Tussentijdse rapportage 2024

Tussentijdse rapportage 2024

0

Inhoudsopgave

Inhoudsopgave ................................................................................................................................................ 1 1

Inleiding .................................................................................................................................................... 2

2

Financiële recapitulatie............................................................................................................................. 3

3

Programma’s ............................................................................................................................................ 4 Programma 0 Bestuur en ondersteuning ..................................................................................................... 4 Programma 1 Veiligheid ............................................................................................................................... 7 Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat ............................................................................................. 7 Programma 3 Economie .............................................................................................................................. 9 Programma 4 Onderwijs ............................................................................................................................ 10 Programma 5 Sport, cultuur en recreatie ................................................................................................... 10 Programma 6 Sociaal domein .................................................................................................................... 13 Programma 7 Duurzaamheid en milieu .....................................................................................................

16 Programma 8 Ruimte en wonen ................................................................................................................ 18

4

Managementinformatie ........................................................................................................................... 20 4.1 Analyse personeelslasten .................................................................................................................... 20 4.2 Overzicht taakstellingen ....................................................................................................................... 22 4.3 Update rechtmatigheid ......................................................................................................................... 22

5

Overige onderwerpen ............................................................................................................................. 24 5.1 Analyse kapitaallasten ......................................................................................................................... 24 5.2 Kredietverantwoording ......................................................................................................................... 25 5.3 Voortgang onderhanden werk .............................................................................................................. 27 5.4 Aanvragen voor onderhanden werk / budgetoverheveling .................................................................. 36 5.5 Nog openstaande taakmutaties lopende jaar ...................................................................................... 37

6

Technische wijzigingen .......................................................................................................................... 38

1

1

Inleiding

De tussentijdse rapportage (peildatum 1 augustus 2024) ligt nu voor u. In verband met de werkzaamheden rondom de ombuigingen is er voor jaar 2024 besloten om één tussentijdse rapportage op te stellen. Deze komt qua inhoud overeen met de gebruikelijke ‘2e tussentijdse rapportage’. Deze tussentijdse rapportage is zowel een beleidsmatige als een financiële tussentijdse rapportage, waarbij geldt: management by exception. Tevens wordt deze rapportage ook gebruikt om daar waar nodig bij te sturen en de begroting middels expliciete besluiten te wijzigen. Grootste effecten In deze tussentijdse rapportage wordt een inkijk en doorkijk gegeven in de ontwikkeling van beschikbaar gestelde middelen en uit te voeren beleid. Geconstateerde financiële afwijkingen zijn veelal incidenteel van aard. De grootste effecten in de tussentijdse rapportage op jaarschijf 2024 komen door incidentele voordelen uit de septembercirculaire, restant stelpost CAO, verwachte overschot op de regeling voor Oekraïners, voordeel op de regeling energietoeslag. Daarnaast zijn er enkele onvoorziene tegenvallers in kosten en/of minder opbrengsten. Per saldo is er in 2024 een voordelig effect. Structureel is er sprake van een nadelig effect door voornamelijk de septembercirculaire en het bijstellen van enkele kredieten.

Er is mogelijk een financieel voordelig effect op de bedrijfsvoering te verwachten door voornamelijk vacatureruimte. Hier wordt in 4.1 Analyse personeelslasten nader op ingegaan. Hoewel dit nu niet als financieel effect zichtbaar is in de recapitulatie is dit wel een belangrijk effect in de uitvoering waar aandacht voor gevraagd wordt en op gestuurd wordt. De vacatureruimte zet druk op de organisatie en daarmee de uitvoering. Het nu gepresenteerde voordeel is een extrapolatie op basis van peildatum 1 augustus 2024. Er wordt nog volop ingezet, ook d.m.v. inhuur, om activiteiten toch voort te kunnen zetten in de volledige breedte van de organisatie. Opbouw begrotingssaldo Het begrotingssaldo is opgebouwd vanaf het begrotingssaldo waarna tussentijdse effecten van raadsbesluiten of circulaires zijn weergegeven. Samen vormen deze posten het vertrekpunt voor de tussentijdse rapportage. Programma/onderwerp

Bedrag

Begrotingssaldo 2024 Besluitvorming begroting 2024 Decembercirculaire 2023 en meicirculaire 2024 Besluitvorming 2e Turap 2023 Effecten overige raadsbesluiten en verwerkingsverschillen Begrotingssaldo voor Turap 2024 Effect Turap per programma Programma 0 Programma 1 Programma 2 Programma 3 Programma 4 Programma 5 Programma 6 Programma 7 Programma 8 Analyse kapitaallasten Totaal effect Turap 2024

€ € € €

1.940.500 - 357.700 - 529.400 287.500

€ €

- 11.498 1.329.402

€ € € € € € € € € € €

1.007.675 - 103.000 - 232.600 0 - 5.100 - 251.950 1.071.700 - 63.250 - 18.500 114.000 1.518.975

Begrotingssaldo 2024 na Turap

€

2.848.377

Korte leeswijzer Per taakveld zijn alle belangrijke inhoudelijke afwijkingen en financiële afwijkingen met budgettair effect beschreven. Het financiële effect wordt bovenaan bij het taakveld weergegeven en is een opsomming van de dikgedrukte financiële effecten uit de tekst van dat taakveld. In het hoofdstuk managementinformatie wordt kort ingegaan op de bedrijfsvoeringsbudgetten en de voortgang van bestaande taakstellingen. Onder overige onderwerpen zijn de analyse kapitaallasten, kredietverantwoording, taakmutaties en onderhanden werken opgenomen. In de technische wijzigingen zijn wijzigingen zonder budgettair effect verzameld waarvan de bevoegdheid op college- of raadsniveau ligt. 2

2

Financiële recapitulatie

. Taakveld/onderwerp 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 0.4 Overhead 0.5 Treasury 0.62 OZB niet-woningen 0.7 Algemene uitkering 1.1. Crisisbeheersing en brandweer 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.4 Economische havens en waterwegen 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken 5.2 Sportaccommodaties 5.7 Openbaar groen 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Energietoeslag 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.4 Milieubeheer 8.1 Ruimtelijke ordening 8.3 Wonen en bouwen Analyse kapitaallasten Saldo Tussentijdse rapportage Begrotingssaldo 2024 Besluitvorming begroting 2024 Decembercirculaire 2023 en meicirculaire 2024 Besluitvorming 2e Turap 2023 Effecten overige raadsbesluiten en verwerkingsverschillen Begrotingssaldo 2025-2028 met voorgestelde besluitvorming* Totaal ombuigingen categorie B (beslispunt begroting) Mogelijk effect kostprijsonderzoek jeugd Begrotingssaldo na Tussentijdse Rapportage

2024

€ - 35.000 € 51.225 € - 32.500 € 550.950 € 339.000 € - 160.000 € 294.000 € - 103.000 € 94.900 € - 127.500 € - 200.000 € - 35.100 € 30.000 € - 226.950 € - 25.000 € 805.500 € - 20.000 € 286.200 € 23.000 € - 54.100 € - 32.150 € - 81.500 € 63.000 € 114.000 € 1.518.975

2025

2026

2027

€ 307.500 € - 87.200

€ - 87.200

€ - 87.200

€ - 21.000

€ - 36.000

€ - 161.000

€ - 10.800

€ - 10.800

€ - 10.800

€ - 57.000 € 1.900

€ - 57.000 € 1.900

€ - 57.000 € 1.900

€ - 20.000

€ - 20.000

€ - 20.000

€ - 12.000

€ - 12.000

€ - 12.000

€ 101.400

€ - 221.100

€ - 346.100

€ 1.715.000

€ - 6.196.000

€ - 6.792.000

€ - 1.000.000 € 816.400

€ 5.519.000 € - 1.000.000 € - 1.898.100

€ 6.430.000 € - 1.000.000 € - 1.708.100

€ 1.940.500 € - 357.700 € - 529.400 € 287.500 € - 11.498

€ 2.848.377

Bij het geprognosticeerde saldo 2024 wordt uitdrukkelijk opgemerkt dat dit is gebaseerd op de gegevens over de eerste zeven maanden van het jaar. Dit zal afwijken van het uiteindelijke saldo van de jaarrekening 2024, maar geeft wel inzicht in de huidige stand van zaken. Er zijn meerdere factoren die de komende maanden nog een rol spelen, zoals de uitkomst van de decembercirculaire Gemeentefonds. *Het begrotingssaldo 2025-2028 is onder voorbehoud. De begroting 2025-2028 incl. besluitvorming is vastgesteld in het college maar moet nog voor besluitvorming in de raad behandeld worden. Indien daar nog wijzigingen uit voortkomen zal het perspectief ook wijzigen.

