Sleutelgesprekken Trends_ Ontwikkelingen & Wensen.pdf

3.6.3 Ontwikkeling De Gemeente Harderwijk heeft in 2020 haar duurzaamheidsvisie vastgesteld met 4 pijlers: circulariteit, biodiversiteit, klimaatadaptatie en energietransitie. Biodiversiteit en klimaatadaptatie worden beschreven in het hoofdstuk natuurlijke alliantie. Circulariteit en energietransitie worden in deze paragraaf beschreven. De belangrijke trends die vanuit deze pijlers komen zijn:     



 

Energie / CO2 reductie. Inzetten op duurzame initiatieven, Realiseren windenergie Zonne-energie stimuleren Gasloze wijken. De uitdaging is nu om de wijken gasloos te maken. Het is een kans om deze opgaven te koppelen aan de herstructureringsopgave van bijvoorbeeld Liander waarbij de ondergrondse infrastructuur binnenkort afgeschreven zal worden en aangepakt dient te worden voor de toekomst. Dan kan ook meteen de openbare ruimte meegenomen worden. Timing, afstemming en wijkgerichte aanpak is van belang. Samengewerkt dient te worden met corporaties en particulieren (hoe ga je om met particuliere eigendommen). Bovendien zal het om maatwerk gaan omdat je niet alle wijken/buurten met dezelfde techniek zal aanpakken. Voor de energietransitie is het belangrijk dat we naar een andere energie mix gaan. Waar we eerst 95% met aardgas deden voor warmte gaat dat nu een grote mix van warmtebronnen en technieken worden. Overal moet gekeken worden wat wordt er gevraagd en wat is er mogelijk. De energietransitie heeft invloed op de ruimtelijke omgeving. Niet alleen openbaar maar ook privé. Wijk/buurt aanpak bij de warmtetransitie kan een vliegwiel zijn voor een algemene wijk/buurt aanpak ook voor andere thema’s. De wijk/buurt in een keer opknappen.

Trends&Ontwikkelingen



Betaalbaar betekent niet dat het ook altijd terugverdiend kan worden. Bij de energietransitie moet het altijd terug verdiend worden, maar soms levert het ook iets extra’s op dat wat extra geld kost. Denk aan comfort en een beter milieu/klimaat

3.6.4 Wensen en behoeften Circulaire economie/afval       

Van afval naar grondstof. De gemeente zet in op duurzame initiatieven door meer aandacht te geven aan de circulaire economie Verduurzaming van toerisme Deeleconomie Circulariteit in de bouwsector ontwikkelen Legoliseren Terugdringen van voedselverspillen en plastic in de horeca

Energietransitie   

Mogelijk een lokaal/gemeentelijk energiebedrijf weer oprichten. Een visie op het gebruik van de bodem is echt nodig. Zoveel mogelijk inzetten op lokale participatie en afzet (energie en geld). Voorkom dat het geld naar het buitenland gaat.

 

Trends&Ontwikkelingen

3.7

Milieu

3.7.1 Feitenrelaas kaartbeelden (middels stadsatlas)  

Onderzoek stadsgenese (is voor stad niet weergegeven op geomorfologische kaart) - bron GrondRR en geo inspiratie AHN3 (PDOK) 5 meter raster voor gehele gemeente, DTM

3.7.2 Omgevingswet ● ● ● ●

Omgevingswet is gebaseerd op vertrouwen en eigen verantwoordelijkheid van bedrijven en zorgplicht. De Omgevingsvisie kan hierop voorsorteren; Milieudata moet volgens de Omgevingswet voor een ieder toegankelijk worden. Deze data moet altijd betrouwbaar en bruikbaar zijn. De Omgevingswet vraagt een herijking van veel milieuregels. Er is meer ruimte om lokale milieuregels vast te stellen, of helemaal los te laten Doordat de beleidscyclus een dynamisch karakter heeft neemt het monitoren en evalueren een belangrijkere rol in dit proces. Toezicht en Handhaving vormen hierin een belangrijke schakel.

3.7.3 Trends Algemeen  Integrale benadering van vraagstukken. Vanuit de doelstellingen voor de fysieke leefomgeving denken in plaats vanuit de afzonderlijke thema’s;  Afname agrarische bedrijven / schaalvergroting van blijvende bedrijven;  invloed op milieu door de 24-uurs economie (bedrijvigheid, geluid, geur, etc.);  Ambities vanuit geluid, bodem en biodiversiteit/ecologie worden min of meer bedreigd door de klimaatdoelstellingen (zonneparken, windmolens, bodemenergiesystemen, etc.). Bodem  Nieuwe inzichten over lang gebruikte stoffen of materialen, die ineens negatief in het nieuws kunnen komen en voor allerlei onverwachte belemmeringen kunnen zorgen. Denk aan het pesticide fipronil, dat ook via de bodem in kippeneieren terecht bleek te kunnen komen. Of het inmiddels bekende PFAS, waardoor de bouwsector maandenlang stil kwam te liggen. En dan zijn er nog de kunstgrasvelden, die zijn ingestrooid met rubbergranulaat van autobanden, waaruit schadelijke stoffen kunnen lekken. Ook kijkt men nu anders naar de stof lood (aangescherpt) en het ontstaan van bijvoorbeeld antibioticaresistentie.  Invasieve exoten: Zoals bijvoorbeeld de Japanse Duizendknoop, reuzenberenklauw of de waterpest zullen vaker voor een probleem zorgen bij nieuwbouwplannen of bestaande woon- en leefgebieden.

Door meer rekening te houden met deze exoten bij grondverzet kan voorkomen worden dat deze exoten zich sneller gaan verspreiden;  Droogte/veel neerslag: Er zal vaker gebruik worden gemaakt van de ondergrond voor (tijdelijke) opslag van overtollig water;  WKO/open- en gesloten bodemenergiesystemen: vanwege de energietransitie zal er meer vraag komen naar warmte/koude-opslag systemen of het gebruik van aard- of bodemwarmte. Bij een grote dichtheid aan bodemenergiesystemen kunnen ze elkaar gaan beïnvloeden (interferentie). Tevens bestaat het risico dat de bodemlussen van de systemen een (verticale) verspreiding van bestaande bodemverontreinigingen kunnen veroorzaken, wanneer door een verontreiniging heen geboord wordt. Trends&Ontwikkelingen



De harddrugsproductie maakt vanuit het zuiden een noordwaartse beweging, waardoor ook in onze regio vaker drugslabs en drugsdumpingen worden aangetroffen.

