................................................................................................................................................ 4 2. Samenvatting: strategie en aanpak .............................................................................................................. 6
2.0 Generieke strategie .................................................................................................................................6 2.1 De Circulaire Stad ....................................................................................................................................8 2.2 De Biodiverse Stad ................................................................................................................................10 2.3 De Klimaatbestendige Stad ...................................................................................................................12 2.4 De Energieke Stad .................................................................................................................................15 2.5 Middelen ................................................................................................................................................18 3. Projecten .................................................................................................................................................... 19
3.0 Generieke projecten ..............................................................................................................................20 0.01 Projectfiche Communicatiestrategie.............................................................................................21 0.02 Projectfiche Dashboard Duurzaamheid ........................................................................................22 0.03 Projectfiche Duurzame Tips Kindercollege ...................................................................................23 0.04 Projectfiche (Regionaal) Duurzaamheidscentrum .........................................................................24 0.05 Projectfiche Verduurzamen inkoop- en aanbestedingsbeleid ......................................................25 0.07 Projectfiche Week van de Duurzaamheid .....................................................................................26 0.08 Projectfiche Straat van de toekomst .............................................................................................27 3.1 De Circulaire Stad ..................................................................................................................................28 1.01 Projectfiche Beleid en uitvoeringsstrategie Circulaire Economie .................................................29 1.02 Projectfiche VANG, wijziging afvalinzameling
..............................................................................30 1.04 Projectfiche Circulaire gebiedsontwikkeling Drielanden - Noord ................................................31 1.05 Projectfiche Inspiratiesessies Circulaire Economie .......................................................................32 1.06 Projectfiche Circulaire sloop zwembad de Sypel..........................................................................33 1.07 Projectfiche Cirkelstad ..................................................................................................................34 1.08 Projectfiche Circulaire bedrijfsscans .............................................................................................35 1.09 Projectfiche: Onderzoek Circulaire startups .................................................................................36 3.2 De Biodiverse Stad ................................................................................................................................37 2.01 Projectfiche Bomendepot Lorentz ................................................................................................38 2.03 Projectfiche Een grote boom voor elke school ............................................................................39 2.05 Projectfiche Vergroenen en klimaatbestendig inrichten van privaat
terrein.................................40 2.06 Projectfiche Ecologisch maaibeheer.............................................................................................41 2.07 Projectfiche Realisatie ecologische verbindingszones..................................................................42 2.08 Projectfiche Tiny Forest ................................................................................................................43 3.3 De Klimaatbestendige Stad ...................................................................................................................44 3.01 Projectfiche Acceptatiecriteria Wateroverlast...............................................................................45 3.02 Projectfiche Uitvoeringsplan aanpak knelpunten wateroverlast ...................................................46 3.03 Projectfiche Beslisboom verwerken hemelwater ..........................................................................47 3.04 Projectfiche Gidsprincipes voor een klimaatrobuuste inrichting ..................................................48 3.05 Projectfiche Waterbalans Stedelijk Gebied ..................................................................................49 3.06 Projectfiche Gemeentelijk Hitteplan (bestuurlijke toezegging) ....................................................50 3.07 Projectfiche Klimaatbestendig Triasplein
.....................................................................................51 3.08 Projectfiche Van plat dak naar groen dak .....................................................................................52 2
3.10 Projectfiche Stimuleringsregeling klimaatadaptieve maatregelen privaat ...................................53 3.11 Projectfiche Klimaateffectatlas Gemeente Harderwijk .................................................................54 3.12 Projectfiche Regionale Aanpak Droogte ......................................................................................55 3.13 Gebiedsgerichte aanpak natuurbrandbeheersing ........................................................................56 3.4 De Energieke Stad .................................................................................................................................57 4.06 Projectfiche Energieneutraal Zwembad ........................................................................................58 4.07 Projectfiche Energieneutraal Havenkantoor .................................................................................59 4.08 Projectfiche Duurzaam Meerjarenonderhoudsplan (DMOP) vastgoed ........................................60 4.09 Projectfiche Energiescans scholen ................................................................................................61 4.10 Projectfiche Pilot zelfvoorzienende Tiny Houses ..........................................................................62 4.11 Projectfiche Nieuwbouw de Roef
.................................................................................................63 4.12 Projectfiche Stimuleringsinstrument Lorentz III ............................................................................64 4.13 Projectfiche CO2-prestatieladder ..................................................................................................65 4.14 Projectfiche Opstellen regionale samenwerkingsagenda ............................................................66 4.15 Projectfiche Duurzaam sportpark Strokel .....................................................................................67 4.16 Projectfiche Energieloket Veluwe Duurzaam ................................................................................68 4.17 Projectfiche Inwonersinitiatief Stichting Kinderen voor duurzaamheid ........................................69 4.18 Projectfiche Duurzaam Lorentz .....................................................................................................70 4.19 Projectfiche Opstellen Regionale Energiestrategie (RES) .............................................................71 4.20 Projectfiche Zonnepark P8 overloopparkeerterrein ......................................................................72 4.21 Projectfiche Opstellen
zonbeleid..................................................................................................73 4.22 Projectfiche Energieproducerend geluidsscherm Harderweide ...................................................74 4.23 Projectfiche Windpark Lorentz ......................................................................................................75 4.24 Projectfiche Transitievisie warmte ................................................................................................76 4.25 Projectfiche Opstellen buurtuitvoeringsplannen aardgasvrij ........................................................77 4.26 Projectfiche Open Warmtenet Waterfront fase 3 .........................................................................78 4.27 Projectfiche Inwonersinitiatief Groep Aardgasalternatieven Zeebuurt (GAZ)...............................79 4.28 Projectfiche Inwonersinitiatief duurzaam klein Stedenwaard .......................................................80 Bijlage 1: Overzicht bijdrage projecten aan pijlers en Global Goals .............................................................. 81 Bijlage 2: Gerealiseerde projecten ................................................................................................................. 83
3
1. Inleiding ‘Duurzaamheid staat centraal in ons handelen’, zo vermeldt het coalitieakkoord 2018-2022. In juli 2020 resulteerde dat in de door de raad vastgestelde Duurzaamheidsvisie ‘De Duurzame Stad - Duurzaam Harderwijk zijn we samen’. Onderstaande vier pijlers vormen de basis voor de Uitvoeringsagenda Duurzaamheid: In de deelvisie ‘de circulaire stad’ werken we aan het stimuleren van preventie en hergebruik van grondstoffen. De ambities gaan over het in kaart brengen en slimmer benutten van materiaalstromen, de implementatie van VANG, en het zetten van stappen in de deel- en service-economie. Met ‘de biodiverse stad’ gaan we de kwaliteit van (natuur)gebieden versterken, leefgebieden van soorten (flora en fauna) vergroten en deze gebieden met elkaar verbinden. Naar aanleiding van de veranderingen van het klimaat gaat ‘de klimaatbestendige stad’ inzetten op maatregelen tegen wateroverlast, hittestress, droogte en overstroming. ‘De energieke stad’ geeft invulling aan de opgaven rond CO2-reductie, energiebesparing en duurzame energieopwekking. Ook de warmtetransitie maakt onderdeel uit van de langetermijnvisie van de energieke stad. Daarnaast is er in de uitvoeringsagenda ook een generiek deel opgenomen met projecten die overkoepelend zijn boven de vier pijlers. Denk hierbij aan onderwerpen als communicatie en inkoop & aanbesteding.
Tot slot wordt in deze agenda gerefereerd naar de Global Goals. Zoals in de duurzaamheidsvisie staat beschreven vinden de vier pijlers hun oorsprong in de Global Goals (Sustainable Development Goals) van de Verenigde Naties. Met deze uitvoeringsagenda laten we dan ook per project zien aan welke Global Goals deze bijdraagt. Dit is onderdeel van de VNG-campagne ‘Gemeenten4GlobalGoals’1 waar wij als gemeente bij zijn aangesloten.