3

3

Programma’s

Programma 0 Bestuur en ondersteuning Taakveld 0.1 Bestuur - € 35.000 Representatiekosten college Op de kostenpost Representatie van het college wordt een overschrijding van circa € 35.000,- verwacht. Deze overschrijding wordt met name veroorzaakt door eenmalige extra uitgaven zoals; • portret van de vorige burgemeester voor in de eregalerij • installatie van de kroonbenoemde burgemeester • meerdere maatschappelijke activiteiten die door het college worden ondernomen zoals bokkingrace, lintjesregen, dodenherdenking, etc. Voor deze laatste zal nadere advisering volgen om hier mogelijk de begroting op aan te passen, zodat deze activiteiten netjes in de begroting zijn geborgd. € 228.900 Dekking overig - € 161.200 Dekking BR programma Dienstverlening - € 67.700 Per saldo € 0 We zetten in op onderzoek, samenwerking en digitalisering. Zo optimaliseren we de huidige processen, werkwijze en communicatie. Er zijn veel facetten waar rekening mee gehouden wordt, zoals nieuwe (digitale) mogelijkheden, wetgeving en de (veranderende) verwachtingen en behoeften van inwoners. Vanuit het principe ‘online waar kan, persoonlijk waar nodig’. Programma dienstverlening

Voorbeelden van projecten zijn het herschrijven van brieven met behulp van inwoners, het meten van de klanttevredenheid op de website en het digitaliseren van de parkeervergunningen. De komende tijd staat de doorontwikkeling van het KCC op het programma, waar het meeste klantcontact plaatsvindt. Waar mogelijk werken we hierin samen met Ermelo, Zeewolde en Meerinzicht onder het ‘programma dienstverlening’. Het bundelen van krachten en kennis levert ons snelheid, schaalgrootte en harmonisatie op. Wat ons nu helpt bij het realiseren van de verbeteringen en straks met het voortzetten van (door)ontwikkeling. Dit leidt tot betere dienstverlening en dit doen we zonder onze lokale kleur te verliezen. Een concreet voorbeeld hiervan is het gezamenlijke trainingsprogramma van de medewerkers telefonie en het gebruik (de aanschaf van) de gezamenlijke kennisbank. Dit maakt het mogelijk inwoners sneller te helpen en vragen in minder contactmomenten te beantwoorden. Deze samenwerking heeft ons al veel gebracht, maar we zien momenteel vertraging en stagnatie. Hoofdzakelijk door de vele (personele) wisselingen in de organisaties op de verschillende niveaus. Richting het eind van het jaar hopen we weer gericht door te kunnen. In de tussentijd wordt gefocust op inwerken, vasthouden en borgen van resultaten. Voor 2024 is de verwachting dat het Programma Dienstverlening € 228.900,- gaat uitgeven.

De kosten zullen verdeeld worden tussen de drie gemeenten op basis van de verdeelsleutel van domein Bedrijfsvoering van Meerinzicht. De kosten kunnen deels gedekt worden uit de jaarlijkse bijdrage vanuit Ermelo, Zeewolde en Harderwijk (totaal € 57.000,-) en reeds beschikbare middelen voor programma dienstverlening (€ 104.200,-) vanuit Ermelo en Zeewolde. Het restant zal conform eerdere besluitvorming jaarrekening 2022 gedekt worden voor Harderwijk vanuit de bestemmingsreserve programma Dienstverlening (€ 67.700,-). Met deze tussentijdse rapportage zullen de effecten op de begroting budgettair neutraal verwerkt worden. Taakveld 0.2 Burgerzaken € 51.225 Leges burgerzaken In 2014 is de geldigheidsduur van een paspoort en een identiteitskaart (voor volwassenen) gewijzigd van 5 naar 10 jaar. Hierdoor zouden het aantal aanvragen tussen 2019 en 2024 fors afnemen. Om deze enorme schommelingen te kunnen opvangen is in 2017 besloten de raming aan te passen en uit te gaan van een te verwachte gemiddelde. Dit betekent dat een aantal jaar meer leges ontvangen zal worden dan geraamd, maar ook een aantal jaar minder dan geraamd. Van 2024 tot en met 2028 worden de eerste reisdocumenten vervangen met een geldigheidsduur van 10 jaar. Dat betekent dat de aankomende 5 jaar er fors meer reisdocumenten worden afgegeven (de zogenaamde reisdocumentenpiek).

Vanaf 2029 zullen er weer minder reisdocumenten afgegeven gaan worden. De ervaring met eenzelfde situatie met de aanpassing van de geldigheidsduur van rijbewijzen leert dat deze golfbeweging circa 30 jaar zal duren. In 2024 is deze piek ingegaan en zal in 2024 naar verwachting een voordeel laten zien van € 121.250,-. Mogelijk dat nadere advisering volgt om de tijdelijke piek aan werkzaamheden op te vangen vanaf 2025 wat betrokken wordt bij de meeropbrengsten van de leges. 4

Verkiezingen De kosten voor het drukken en verzenden van verkiezingsbescheiden zoals stempassen, kandidatenlijsten en stembiljetten zijn explosief gestegen. Een stijging van 55% ten opzichte van de EP verkiezingen in 2019. Voor de kadernota van 2026-2029 zal een voorstel voor bijstelling ingediend worden. In 2024 is het nadeel € 22.500,-. Daarnaast is er een overschrijding als gevolg van het dit jaar uitgevoerde onderzoek naar verbetering toegankelijke verkiezingen. In de decembercirculaire van 2022 zijn hier middelen voor beschikbaar gesteld maar kon er in 2023 geen uitvoering aan worden gegeven. Vanwege het incidentele karakter konden de middelen niet nog een keer overgeheveld worden naar 2024. Dit nadeel kon opgevangen worden binnen de overige budgetten voor verkiezingen. Taakstelling leges woningzoekenden Door het wegvallen van leges woningzoekende is een taakstelling ontstaan. Bij het opheffen van de 'inschrijfregels nieuwbouwkoopwoningen en woningkavels' is in de advisering niet duidelijk naar voren gekomen dat daarmee ook de geraamde legesbaten zouden komen te vervallen. Twee jaar geleden is dit geconstateerd en een taakstelling opgenomen waarover reeds gerapporteerd is in de tussentijdse rapportages. De invulling van de taakstelling wordt betrokken bij de herziening van de kostendekkendheid van de leges.

Voor het jaar 2024 zal er echter nog geen bijstelling van de leges (en legesverordeningen) plaatsvinden en kan het nadeel daarom nu al genomen worden à € 47.525,-. Zie ook het overzicht 4.2 taakstellingen. - € 13.500 Dekking algemene reserve € 13.500 Op 11 februari 2024 is er een motie aangenomen over Jeugd en jongeren, het perspectief van de toekomst. De financiële bijstelling van de begroting 2024 vindt plaats middels deze tussentijdse rapportage. De eenmalige kosten van € 13.500,- zullen conform de aangenomen motie onttrokken worden uit de algemene reserve. Participatie Jongerenraad

Taakveld 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden - € 32.500 Verkoop bouwkavel Tubadreef Op 17 september 2024 heeft het college besloten de bouwkavel gelegen aan de Tubadreef te verkopen ten behoeve van de bouw van één woning. Hierbij is besloten om in deze tussentijdse rapportage een incidenteel budget op te nemen van € 32.500,- in 2024 en € 7.500,- in 2025 voor bijbehorende kosten en € 315.000,- aan geraamde inkomsten in 2025. Taakveld 0.4 Overhead (incl. effect uit 4.1 Analyse personeelslasten) € 550.950 Gemeentewerf Er is sprake van een te lage begroting wat betreft de facilitaire kosten van de gemeentewerf. Momenteel wordt er structureel overschreden en derhalve is het nodig het budget structureel bij te stellen. Het benodigde structurele bedrag is geraamd op € 40.000,- vanaf 2024. - € 1.111.000 Dekking BR gem. Energielasten € 1.111.000 Evenals in 2023 zijn de energielasten zoals verwacht in 2024 fors hoger dan begroot. Dit kan worden opgevangen met de hiervoor gevormde bestemmingsreserve energielasten. De verwachting voor 2024 is een overschrijding van in totaal € 1.111.000,- ten opzichte van de beschikbare energiebudgetten. In onderstaande tabel een globaal overzicht van de diverse effecten. Het betreft de verwachte overschrijding en dit kan derhalve afwijken bij de jaarrekening. Energielasten (reserve gemeentelijke energielasten)