Geluid ● Toename van aantal woningen nabij snel- en hoofdwegen met name A28 ● Geluidsbelasting op omgeving voldoet aan de normen maar wordt anders ervaren ● Toename van wijk- of huisgebonden installaties zoals warmtepompen en airco’s veroorzaken meer geluidsbelasting; ● Door de energietransitie (windmolens, zonneparken, biomassa, warmtepompen, waterstof, etc.) wordt er een belangrijke slag gemaakt in de aanpak van klimaat doelstellingen. In de Regionale Energie Strategie krijgt de Noord-Veluwe te maken met een aantal scenario’s voor windmolenparken die er gaan komen. Invloed op geluidniveau in de omgeving, in combinatie met op steeds hoger-milieubelaste plekken is de keerzijde van de energietransitie dat er meer (milieu)druk op de omgeving ontstaat. ● Toename geluidsoverlast door 24-uurs economie

Luchtkwaliteit  Gezondheidsschade door luchtverontreiniging Luchtverontreiniging kan gezondheidsschade veroorzaken, zoals luchtweg- en longaandoeningen. Er zijn verschillende oorzaken van luchtverontreiniging. Bijvoorbeeld:  verkeer;  landbouw;  houtstook;  industrie;  scheepvaart.  Luchtvervuiling in 2030 voor helft verminderen Het doel van het Schone Lucht Akkoord (SLA) is de gezondheidsschade door luchtvervuiling in 2030 te verminderen. Voor de delen in Nederland waar de lucht het meest vervuild is, komen er extra maatregelen. Dan gaat het om de gebieden rond de grote steden en in de buurt van intensieve veehouderijen. De gezondheidsschade door luchtverontreiniging moet in 2030 zijn gehalveerd. Het is nodig dat het Rijk, gemeenten en provincies samenwerken om de juiste maatregelen te nemen. Geur  

voormalige agrarisch bedrijven waarvan de omgevingsvergunning milieu nog niet is ingetrokken. Formeel moet hier dan nog aan getoetst worden. bij woningbouw buiten gebied moet getoetst worden of er sprake is van een acceptabel woon- en leefklimaat en of bedrijven niet in de (toekomstige) ontwikkelingen worden geschaad.

Ecologie 

stikstofproblematiek

Externe veiligheid

Trends&Ontwikkelingen



energie transitie nieuwe energie dragers die leiden tot risico’s (van transport) gevaarlijke stoffen, waterstof, ammoniak, mierenzuur, batterijen;  woningbouw opgaven nemen toe waardoor dichter op de risicobronnen gebouwd moet gaan worden;  in de omgevingswet is het groepsrisico vervangen door brand- explosie en gifwolk aandachtsgebieden;  in de omgevingswet zijn (beperkt) kwetsbare objecten vervangen door (beperkt) kwetsbare objecten en locaties en nieuw zijn de zeer kwetsbare gebouwen en locaties (o.a. ziekenhuizen, kinderdag verblijven en buitenschoolse opvang);  zeer kwetsbare gebouwen/locaties mogen alleen nieuwe gebouwd in een aandachtsgebied als er een voorschriftengebied is aangewezen door de gemeente. ● Droogte/Veel neerslag: Er zal vaker gebruik worden gemaakt van de ondergrond voor (tijdelijke) opslag van overtollig water. Hierdoor meer rekening houden met het natuurlijk systeem en vergroening. Zuiniger omgaan met ons drinkwater. ● Er zijn steeds minder stille/rustige momenten. Dit is een effect van de steeds verdergaande 24-uurseconomie. Voorbeeld is te vinden in de 24-uurs fitnesscentra (bv. AnyTime Fitness) en de verdere verruiming van openingstijden voor bv. supermarkten (nu soms al tot 22:00 uur).

Dat geldt ook voor zondagsopening e.d.; ● Invasieve exoten: Zoals bijvoorbeeld de Japanse Duizendknoop, reuzenberenklauw of de waterpest zullen vaker voor een probleem zorgen bij nieuwbouwplannen of bestaande woon- en leefgebieden. Door meer rekening te houden met deze exoten bij grondverzet kan voorkomen worden dat deze exoten zich sneller gaan verspreiden.

3.7.4 Ontwikkelingen ● ● ●

●

●

●

Vergrijzing heeft impact op de zelfredzaamheid van groepen mensen. Met name vanuit Externe veiligheid zal hier meer aandacht , dan nu voor moeten zijn. Door de grote vraag naar woningen zal naar alle waarschijnlijkheid de vraag naar bouwen op milieubelaste locaties toenemen. Aandacht voor luchtvaartgeluid. Met de (eventuele) opening van Lelystad Airport en de voorgestelde vliegroutes zal de Noord-Veluwe aan meer geluid van luchtvaartverkeer worden blootgesteld. Weliswaar wordt er bij bedrijven aandacht geschonken aan bedrijven die veel energie verbruiken, maar er zijn nog steeds bedrijven die fors gebruiken en waarbij er ook energie verloren gaat. Om interferentieproblemen tussen het stijgende aantal bodemenergiesystemen te voorkomen kan het noodzakelijk blijken dat de gemeente daar beleid voor op gaat stellen (bv. interferentiegebieden aanwijzen); Er gebeurt steeds meer in de ondergrond ( tunnels, kabels en buisleidingen, bodemenergiesystemen, drinkwaterwinning) en daarbij zal ook met bestaande en toekomstige bodemverontreinigingen rekening moeten worden gehouden.

Wensen en behoeften Algemeen    

Milieudata moet volgens de Omgevingswet voor een ieder toegankelijk worden; Minder afval op straat door bv plaatsen prullenbakken; Leefomgevingskwaliteit meten door o.a. geluidsklasse en groenklasse te bepalen; Het lonend maken voor inwoners om veiligheids-, gezondheids- en milieu verbeteringen aan te schaffen;

Trends&Ontwikkelingen



Richten op samenwerking overheid en samenleving;

Bodem  Verspreiding invasieve exoten tegengaan door rekening te houden met deze exoten bij grondverzet;  plan van aanpak om droogte en lood in de bodem tegen te gaan Geluid  De Noord-Veluwe zal windmolenparken moeten krijgen vanwege afspraken in de Regionale Energie Strategie: rekeninghouden met geluid en slagschaduw;  In de visie aandacht besteden aan de aanpak om geluidsoverlast bij woningen te verminderen (door bv airco´s en warmtepompen);  De gemeente zou parkeervoorzieningen moeten verminderen i.p.v. intensiveren om daarmee het autogebruik te verminderen en daarmee de luchtkwaliteit te verbeteren;  Een veilige en gezonde leefomgeving door scheiden van woningen en autoverkeer;  Een betere geluidswal langs de gehele A28 voor de woningen erachter;  Een decibel norm in de binnenstad hanteren Luchtkwaliteit  Automobiliteit in de binnenstad weren;  Leefomgevingskwaliteit verbeteren door compensatiepakketten (bomen, watervallen etc);  Een transferiumterrein buiten de stad aanleggen om vervoer in de stad te beperken;  Aanpak en regels om fijnstof verder te beperken;  CO2 reductie bewerkstelligen; Ecologie  Vanuit de ecologie en biodiversiteit zou uitbreiding van de bestemming natuur gewenst zijn. De grootste kansen zijn te vinden bij het betrekken van natuur en biodiversiteit bij andere ontwikkelingen (bv. natuurinclusief bouwen).