Doel, werkwijze en looptijd In deze uitvoeringsagenda staan drie soorten projecten opgenomen die elk in een andere fase van uitvoering verkeren: ● Als eerste de bestaande projecten die nog in uitvoering zijn. Dat is het grootste deel van deze agenda. Er zijn de afgelopen jaren namelijk al veel initiatieven georganiseerd en uitgevoerd. ● Daarnaast bevat de agenda al eerder genoemde plannen, wensen en ideeën waar veel enthousiasme en draagvlak voor is, maar die om verschillende redenen nog niet tot uitvoering zijn gekomen. In deze uitvoeringsagenda hebben ze opnieuw een plek gekregen, voorzien van een mogelijkheid om tot realisatie te komen.
1
‘Gemeenten4GlobalGoals’ stimuleert en ondersteunt gemeenten in het werken met de Global Goals. Voor meer informatie, zie https://vng.nl/rubrieken/onderwerpen/global-goals-voor-gemeenten.
4
●
Tot slot staan er een aantal nieuwe projecten in. Projecten waarvan we vinden dat ze een goede bijdrage leveren aan de duurzaamheidsagenda. De besluitvorming voor daadwerkelijke uitvoering van deze plannen loopt via de gebruikelijke route.
De uitvoeringsagenda wordt regelmatig geactualiseerd. Dit betekent dat de gerealiseerde projecten worden aangegeven en nieuwe initiatieven en projecten worden toegevoegd. Door op deze manier steeds alle projecten in beeld te brengen kunnen we monitoren op de voortgang, samenhang en focus aanbrengen en regelmatig toetsen aan de realisering van de duurzaamheidsdoelstellingen. Daarbij zetten we de einddatum voor de uitvoeringsagenda voor nu op 31 december 2022, omdat er dan een nieuwe collegeperiode aanbreekt. Vanzelfsprekend weten we dat daarmee de duurzaamheidsdoelen in die periode nog niet zijn bereikt.
Menskracht en middelen De projecten uit deze uitvoeringsagenda kunnen worden uitgevoerd met bestaande menskracht en gereserveerde middelen binnen de gemeente Harderwijk, of met aanvullende subsidies vanuit de Provincie Gelderland of het Rijk als die beschikbaar zijn voor een specifiek project. Binnen de ambtelijke organisatie is voor de komende twee jaren rekening gehouden met de inzet die voor deze projecten wordt gevraagd. Een van de taken is het inzichtelijk maken van de benodigde middelen (financiën en capaciteit) voor de periode na 2022. Daarnaast wordt bij veel van de projecten intensief samengewerkt met andere partijen, bedrijven en inwoners. Ook zij leveren een substantiële bijdrage aan de realisatie van deze uitvoeringsagenda. In ieder (nieuw) project wordt de nadere uitwerking met betrokken partijen verder uitgewerkt. Daar waar aanvullend budget nodig is van de gemeente, doorlopen we de gebruikelijke procedure. Zie paragraaf ‘2.5 Middelen’ voor meer informatie over de budgetten.
Leeswijzer Verder in deze uitvoeringsagenda wordt telkens dezelfde volgorde van elementen aangehouden: eerst het generieke deel en daarna de vier specifieke pijlers. Het volgende hoofdstuk ‘2. Samenvatting: strategie en aanpak’ beschrijft op beknopte wijze de strategie en aanpak voor het generieke deel en de vier pijlers. Elke paragraaf sluit af met een overzicht van de bijbehorende projecten en een grove planning. Alle projecten worden vervolgens in hoofdstuk ‘3. Projecten’ nader toegelicht. Ook hier worden eerst de generieke projecten beschreven en daarna de projecten per pijler. De toelichting van elk project vindt plaats in de vorm van een zogeheten ‘projectfiche’. Een projectfiche laat zien waar het project over gaat en bevat informatie over bijvoorbeeld wie de initiatiefnemer is en wie er bij zijn betrokken. Ook wordt hier aangegeven aan welke Global Goals het project bijdraagt. Tot slot biedt ‘Bijlage 1: Overzicht bijdrage projecten aan pijlers en Global Goals’ een overzichtelijk schema van alle duurzaamheidsprojecten en welke pijlers en Global Goals zij dienen. In ‘Bijlage 2: Gerealiseerde projecten’ zijn de gerealiseerde projecten te vinden die in eerdere versie van de uitvoeringsagenda stonden benoemd.
5
2. Samenvatting: strategie en aanpak Van visie naar uitvoering De duurzaamheidsvisie duidt vier basisprincipes voor de uitvoeringsstrategie. Deze vormen nog steeds de basis voor zowel de generieke als specifieke (pijler)strategie: ● Structureer en selecteer initiatieven en projecten op basis van kaderstellende criteria; ● Focus op aandachtsgebieden; ● Vergroot de slagkracht en sluit aan bij bestaande structuren en netwerken; ● Bepaal je rol als gemeente per project en geef daarin het goede voorbeeld. Hieronder volgt een samenvatting van de aanpak van zowel de generieke strategie (§2.0) als de vier pijlers (§2.1 t/m §2.5). Hierbij worden tabellen getoond die per pijler op hoofdlijnen een totaalbeeld van alle activiteiten en projecten weergeven. Wat voeren we nu uit, wat gaan we doen en wat zijn de belangrijke statussen? Onderstaande afbeelding toont de legenda van deze tabellen. Legenda Voorbereiding
!! Besluitvorming raad
Uitvoering
!
Bestendiging
⚑ Mijlpaal ⇢ Gaat verder ◼ Afgerond
Besluitvorming college
2.0 Generieke strategie De generieke strategie beschrijft hoe we overkoepelend uitvoering geven aan de duurzaamheidsvisie. Deze strategie bestaat uit de volgende punten: ● We geven uitvoering aan onze voorbeeldfunctie. We zijn niet geloofwaardig als we zelf niet uitvoeren wat we aan de samenleving vragen. Onze voorbeelden moeten anderen inspireren en laten zien dat er handelingsperspectief is. ● We focussen op aandachtsgebieden. Dit wil zeggen dat we meer effect bereiken als we inzetten op een beperkt aantal aandachtsgebieden, die elkaar versterken en een grote impact hebben. ● We koesteren initiatieven en betrokkenheid uit de samenleving, maken die zichtbaar in de uitvoeringsagenda en nemen een passende rol in. ● We blijven onverminderd de samenwerking met diverse belanghebbenden opzoeken, stimuleren en faciliteren. Zo vergroten en behouden we onze slagkracht. ● We gaan innovatie niet uit de weg en schuwen niet om soms te experimenteren. We accepteren dat dit soms ook tot minder goede resultaten kan leiden. We leren hiervan en dat draagt bij aan onze verdere professionalisering. ● We zetten meer in op communicatie om betrokkenheid te vergroten en inwoners, onderwijs en het bedrijfsleven te activeren. ● We gaan meer samenhang creëren tussen de verschillende pijlers uit dit uitvoeringsprogramma. Zie Tabel 1 op de volgende pagina voor de planning van de generieke projecten.
6
Agenda Tabel 1: Agenda generieke projecten Activiteit/Project
2020
2021
2022
>2022
0.01 Communicatiestrategie
◼
0.02 Dashboard Duurzaamheid
⚑
0.03 Duurzame Tips– Kindercollege
⚑
⚑
⚑
0.04 Duurzaamheidscentrum
!!
0.05 Verduurzamen Inkoop- en aanbestedingsbeleid
!! ⚑
0.07 Dag/week van de Duurzaamheid
⚑ !