Onderwerp per taakveld TV0.3 Molenweg 34-36 en Fokko Kortlanglaan TV0.4 Huis van de Stad en gemeentewerf TV1.2 Brandweerkazernes TV2.1 Verlichting wegen en VRI’s / bewegwijzering TV2.2 Parkeren TV2.4 Havens TV3.3 Markten TV4.2 Onderwijshuisvesting TV5.2 Sportaccommodaties TV5.5 Cultureel erfgoed (oude stadhuis) TV6.1 MFC de Bogen TV7.5 Begraafplaatsen Totaal effect

Prognose overschrijding energielast 107.000 156.000 60.000 162.000 117.000 39.000 20.000 30.000 297.000 32.000 66.000 25.000 1.111.000

5

Voorgesteld wordt de energiebudgetten in 2024 bij te stellen conform bovenstaande tabel en dit te dekken uit de bestemmingsreserve gemeentelijke energielasten. Door de energiebudgetten bij te stellen hebben de budgethouders beter in beeld wat het verwachte incidentele effect is in 2024. Voorgesteld wordt bij de jaarrekening 2024 de werkelijke overschrijding te onttrekken aan de bestemmingsreserve gemeentelijke energielasten. Hier zal dus de afwijking t.o.v. van deze bijgestelde raming worden weergegeven. De gevormde bestemmingsreserve gemeentelijke energielasten was oorspronkelijk € 4.200.000,- in 2023. Vanuit het raadsbesluit op 9 maart 2023 omtrent zonne-energie voor energieneutraal de Sypel ligt er een claim van € 500.000,- op deze reserve. In 2023 is bij de jaarrekening werkelijk € 1.481.000,- onttrokken voor de overschrijding van de energiebudgetten in 2023. De nog beschikbare ruimte in de bestemmingsreserve, na verwerking van bovenstaande claim van € 1.111.000,-, is daarmee een bedrag van € 1.108.000,-. Bij de jaarrekening 2024 zal na de werkelijke onttrekking aan de raad voorgesteld worden om het restant van de reserve vrij te laten vallen in de algemene reserve en de bestemmingsreserve gemeentelijke energielasten op te heffen. De in de begroting opgenomen stelpost om de stijgende energiekosten te dekken vanaf 2025 is voldoende.

Verwachting is dat dit extra bedrag ook de komende jaren nodig is om de energiekosten te dekken en het ‘nieuwe normaal’ zal zijn. ISNV Het budget voor de Inkoop Samenwerking Nood Vest-Veluwe is ontoereikend voor de jaarlijkse afrekening. Voor 2024 vraagt dit om een eenmalige bijstelling van € 18.300,-. In het kader van reëel ramen is dit budget in de Meerjarenbegroting 2025-2028 structureel bijgesteld. VNG – GGU Fonds Op de bijdrage van de VNG voor het GGU-Fonds wordt in 2024 een nadeel verwacht van € 25.000,-. Dit is het gevolg van een groei van het fonds in 2024 en een hogere indexering dan waarmee rekening was gehouden in de begroting. In de begroting 2025-2028 is de bijdrage aan de VNG structureel bijgesteld. Duurzame koffie / thee voorziening Vanaf 1 januari 2024 zijn de nieuwe SUP (Single-use plastic) richtlijnen van kracht om plastic afval in het milieu (in het zwerfafval en in zee) te verminderen. Het college heeft duurzaamheid hoog in het vaandel en wil in de geest van deze richtlijnen ook handelen. Dit heeft als gevolg dat de koffie/thee voorziening in het Huis van de Stad, sublocaties en publieke ruimte hierop aangepast worden. Vanwege het onvoorziene karakter zijn in 2024 de meerkosten (vaatwasser, aanschaf kopje en glazen, installatie) gedekt vanuit de algemene post onvoorzien voor € 29.100,-.

De aanpassingen van de koffie/thee voorziening brengt een structureel nadeel met zich mee van € 17.200,- vanaf 2025. Dit is met name het gevolg van een stijging van de extra schoonmaakkosten. Dit zal worden uitgevoerd door de Inclusief Groep en worden meegenomen in de dag werkzaamheden die al bij de Inclusief Groep zijn belegd. Regioarrangement In 2024 heeft er een actualisatie plaatsgevonden van de begroting van het regioarrangement. Harderwijk is penvoerder voor het regioarrangement en heeft de uitgaven en inkomsten van de verschillende deelnemers opgenomen in de begroting. Het Harderwijkse aandeel in het regioarrangement is in de begroting afgerond € 41.750,-. Als gevolg van de CAO stijgingen en het uitvoeren van een Profiel regio EHPZ dient de begroting in 2024 voor Harderwijk bijgesteld te worden naar € 54.500,-. Per saldo een nadeel van € 12.750,-. Voor de overige deelnemers wordt de begroting budgettair neutraal bijgesteld aan zowel de inkomsten als de uitgavenkant aan de hand van de geactualiseerde begroting. De technische uitwerking in de begroting van het regioarrangement vindt zowel plaats binnen programma 0 (taakveld 0.4) en programma 8 (taakveld 8.1). Verrekening renteinkomsten Meerinzicht 2023 Ermelo en Zeewolde In 2023 heeft Meerinzicht haar renteopbrengst terug laten vloeien naar de gemeenten. In totaal waren de renteopbrengsten over 2023 € 832.000,-.

In 2023 is de rente teruggevloeid naar de gemeenten over de verdeelsleutel van domein bedrijfsvoering. In april 2024 heeft aanvullende besluitvorming plaatsgevonden in het bestuur van Meerinzicht over verdeling van de renteinkomsten. Hierin is besloten door het bestuur dat een renteverdeling op basis van bevoorschotting van de zorgkosten in combinatie met de bedrijfsvoeringskosten meer passend is dan enkel de verdeelsleutel van bedrijfsvoering te hanteren. Doordat Harderwijk relatief een groot aandeel heeft in de zorgkosten binnen Meerinzicht betekent de aanpassing van de verdeelsleutel een hoger aandeel voor Harderwijk (55,96% t.o.v. 39,39%) en dus hogere renteopbrengsten. Over 2023 is afgesproken met gemeente Ermelo en Zeewolde om de rente teruggave over 2023 alsnog te verdelen over de aangepaste verdeelsleutel. Voor Harderwijk levert dit in 2024 een eenmalig voordeel op van € 138.000,-. De rente teruggave over 2024 landt in de 1e begrotingswijziging 2024 van Meerinzicht. Voor 2025 en verder is vanuit de ombuigingsopgave de renteopbrengsten van Meerinzicht op basis van de aangepaste verdeelsleutel structureel opgenomen in de begroting. 6

Taakveld 0.5 Treasury € 339.000 Aandelen Alliander winstuitkering Door de verkoop van Kenter (een organisatieonderdeel) heeft Alliander een extra winstuitkering aan aandeelhouders uitgekeerd. Dit gaat om een incidenteel effect. Het betreft een bedrag van afgerond € 339.000,- in 2024. Taakveld 0.62 OZB niet-woningen - € 160.000 OZB niet-woningen Er is meer leegstand dan vorig jaar, waardoor de inkomsten achterblijven. Het risico bestaat dat dit een structureel effect met zich meebrengt. Daarnaast zijn er bezwaren geweest die objecten van niet-woningen naar woningen hebben verplaatst. Voor nu wordt incidenteel nadeel verwacht van € 160.000,- in 2024. Taakveld 0.7 Algemene uitkering Gemeentefonds € 294.000 Septembercirculaire 2024 De septembercirculaire is op Prinsjesdag uitgekomen. Het positieve effect voor 2024 bedraagt € 294.000,-, met name als gevolg van onderuitputting in het BTW compensatiefonds. Via separate advisering aan het college worden de effecten van de septembercirculaire toegelicht (waarna deze ter kennisname naar de Raad gaat). Via deze tussentijdse rapportage worden de effecten in de begroting verwerkt. Het meerjarige effect vanuit de septembercirculaire is als volgt: bedragen x € 1.000