Zo kan de natuur meeliften bij andere plannen en is de ruimteclaim van natuur en biodiversiteit vrij beperkt maar met veel impact. Externe veiligheid  I.v.m. externe veiligheid moet bij ruimtelijke ontwikkelingen rekening worden gehouden met afname zelfredzaamheid door o.a. vergrijzing;  Strategische beleidsdoelen te formuleren ten aanzien van zeer kwetsbare gebouwen en aandachtsgebieden, omgevingsveiligheid in het algemeen, waterstof tankstations, opslag van (lithium batterijen). 

Trends&Ontwikkelingen

3.8

Economisch netwerk / bedrijvigheid

3.8.1 Trends ● ●

● ●

Toekomstbestendigheid van bedrijventerreinen: duurzaam&gezond; Fysiek-ruimtelijk; Sociaal-economisch Circulaire economie: circulaire gronduitgifte (voor zover er nog ha2 beschikbaar is) en stimuleren circulaire bedrijvigheid en circulaire bouw; terugdringen gebruik beton en kiezen voor duurzamere/biobased materialen, gebouwen zijn demontabel en hergebruik (madaster)van materialen wordt gestimuleerd (DIT GELDT NIET ALLEEN VOOR BEDRIJVENTERREINEN); Robotica, slimme maakindustrie. Maakindustrie komt terug uit lage lonen landen want er zijn minder handjes nodig. Meer vrije tijd, meer behoefte aan Leisure, verblijven en ontmoeten. Leisure is de nieuwe industrie.

3.8.2 Ontwikkeling ● ● ● ● ● ● ● ● ●

Meer behoefte aan technische mensen. Hoe trek je die aan en hoe hou je die vast. Meer vrije tijd en grotere behoefte aan meer voorzieningen. Stad als ontmoetingsplek. Nu met Covid meer gebruik van buitenruimte, na Covid zal hier zeker wat van blijven hangen door nieuwe routines bij de mensen. Aansluiting op Flevoland met Lelystad airport – Metropool Regio Amsterdam Technologie: steeds meer hoogwaardige technologie: infra belangrijk (CAI Harderwijk+++), met slimmere en goedkopere technologie meer recycling op lokale plekken – milieustraat De gemeente zet zich in voor de ontwikkeling van vliegveld Lelystad vanwege de positief ingeschatte economische effecten. We gaan minder werken en dat doet iets met ons; Een verwacht tekort aan bedrijventerreinen van 19,9 Ha in de West Noord- Veluwe (Ermelo, Putten en Harderwijk) in 2030;

3.8.3 Wensen en behoeften ● ● ● ● ● ● ●

Efficiënt inrichten van bedrijventerreinen, door faciliteiten te delen en dubbele functionaliteiten toe te passen Ondertunnelen A28 en hiermee verbinding Harderwijk met Veluwe Platform creëren voor ontmoeten/startups, incubators door voorzieningen zoals een theater. Overheid faciliteren, initiëren verder aan de markt laten (vb strandeiland) Samenwerken met onderwijs: Techniek Academy, Landstede, Windesheim, Wátsile fabriek? Robotcentrum AWL Bouwend Nederland verbinden met Techniek Academy, Veluweportaal, FIBT Deeleconomie

Trends&Ontwikkelingen

3.9

Detailhandel

3.9.1 Feitenrelaas kaartbeelden (middels stadsatlas) 

Gemeentelijke gegevens zie volgende, perifere detailhandel - wordt ook winkelcentrum

3.9.2 Trends Wijzigingen koopgedrag van de consument (vraagzijde): ● Consument heeft geen vast patronen meer. Bijv. aankopen bij de dichtstbijzijnde winkel. Het winkelgebied moet aansluiten bij het bezoekdoel en moment van de consument. Bijv. snel boodschappen doen of beleving en vermaak bij recreatief winkelen. Een winkelgebied wordt van een place to buy een place to be. ● Kritische consument: kwaliteit, prijs, keuzemogelijkheden en beleving spelen een belangrijke rol bij keuzes. ● Demografische ontwikkelingen: vergrijzing, krimp van de bevolking (niet in Harderwijk hier is sprake van groei) en verstedelijking. De samenstelling is van invloed op het bestedingspatroon. ● Mobiliteit: De consument is de door de tijd mobieler geworden en daardoor niet meer aangewezen op de dichtstbijzijnde winkel. Daardoor toename van de concurrentie tussen winkels en winkelgebieden. ● Online: De consument is door de opkomst van internet beter op de hoogte van producten en prijzen (vergelijken) en zijn meer producten snel beschikbaar. De verkoop via internet groeit nog steeds. ● Samenvoegen functies, ‘blurring’. Bijvoorbeeld de combinatie horeca&detailhandel. Hierbij mag er geen alcohol geschonken worden, dat is de beperkende factor ● Offline en online aankopen: de trend van bedrijven die 80% inkomsten halen uit de webshop maar ervoor kiezen om ook een showroom te openen in de binnenstad.

Andere piek momenten dan traditionele winkel. Vestiging als zelfstandige detailhandel is nu niet mogelijk op industrieterreinen (alleen ondergeschikt), wel in binnenstad. Dit is ook van belang voor de levensvatbaarheid van de binnenstad. ● Sociaal maatschappelijke ondernemingen: werknemers met afstand tot arbeidsmarkt ● Mijn marktkraam, een klein stukje huren voor bepaalde tijd (kort of langer). Storefront ● Afname vraag naar grotere panden. De fysieke voorraad is vaak niet meer in de winkels aanwezig, magazijn vervalt en er wordt vaker bevoorraad. ● Terugkeer nijverheid en speciaalzaken. In Harderwijk zijn relatief veel kleine winkels aanwezig. ● Grotere ketens wijken steeds vaker uit naar andere plaatsen. Voorheen was inwoneraantal van 50.000 of meer nodig voor vestiging, nu gaat dit al meer richting de 80-100.000 inwoners. Ook de afwezigheid van een koopzondag speelt hierin een rol. Bij doorstart van bedrijven is vaak Harderwijk niet meer een keuze. Besteedbaar inkomen Harderwijk is relatief laag. ● Regiofunctie Harderwijk steeds minder, aanbod is tegenwoordig niet veel anders dan omgeving. Tegenwoordig is winkelen meer een dagje uit en zijn mensen bereid om verder te reizen en meer (parkeer)geld te betalen om een totaalaanbod winkels te hebben. ● Middensegment heeft het lastig tegenwoordig.

Met name winkels in goedkope en dure segment (bewustere keuzes, duurzaam) doen het goed. ● Ander bestedingspatroon inkomen. Minder geld wordt besteed aan kleding en meer aan technologie, reizen, e.d.