0.08 Straat van de toekomst
7
2.1 De Circulaire Stad Visie De gemeente Harderwijk wil de transitie naar een circulaire economie versnellen. In een circulaire economie wordt afval voorkomen en worden grondstoffen hoogwaardig hergebruikt. Hiervoor moeten de kringlopen van al deze grondstoffen worden gesloten ofwel circulair worden gemaakt. De perceptie verandert: geen afval, maar waardevolle grondstoffen. Het Rijksbrede programma ‘Circulaire Economie’ richt zich op de ontwikkeling naar een voor 2050 te realiseren circulaire economie. Concreet betekent dit dat in 2050 grondstoffen efficiënt worden ingezet en hergebruikt, zonder schadelijke gevolgen voor het milieu. Voor zover er nieuwe grondstoffen nodig zijn, worden deze op duurzame wijze gewonnen en wordt verdere aantasting van de sociale en fysieke leefomgeving en de gezondheid voorkomen. Producten en materialen worden zo ontworpen, dat ze kunnen worden hergebruikt met zo min mogelijk waardeverlies en zonder schadelijke gevolgen voor het milieu. Voor de uitvoering van deze pijler staan vier thema’s centraal: ● Materiaalstromen ● Deel-economie ● VANG (Van Afval Naar Grondstoffen) ● Service-economie
Waar staan we? Voor de pijler circulariteit is in 2020 een inventariserend onderzoek afgerond. De grondstoffen en afvalstromen voor onze gemeente zijn in beeld. Nu kan het beleid en strategie geformuleerd worden. We voorzien een aantal mogelijke scenario’s en organiseren daartoe werksessies met college en raadscommissie(s). Voor de afvalstromen van huishoudens is al beleid geformuleerd (VANG) en voeren we uit.
Doelstellingen ★ Duurzaam beheer en efficiënt gebruik van natuurlijke hulpbronnen, de productieketens verduurzamen en kringlopen sluiten. ★ Werkgelegenheid en een gezonde economie stimuleren zonder het milieu aan te tasten of extra te belasten. ★ In 2050 worden grondstoffen efficiënt ingezet en hergebruikt, zonder schadelijke gevolgen voor het milieu
Specifieke Strategie Momenteel wordt er in samenwerking met college en gemeenteraad gewerkt aan het beleid en de strategie rond circulariteit. Vooruitlopend op de vaststelling hiervan gaan we al aan de slag. Aanvullend op de generieke strategie gaan we: ● Ondernemend Harderwijk stimuleren om met circulariteit aan de slag te gaan. Zodra het college en de gemeenteraad het beleid en de strategie rond circulaire economie hebben vastgesteld, passen we (indien nodig) de uitvoeringsstrategie aan in de Uitvoeringsagenda Duurzaamheid. Zie Tabel 2 op de volgende pagina voor de planning van de projecten voor de circulaire stad.
8
Agenda Tabel 2: Agenda projecten circulaire stad. Activiteit/Project 1.01 Beleid en uitvoeringsstrategie Circulaire Economie
2020 2021
⚑
⚑ ⚑
1.02 VANG, wijziging afvalinzameling
!! ⚑
1.04 Ontwikkeling Circulair gebied Drielanden-Noord 1.05 Inspiratiesessies Circulaire Economie
⚑
1.06 Circulaire sloop zwembad de Sypel 1.07 Cirkelstad
⚑
2022
>2022
⚑ !! ⚑ ⚑ ◼
⇢ ⇢
⚑ ⚑ ⚑
1.08 Circulaire bedrijfsscans 1.09 Onderzoek Circulaire startups
9
⇢ ⇢
2.2 De Biodiverse Stad Biodiversiteit is van levensbelang. De enorme rijkdom aan flora en fauna – van schimmels tot vogels, van kruiden tot zoogdieren, die allemaal met elkaar verbonden zijn – vormt het fundament van ons leven.
Visie Harderwijk is een groene stad en heeft een unieke ligging tussen Veluwe en Randmeer, twee Natura 2000 gebieden en kritische ecologische verbindingszones. Binnen de gemeentegrenzen ligt een groot aantal bijzondere landschappen waar veel soorten leven zoals de kustzone, heide, zandverstuivingen, bossen, vochtige hooilanden en de Hierdense beek. Het groen is één van de belangrijkste ruimtelijke dragers van onze stad en belangrijk voor de biodiversiteit. Deze biodiversiteit in en om de stad voorziet in levensbehoefte van planten en dieren, zorgt voor een goede kwaliteit van grond-, oppervlaktewater en schone lucht en voorkomt wateroverlast en hittestress. In een groene omgeving kunnen bewoners elkaar ontmoeten, nodigt bewoners uit om te bewegen en het maakt het verblijf van onze bezoekers nog aangenamer. Deze en vele andere ecosysteemdiensten zijn dus ook essentieel voor het leven van de mens. De biodiversiteit staat sterk onder druk, wereldwijd, in Nederland en ook in de gemeente Harderwijk. We willen biodiversiteit daarom borgen in ons beleid en in de uitvoering van plannen en projecten. Dat doen we door…: ● …de leefgebieden te vergroten; ● …de gebieden met elkaar te verbinden; ● …de kwaliteit van de gebieden te versterken.
Waar staan we? De natuurvisie is nog in ontwikkeling. In die visie worden de kwetsbaarheden van onze natuur en biodiversiteit benoemd en daarmee de opgaven (locatie)specifiek. De kansen en bedreigingen bieden dan handvatten voor een heldere strategie en uitvoeringsagenda.
Doelstellingen ★ Het verhogen van variatie in plant- en diersoorten. ★ Een veerkrachtig natuurnetwerk creëren, als een groenblauwe dooradering van stad en dorp. ★ Inwoners en bedrijven meer betrekken en activeren om de natuur meer te waarderen en meer de ruimte te geven.
Specifieke strategie Zoals hierboven beschreven draait de strategie om het vergroten, verbinden en versterken van natuur. Per saldo zorgt dat voor te weinig focus en zichtbaarheid van wat er gebeurt. We hanteren nu één strategie en brengen focus aan: ● We zetten vooral (maar niet uitsluitend) in op het bebouwd gebied van Harderwijk en Hierden. ● We brengen focus aan in de vergroening van private en openbare ruimte. We verbinden ons daarbij nadrukkelijk met het thema klimaatadaptatie. ● Met de forse opgaven rondom stadsontwikkeling en woningbouw zetten we in op natuurinclusiviteit. Dit wil zeggen dat (ecologische en economische) groenwaarde wordt behouden, aangebracht en versterkt als gezonde en economische drager van bouwprojecten en gebiedsontwikkelingen. Zie Tabel 3 op de volgende pagina voor de planning van de projecten voor de biodiverse stad.
10
Agenda Tabel 3: Agenda projecten biodiverse stad Activiteit/Project
2020
2021
2.01 Bomendepot Lorentz III 2.03 Een grote boom voor elke school
2022
>2022
⚑
!
⚑
⚑
⚑
⚑
2.05 Menukaart vergroening privaat terrein 2.06 Ecologisch maaibeheer 2.07 Realisatie ecologische verbindingszones 2.08 Tiny Forest
11
⇢
2.3 De Klimaatbestendige Stad Visie De aarde warmt langzaam maar zeker op. De zeespiegel stijgt en het wordt warmer, natter en droger. Hierdoor neemt de kans toe op wateroverlast, aanhoudende droogte en meer en langere hittegolven. Er treedt gewasschade op door vochttekorten (sproeiverboden). De kwaliteit van oppervlaktewater wordt minder (zwemwater) of inwoners krijgen te maken met hittestress. Dit zijn slechts enkele voorbeelden van klimaateffecten. Binnen klimaatadaptatie wordt dan ook gewerkt aan de volgende aandachtsgebieden met daar aan de gekoppelde doelstellingen: ● Wateroverlast; ● Hittestress; ● Droogte; ● Overstroming.
Waar staan we? Om onze doelen te formuleren is het goed om te beschouwen waar we nu (ultimo 2020) staan. Voor het grondgebied van Harderwijk is het risico op een overstroming verwaarloosbaar. Onderzoek uit 2018 toont aan dat de kans op een overstroming in de gemeente Harderwijk zo klein is en het effect van een eventuele overstroming zo beperkt is dat dit niet zal leiden tot ontwrichtende situaties. In onze doelstellingen komt daarom het aandachtsgebied ‘overstromingen’ op dit moment niet terug. Om de zes jaar gaan we dit risico opnieuw herijken. Wateroverlast Er zijn een aantal locaties in de gemeente die kwetsbaar zijn voor extreme neerslag. In 2019 en 2020 is gewerkt aan stresstest kaarten wateroverlast. Ook is er een overzicht gemaakt waar de vitale functies zich bevinden of zich kwetsbare groepen bevinden. Er wordt een voorstel voorbereid voor een afwegingskader tussen acceptabele wateroverlast en ontwrichtende gevolgen. Droogte We weten nog niet goed wat de effecten zijn van droogte. Omdat de effecten van langdurige droogte gemeentegrens-overstijgend zijn, krijgt dit thema aandacht in het Regionaal Adaptatieplan Vallei en Veluwe. Tegelijkertijd zijn onder regie van de veiligheidsregio reeds acties uitgezet om de kwetsbare locaties beter te beschermen voor grote natuurbranden. Zowel op het gebied van preventie, repressie als het beperken van de gevolgen.