Onderwerp

2024

2025

2026

2027

Septembercirculaire 2024

105.508

106.802

101.682

102.542 103.477

Meicirculaire 2024

104.188

106.558

100.100

101.212 102.330

Bruto effect Septembercirculaire

1.320

244

1.582

1.330

1.147

Taakmutaties (koppeling met beleidsterrein)

-526

-265

-414

-416

-575

Vrijval stelpost BTW compensatiefonds (BCF)

-500 -1.300

-1.300

-1.300

96

225

347

-36

-161

-381

Vrijval stelpost bezuinigingen Rijk op jeugdzorg Mutatie stelpost volume ontwikkelingen Netto effect Septembercirculaire

294

-21

2028

Programma 1 Veiligheid Taakveld 1.1 Crisisbeheersing en Brandweer - € 103.000 Brandweerkazerne Harderwijk en Hierden Op 22 december 2023 heeft de terugname plaatsgevonden van de brandweerkazerne Harderwijk. Harderwijk maakte eerder altijd een extra bijdrage (€ 508.000,- per jaar) over aan de VNOG waar de VNOG alle lasten van de kazerne (exploitatie, rente, afschrijving, etc.) van betaalde. Jaarlijks rekende de VNOG de daadwerkelijke kosten van de kazerne met de gemeente af. Nu is die bijdrage niet meer nodig en moet Harderwijk zelf de lasten rechtstreeks betalen (m.u.v. de demarcatieregeling). Met het opnieuw doorrekenen van de exploitatie bleek de huidige begroting ontoereikend en is deze in lijn gebracht met de jaarlijkse uitgaven. Voorheen zaten er kosten in de jaarlijkse afrekening die niet (volledig) waren begroot. We betaalden dit bedrag toen jaarlijks achteraf aan de VNOG en hebben dit nu structureel verwerkt in de begroting. Het effect voor 2024 is afgerond € 103.000,- nadelig en het structurele effect van € 75.000,- is verwerkt in de meerjarenbegroting 2025-2028.

Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat Taakveld 2.1 Verkeer en Vervoer € 94.900 Openbare laadpalen Er worden baten gerealiseerd vanwege de geplaatste laadpalen. De verwachting is dat de baten dit jaar circa € 25.000,- zijn. Deze baten zijn echter niet geraamd. Daarnaast is het budget voor openbare laadpalen niet meer nodig. Er zijn enkele laadpalen geplaatst en het budget kan derhalve komen te vervallen. Dit levert een voordeel op van € 35.000,-. Het totale voordeel m.b.t. openbare laadpalen is dus incidenteel € 60.000,-.

7

Straatreiniging Door inzet tijdens meer evenementen, een extra landelijke verkiezing, meer inzet op bestrijding van niet gewenst groen op de bestrating en langdurig uitval van drie collega’s bij de Reiniging, was het nodig om meer mensen in te huren. Met name de inzet van werknemers na kantoortijden zorgde ervoor dat deze overuren tijdens kantooruren weer werden opgenomen. Om reguliere werkzaamheden te blijven doen was extra inhuur nodig. Dit kon deels opgevangen binnen het reguliere budget maar per saldo resteert er een incidenteel nadeel van € 15.100,-. Onderhoud civieltechnische kunstwerken Door drukte in de markt en gebrek aan voldoende werknemers zien we dat de uitvoering van werkzaamheden grote vertragingen oplopen. Daarom verwachten we niet alle middelen voor 2024 uit te geven. Het budget kan in 2024 incidenteel worden verlaagd met € 50.000,-. Krediet groot onderhoud Engelserf In 2020 is er gestart met de voorbereiding reconstructie Engels Erf, Veldkamp Nassaulaan en is ook het krediet samengesteld vanuit diverse kostenplaatsen onderhoud en rijkssubsidie. Voor de reconstructie en de aanleg van vrijliggende fietspaden was er de noodzaak om enkele bomen te kappen. Hier is door een aanwonende bezwaar gemaakt inclusief een procedure bij de Raad van State.

Na aanbesteding van het werk hebben de procedures behorende tot de kapaanvraag dan ook gezorgd tot een forse overschrijding van startdatum. In deze periode zijn materiaalprijzen fors gestegen door wereldwijde problemen (vooral asfaltprijzen en brandstof), door de latere start van het werk is ook de toegezegde rijkssubsidie vervallen. Tijdens het werk zijn er diverse bezuinigingsmaatregelen doorgevoerd in de uitvoering maar alsnog is er op de uitvoering van het werk een geraamd tekort ontstaan van € 160.000,exclusief BTW. Dit levert een hogere structurele kapitaallast op van € 7.200,- vanaf 2025. Krediet Fietspad Westermeenweg Westeinde Het project is twee jaar vertraagd, waardoor de kosten van civiele werken hoger zullen uitvallen aangezien in de tussentijd de prijzen aanmerkelijk zijn gestegen. Het krediet dient te worden opgehoogd met € 86.800,-. Dit betekent een extra structurele kapitaallast van geraamd € 3.600,- vanaf 2025. Taakveld 2.2 Parkeren - € 127.500 Onderhoud slagboomparkeren Het onderhoudsbudget voor de parkeerlocaties met slagbomen is ontoereikend. In de Kadernota 2025 is een structurele verhoging van dit budget vastgesteld. Voor 2024 vindt dit incidenteel plaats via de Turap. De incidentele overschrijding is geraamd op € 29.000,-. Onderhoud Houtwalgarage Het onderhoudsbudget voor de Houtwalgarage is ontoereikend.

In de Kadernota 2025 is een structurele verhoging van dit budget vastgesteld. Voor 2024 vindt dit incidenteel plaats via de Turap. De incidentele overschrijding is geraamd op € 20.000,-. Beperking fietsoverlast Op dringend verzoek van de politie en de horecaondernemers is afgelopen jaar meer inzet gepleegd dan aanvankelijk bedacht. Dit heeft geresulteerd in een overschrijding van het budget. Er wordt een incidenteel nadeel verwacht in 2024 van ongeveer € 13.500,-. Opbrengsten boetes Er zijn minder fiscale naheffingen voor betaald parkeren opgelegd. Controles hebben gedurende de eerste helft van 2024 stilgelegen vanwege digitalisering van de systemen. Dit levert een incidenteel nadeel op van geraamd € 40.000,-. Boulevardtrein Bezoekers van P8 Zonneweide kunnen gebruik maken van de Boulevardtrein. De bijbehorende kosten van € 80.000,- worden gedekt uit een verhoging van de dagkaartprijs. Aangezien er nog geen besluitvorming heeft plaatsgevonden over structurele middelen t.b.v. voor- en natransport P8 worden kosten en opbrengsten jaarlijks incidenteel bij de Turap opgehoogd. Doordat parkeerterrein P2 in 2023 kwam te vervallen, is P8 in 2024 veel meer benut en daarmee ook het gebruik van de Boulevardtrein. Dit zorgt ervoor dat de bijbehorende kosten € 25.000,- hoger zijn dan de opbrengsten.

Taakveld 2.4 Economische havens en waterwegen - € 200.000 Havengelden De begrote havenopbrengsten uit 2023 waren € 540.000,-. Dit was gebaseerd op 75% kostendekkendheid. De primaire begroting 2024 was gebaseerd op een kostendekkendheid van 90% wat gelijkstaat aan een bedrag van € 650.000,-. Er is echter besloten de havengeldtarieven niet verder te verhogen naar een 8

kostendekkendheid van 90% vanwege de nieuw vast te stellen Havengeldverordening in 2024. Vaststelling is echter uitgesteld naar eind 2024. Hierdoor zijn de havengeldtarieven 2023 gebruikt in 2024 wat leidt tot aframing naar € 540.000,-. Dit betekent een nadeel van € 110.000,- in 2024. Bepaalde doelgroepen (bewoners Waterfront, woonschepen en historische schepen die betrokken zijn bij evenementen) hadden bij een eerdere verhoging van de havengelden bezwaar aangetekend. De gemeenteraad heeft besloten voor hen het oude tarief te hanteren. Bij de Turap 2023 is aangegeven dat dit leidt tot een nadeel van € 35.000,-. Dit nadeel werd alleen in de Begroting 2023 verwerkt omdat de Havengeldverordening 2024 zou leiden tot een structurele aanpassing van alle havengeldtarieven. Nu de Havengeldverordening 2024 niet wordt vastgesteld, dient dit nadeel van € 35.000,- ook in 2024 te worden verwerkt. Exploitatie havens In 2024 wordt aan nadeel verwacht op de exploitatiekosten van de havens van afgerond € 25.000,-. Deze overschrijding is het gevolg van overschrijding van de havenkosten, sanitair voorziening, klein onderhoud en de aanschaf van een marifoon-walstation.