Trends&Ontwikkelingen

De aanbodzijde: ● Food doet het goed en Non-food in de verdrukking. Groei supermarkten maar afname van de specialist. ● Schaalvergroting: Al jaren is er sprake van schaalvergroting. Het aantal m2 per winkel werd steeds groter. ● Opkomst van city concepts: Opkomst van o.a. kleinere supermarkten City stores, Praxis city en IKEA city store. ● Technologische ontwikkelingen: opkomst van big data/AI, 3D printers en virtual reality kan er verder voor gaan zorgen dat de noodzaak om winkels te bezoeken verder afneemt. ● Internet: De groei van internet aankopen lijkt nog niet te stoppen. Naast de groei van internetwinkels zien we steeds meer de combinatie van internet en fysieke winkels (cross- en multichannel). Maar ook opkomst van webwinkels met fysieke bezoekmogelijkheid. ● Blurring: Mengvormen van detailhandel en horeca. Doel is om de belevingswaarde te vergroten en de consument te verrassen. ● Branchevervaging: Verkoop van branchevreemde artikelen en nevenassortimenten in winkels.

3.9.3 Ontwikkeling ● ● ● ● ● ●

●

Deel initiatieven Versterking positie repair café’s, recycling e.d. Nieuwe visie en invulling Vuldersbrink – uitstraling Harderwijk meer promoten, Heerlijk Harderwijk. En hierin ook het Waterfront. Openstaan voor nieuwe initiatieven, faciliteren van ondernemers Verkleuren van de binnenstad naar Wonen (kernwinkelgebied behouden) is goede ontwikkeling. Naar verhouding besteden binnenstad bewoners meer geld in de binnenstad en doen daar ook hun dagelijkse boodschappen. Visie voor Dolfinarium. Zal dit nog blijven lopen? Minder de focus op bezoekers, maar wellicht meer op fokprogramma’s etc. Alternatief op deze locatie? Verblijfsrecreatie?

●

3.9.4 Wensen en behoeften ●

●

Aandacht voor de aanpak van leegstaande panden. Visie vorming/keuzes maken ten aanzien van deze aanpak. Kiezen voor winkels dan ook voor parkeervoorzieningen (extra garage) of transformatie van winkels. Er is een verschil tussen ondernemers en winkeliers. Er zou opleiding/coaching van ondernemers moeten komen en aanvullend hulp bij digitalisering van winkels.

●

Trends&Ontwikkelingen

3.10 Kantoren 3.10.1 Feitenrelaas kaartbeelden (middels stadsatlas) 

Gemeentelijke gegevens of op basis van bestemmingsplannen.

3.10.2 Trends De afgelopen jaren zijn er vele ontwikkelingen geweest waardoor het goed gaat met de Nederlandse kantorenmarkt: 1: De vraag naar kantoorruimte blijft toenemen De Nederlandse economie blijft nog groeien. Hierdoor is er voldoende werkgelegenheid waardoor bedrijven over het algemeen meer werknemers in dienst hebben en dus grotere kantoorruimtes nodig hebben. Er zal meer vraag zijn naar het huren van kantoorruimte en de kantorenmarkt blijft er goed voor staan. 2: Er is een tekort aan hoogwaardige kantoorruimte Op een aantal locaties in Nederland ligt de leegstand van de kantoren onder de frictieleegstand (gewenste leegstand). De vraag naar multitenant en multifunctionele kantoorgebouwen nabij infrastructuurknooppunten blijft naar verwachting hoog. 3: De focus ligt op de beste steden, beste locaties en beste gebouwen. Kantoren in de grote steden laten betere resultaten zien dan in de kleinere steden. Indien niet beschikbaar wordt er gekeken naar alternatieve locaties in of buiten de grote steden.

5: Flexibele huurcontracten en flexconcepten worden steeds belangrijker in de kantorenmarkt Met de groei in de Nederlandse economie is het voor veel bedrijven onzeker in welke mate zij gaan groeien. Huurcontracten met een looptijd tussen de 5 en 10 jaar zullen er steeds minder zijn.. Organisaties kiezen voor een periode van 1 jaar of korter vanwege de flexibiliteit in het groeien, kostenbesparing en vanwege de nieuwe IFRS 16 regelgeving waardoor huurcontracten onder de 12 maanden niet meer op de balans hoeven. 6: Kantorenmarkt is vervangingsmarkt Op nationaal niveau blijft de kantorenmarkt vooral een vervangingsmarkt en geen uitbreidingsmarkt. Kantoren zoeken naar manieren om het gebruikte vloeroppervlak terug te brengen. De cijfers voor Harderwijk zijn gebaseerd op de Kantorennota 2018. De pandemie heeft uiteraard zijn consequenties voor de behoefte aan kantoorruimte.

3.10.3 Ontwikkeling Economie Trends ● Deeleconomie neemt toe: auto’s, boormachines, boten, etc. ● toename ZZP-ers en/of kleine bedrijven ● Bedrijven worden groter (groothandel, e-commerce, logistiek en transport) Trends&Ontwikkelingen

● ● ● ●

kleinere productiemaatschappijen (Sypel en nu ook Lorentz III) ZZP-ers hebben behoefte aan ontmoetingsruimte Bedrijven richten zich op corebusiness met een flexibele schil

Ontwikkeling ● Stimuleren wijkeconomie ● Uit sleutel gesprekken bedrijvigheid: ●

Minder kantoorbehoefte/meer thuiswerken

Trends&Ontwikkelingen

3.11 Recreatie & Toerisme 3.11.1 Feitenrelaas kaartbeelden (middels stadsatlas)   

Gemeentelijke gegevens of op basis van bestemmingsplannen. Recron: hotels, parken, campers, b&b Lijst / google / telefoongids / VVV/ Horecavergunningen

3.11.2 Trends 

  

       

Toerisme in Nederland groeit sterk. Het aantal binnenlandse en buitenlandse bezoekers neemt exponentieel toe. Dat levert flink geld op: met toerisme wordt in Nederland inmiddels bijna net zoveel geld verdiend als in de bouwsector en tweemaal zoveel als in de landbouwsector. De bezoekers zorgen bovendien voor levendigheid en hoog voorzieningenniveau. Binnenlandse toeristen 2018 - 24 miljoen; Prognose 2030 - 31 miljoen Internationale toeristen 2018 - 18 miljoen; Prognose 2030 - 29 miljoen Toerisme is onlosmakelijk verbonden met onze huidige maatschappij, waarin we er zo nu en dan graag op uittrekken, rust zoeken of juist inspanning en vertier. De enorme groei heeft echter ook een keerzijde: te veel toerisme leidt tot schade aan leefomgeving en samenleving in de vorm van overbelasting van de openbare ruimte, wegen, natuur, en milieu en overlast voor de bewoners. Om bezoekersstromen te kunnen beheersen en de kansen die toerisme biedt te verzilveren is actie noodzakelijk. De komende 10 jaar vragen om een andere aanpak dan de afgelopen 10 jaar. In plaats van of naast bestemmingspromotie is het tijd voor bestemmingsmanagement. Er is een nieuwe aanpak nodig om ervoor te zorgen dat alle Nederlanders profiteren van toerisme, zowel bewoners, bezoekers als bedrijven.