Doelstellingen In navolging van het landelijke deltaplan ruimtelijke adaptatie wil de gemeente Harderwijk in 2050 klimaat robuust zijn. Dit betekent dat de effecten van klimaatverandering niet leiden tot maatschappij ontwrichtende situaties. Per klimaateffect zijn de volgende doelstellingen opgesteld: Wateroverlast door extreme neerslag: ● De verwerkingscapaciteit van de private en openbare ruimte voor extreme neerslag is 70 mm per uur zonder grootschalige schade. ● De kans op falen van vitale functies door extreme neerslag is kleiner dan 1x per 100 jaar. ● Binnen de bebouwde kom is voor gebieden met de bestemming “wonen” de afstand tussen globaal maaiveldniveau openbaar gebied en gemiddeld hoogste grondwaterstand tenminste 0,7 m (ontwateringsdiepte).
12
Hittestress ● Iedere inwoner woont binnen 300m afstand tot een koelte-eiland. Droogte ● Meer dan 40% van de jaarneerslag infiltreert lokaal. ● Het gebied met waardevolle natuur dat risico loopt op onherstelbare schade door droogte is beperkt (kleiner dan 5% van het totale gebied met waardevolle natuur).
Specifieke strategie De strategie binnen klimaatadaptatie wordt in belangrijke mate bepaald door de complexiteit van het in kaart brengen van kwetsbaarheden en risicoanalyses en tegelijkertijd beheersbaar maken van de maatschappelijke kosten om Harderwijk klimaatbestendig te maken. Binnen de strategie zijn een aantal stappen te onderkennen die cyclisch worden doorlopen: ● Kwetsbaarheden in kaart brengen middels een klimaatstresstest en hitteplan. ● Interne (klimaat)dialogen voeren met gemeentebestuur over de kwetsbaarheden en acceptatiecriteria vaststellen. ● Het opstellen van een uitvoeringsagenda voor de aanpak van risicovolle locaties en het houden van externe dialogen over deze locaties. ● Meekoppelkansen benutten in het aanpakken van deze risicovolle locaties in combinatie met andere opgaven. ● Het faciliteren en stimuleren van klimaatadaptieve maatregelen middels bijvoorbeeld subsidieregelingen. ● Het reguleren en borgen van een klimaatbestendige inrichting van de leefomgeving in bijvoorbeeld omgevingsplan en omgevingsvergunningen. ● Het handelen bij calamiteiten en leerpunten hieruit ophalen. Het is overigens niet zo dat deze strategie bij de eerstgenoemde stap begint en dat elke stap geheel afgerond moet worden voordat aan de volgende stap begonnen kan worden.
Voor de verschillende klimaateffecten zijn reeds -in meer of mindere mate- activiteiten per stap in gang gezet. En als alle benodigde stappen doorlopen zijn, dan is het niet klaar. Op het moment dat de KNMI-klimaatscenario’s worden bijgesteld begint het weer van voren af aan. Zie Tabel 4 op de volgende pagina voor de planning van de projecten voor de klimaatbestendige stad.
13
Agenda Tabel 4: Agenda projecten klimaatbestendige stad. De planning van de eerste vier projecten is gebaseerd op de volgende onderlinge samenhang: Projecten 3.01 (acceptatiecriteria) en 3.03 (beslisboom) vormen input voor 3.04 (gidsprincipes), en de uitkomsten van 3.04 (gidsprincipes) kunnen mogelijk leiden tot aanpassingen in 3.01 (acceptatiecriteria) en 3.03 (beslisboom). Door deze wisselwerking vinden de projecten 3.01 (acceptatiecriteria), 3.03 (beslisboom) en 3.04 (gidsprincipes) gelijktijdig plaats. Omdat 3.04 (gidsprincipes) input levert voor 3.02 (uitvoeringsplan), is de afronding van 3.04 (gidsprincipes) een voorwaarde voor de uitvoering van 3.02 (uitvoeringsplan). Activiteit/Project
2020
2021
2022
>2022
Onderzoek en beleid 3.01 Acceptatiecriteria Wateroverlast
!!
3.02 Uitvoeringsplan aanpak knelpunten
⚑ ! ⚑
3.03 Beslisboom verwerken hemelwater 3.04 Gidsprincipes Klimaatrobuuste inrichting
⚑ ⚑ ⚑
⚑ ⚑ ⚑
!! !
3.05 Waterbalans Stedelijk gebied
!
3.06 Gemeentelijk Hitteplan
⇢ ⇢ ⇢ ⇢
!!
⚑
⇢
!!
⇢ ⇢
Uitvoeringsprojecten 3.07 Klimaatbestendig Triasplein
⚑
3.08 Van plat naar groen dak Doorlopende regelingen/processen
!
3.10 Stimuleringsregeling Klimaatadaptieve maatregelen privaat 3.11 Klimaateffectatlas gemeente Harderwijk
⚑ ⚑
!
⇢ ⇢
Externe ontwikkelingen 3.12 Regionale Aanpak Droogte (RAP)
⚑
Doorlopende regelingen en autonome processen ● ● ●
⚑ !
3.13 Natuurbrandbeheersing
Meekoppelkansen projecten Stadsbedrijf Herijking stresstesten (elke zes jaar) Uitvoering geven aan speerpuntprojecten uit Regionaal adaptatieplan (RAP)
14
⇢ ⇢
2.4 De Energieke Stad Visie Harderwijk voert al sinds 2013 haar energietransitiebeleid uit. Het doel is om in 2031 de uitstoot van CO2 met 45% te verminderen ten opzichte van 2010. De gekozen route hiernaartoe is vastgelegd in ‘De Energieke stad’. De route Energieke Stad bestaat uit een combinatie van: ● Energiebesparende maatregelen (39%) ● Duurzame Energieopwekking (26%) ● Compensatiemaatregelen (35%)
Waar staan we? Uit de evaluatie ‘De Energieke stad 2017-2020’ is vast te stellen wat we hebben bereikt c.q. waar we nu staan: Kwantitatief Zoals aangegeven in de ‘CO2-monitor gemeente Harderwijk 2010-2018’, was de CO2-uitstoot in 2018 214,9 kton CO2. Dit is ten opzichte van 2010 een vermindering van 11%. Met de verwachte CO2-reductie door gerealiseerde projecten en autonome processen in 2019 en 2020 loopt dit percentage op naar 19,4%. Daarmee is de deeldoelstelling voor de afgelopen vier jaar (41 kton) grotendeels behaald. Kwalitatief In de afgelopen vier jaar zijn er drie belangrijke maatschappelijke ontwikkelingen ontstaan ten aanzien van verregaande CO2-reductie doelstellingen: ● Het akkoord van Parijs wat aangesloten landen verplichtingen oplegt tot verdergaande CO2-reductie; ● Het daarop aangepaste landelijk beleid dat is vastgelegd in het Klimaatakkoord en de kabinetsdoelstelling tot 49% CO2-reductie in 2030 ten opzichte van 1990; ● De nadere concretisering daarvan richting de gemeente Harderwijk voor duurzame energie is door de Raad vastgelegd in de Concept Regionale Energiestrategie Noord-Veluwe (RES). Hierin is een ambitie opgenomen van 55% CO2-reductie. Dit is een regionale/ provinciale ambitie.