De overschrijding op het klein onderhoud is het gevolg van storingen aan bruggen die opgelost moesten worden om de scheepvaart een (veilige) doorvaart te kunnen bieden naar de ligplaatsen in de havens en naar de vaarwegen richting het Wolderwijd en het Veluwemeer. Met behulp van een externe partij proberen we deze problemen structureel op te lossen om in de toekomst deze storingen zoveel mogelijk te voorkomen. Het marifoon-walstation is aangelegd voor een goede communicatie van de Havendienst met de scheepvaart, zowel de beroeps- als de pleziervaart. Dit is noodzakelijk voor een veilig gebruik van de vaarwegen, havens en brugpassages in Harderwijk. Tot slot heeft er een onderzoek plaatsgevonden naar een ruimtelijk kwaliteitsplan historische havens. Dit is noodzakelijk om vaartuigen te kunnen beoordelen of deze wel of niet historisch zijn. Het rapport geeft de commissie een toetsinstrument om aanvragen voor een ligplaats voor een historisch schip te toetsen op wel of geen kwalificatie 'Historisch Vaartuig'. Tijdelijke capaciteit regeling openbaar water en waterstaatswerken Op 14 mei 2024 heeft het college ingestemd met de Regeling openbaar water en waterstaatswerken Harderwijk 2024 en besloten om de extra kosten van incidenteel € 30.000,- in 2024 voor de tijdelijke capaciteit voor het in behandeling nemen van de vergunningaanvragen aan te bieden aan de raad.

Programma 3 Economie Taakveld 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur Netcongestie update In het najaar van 2024 zal er een plan van aanpak worden opgeleverd om de problemen rond netcongestie in kaart te brengen en de effecten hiervan voor de gemeente Harderwijk te onderzoeken. De capaciteit van het Nederlandse elektriciteitsnet staat namelijk zwaar onder druk. Zowel Liander (verantwoordelijk voor het midden- en laagspanningsnet) als Tennet (beheerder van het hoogspanningsnet) kunnen het groeiende aanbod van opgewekte elektriciteit en de toenemende vraag door onder andere de elektrificatie van het wegverkeer niet langer bijbenen. Dit betekent dat er tot 2029 geen veranderingen in vraag of aanbod van elektriciteit kunnen worden verwerkt. Om deze complexe situatie in goede banen te leiden, is er een coördinator en ondersteuner aangesteld. Deze coördinator fungeert als eerste aanspreekpunt voor zowel interne als externe contacten. Dit houdt in dat zij een cruciale rol spelen in de communicatie tussen de gemeente, netbeheerders, bedrijven, en andere belanghebbenden. Daarnaast is het de taak van de coördinator om de koppeling te leggen tussen de regionale oplossingsrichtingen en de veranderende wet- en regelgeving op het gebied van energievoorziening.

Door deze gecoördineerde aanpak kan Harderwijk beter inspelen op zowel de huidige als toekomstige uitdagingen die de netcongestie met zich meebrengt. De coördinator zal bovendien een belangrijke rol spelen in het faciliteren van de samenwerking met andere gemeenten in de regio en met de betrokken netbeheerders. Deze samenwerking is essentieel om structurele oplossingen te vinden en de gevolgen van de beperkte netcapaciteit te verzachten. Dit plan van aanpak zal specifieke aandacht besteden aan de uitdagingen rondom: • De Regionale Energie Strategie (RES), waarbij de realisatie van wind- en zonneparken op de planning staat. • Aansluitingen van nieuwe woningbouwlocaties, cruciaal voor het kunnen realiseren van de geplande uitbreidingen.

9

• • • •

De ontwikkeling van bedrijventerreinen, waaronder zowel de uitbreiding van bestaande bedrijven als de aansluiting van nieuwe bedrijven op het elektriciteitsnet. Laadpalen voor elektrische voertuigen bij particulieren, essentieel voor de overgang naar duurzame mobiliteit. Het plaatsen van zonnepanelen bij particulieren, een belangrijk onderdeel van de verduurzamingsagenda. De opgave rondom de verduurzaming (zonnepanelen) van het nieuwe zwembad de Sypel.

Met de aanstelling van de coördinator en het opleveren van het plan van aanpak, wil de gemeente Harderwijk niet alleen de huidige situatie analyseren, maar ook proactief inspelen op de toekomstige energiebehoeften en netcapaciteitsuitdagingen.

Programma 4 Onderwijs Taakveld 4.2 Onderwijshuisvesting - € 35.100 Schoonmaakkosten gymzalen De Inclusief groep heeft het contract voor het schoonmaken van de gym- en sporthallen opgezegd. Daardoor werken we met een andere partij samen tot de nieuwe aanbesteding start. De bijstelling van de begroting is in 2024 incidenteel € 35.100,-. Omdat het budget jaarlijks al niet toereikend was, is dit budget meerjarig bijgesteld in de exploitatieherziening van de Sypel (welke reeds is aangeboden in de begroting 2025). Taakveld 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken € 30.000 Volwasseneneducatie Beschikbaar personeel en mogelijkheden voor een eenmalige activiteit, naast de bestaande infrastructuur, is niet haalbaar op korte termijn. Dit betekent een incidentele onderschrijding van € 30.000,- in 2024.

Programma 5 Sport, cultuur en recreatie - € 314.150 Dekking BR Automatisering € 41.800 Dekking BR Uitv.agenda Dienstverl. € 45.400 Per saldo - € 226.950

Taakveld 5.2 Sportaccommodaties

Exploitatie Sypel • In dit voorjaar zijn de leslokalen Landstede, de ruimte voor GA! Harderwijk en de 3e sporthal opgeleverd. • De verhuur aan Landstede en GA! zijn daardoor later dit jaar ingegaan, wat betekent dat een deel van de geraamde opbrengsten dit jaar niet behaald gaan worden. Per saldo betekent dit een nadeel in 2024 van € 15.750,-. • De gebudgetteerde schoonmaakkosten voor de Sypel zijn in 2024 niet toereikend, dit leidt tot een nadeel van € 29.000,- in 2024. De structurele bijstelling is betrokken bij de exploitatieherziening van de Sypel. • De huuropbrengsten voor Sypel I en II zijn te hoog geraamd in de begroting 2024. Voor 2024 betekent dit een nadeel van € 30.000,-. De structurele bijstelling is betrokken bij de exploitatieherziening van de Sypel. • In 2023 is een kiosk gerealiseerd in het zwembad bij de Sypel. Omdat destijds onvoldoende bekend was hoe de kosten en opbrengsten zich zouden ontwikkelen, is destijds de exploitatiebegroting van de Kiosk neutraal verwerkt in de begroting. De cijfers in 2024 laten zien dat begrote inkomsten op termijn behaald kunnen worden, de uitgaven op personele inzet naar beneden bijgesteld kunnen worden, maar dat de taakstelling/stelpost deels niet in te vullen blijkt te zijn omdat meer inkomsten of minder uitgaven niet reëel zijn. Per saldo is het nadeel in 2024 € 41.850,-.