Een aanpak waarbij toerisme wordt ingezet als middel om bij te dragen aan het oplossen van grote maatschappelijke vraagstukken die invloed hebben op de welvaart en welzijn van alle Nederlanders. Lusten en lasten in balans - vergroten van lusten voor eigen inwoners en beperken van lasten Nederland overal aantrekkelijk - spreiding van toerisme Toegankelijk en bereikbaar - eenvoudig te bereiken steden en streken; integrale benadering voor lucht, spoor-, weg- en waterverkeer. Inzetten op duurzame mobiliteitsoplossingen Verduurzaming moet - leefomgeving met minder vervuiling en verspilling, circulair omgaan met grondstoffen, verduurzamen van de bezoekerseconomie Gastvrije sector - verder professionaliseren van de sector, sector aantrekkelijk maken als werkgever Pleziervaart op het Wolderwijd en Veluwemeer ondervindt in toenemende hinder van overvloedige groei van ondergedoken waterplanten. Veel nieuwe kleine watersport initiatieven in het Waterfront. Meer interesse en vraag naar toegankelijke info over historisch erfgoed

3.11.3 Ontwikkeling ● ● ● ●

Vanuit de intentie van een circulaire economie zet de gemeente in op het terugdringen van voedselverspilling en plastic in de Horeca. Door de nieuwe recreatiehaven Waterfrontboulevard toename van watersporttoeristen Balans zoeken tussen natuur en toerisme Toename van evenementen en vraag erna. Biedt kansen voor betere samenwerking met horeca en detailhandel.

Trends&Ontwikkelingen

3.11.4 Wensen ● ● ● ●

● ● ● ●

● ● ● ● ●

●

4

Dolfinarium nieuwe stijl gericht op educatie, meer ruimte voor dieren, uitbreiding waterpark en blijvende gericht op de doelgroep (gezinnen met) jonge kinderen tot ca. 12 jaar Doel langer verblijf (accommodatie). Harderwijk kent buiten de hotels zeer beperkt mogelijkheden om langer te blijven. Toerisme: denken in arrangementen voor een langer verblijf. Verblijfsrecreatie. Aanbod aan leisure vergroten. Toeristen denken niet aan natuur/Veluwe bij Harderwijk. Dat moet beter. Moet versterkt worden en betere link tussen Veluwe en Harderwijk. Betrokkenheid van eigen inwoners is hierbij belangrijk. Samenwerking tussen cultuursector en evenementen sector en horeca (Heerlijk Harderwijk als verbinder); OV verbinding van Boekhorstlaan (P-Veluwe of Veluwe transferium) met station. Als Hanzestad blijf je aantrekkelijk vanwege de historische decor. Gebruik de karakter van de Hanzestad. Betere bekendheid voor de zakelijke toerisme biedt meer kansen (bedrijvigheid, meer inkomsten, bedrijfsuitjes) Er is potentie die we nog niet volledig benutten, centrale ligging Harderwijk, meer promotie zakelijke markt, faciliterende rol gemeente en Heerlijk Harderwijk; Aantrekkelijke havens en meer aanmeer-mogelijkheden voor kleine bootjes Muurschilderingen in de stad die het verleden met het heden verbinden.

Beter positioneren kernwaarden: Bos, water, historie, cultuur en culinair Horeca helpen bij tegengaan voedselverspilling en gebruik plastic verpakkingen verminderen het toerisme niet in de weg moet gaan zitten van het leefplezier van inwoners: Inwoners vinden het prettig om in Harderwijk te wonen vanwege de gezellige sfeer, de voorzieningen, de culturele/ historische binnenstad, de schaalgrootte, de ligging, het groen en het water. Verduurzaming toerisme inzetten.

Alliantie van mens en maatschappij

De Alliantie van Mens en- Maatschappij: gaat over het sociale domein, zoals gezondheid, werkgelegenheid, inkomen en eenzaamheid. Vrijwel alle veranderingen in de leefomgeving komen voort uit wensen en behoeften vanuit de samenleving. Deze wensen en behoeften zijn meestal onderdeel van een discipline binnen het domein Samenleving worden .

4.1.1 Feitenrelaas kaartbeelden (middels stadsatlas)  

Gemeente – Geoweb Lijst gemeentelijke objecten

4.1.2 Trends Trendrapportage 2020 Harderwijk: Trends&Ontwikkelingen









Vergrijzing en huishoudenssamenstelling: De afgelopen 15 jaar groeide het aantal huishoudens met 25%. De toename van éénpersoonshuishoudens is in Harderwijk lager dan de provinciale/landelijke cijfers. Het aantal jeugdigen blijft gelijk. Relatief neemt vooral het aandeel ‘ouderen’ en ‘oudere ouderen’ (75+) toe. Ontmoeting en vrije tijd: Bij vrijetijdsbesteding (sport, cultuur) zien we steeds meer aandacht voor de doelgroepen van het sociaal domein. Dit is in lijn met het uiteindelijke beleidsdoel ‘meedoen mogelijk maken’. Blijvende impuls is nodig voor de bekendheid en laagdrempeligheid van activiteiten en voorzieningen bij Harderwijkers met een migratieachtergrond en het verkleinen van afstand tussen culturen. Preventief jeugdbeleid gericht op vroegsignalering en risicofactoren: Onder jongeren is de psychosociale problematiek in de periode 2015-2019 toegenomen (van 19% naar 26%). Het CJG zet daarom in op laagdrempeligheid voor zowel ouders als jongeren. Bij het peuterspeelzaalwerk heeft het rijk een inkomensafhankelijke regeling ingevoerd. De door gemeente ingestelde subsidieregeling lijkt effect te hebben: het gebruik van peuterspeelzaal is stabiel gebleven. De laagdrempelige activiteiten van ZorgDat die gericht zijn op taalstimulering en ouderbetrokkenheid lijken de deelname aan voor- en vroegschoolse educatie te stimuleren.

Effecten van corona: Na de ‘intelligente lockdown’ in het voorjaar, normaliseerde de leefstijl van de meeste volwassenen weer. Het gestegen saamhorigheidsgevoel nam weer af. Culturele instellingen maar ook sportverenigingen hebben de periode ‘vooralsnog’ doorstaan mede dankzij steunmaatregelen maar de toekomst is onzeker.