Doelstellingen ★ In 2031 is de CO uitstoot met 45% verminderd ten opzichte van 2010. Van 245 kton CO - emissie moeten we naar 135 kton CO -emissie. ★ Gemeente Harderwijk streeft daarbij om de landelijke ambitie te behalen. (De CO -uitstoot met 49% verminderen in 2030 ten opzichte van 1990. ★ In 2050 is de gemeente Harderwijk energieneutraal. ★ Bovenstaande doelstellingen betekenen dat we voor de periode 2021-2024 als doel hebben om een CO afname van 25,6 kton (168,9 kton CO -uitstoot in 2024) te realiseren om in de pas te blijven lopen met de beschreven lange termijn doelstelling. 2
2
2
2
2
2
Specifieke uitvoeringsstrategie Vier basisprincipes Op basis van de monitoring is de basis gelegd voor de uitvoeringsstrategie ‘De Energieke Stad 2021-2024’. Met het vaststellen van de duurzaamheidsvisie ‘De Duurzame Stad’ is de uitvoeringsstrategie “De Energieke Stad 2021-2024” onderdeel geworden van het integrale Uitvoeringsagenda Duurzaamheid. Om van de uitvoeringsstrategie naar projecten te gaan, gebruiken we de vier basisprincipes van de duurzaamheidsvisie (dit zijn dezelfde basisprincipes als in de uitvoeringsstrategie Energieke Stad 2017-2020): ● Structureer en selecteer initiatieven en projecten op basis van kaderstellende criteria (CO -impact, samenwerking en voorbeeldfunctie). ● Focus op aandachtsgebieden. 2
15
● ●
Vergroot de slagkracht. Bepaal de rol als gemeente per project en geef daarin het goede voorbeeld.
Aandachtsgebieden Naast deze basisprincipes willen we inhoudelijk focus aanbrengen op een aantal aandachtsgebieden waar we sterk op in willen zetten. De aandachtsgebieden zijn bepaald aan de hand van: ● De pijlers van de Energieke Stad (besparen, benutten duurzame energie en het compenseren). ● Trends en ontwikkelingen in de samenleving (bijvoorbeeld het ontstaan van initiatieven van inwoners en bedrijven). ● Landelijk, provinciaal en gemeentelijk beleid en toekomstige regelgeving (bijvoorbeeld het energieen klimaatakkoord, warmtewet). ● De mate van invloed die we als gemeente hebben om CO2-impact te realiseren. Voor de uitvoeringsstrategie Energieke Stad 2021-2024 leidt dit tot de volgende vijf aandachtsgebieden: 1. De gemeentelijke organisatie (Beoogde reductie: 0,5 kton CO2): Draagt bij aan besparen en opwekken duurzame energie. De gemeente geeft zelf het realistische, ambitieuze voorbeeld. De gemeentelijke gebouwen en faciliteiten te verduurzamen en CO2-reductie standaard mee te nemen in de bedrijfsvoering. 2. Initiatieven uit de samenleving (Beoogde reductie: 5-15 kton CO2): Draagt bij aan energie besparen, opwekken duurzame energie en compenseren. De sectoren woningen en bedrijven/industrie zijn verantwoordelijk voor een groot deel van de CO2-uitstoot.
Initiatieven uit de samenleving die bijdragen aan de CO2-doelstelling worden ondersteund (onder andere de werkgroep duurzaamheid van de Bedrijvenkring Harderwijk, Endura, Veluwe Duurzaam en inwonersinitiatieven). 3. Windenergie (beoogde reductie: 11-22 kton CO2): Draagt bij aan het opwekken van duurzame energie. Om in 2031, 26% van de energie duurzaam binnen de gemeentegrenzen op te wekken, levert windenergie in potentie de grootste bijdrage. In 2021 en 2022 wordt gewerkt aan de realisatie van drie windmolens op bedrijventerrein Lorentz. Hiermee wordt ook invulling geven aan de RES. 4. Zonne-energie (Beoogde reductie: 5-10 kton CO2): Draagt bij aan het opwekken van duurzame energie. Om in 2031, 26% van de energie duurzaam binnen de gemeentegrenzen op te wekken, moet het plaatsen van zonnepanelen gestimuleerd worden. In eerste instantie op de beschikbare dakoppervlakte (woningen en bedrijven) daarnaast ook in de vorm van grondgebonden zonneparken volgens het zonbeleid (vaststelling tweede helft 2021). Hiermee wordt ook invulling geven aan de RES. 5. Warmtetransitie (Beoogde reductie: 1 -2 kton CO2): Draagt bij aan energie besparen en opwekken duurzame energie. In 2021 wordt de transitievisie warmte (TVW) vastgesteld. Hierin staat beschreven hoe de gemeente Harderwijk richting 2050 aardgasvrij wordt. Daarna moet uitvoering gegeven worden aan deze visie.
Hierbij zijn isoleren en het opstellen en uitvoeren van de eerste buurtuitvoeringsplannen de belangrijkste stappen.
Visie op duurzaam waterstof Duurzaam waterstof speelt geen tot nauwelijks een rol in de energietransitie tot en met 2030. De technologie rond duurzaam waterstof is nog in ontwikkeling en is op het moment nog te duur. Ook na 2030 is de rol van duurzaam waterstof nog beperkt. Deze visie wordt ook overgenomen in de Transitievisie Warmte gemeente Harderwijk. De ontwikkelingen rond waterstof blijven we volgen net als andere innovatieve duurzame technologieën. Mochten er initiatieven in de samenleving ontstaan om met waterstof aan de slag te gaan, ondersteunen wij deze vanuit het focusgebied ‘Initiatieven uit de samenleving’. 16
22
Agenda Tabel 5: Agenda projecten energieke stad. Activiteit/Project
2020
2021
2022
>2022
Gemeentelijke organisatie
⚑ ◼
4.06 Energieneutraal Zwembad 4.07 Energieneutraal Havenkantoor
⇢ ⇢ ⇢
4.08 DMOP vastgoed
⚑
4.09 Energiescans scholen
⚑
4.10 Pilot zelfvoorzienende Tiny Houses
⚑
4.12 Stimuleringsinstrument Lorentz III
⚑
4.13 CO2-prestatieladder
⇢ ⚑ !!
!!
4.11 Nieuwbouw de Roef
◼
⚑
◼
!!
⚑
⇢ ⚑
⚑
⚑
Initiatieven samenleving
!
4.14 Opstellen regionale samenwerkingsagenda
⇢ ⇢ ⇢
4.15 Duurzaam sportcomplex Strokel 4.16 Energieloket Veluwe Duurzaam
⚑
4.17 Scholenproject - Kinderen voor Duurzaamheid
◼
4.18 Duurzaam Lorentz (BKH) Zonne-energie
!!
4.19 Regionale Energiestrategie (RES)
⚑
!!
4.20 Zonnepark P8 overloopparkeerterrein
!!
4.21 Opstellen Zonbeleid
⇢
4.22 Energieproducerend geluidsscherm Harderweide Windenergie
⚑
4.23 Windenergie Lorentz
⚑
!!
⇢
Warmtetransitie
!!
4.24 Transitievisie Warmte 4.25 Opstellen buurtuitvoeringsplannen
!!