De structurele bijstelling is betrokken bij de exploitatieherziening van de Sypel. • Het onderhoudsbudget is in 2024 niet toereikend. Het oude onderhoudscontract stamde uit 2002 en is tijdens de nieuwbouw verlengd geweest. In 2024 is er opnieuw aanbesteed. Voor 2024 is bijstelling € 155.000,-. De structurele bijstelling is betrokken bij de exploitatieherziening van de Sypel. • Het nieuwe zwembad is in 2024 het gehele jaar voor het eerst open geweest. Er worden meer inkomsten verwacht dan begroot, dit levert een voordeel op van € 84.000,-. De structurele bijstelling is betrokken bij de exploitatieherziening van de Sypel. • In 2024 is de 3e sporthal opgeleverd en vanaf 1 september in gebruik genomen. De exploitatiebegroting van de 3e sporthal komt voor 2024 uit op een nadeel van € 18.900,-. De structurele bijstelling is betrokken bij de exploitatieherziening van de Sypel.

10

Automatiseringssysteem Sypel Sportcomplex de Sypel maakt gebruik van een automatiseringssysteem. Dit systeem omvat een toegangs-, reserverings-, leerlingvolg- en kassasysteem. De oorspronkelijke leverancier van dit systeem, VConsyst, is per januari 2023 gestopt met het leveren van de Sport & Leisure software. Per 1 januari 2023 is het VConsyst systeem overgedragen aan een andere software partij, APP. Er worden aan het huidige systeem geen updates en aanpassingen meer gedaan. Het systeem is daarmee dus verouderd en het systeem is aan het einde van zijn levensduur. In de 2e tussentijdse rapportage 2023 is ook reeds aangekondigd dat het contract met de huidige leverancier ten einde was en er een nieuwe aanbesteding plaats zou vinden voor een nieuwe leverancier. In het voorjaar van 2024 heeft er een nieuwe aanbesteding plaatsgevonden en is de opdracht gegund aan en uitgevoerd door een leverancier. De eenmalige kosten voor de software bedragen per saldo € 87.200,- en worden gedekt uit de bestemmingsreserve automatisering (€ 41.800,-) en de uitvoeringsagenda dienstverlening (€ 45.400,-). De btw zal ten laste worden gebracht aan de SPUK Sport. Het budget betreft € 105.500,- aan de uitgavenkant en € 18.300,- aan inkomsten vanuit de SPUK Sport m.b.t. de btw.

De raad wordt met deze tussentijdse rapportage voorgesteld dit budget te voteren en tevens een krediet beschikbaar te stellen van per saldo € 60.400,- ten behoeve van de hardware. De kapitaallasten zijn betrokken bij de exploitatieherziening van de Sypel welke aangeboden is aan de raad met de meerjarenbegroting 2025-2028. De structurele kosten voor het onderhoudscontract zijn gedekt binnen de begroting van Meerinzicht. Schoolzwemmen Jaarlijks vindt vanuit programma 4 een interne doorbelasting (uitgaven) plaats voor schoolzwemmen naar programma 5 (inkomsten voor de Sypel). De uitgaven binnen programma 4 komen niet meer overeen met de inkomsten binnen programma 5. Het in lijn brengen van de uitgaven met de inkomsten leidt tot een voordeel van € 45.000,- binnen programma 4 maar tot een nadeel binnen programma 5 van € 68.500,-. Per saldo leidt dit tot een nadeel van € 23.250,- over beide programma's heen. De meerjarige effect is verwerkt in de meerjarenbegroting 2025-2028. Huuropbrengsten buitensport De huuropbrengsten voor buitensport kunnen voor 2024 voordelig worden bijgesteld met € 23.500,-. De huuropbrengsten zijn momenteel te laag begroot, dus dit betreft een bijstelling van de begroting. De tarieven voor de buitensport worden jaarlijks vastgesteld en zijn gebaseerd op het aantal velden. De structurele bijstelling is betrokken bij de ombuigingsvoorstellen (P5-06).

Netcongestieproblematiek Sypel In verband met de netcongestie problematiek kampt ook de Sypel met energieproblemen. Dit heeft als gevolg dat op piekmomenten de afname van het energienet overbelast kan worden, maar ook de zonnepanelen op zonnige momenten kunnen zorgen voor een te hoge piekbelasting op het net. Omdat de Sypel op dit moment meer energie nodig heeft qua af- en terugname van energie ontstaan er piekbelastingen. De aanvragen voor meer gecontracteerd vermogen staan in de wachtrij met als prognose 2030. De netbeheerder heeft meerdere waarschuwingsbrieven verstuurd waarin we worden gewezen op aansprakelijkheid bij schade aan de nabije omgeving als deze ontstaan is doordat wij over ons gecontracteerd vermogen heen gaan. Ook kan dit schade opleveren aan onze eigen dure installaties. Handmatig zijn nu noodmaatregelen genomen om de pieken te voorkomen door permanente uitschakeling van installaties. Dit is niet gewenst en ook niet de bedoeling, maar op dit moment noodzaak. Om aansprakelijkheid te voorkomen en het maximale uit onze installaties te halen, binnen ons huidig gecontracteerd vermogen, dienen we deze pieken softwarematig te managen middels een prioriteitenschema.

De software zal op basis van de prioriteiten de installaties afschalen waar noodzakelijk, om onder ons gecontracteerd vermogen te blijven, en ook opschalen wanneer deze ruimte er weer is om de hinder te beperken. De software implementatie zorgt er dus voor dat we tegen de grens van ons gecontracteerd vermogen blijven en hier niet overheen zullen pieken en het maximale uit onze installaties kunnen halen binnen de beperking die we hebben. De software lost niet ons tweede probleem op als het gaat om warmtevraag door onze beperking, hiervoor zijn grotere aanpassingen nodig en daar is een projectteam voor opgestart waar nadere advisering over volgt. De eenmalige kosten hiervoor zijn in 2024 € 19.500,- en de jaarlijkse licentiekosten bedragen € 4.800,-. Voor 2024 zal naar verwachting aan het einde van dit jaar de licentie ingaan, wat de totale kosten in 2024 brengt op: € 20.700,-. Nieuwbouw Sypel In april 2024 is de nieuwbouw van de Sypel opgeleverd, met leslokalen voor Landstede en kantoorruimte. De kantoorruimte is in gebruik genomen door GA! Harderwijk. Op 1 juni heeft de feestelijke opening 11

plaatsgevonden van de 3e sporthal. Vanuit de oplevering zijn er nog een aantal openstaande punten die in 2024 afgerond gaan worden. Het krediet wordt eind 2024 afgesloten. De verwachting is dat het totale krediet (€19,3 miljoen) met per saldo € 160.000,- overschrijdt. Deze afwijking ontstaat doordat de inrichting van de openbare ruimte rondom het complex niet was meegenomen, daarnaast zijn de advieskosten hoger uitgevallen dan begroot. Er wordt voorgesteld met deze tussentijdse rapportage de verschillende kredieten bij te stellen. In deze berekening is uitgegaan van 100% btw compensatie via de SPUK Sport. Indien de btw niet ten laste kan komen van deze regeling, dan leidt dit tot een groter nadeel. De verwachting is dat 100% compensatie reëel is. Daarnaast wordt een structureel nadelig effect verwacht op de kapitaallasten van afgerond € 45.000,- vanaf 2025. Dit is het gevolg van verschuivingen tussen de verschillende deelkredieten in combinatie met de diverse afschrijvingstermijnen. - € 45.750 Dekking BR gem. energielasten € 45.750 Als gevolg van de netcongestie problematiek is op korte termijn geen invulling te geven aan de opdracht van de raad voor het realiseren van een energieneutraal zwembad. Een eerste deel van deze opdracht is in 2022 wel aan Hellebrekers gegeven om parallel mee te laten lopen met de nieuwbouw van de Sypel.