Trends&Ontwikkelingen

4.2

Gezondheid

4.2.1 Feitenrelaas kaartbeelden (middels stadsatlas)  

statistiek per buurt of wijk bijv allecijfers.nl, CBS? CBS 100 meter vierkantstatistiek of per wijk

4.2.2 Trends Algemeen ● De levensverwachting en het aantal levensjaren in goede gezondheid nemen toe. We blijven langer thuis wonen als we ouder worden; ● Het aantal eenzamen - vooral alleenwonenden - neemt toe. Vooral onder de leeftijdsgroep 75+ (verwachte toename van 700.000 eenzame alleenwonende ouderen); ● Onder volwassenen daalt het aantal rokers; ● We worden steeds zwaarder - zeker als we niet blijven inzetten op overgewicht en obesitas (via gezonde omgeving en gezonde leefstijl), blijft dit stijgen; ● We voldoen steeds vaker aan de Beweegnorm (https://www.kenniscentrumsportenbewegen.nl/producten/beweegrichtlijnen/). ● De buitenruimte/openbare ruimte wordt steeds meer gebruikt voor bewegen en sporten (door corona is dit alleen maar meer geworden); ● Pandemie Corona: door Corona slechtere leefstijl, mensen bewegen minder en eten en drinken ongezonder (GGD Coronapeiling februari 2021). De corona-uitbraak blijft ook van invloed op de leefstijl. Zo zeggen meer respondenten minder te bewegen ten opzichte van de voorgaande peiling (45% in februari ten opzichte van 34% in november). Ook zien we dat een deel van de respondenten minder gezond is gaan eten en slechter slaapt, maar deze toename is minder sterk. ● Daarnaast is een deel van de respondenten juist gezonder gaan leven. Zo is het percentage dat aangeeft minder alcohol te drinken en gezonder is gaan eten, gestegen.

● Update verdiepend onderzoek onder kwetsbare groepen ● Sinds oktober 2020 doet de GGD verdiepend onderzoek naar welzijn en gezondheid van kwetsbare groepen tijdens deze crisis. Aan de hand van de zesde coronapeiling is een aantal kwetsbare groepen weer in kaart gebracht. Verschil in impact van de crisis tussen opleidingsniveaus lijkt wat af te nemen. Jongvolwassenen blijven een onverminderd grote impact van de crisis ervaren op welzijn en leefstijl ten opzichte van 27-plussers. In de bijlage vindt u de factsheet met de resultaten van dit verdiepende onderzoek. ● Pandemie; Gezonde leefstijl en fit zijn verkleint de kansen op ernstige symptomen bij een corona-besmetting. Mensen met diabetes mellitus type 2 hebben een groter risico op corona. Maar DMII kun je door gezonde en actieve leefstijl voorkomen en omkeren.

Noord-Veluwe ● De (ervaren) mentale gezondheid onder jongeren neemt af ook door de Corona-pandemie zie 23de peiling onder de jeugd: (https://www.kvnog.nl/images/redactie/bestanden/_Factsheets/Rapportage%20Coronapeili ng%20Jeugd-2.pdf), er wordt een zekere druk ervaren om het ‘leuk’ te hebben door de schijnwereld gecreëerd in sociale media; De ervaren (fysieke) gezondheid blijft stabiel; ● Jongeren eten meer groente en fruit en drinken meer water, ook drinken ze minder zoete drankjes en gebruiken ze minder genotmiddelen (de inzet op een gezonde leefstijl lijkt vruchten af te werpen); ● Het aantal jongeren wat tenminste 5 dagen per week minstens 60 minuten per dag beweegt, neemt toe; ● Het aantal jongeren met een sportlidmaatschap blijft stabiel; ● Het aantal jongeren wat alcohol drinkt, neemt af; Trends&Ontwikkelingen

●

De daling van het aantal jongeren dat rookt, zet niet door.

4.2.3 Ontwikkeling In Harderwijk staat de mens centraal en zetten we in op preventie en meedoen in de samenleving. Als Harderwijk willen we mensen stimuleren in het maken van gezonde keuzes (leefstijl). Tevens willen we ontmoeting stimuleren en eenzaamheid bestrijden. De omgeving is hierbij een belangrijke factor. Gezondheid en gezondheidsachterstanden zijn op verschillende manieren te koppelen met én aan ruimte. Grofweg worden er in de lokale praktijk 3 strategieën onderscheiden: 1.

Gezondheid centraal

2.

Eén gezondheidsthema voorop

3.

‘Meekoppelen’ van gezondheid

Binnen Harderwijk moeten we met elkaar kijken welke strategie het beste bij ons past en waar er kansen liggen om op bestuurlijk niveau koppelingen te maken. In de eerste strategie is gezondheid een politiek thema en wordt gezondheid als richtinggevend kader meegegeven in het collegeakkoord. Voorbeelden hiervan zijn Utrecht (Bouwen aan een gezond stedelijk leven voor iedereen) en Groningen (Healthy Ageing, Next City en een Man Made Blue Zone). In de tweede strategie wordt gezondheid met het fysieke domein gekoppeld onder de vlag van een specifiek gezondheidsthema. Thema’s zijn bijvoorbeeld bewegen, overgewicht of luchtkwaliteit. Voorbeelden hiervan zijn Amsterdam (Aanpak overgewicht als aanjager voor beweeglogica) en Zwolle (De Omgevingsvisie als cement). Bij de derde strategie wordt gezondheid gekoppeld aan een actueel niet-gezondheidsthema. Gedacht kan worden aan een specifieke ruimtelijke ambitie, zoals klimaatadaptatie, groen in de stad of de mobiliteitsopgave. Het gaat hier om ‘meekoppelkansen’ voor het gezondheidsdomein.

4.2.4 Wensen en behoeften 

   

Meer mensen ontmoeten/ontmoeting in de leefomgeving faciliteren (bv een Knarrenhof), ook de wijkcentra, wijkverenigingen en buurtteams zijn hiervoor geschikt, maar zijn nog niet genoeg zichtbaar of herkenbaar voor mensen; Organiseren van 1 uur sporten van ouderen o.b.v. een professioneel; Meer tijd nemen op een consult voor de achtergrond van klachten. Het probleem hierbij is dat niet alle huisartsen preventie als hun taak zien. Eenzaamheid tegengaan, vooral bij jongeren en kwetsbare ouderen om gezondheidsklachten te voorkomen Goede samenwerking nodig op preventief werken volgens Positieve gezondheid: welzijn op recept verlaagt zorgkosten.

Trends&Ontwikkelingen

4.3

Sport

4.3.1 Feitenrelaas kaartbeelden (middels stadsatlas)  

Gemeente – Geoweb Lijst gemeentelijke objecten

4.3.2 Trends 





     

De trend van individualisering vraagt om een ander gebruik van de openbare ruimte. Er is een vraag naar meer flexibiliteit en een andere manier van sporten en bewegen. Om hieraan tegemoet te komen willen we inzetten op routestructuren voor bijvoorbeeld skeeleren, hardlopen, wandelen of fietsen, indien mogelijk in de buurt. Innovaties in de sport kunnen leiden tot andere manieren van sportbeoefening. De opkomst van nieuwe en andere sportvormen en gebruik van sociale media vragen om een flexibele benadering om hier tijdig op in te springen. Door het gebruik van social media kunnen mensen steeds makkelijker afspraken maken om te sporten en prestaties vergelijken met elkaar. Recreatie en sport gaan steeds meer door elkaar heen lopen. Mogelijkheden voor ATB routes, routes om te wandelen, fietsen en paardrijden en bijvoorbeeld klompenpaden kunnen deze sportieve vrijetijdsactiviteiten bevorderen. Dit is zowel voor de inwoners van de gemeente Harderwijk als voor toeristen van belang. Vrijwilligers leveren een belangrijke bijdrage in de samenleving. Voor sportverenigingen zijn vrijwilligers onmisbaar. De trend is wel dat minder mensen bereid zijn veel tijd te stoppen in de sportvereniging. De toenemende vergrijzing vraagt meer aandacht voor een actieve en gezonde leefstijl voor senioren. Sport wordt steeds individueler. Landelijk lopen de ledenaantallen van sportverenigingen terug.