4.26 Open Warmtenet
⚑
4.27 Inwonersinitiatief Groep Aardgasvrij Zeebuurt (GAZ) 4.28 Inwonersinitiatief duurzaam klein Stedenwaard
Doorlopende regelingen en autonome processen ● ● ● ●
Jaarlijkse landelijke Huizenroute Groene Leges Toekomstbestendig wonen lening Subsidieregeling Lorentz III
● ● ● ●
17
Verduurzamen wagenpark Nieuwbouw ontwikkelingen Elektrische OV-bussen Samenwerking partners en initiatieven
⇢ ⇢ ⇢ ⇢
2.5 Middelen In het coalitieakkoord 2019-2022 is voor diezelfde periode €1.000.000,- beschikbaar gesteld voor verduurzaming. Met deze impuls kunnen we activiteiten en projecten financieren waar anders geen dekking voor was in de begroting. Veel van de duurzaamheidsopgaven voor de komende decennia, vragen om incidentele budgetten of kredieten. Forse investeringen moeten worden gedaan in de transitie naar een aardgasvrij, broeikasgasvrij, klimaatrobuust en een groen, gezond leefklimaat. Daarom zijn aanvullende financieringsbronnen zoals onder andere projectfinancieringen en subsidies van andere overheden, noodzakelijk. De creatie van een duurzaamheidsfonds om een bijdrage te kunnen leveren aan initiatieven uit de samenleving kan ook een mogelijkheid zijn in de toekomst. Naast dit generieke budget, zijn er ook geoormerkte budgetten. Deze zijn toegewezen aan of specifiek inzetbaar voor een bepaald project of activiteit. Hier staat vaak dekking d.m.v. (overheid)subsidies of cofinanciering tegenover. Budgetten voor formatie en wettelijke milieutaken zijn in onderstaande overzichten niet opgenomen. Kredieten die ten laste komen van een GREX of exploitatie, (bijvoorbeeld windenergie Lorentz) zijn hier ook niet vermeld. Deze budgetten en kredieten vallen buiten de scope en verantwoordelijkheid van het beleidsteam duurzaamheid. In de projectfiches in hoofdstuk ‘3.
Projecten’ is aangegeven ten laste van welke budgetten de kosten komen. Begroting en benutting van budgetten wordt -in samenwerking met afdeling financiën- bewaakt.
Budgetten2 Onderstaande tabel toont de budgetten per onderdeel. Tabel 6: Budgetten voor de projecten op duurzaamheid per onderdeel (peildatum december 2020).
2
Kpl
Naam
Type
Saldo 20211
77147
Duurzaamheid
Incidenteel
€ 348.948,00
€ 309.000,00
24020
Robuust groen-blauw
Structureel
€ 14.352,00
€ 10.000,00
76040
Wateragenda
Incidenteel
€ 30.420,00
€ 30.000,00
77132
Straat van de toekomst
Incidenteel
€ 15.490,00
€ 15.000,00
77133
Energieke Stad
Structureel
€ 106.072,00
€ 80.000,00
77245
Aardgasvrij wonen (Dotaties vanuit Incidenteel doeluitkering decembercirculaire transitievisie warmte en wijkaanpak)
€ 254.056,00
€ 262.000,00
Saldo 2021: conform primaire begroting 2021 plus overheveling restbudget 2020
18
Nu gepland voor 2021
3. Projecten Toelichting projectfiches Dit hoofdstuk biedt een beschrijving van alle projecten in de vorm van projectfiches. Elk projectfiche start met een toelichting. Op de fiches worden onderstaande iconen van de pijlers (zie Figuur 1) en de Global Goals (zie Figuur 2) getoond, waar het project een bijdrage aan levert. Eén project kan dus bijdragen aan het behalen van meerdere pijlers én meerdere Global Goals. De vier pijlers
Figuur 1: De vier iconen die verwijzen naar de vier pijlers. Van links naar rechts: 1. De circulaire stad, 2. De biodiverse stad, 3. De klimaatbestendige stad, en 4. De energieke stad.
De zeventien Global Goals Op de projectfiches wordt met nummer en symbool verwezen naar onderstaande zeventien doelen.
Figuur 2: De zeventien iconen van alle Global Goals waar de gemeente Harderwijk zich voor in zet. Zoals beschreven in de duurzaamheidsvisie zijn de nummers 1, 2, 4, 5, 10 en 16 minder relevant voor het ruimtelijk domein. De projecten dragen daarom voornamelijk bij aan de overige elf Global Goals.
Daarnaast bevatten de projectfiches informatie over welke doelstellingen en mijlpalen van toepassing zijn, wat de formele status van het project is en welke middelen beschikbaar zijn gesteld. Verder wordt middels een sterren-score (zie Figuur 3) aangegeven hoe groot de impact, de betrokkenheid en de opschaalbaarheid van het project is.
Figuur 3: Voorbeeld van de sterren-score. Op de schaal van 1 t/m 5 wordt de grootte van de impact, de betrokkenheid en de opschaalbaarheid gescoord. Hierbij staat 1 ster voor een 'zeer klein' en 5 sterren voor 'zeer groot'.
Op de volgende pagina begint de eerste paragraaf, die generieke projecten behandeld. Daarna volgen de paragrafen met de projecten die zijn gefocust op de circulaire stad, de biodiverse stad, de klimaatbestendige stad en de energieke stad.
19
3.0 Generieke projecten Deze paragraaf bevat de projectfiches voor de generieke duurzaamheidsprojecten.
20
0.01 Projectfiche Communicatiestrategie Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
Zoals de generieke strategie beschrijft willen we meer en beter communiceren over duurzaamheid binnen en buiten onze gemeentelijke organisatie. Hiermee willen we de bewustwording, de betrokkenheid en het handelingsperspectief ten aanzien van duurzaamheid vergroten. Hier is een communicatiestrategie duurzaamheid voor nodig waarin onder andere onze doelgroepen, hun belangen en onze aanpak per doelgroep staan beschreven. Deze zal tevens moeten passen binnen de communicatiestrategie van Meerinzicht. Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk 2021
2022 en verder
Doelstellingen:
Communicatiestrategie verankerd in Periodiek herzien en indien nodig aanpassen of strategie afsprakenkader met Meerinzicht. nog in lijn is met de dan geldende koers duurzaamheidsbeleid en de ontwikkelingen t.a.v. de doelgroepen.
Mijlpalen:
Ultimo Q4 2021: Communicatie volgens nieuwe strategie, werkwijzen en agenda operationeel.
Formele status:
Planvorming
Middelen:
●
2021: €5.000,00 uit budget Duurzaamheid
Impact:
Draagt bij aan handelingsperspectief.
Betrokkenheid:
De strategie gaat helpen om een meer intensieve, structurele en bij doelgroepen aansluitende communicatie vorm te geven.
Opschaalbaarheid:
Een goede communicatiestrategie draagt bij aan een groter bereik en grotere betrokkenheid. Hier hebben alle duurzaamheidsactiviteiten een belang bij.
21
bewustwording,
betrokkenheid
en
0.02 Projectfiche Dashboard Duurzaamheid Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
Om de ‘vindbaarheid’ van alle relevante informatie omtrent duurzaamheid in Harderwijk te vergroten wordt een dashboard ontwikkeld. Het dashboard vormt een openbaar digitaal toegankelijke plek gericht op vooral bewoners en bedrijven. Hierop moet zichtbaar zijn wat de gemeente doet aan duurzaamheid door het tonen van voorbeeldprojecten, wat we doen als Global Goals -gemeente en door te verwijzen naar het loket Veluwe Duurzaam e.d. Zo kan in de toekomst bij communicatie over projecten altijd worden verwezen naar het dashboard en vice versa. Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk >2021 Doelstellingen:
Vanaf Q3 2021 een functioneel dashboard die we zelf in beheer nemen en waar we regelmatig informatie updaten.
Mijlpalen:
In Q1 2020 starten we met de ontwikkelingen van het dashboard en communicatie daaromtrent. In Q3 2021 zijn we volledig operationeel.
Formele status:
Planvorming
Middelen:
●
2021: Indicatief incidenteel €15.000,00 voor ontwerp, realisatie en communicatie indien nodig. Dekking: budget Duurzaamheid
Impact:
Draagt bij aan handelingsperspectief.
Betrokkenheid:
Inwoners, bedrijven, instellingen en onderwijs gaan meedenken en meedoen.
Opschaalbaarheid:
Het dashboard kan meegroeien met de ambities en mogelijke verbreding.
22
bewustwording,
betrokkenheid
en
0.03 Projectfiche Duurzame Tips Kindercollege Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
Het kindercollege van Harderwijk vindt duurzaamheid belangrijk. Ze willen meer communiceren over duurzaamheid. Wat gebeurt er, wat voor een tips zijn er, wat voor een soort initiatieven bestaan al, etc. De gemeente ondersteunt het kindercollege om elke maand tijdens het schooljaar een korte video op social media te plaatsen over hun visie op duurzaamheid. Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk 2021 Doelstellingen:
Minimaal 6 korte video’s over duurzaamheid door het kindercollege
Mijlpalen:
Q4 2020: Opzet van de video’s en agenda 2021: Op diverse momenten de video’s op social media.