Deze opdracht voor het plaatsen van extra zonnepanelen is uitgevoerd en in 2024 is hiervoor een factuur binnengekomen bij gemeente Harderwijk. Met het afsluiten van het oude krediet (raadsbesluit 10 januari 2023) was met de verstrekte opdracht aan Hellebrekers geen rekening mee gehouden. Doordat op dit moment nog geen invulling gegeven kan worden aan het realiseren van een energieneutraal zwembad is voor het raadsbesluit van 10 januari 2023 nog geen nieuw krediet uitgewerkt. Daarom wordt aan de raad voorgesteld om met terugwerkende kracht een krediet beschikbaar te stellen voor deze opdracht (aanschaf zonnepanelen). Hierdoor worden deze uitgaven rechtmatig. Het kredietbedrag bedraagt per saldo € 43.475,excl. btw. Het krediet betreft € 52.600,- aan de uitgavenkant en € 9.125,- aan inkomsten vanuit de SPUK Sport m.b.t. de btw. Voorgesteld wordt om de kapitaallasten (afschrijving en rente van € 2.275,- over de gehele looptijd) van totaal € 45.750,- te dekken uit de bestemmingsreserve gemeentelijke energielasten. De bestemmingsreserve gemeentelijke energielasten is een van de reserves die gedeeltelijk door de raad op 10 januari 2023 beschikbaar zijn gesteld voor het realiseren van energieneutraliteit van het zwembad de Sypel. Zonnepanelen Sypel

Aanleg kunstgrasveld VVOG Begin dit jaar is gestart met de aanleg van een extra kunstgrasveld bij VVOG. Hiervoor was een krediet beschikbaar gesteld van € 565.000,- excl. btw door de raad. Echter wordt er per saldo een overschrijding van €100.000,- verwacht. Dit heeft een drietal oorzaken. Zo is het materiaal duurder, door het moeten toepassen van een andere ‘infil’ van het veld omdat de traditionele rubberkorrels niet meer zijn toegestaan. Daarnaast zijn bij de aanbesteding 3 van de 4 partijen afgehaakt. Tot slot is de uitvoering geheel emissieloos gedaan (natura2000), dat in materieel duurder is. De btw kan gecompenseerd worden via de SPUK Sport. De ophoging van het krediet brengt vanaf 2025 een structurele kapitaallast met zich mee van afgerond € 7.200,-. Taakveld 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie - € 25.000 Subsidie Natuurbescherming De subsidie bijdrage voor natuurbeheer is hoger vanwege een toeslag voor schaapskuddes. Het betreft een hogere subsidie van € 50.000,- incidenteel in 2024. Onderhoud beheer openbaar groen Het budget vervanging staat onder druk door de zeer gestegen kosten van de recente jaren. In de werken is vrijgekomen grond vanwege vervuiling afgevoerd als vervuilde grond. De extra kosten hiervan bedroegen alleen al € 50.000,-. De verwachte incidentele overschrijding op het budget in totaal is € 75.000,-.

Recreatiezonering Veluwe Er wordt een hogere subsidie ontvangen wat betreft de recreatiezonering Veluwe. Dit betekent dat het krediet van de uitkijktoren Beekhuizerzand opgehoogd wordt en daarnaast de inkomsten op het krediet. Per saldo is er sprake van een positief effect van € 38.000,- wat betreft het kredietbedrag. Aan de uitgavenkant betreft dit een ophoging van € 25.000,- en aan de inkomstenkant € 63.000,-. Dit betekent een lagere structurele kapitaallast van € 1.900,- vanaf 2025. Monitoring hondenbeleid Naar aanleiding van de motie ‘Effectmeting nieuw hondenbeleid’ is er in april 2023 een enquête uitgezet om onder andere inwoners te vragen naar hun mening over voorzieningen voor honden, kennis over het nieuwe hondenbeleid en overlastervaring omtrent honden. Dit was de start van de tweejarige monitoring, en daarmee de nulmeting. Dit jaar, in 2024, is dezelfde enquête weer uitgezet om tussentijdse resultaten op te halen voor de monitoring. Volgend jaar, in 2025, vindt de eindmeting plaats en wordt er geadviseerd aan de raad over het eventueel afschaffen dan wel verlagen van de hondenbelasting.

12

Programma 6 Sociaal domein Taakveld 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie € 805.500 Exploitatie De Aanleg De exploitatie van De Aanleg is niet kostendekkend. Dit komt door: (1) 1/8e niet exploitabele bergruimte en (2) nog onvoldoende activiteiten. Voor (1) zijn afspraken gemaakt met Uwoon, zodat ZorgDat vanaf december de Aanleg kan gebruiken als hoofdkantoor. Voor (2) wordt verbetering gezocht in meer activiteiten, o.a. het ontwikkelen van laagdrempelige dagbestedingsvormen en respijtmogelijkheden. Voor 2024 zijn de lasten € 150.000,- en de inkomsten € 60.000,- (per saldo incidenteel nadeel van € 90.000,-). Er volgt nadere advisering over de exploitatie van De Aanleg. De Kiekmure In het kader van de aankoop Kiekmure zijn er voor de Stichting kosten verbonden ten aanzien van de BTW, omdat tijdens de bouw de BTW is teruggevorderd en het gebouw binnen de herzieningstermijn wordt vervreemd. Bij een overdracht per 31 januari 2024 bedraagt de terug te betalen BTW € 52.500,-. Partijen zijn overeengekomen dat de gemeente genoemd bedrag voor haar rekening neemt (conform besluitvorming 2023, dit is echter pas begin 2024 financieel geëffectueerd). Daarnaast is de verhuur later gestart vanwege verlate eigendomsvestiging. Dit leidt tot een nadeel van € 35.000,-.

Opvang Oekraïne De doelstelling om meer te voldoen aan de inspanningsverplichting in de opvang van ontheemde Oekraïners heeft geleid tot een uitbreiding van het aantal plekken van 69 naar ruim 130. Op dit moment zijn geen nieuwe locaties in beeld voor uitbreiding van de capaciteit. Vanaf 2024 is het normbedrag vanuit de bekostigingsregeling opvang Oekraïne verlaagd naar € 61,- per opvangplek per dag. Voor 2024 wordt een overschot op de regeling verwacht van € 835.000,-. In het nu gepresenteerde voordeel is niet meegenomen welke kosten we voor deze inwoners maken voor de zorg en ons voorzieningenniveau. Deze aanvullende kosten zijn (nog) niet expliciet te maken. In onze toekomstige analyses willen we dat ook meenemen. AZC / Faciliteitenbesluit asielopvang In de begroting 2024 zijn de budgetten vanuit het faciliteitenbesluit asielopvang gebaseerd op een capaciteit van 500 plekken voor een totaalbedrag van € 150.000,-. Voor 2024 en 2025 wordt verwacht dat ook de buffercapaciteit volledig ingezet zal worden en daarmee de capaciteit op totaal 800 plekken uitkomt. De inzet van de buffercapaciteit brengt extra kosten met zich mee. Voorgesteld wordt om het uitgavenbudget met € 75.000 te verhogen. Ook wordt een deel van de formatie (€ 39.000,-) van de strategisch adviseur AZC aan het faciliteitenbesluit toegerekend.

De vergoeding vanuit het faciliteitenbesluit bedraagt voor 2024 € 412.000,-. Per saldo wordt een voordeel verwacht van € 148.000,-. Aanvullende subsidie 2024 De raad heeft op 18 januari 2024 € 500.000,- beschikbaar gesteld om de begrotingssubsidies binnen het Sociaal Domein eenmalig voor 2024 op te hogen met maximaal 3,36%. De extra uitgekeerde subsidies bedragen afgerond € 300.000,-. Voorgesteld wordt om de werkelijke kosten van € 300.000,- te onttrekken aan de reserve sociaal domein. Dit betekent dat er € 200.000,- minder uit de reserve wordt gehaald dan aanvankelijk gedacht. Taakveld 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen - € 20.000 Veilig Thuis Door forse stijging van de uitvoeringskosten door CAO verhogingen Veilig Thuis is regionaal de verhoging verdeeld over de gemeenten. De Duvo (Decentralisatie uitkering Vrouwen opvang) middelen worden op dit moment niet geïndexeerd. De VNG is hierover in gesprek met het Rijk. Aangezien het hier om uitvoering van wettelijke taken betreft is het voorstel om de verhoging structureel over te nemen in de begroting. Het betreft een structurele bijstelling van het budget van € 20.000,- vanaf 2024. Taakveld 6.81 Geëscaleerde zorg - Beschermd Wonen Dekking algemene reserve

- € 275.000 € 275.000

Woonpark Hierden Voor het Woonpark Hierden (Molenweg 34-36) wordt aanvullend budget gevraagd. In de aanloop naar de vergunningaanvraag worden onvoorziene kosten gemaakt. De kosten voor extra onderzoeken, leges en ruimtelijke onderbouwing onder de Omgevingswet bedragen ongeveer € 50.000,-. Binnen het huidige budget is er geen rekening gehouden met een tijdelijke gebruiks- en beheersituatie. Deze inrichtingskosten zijn ongeveer € 75.000,- hoger uitgevallen dan geraamd. Dit is inclusief de kosten voor projectbegeleiding. Doordat er geen mogelijkheid is om eerder op het net aan te sluiten wordt er langer gebruik gemaakt van een electriciteitshub. Deze totale kosten bedragen € 150.000 extra. In oktober vindt de aanbesteding voor de