In Harderwijk is deze trend nog niet merkbaar te zien. Sport als onderdeel van de gezonde leefstijl wordt steeds belangrijker. Sociale functie van sportverenigingen wordt steeds belangrijker. Alleen voetbal is onder de georganiseerde sport onder etnische minderheden (met name bij jongens) populair.

Vanuit het Nationaal Sportakkoord (2019) wordt lokaal aandacht gevraagd voor zes ambities:  Inclusief sporten en bewegen  Duurzame sportinfrastructuur  Vitale aanbieders  Positieve sportcultuur  Vaardig in bewegen  Topsport inspireert

4.3.3 Ontwikkeling 

GA! Harderwijk - sport- en beweegcoaches organiseren aanbod, op school, in de wijk, op het sportpark. Verbinding van sport en bewegen met andere terreinen, zoals welzijn, cultuur, maatschappelijke zorg enz.

Trends&Ontwikkelingen

     

Er worden de komende jaren een aantal beweegroutes uitgezet in de stad. Hier kunnen mensen wandelen, hardlopen, skeeleren. Ook bedoeld voor doelgroep volwassen die op zelf gekozen moment willen sporten. de gemeente investeert in een nieuw binnenzwembad en een derde sporthal bij de Sypel de gemeente zet in op duurzaamheid, energieneutraal zwembad en sporthal. Maar ook op andere accommodaties. Ook verenigingen zijn hiermee bezig, zie Athlos. Ook Harderwijk heeft een lokaal sportakkoord opgesteld samen met de sportorganisaties in Harderwijk. Ook bezig met een regionale samenwerkingsagenda Er vinden gesprekken plaats over de inzet van een sportcoach voor het VO. Inzet op doelgroep 12 tot 15 jarigen. Er is ook een beweegcoach senioren, in samenwerking met gezondheid. Verbinding tussen zorg en sport/bewegen

4.3.4 Wensen en behoeften        

 

Meer aanbod voor ouderen; Beweegroutes uitzetten; Duurzaamheid (bij bijvoorbeeld veldverlichting) Regionale samenwerkingsagenda Hekken rondom sportvelden weghalen (een idee om een meer open uitstraling te krijgen), argument tegen is dat de beheer(s)baarheid afneemt en het bestaansrecht komt in gevaar (mensen betalen contributie voor exclusiviteit) Wens om open clubs te hebben. Hockeyclub net als de Mezen dienen als ontmoetingsplek, mogelijke samenwerking met BSO. Er is behoefte aan samenkomst jongeren maar clubs willen dat alleen toelaten onder begeleiding van bv een jongerenwerker Een groot sportcomplex met accommodatie voor binnensport. Sportverenigingen zouden samen kunnen werken om daar verschillende sporten voor kinderen tot 12 jaar aan te bieden, waarna deze kinderen kunnen doorstromen bij een club naar keuze. Dan ook goed zicht op talenten. Dat het bestuur meer zicht heeft op sociale functie en clubgevoel, naast presteren

Trends&Ontwikkelingen

4.4

Onderwijs

4.4.1 Feitenrelaas kaartbeelden (middels stadsatlas)   4.4.2

Scholen locaties van gemeente vlakken in Geoweb / lijst onderwijsinstellingen Kinderopvanglocaties en BSO van gemeente Geoweb

Trends

Trendrapportage 2020 Harderwijk Talentontwikkeling (onderwijs, arbeidsmarkt) Passend onderwijs: Er is een stijging van het aantal jeugdigen in het onderwijs met gedragsproblemen. Het probleem van thuiszitters is klein. De druk op het speciaal onderwijs neemt toe (wachtlijsten, capaciteit, en ‘zware gevallen’). Op inhoud groeien jeugdhulp en passend onderwijs naar elkaar (zoals gezamenlijke richtlijnen) en beiden proberen in te zetten op het gezamenlijk financieren van voorzieningen (in plaats van afrekening per jeugdige). De uitvoering van de samenwerking rond het kind van onderwijs en jeugdhulp is vooralsnog erg weerbarstig. Hierdoor vallen kinderen tussen wal en schip en moeten te lang wachten op passende ondersteuning. Ondersteuning bij uitval meer zorggericht en maatwerk: Het voortijdig schoolverlaten is in de regio relatief laag. Harderwijk had wel het hoogste percentage schoolverlaters in de regio. We zien dat dat in het schooljaar 2018/2019 afnam en Harderwijk lager dan gemiddeld uitkwam. Belangrijkste redenen voor het schoolverlaten zijn psychische problematiek en ‘switchgedrag’. Vanuit leerplicht wordt meer samengewerkt met de ‘jeugdgezondheid’.

Aan de onderkant van de arbeidsmarkt zit nog wel potentie maar dit vereist intensieve begeleiding: De instroom in de bijstand is in 2019 lager dan gemiddeld (‘goede poortwachtfunctie’) maar ook de uitstroom is lager dan gemiddeld, evenals de ‘uitstroom naar werk’. Dit is mogelijk een indicatie dat de doelgroep ‘ingewikkelder’ wordt. Het Rijk heeft extra middelen beschikbaar gesteld. Bij statushouders worden de eerste effecten van de ‘voltijdsroute’ de komende jaren zichtbaar. Effecten van corona: Bij het onderwijs is niemand buiten beeld geraakt. Maar mogelijk zijn wel onderwijsachterstanden ontstaan. Landelijk wordt gewezen op de risico’s voor jeugdigen die opgroeien in kwetsbare gezinnen. Op de arbeidsmarkt is het effect van een toename van ontslagen pas later merkbaar omdat eerst een beroep op de WW wordt gedaan en daarna gaan de jongeren pas de Participatiewet in.

Overige trends ● particulier en aanvullend onderwijs (w.o. huiswerkondersteuning) neemt toe en daarmee een zekere huisvestingsbehoefte ● een leven lang leren krijgt meer betekenis ● meer digitaal en modulair onderwijs ● betekenis van bewegen en ontdekken neemt toe (groene (natuurlijke) schoolpleinen) ● inclusief onderwijs (zorg en ondersteuning op de school in de buurt voor alle kinderen) ● toenemend (passend) thuisonderwijs ● De prognoses voor de komende 20 jaar is dat Primair Onderwijs (PO) nauwelijks krimp kent maar dat verschuivingen zich wel kunnen voordoen. ● De verwachting voor de komende 20 jaar is dat het voortgezet onderwijs (VO) een hele lichte groei laat zien en minstens stabiel is Trends&Ontwikkelingen

● ●

●

Segregatie neemt toe (inkomen, opleidingsniveau, culturele achtergrond) In de onderwijs- en kinderopvang wereld wordt gewerkt aan een doorgaande leerlijn; Integrale Kind Centra 0-12 jaar, Tienercollege (10-14 jaar), VMBO-MBO (sterk beroeps onderwijs) Toenemende schooluitval bij vooral etnische minderheden.