Formele status:
Uitvoerend
Middelen:
2021: Inhuren videograaf circa € 3.000,00 (uit budget Duurzaamheid)
met
het
college
afstemmen
Impact:
Communicatie door jongeren op social media kunnen een groot bereik hebben. Daarmee creëren ze aandacht voor het thema.
Betrokkenheid:
De jeugd wil meer betrokken worden om keuzes te maken die van invloed zijn op hun toekomst. Met deze video’s maken ze hun betrokkenheid zichtbaar en zullen anderen daarmee inspireren.
Opschaalbaarheid:
Op basis van de opgedane ervaring kunnen we vaker in samenwerking met kinderen en jongeren videoboodschappen -met toestemming van ouders- in te zetten.
23
0.04 Projectfiche (Regionaal) Duurzaamheidscentrum Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
Het (regionale) duurzaamheidscentrum brengt alle duurzaamheidsthema’s bij elkaar. Denk daarbij aan proefopstellingen, demonstraties en informatie kan elke inwoner of organisatie terecht met vragen. We willen dit doen in samenwerking met lokale bedrijven, instellingen en onderwijs om te werken aan bewustwording en handelingsperspectief. Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk
2021
2022
2023
Doelstellingen:
Behoefteonderzoek en voorbereiden Besluitvorming go/no go (Regionaal) integraal go/no go (regionaal) (regionaal) duurzaamheidscentrum duurzaamheidscentrum duurzaamheidscentrum operationeel
Mijlpalen:
2021 - onderzoek behoefte en uitwerken opzet duurzaamheidscentrum
Formele status:
Planvorming
Middelen:
● ●
2021: Incidenteel €30.000,00 beschikbaar Dekking: budget Duurzaamheid 2022 en verder: Incidenteel en structureel NNB.
voor
Impact:
Draagt bij aan handelingsperspectief.
Betrokkenheid:
Inwoners, organisaties, instellingen en onderwijs gaan meedenken en meedoen.
Opschaalbaarheid:
We starten met een bescheiden centrum dat past bij de behoefte en bieden ruimte voor groei door het een ‘living lab’ te laten worden en lokale partijen aan ons te verbinden.
24
bewustwording,
behoefteonderzoek,
betrokkenheid
en
0.05 Projectfiche Verduurzamen inkoop- en aanbestedingsbeleid Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
Als overheid geven we het goede voorbeeld. We stellen definities en criteria op voor duurzaam en circulair inkopen. Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk
2022
2030
Doelstellingen:
In alle inkopen wordt duurzaamheid Alle diensten en leveringen worden 100% duurzaam meegewogen. ingekocht.
Mijlpalen:
Duurzaam inkoopbeleid vastgesteld in 2021
Formele status:
Projectplan moet nog gemaakt worden.
Middelen:
2021: Raming: € 10.000,00 voor externe opdracht
Impact:
Het jaarlijks inkoopvolume van de gemeente is tamelijk groot. Daarmee creëren we redelijk wat impact. Tegelijkertijd gaan we ook anderen stimuleren dit voorbeeld te volgen en de impact verder te vergroten.
Betrokkenheid:
Vooralsnog gaat dit om betrokkenheid van de interne organisatie en (lokale) leveranciers/contractpartners.
Opschaalbaarheid:
Met ons duurzaam inkoopbeleid en -handelen als voorbeeld, kunnen we onze leveranciers en/of lokale bedrijven stimuleren dit voorbeeld te volgen.
25
0.07 Projectfiche Week van de Duurzaamheid Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
Wat begonnen is als een initiatief van Urgenda; de dag van de duurzaamheid op 10/10, is inmiddels landelijk een groter fenomeen geworden. In veel gemeenten wordt elk jaar in een week rondom 10/10 bovengemiddeld aandacht geschonken aan duurzaamheid. Met diverse acties en activiteiten worden inwoners betrokken en geprikkeld om met duurzaamheid aan de slag te gaan. De gemeente Harderwijk laat zich dan ook graag verrassen en stelt budget beschikbaar aan initiatiefnemers om hun activiteiten en acties in die week mogelijk te maken. Initiatiefnemer: Diverse partijen uit de samenleving (o.a. Endura, Veluwe Duurzaam)
2021 en verder Doelstellingen: Mijlpalen:
Een week georganiseerd door de samenleving vol verschillende activiteiten met betrekking tot duurzaamheid ●
Q3 2021: Communicatiecampagne en Activiteitenagenda voor de week van de duurzaamheid 2021 in Harderwijk
Formele status:
Lopend
Middelen:
2021: € 5.000,00 (uit budget Duurzaamheid) 2022: € 5.000,00 (uit budget Duurzaamheid)
Impact:
Wellicht niet direct een grote impact in de realisatie van duurzaamheidsdoelen. Wel een grote betrokkenheid en de mogelijkheid om inwoners te betrekken bij duurzame ontwikkelingen in Harderwijk.
Betrokkenheid:
Het budget is bedoeld om initiatieven uit de samenleving te ondersteunen.
Opschaalbaarheid:
Door initiatieven te stimuleren en inwoners te betrekken creëren we een steeds groter wordende groep van betrokken inwoners
26
0.08 Projectfiche Straat van de toekomst Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
Met het project de Straat van de toekomst wordt gewerkt aan een methode waarbij een straat wordt ontworpen die voldoet aan de verwachtingen van de gemeente en die van de bewoners. Hiervoor worden vanuit de gemeente de kaders bepaald. Via een participatieproces worden de belangen en het verlangen van de bewoners van de straat inzichtelijk gemaakt. Met de kaders, de belangen en het verlangen wordt de straat ontworpen. Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk 2021
2021
2022
Doelstellingen:
Testen methode Straat van Vaststelling methode Meerdere straten inrichten volgens toekomst. Straat van de toekomst de Straat van de toekomst methode
Mijlpalen:
2021: Opstellen document Straat van de toekomst
Formele status:
Lopend
Middelen:
2021: €15.000,00 Budget Straat van de toekomst
Impact:
Impact op de manier van werken om te komen tot een toekomstbestendige straat (De straat van de toekomst)
Betrokkenheid:
Het is een project van de gemeente, waarbij in de uitvoering bewoners van een straat worden betrokken
Opschaalbaarheid:
Alle straten die aan de beurt zijn zouden op deze manier toekomstbestendig moeten worden. Daarnaast kijken we nu naar het schaalniveau van één straat, maar in de geest van de omgevingswet, kan de methode ook gebruikt worden voor een buurt, wijk of stad van de toekomst.
27
3.1 De Circulaire Stad Deze paragraaf bevat de projectfiches met een focus op de circulaire stad.
28
1.01 Projectfiche Beleid en uitvoeringsstrategie Circulaire Economie Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
Er wordt aan de hand van het rapport Circulair Harderwijk beleid opgesteld. Hierin staat beschreven wat de visie is van Harderwijk op het thema circulaire economie en een roadmap waarin staat beschreven hoe Harderwijk naar een Circulair Harderwijk in 2050 transformeert. Daarnaast wordt er een uitvoeringsstrategie vastgesteld waarin uiteengezet wordt op welke visielijnen we ons de aankomende vier jaar gaan focussen en welke projecten we vervolgens de aankomende vier jaar gaan uitvoeren. Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk 2021
2030
2050
Doelstellingen:
In 2021 moet het beleid en de uitvoeringsstrategi e vastgesteld zijn.
Het beleid moet bijdragen aan het Het beleid moet bijdragen terugdringen van het gebruik van primaire aan een volledig circulaire abiotische grondstoffen (mineralen, metalen economie in 2050 en fossiele grondstoffen) met 50% in 2030.
Mijlpalen:
In Q3 2021 wordt het beleid vastgesteld door de gemeenteraad.
Formele status:
Projectplan is geschreven.
Middelen:
Ureninzet - circa 250 uur
Impact:
Beleid en strategie zijn van belang om uitvoering te kunnen geven aan circulaire projecten. De interne belanghebbenden van de circulaire economie aan de slag te kunnen.