13

inrichting openbare ruimte plaats. Hiervoor is op moment van rapportage geen reden om aan te nemen dat het beschikbare budget niet toereikend is. De totale extra kosten (€ 275.000,-) kunnen worden gedekt uit het verwachte overschot Beschermd Wonen (BW) en Maatschappelijke opvang (MO) bij de jaarrekening 2024. Omdat het totaal van het overschot op dit moment nog niet bekend is, wordt voorgesteld om de extra kosten eerst uit de algemene reserve te dekken. Bij de jaarrekening 2024 kan de algemene reserve weer aangevuld worden vanuit het overschot BW en MO. De raad is 18 september 2024 via een raadsinformatiebrief geïnformeerd over de verwachte budgetoverschrijding. - € 2.297.000 Dekking reserve sociaal domein € 2.297.000 Op basis van de 2e prognose zorgkosten sociaal domein worden de volgende financiële afwijkingen gerapporteerd: Programmagelden/zorgkosten sociaal domein

Jeugd -/- € 3.387.000,Inschatting terugvordering subsidie CJG 2024 € 700.000,Terugvordering verstrekte jeugdhulpkosten € 225.000,Wmo -/- € 455.000,Participatie € 34.000,Hogere rijksbijdrage Buig € 404.000,Dekking vanuit meicirculaire 2024 € 182.000,Totaal -/- € 2.297.000,Voorgesteld wordt om het nadeel van € 2.297.000,- te dekken uit de reserve sociaal domein. De mutaties vanuit de tussentijdse rapportage in de reserve zijn als volgt: Prognosestand reserve bij jaarrekening 2023 € 4.000.000,Lagere onttrekking aanvullende subsidie 2024 € 200.000,Lagere onttrekking energietoeslag 120/130% € 152.600,Effect programmagelden/zorgkosten turap -/- € 2.297.000,Prognosestand reserve na turap 2024 € 2.055.600,Bij de jaarrekening 2024 is het definitieve effect van de zorgkosten sociaal domein bekend en zal de reserve sociaal domein mogelijk nog muteren. Dan is ook het mogelijke overschot Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang 2024 bekend. Dan zal ook worden bekeken of de reserve moet worden aangevuld. Onderstaand een toelichting op de verschillende onderdelen: Jeugd De prognose voor de uitgaven aan jeugdhulp (programmagelden) is gebaseerd op diverse meetgegevens. De daadwerkelijk geleverde jeugdhulp is vrij goed in beeld, evenals de jeugdhulp die nog verwacht wordt, inclusief de bijna structureel niet-benutte percentages.

Het is echter veel lastiger om de nieuw te verwachten jeugdhulp te voorspellen. Het CJG kan met veel ouders en jongeren in gesprek zijn, wat al dan niet tot specialistische jeugdhulp kan leiden. Soms is het wachten op definitieve goedkeuring van ouders op de aangeboden hulp. In het eerste kwartaal van 2024 zagen we dat er nog voor een aanzienlijk bedrag aan jeugdhulp geboekt moest worden op 2023. Al deze effecten zijn door Meerinzicht meegenomen in de tweede prognose. Echter, het is nog onduidelijk of de naijlende beschikkingen op hetzelfde kwantitatieve niveau liggen als eind 2023. Hierdoor is het ook lastig om de verwachte stijging van de uitgaven in 2024 goed te duiden. De producten zijn namelijk nog niet zichtbaar in het Jeugdhulp-dashboard en zijn gebaseerd op aannames op basis van de bevindingen van 2023. Wat wel duidelijk lijkt, is dat de afname van specialistische jeugdhulp in segment 4 niet in dezelfde mate is als waarmee we het CJG versterkt hebben (door geld van de achterkant naar de voorkant te verschuiven). Dit is niet vreemd, aangezien het CJG er nog niet in is geslaagd de extra middelen van de gemeente Harderwijk om te zetten in extra formatie. Daarom is er over 2023 geld teruggevorderd van het CJG, en dit zal in 2024 opnieuw gebeuren.

Er zijn intensieve gesprekken met het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) om gezamenlijk te kijken naar mogelijkheden om de uitgaven terug te dringen.

14

Segment Wonen We zien een toename binnen de producten jeugdhulp met verblijf met hoge intensiteit aan begeleiding en tevens een aantal jeugdigen met zeer intensieve complexe ondersteuning dit draagt aanzienlijk bij aan de kostenstijging, wat het belang benadrukt van het monitoren van zorgkosten binnen dit segment. Segment Crisis Crisiszorg is van nature moeilijk te voorspellen. We zien een forse stijging van het aantal jeugdigen die gebruik maken van crisiszorg. Sinds 2018 maken gemiddeld 16 jeugdigen per jaar gebruik van crisiszorg. Op dit moment ontvangen 29 jeugdigen zorg binnen het segment crisis, dit draagt bij aan de hoge kosten in deze periode.

Segment Jeugdbescherming & Jeugdreclassering (JB/JR) Binnen dit segment is een aanzienlijke toename zichtbaar van jeugdigen die gebruikmaken van het landelijke ingekochte ondersteuning. In 2023 werd dit product niet afgenomen, waardoor deze toename opvallend is. Deze stijging vraagt om nadere inhoudelijke duiding vanuit de gecertificeerde instelling (GI). Dit is onderwerp van gesprek met de GI tijdens kwartaalgesprekken om eventuele vervolgacties te bepalen. Terugvordering subsidie CJG 2024 Voor de versterking van het CJG is vanaf 2023 de subsidie aan de Stichting Jeugd Noord Veluwe opgehoogd ten laste van de maatwerkvoorzieningen jeugd (zorgkosten). Door het organiseren van de zorg van de ‘achterkant naar de voorkant’ is het de verwachting dat de uitgaven voor maatwerkvoorzieningen jeugd verminderen. Net als in 2023 is lukt het de SJNV nog niet alle vacatures in te vullen. De niet ingezette middelen worden teruggevorderd. Voor 2024 is de inschatting dat het om een bedrag gaat van € 700.000,-. Terugvordering verstrekte jeugdhulpkosten Een gedeelte van de uitbetaalde jeugdhulpkosten aan een jeugdhulpaanbieder, blijkt niet juridisch verantwoord te kunnen worden door de aanbieder. Daarom is het bedrag teruggevorderd. Wmo Het aantal nieuwe meldingen binnen de Wmo fluctueert wekelijks, maar ligt gemiddeld hoger dan in dezelfde periode van vorig jaar.

Dit wijst op een toename in de vraag naar Wmo-voorzieningen. Stijging kosten hulp bij het huishouden en individuele begeleiding Zowel bij hulp bij het huishouden als individuele begeleiding zien we een duidelijke stijging in het aantal inwoners dat van deze voorzieningen gebruik maakt. Sinds december 2023 is er sprake van een toename van ongeveer 5%. Dit heeft geleid tot hogere kosten dan verwacht, omdat eerdere prognoses uitgingen van een lager groeipercentage. Daarnaast is er een extra uitgave van ca. € 33.000,- gedaan vanwege een ‘vergeten factuur’ van een zorgaanbieder voor diensten geleverd aan het eind van 2023. Dit heeft bijgedragen aan de hogere kosten in deze periode. Woonvoorzieningen Binnen de woonvoorzieningen is een aanzienlijke kostenstijging zichtbaar door het vervangen van een groot aantal trapliften. Deze liften waren technisch afgeschreven en moesten, vanwege veiligheidsvoorschriften, vervangen worden. Deze vervangingen hebben geleid tot extra kosten bovenop de reguliere uitgaven. Participatie en Rijksbijdrage BUIG Per 1 januari 2024 is het wettelijk minimumloon gestegen met 3,75% en per 1 juli 2024 met 3,1%. Hierdoor stijgt ook de hoogte van de bijstandsuitkeringen. Daarnaast zien we een lichte stijging van het aantal bijstandsontvangers. De verhoging van het minimumloon is ook verwerkt in de rijksbijdrage. Het definitieve buigbudget 2024 is 1 oktober jl.