Betrokkenheid:
Dit beleid helpt iedereen bewust te maken van de circulaire economie en geeft handvatten om met de circulaire economie aan de slag te gaan. Dat geldt voor de interne organisatie, maar ook voor inwoners en ondernemers.
Opschaalbaarheid:
De gemeente heeft een voorbeeldrol. De kennis die opgedaan wordt in de gemeente zal gedeeld worden met bedrijven, inwoners en organisaties in Harderwijk.
29
1.02 Projectfiche VANG, wijziging afvalinzameling Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
Om de hoeveelheid restafval per inwoner omlaag te brengen en het scheidingspercentage te verhogen, voert de gemeente de nieuwe VANG-strategie in, waarbij een deel van de afvalstoffenheffing wordt bepaald door de hoeveelheid restafval die wordt aangeboden: Een tarief (‘de vervuiler betaalt’) wordt ingesteld voor het aanbieden van een minicontainer of een zak restafval (diftar). Om iedereen gelijke mogelijkheden te geven om afval te scheiden en restafval te verminderen moet geïnvesteerd worden in extra inzamelvoorzieningen voor GFT (en indien noodzakelijk papier) bij hoogbouw en in de binnenstad. Daarnaast krijgen inwoners de mogelijkheid om per huishouden gratis PMD en 2x grofvuil gratis weg te brengen naar de milieustraat. Er is een gedragsverandering van de inwoners nodig om de gestelde doelen te bereiken. De financiële prikkel is daarbij belangrijk, maar niet voldoende. Draagvlak voor, en kennis over het nieuwe systeem zijn cruciaal. Daarom zal er een uitgebreide communicatiecampagne plaatsvinden voorafgaand aan de invoering van het nieuwe systeem met een ‘proefperiode’ van enkele maanden, waarbij bewoners kunnen wennen aan het nieuwe systeem voordat er daadwerkelijk wordt afgerekend per zak/bak. Ook na de invoering blijft goede communicatie en werken aan bewustwording belangrijk. Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk 2022
2030
2050
Doelstellingen:
Invoering diftar en Restafval per inwoner 100% van afval naar bruikbare uitbreiding GFT-inzameling. gereduceerd naar 30kg. materialen.
Mijlpalen:
Voorjaar 2021: Voorbereidingen Zomer 2021: Start ‘proefperiode’ voor gewenning (inwoners krijgen inzage in hun huidige aanbiedgedrag van restafval + communicatiecampagne na de zomer) 1 januari 2022: Invoering diftar, uitbreiding GFT-inzameling, mogelijkheid PMD wegbrengen naar milieustraat en 2x gratis grofvuil.
Formele status:
Voorbereidingen zijn gestart.
Middelen:
Kosten communicatietraject 2021: €50.000,00 uit budget Duurzaamheid. Overige: afvalbudget.
Impact:
Invoering van diftar en het bieden van extra mogelijkheden voor afvalscheiding dragen sterk bij aan het verminderen van restafval.
Betrokkenheid:
De meeste inwoners onderschrijven het principe ‘de vervuiler betaalt’. Met een brede communicatiecampagne werken we aan betrokkenheid van inwoners bij de uitvoering van de maatregelen.
Opschaalbaarheid:
We starten met ‘volume-frequentie’-diftar: Betalen per lediging. Dit kan wellicht in de toekomst, indien nodig, worden uitgebreid naar ‘gewichts-diftar’ waarbij bewoners betalen per kilo.
30
1.04 Projectfiche Circulaire gebiedsontwikkeling Drielanden - Noord Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
Voor het project ‘Drielanden Noord’ vindt de uitvoering van de ‘definitiefase’ plaats. Deze definitiefase bestaat uit de oplevering van een gebiedsvisie voor de strook Drielanden Noord waarmee de ontwerpfase van het project gestart kan worden. Deze gebiedsvisie bevat ruimtelijke en programmatische kaders. Daarnaast gaat deze visie in op de ontwikkelstrategie voor de locatie. De visie wordt vertaald in de grondexploitatie Drielanden ’89. Het onderzoek van Bureau Stedelijk Planning, waarin wordt geadviseerd om een Circulair Centrum te ontwikkelen op Drielanden – Noord wordt verder uitgewerkt. Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk 2021 Doelstellingen:
● ● ●
Visie Drielanden Noord met ontwikkelstrategie Herziening grondexploitatie Drielanden ‘89 Projectplan ontwerpfase
Mijlpalen:
●
Eind 2021 is er een uitgewerkte gebiedsvisie.
Formele status: Middelen:
Projectplan is gemaakt en project is in Q3 2020 gestart. ●
Ureninzet projectteam en budget zijn opgenomen in het project.
Impact:
Een Circulair Centrum in Harderwijk (en omgeving) is uniek en zal naar verwachting veel publiciteit generen. Er zal aandacht zijn voor circulair bouwen, circulair ondernemen en kennisontwikkeling.
Betrokkenheid:
In de uitvoering van de gebiedsvisie zijn nog niet veel partijen betrokken.
Opschaalbaarheid:
Dit project is uniek en niet zo snel opschaalbaar.
31
1.05 Projectfiche Inspiratiesessies Circulaire Economie Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
Sectorspecifieke inspiratiesessies worden gebruikt om ondernemers in wiens bedrijfsvoering duurzaamheid nog niet centraal staat te betrekken bij het verduurzamen van de gemeente Harderwijk. Door het organiseren van inspiratiesessies, waarbij ‘laaghangend fruit’ in de verduurzaming door concrete voorbeelden wordt geïllustreerd, biedt de gemeente Harderwijk ondernemers handvatten om hiermee aan de slag te gaan. Dit geeft de ondernemer tevens een gevoel van eigenaarschap en verantwoordelijkheid voor het bijdragen aan de gemeentelijke ambities. Deze inspiratiesessies kunnen worden aangesloten bij bestaande evenementen. Initiatiefnemer: Gemeente Harderwijk 2021
2022
Doelstellingen:
Kennis van circulaire economie Ondernemers gaan vergroten bij de Harderwijkse circulariteit zelf toepassen in ondernemers. hun eigen businessmodel of pand.
Mijlpalen:
In Q4 2021 staat een inspiratiesessie gepland.
Formele status:
Voorbereiding en planning van de sessie(s).
Middelen:
● ●
2050 100% van de Harderwijkse bedrijven is onderdeel van een Circulaire Economie waardeketen
2021: €10.000,00 uit budget Duurzaamheid 2022: €10.000,00 uit budget Duurzaamheid
Impact:
De Circulaire Economie wordt bij de Harderwijkse ondernemers op de kaart gezet.
Betrokkenheid:
Harderwijkse ondernemers worden gefaciliteerd in kennis en kunde van deskundigen en ervaringen van andere ondernemers
Opschaalbaarheid:
Inspiratiesessie kunnen regelmatig georganiseerd worden.
32
1.06 Projectfiche Circulaire sloop zwembad de Sypel Levert bijdrage aan: Pijlers:
Global Goals:
In 2021 wordt gestart met de bouw het nieuwe sportcomplex De Sypel. Het oude zwembad wordt circulair gesloopt. Materialen uit het oude zwembad worden hergebruikt in het nieuwe sportcomplex. Maar er zijn ook materialen van het oude zwembad die teruggegeven worden aan de bewoners van Harderwijk. Er is een project gestart om de oude materialen uit het zwembad op een platform aan te bieden aan de bewoners. Initiatiefnemer: Projectteam zwembad de Sypel 2021 Doelstellingen:
Bij de sloop van het zwembad de Sypel zoveel mogelijk materialen een tweede leven te geven en dat dit voorbeeld vaker toegepast gaat worden in sloopprojecten.
Mijlpalen:
In mei 2021 zal de sloop, fase 1, plaatsvinden. Naar verwachting komen in mei de meest ‘verkoopbare’ materialen vrij.
Formele status:
Voorbereidingen zijn gestart.
Middelen:
● ●
2021: €15.000 (budget Duurzaamheid) Ureninzet - circa 120 uur