4.4.3 Ontwikkeling ●

Er komt een Integraal Huisvestingsplan. De uitgangspunten daarvoor zijn vastgelegd in de Onderwijsvisie (raadsbesluit 23 april 2020) - School als wijkvoorziening - Zo thuisnabij mogelijk passend onderwijs - IKC vorming - Behoud sterk openbaar en bijzonder onderwijs - Versterking positie voortgezet onderwijs (tienercollege) en MBO - Gezonde, veilige scholen, cultuur - Duurzame scholen - Hoogwaardige kwaliteit gebouwen - Flexibele verhuur, medegebruik, - Profilering en verbreding aanbod primair onderwijs

● ● ● ● ● ● ●

Urenuitbreiding Voorschoolse Educatie voor kinderen met een leerachterstand AZC (school) verdwijnt in principe na 2026. Subsidieregeling Groene schoolpleinen (2020) Samenwerking met buurgemeenten Mogelijk verlagen leerplichtige leeftijd en/of meer gratis aanbod voor peuters. Talenthouse.

Ontwikkeling Mbo Verwachte ontwikkeling Mbo, misschien naar een andere locatie,

4.4.4 Wensen en behoeften    

Oefenplekken: stageplekken en start-up plekken (trainee/juniorfuncties)s; Verplaatsbare hangplekken (keet) voor iedere buurt Goede HBO en faculteit van Universiteit is van levensbelang voor Harderwijk! Voldoende ruimte voor kinderopvang en onderwijsvoorzieningen

Trends&Ontwikkelingen

4.5

Kunst & Cultuur

4.5.1 Feitenrelaas kaartbeelden (middels stadsatlas)  

Gemeente – Geoweb Lijst gemeentelijke objecten

4.5.2 Trends 

Culturele uitingen vinden (o.a. podiumkunsten) in toenemende mate plaats in de openbare ruimte. Redenen: o De openbare ruimte is een passende locatie waardoor de culturele uiting een meerwaarde krijgt o Door gebruik van de openbare ruimte is de culturele uiting laagdrempeliger toegankelijk o Door gebruik van de openbare ruimte kunnen veel meer mensen meedoen Voorbeelden Bibliotheek gaat meer naar buiten met incidenteel manifestaties als Poetry in the park, leesbeelden route etc.



  

 

 

Culturele uitingen vinden (o.a. podiumkunsten) in toenemende mate plaats in de openbare ruimte en dan meestal met andere culturele aanbieders op festivals en structurele ruimtebehoefte: Muurgedichten maar ook gratis parkeren bij bieb gebouwen essentieel: zowel bij de Havendam als bij Drielanden. Dit om lezen zo laagdrempelig mogelijk te houden Cultuur gebruiken om de binnenstad aantrekkelijk te houden. Meer en meer in de openbare ruimte: meer passende locatie; laagdrempeliger; meer deelnemers vanwege beschikbare ruimte Eenmalig gebruik openbare ruimte, bv voorstellingen, evenementen o Fysieke beschikbare objecten: Stadsmuseum, Cultuurkust (’t Klooster; Oude Stadhuis); Theaterzaal CCNV; Bibliotheek; Estrado; Fysiek beschikbare openbare ruimten: ??? Link Podiumspektakel Meer toeristen Culturele instellingen steeds meer afhankelijk van vrijwilligers. Heeft voordelen, is ook erg kwetsbaar Veel vrijwilligers zijn gepensioneerd, ouder, kwetsbaarder. Het verloop onder vrijwilligers is hoger dan voorheen. Voordeel kan zijn dat er via vrijwilligers steeds nieuwe input is. Links tussen cultuur en sport. Momenteel komen er vooral veel oudere generaties op de evenementen af (Apollo).

4.5.3 Ontwikkelingen    

Meer toeristen (zie hieronder onder ‘toekomst’). Meer podiumkunsten in openbare ruimte (festivals, locatietheater), co-creatie. Stad als podium (SAP) heeft daarin een platformfunctie. Eisen vanuit publiek aan voorzieningen worden steeds groter. Cultuur wordt steeds laagdrempeliger en beter toegankelijk. Voor het beter toegankelijk maken zijn ook veel subsidies beschikbaar. Cultuur krijgt een steeds grotere rol in het laten meedoen van mensen aan de samenleving (laaggeletterdheidsbestrijding, rol in aanleren digitale vaardigheden).

Trends&Ontwikkelingen

    

Bibliotheek was vroeger een logistieke instelling, is nu een informatiecentrum. Voorzieningen bieden toegevoegde waarde aan (binnen)stad en waarde vastgoed. Door leegstand minder publiek voor cultuur, gedeelte wordt opgelost door culturele projecten in leegstaande winkels Stadsmuseum geeft achtergrond voor wat er te zien is in de stad en speelt in op de Harderwijkse identiteit met 12 hoogtepunten uit de geschiedenis i.c.m. 12 bronzen beelden, stadswandelingen (Gilden en Rondeel) met de Grote kerk als hoogtepunt. Samenwerking Stadsmuseum en Grote kerk levert veel op

4.5.4 Wensen en behoeften   

          

Goede verbinding tussen station en binnenstad, m.n. voor doelgroepen voor wie dit te ver lopen is en die geen fiets gaan huren: openbaar vervoer tussen station en binnenstad beter vormgeven. Stel ruimte voor Stadscamping: dan zo min mogelijk regels. Plek waar (bijna) alles kan. Straattheater en voorstellingen laagdrempelig maken en tevens de druk op de binnenstad verlagen. Plekken zoals Crescentpark (centraal facilitair punt), Boulevard en Bouw&Infrapark geschikt maken voor evenementen en culturele doeleinden. California, Rietmeen en water richting Zeewolde zijn ook plekken die mogelijkheden bieden. Kleinschalige en laagdrempelige plekken zijn momenteel lastig te vinden, vaak zijn locaties te groot en te duur. Kan er in iedere wijk een buitenlocatie en of muziekkoepeltje worden gefaciliteerd voor evenementen, theaters, etc.? Misschien is een mobiele muziekkoepel een oplossing. Gebouw Stedelijke Harmonie inzetten als regionaal muziek en cultuurcentrum. Organisaties willen graag inclusiever worden. Benutten leegstaand vastgoed als expositieruimte, meer samenwerking cultuur en (hybride)winkels (o.a. tattooshop), ook benutten ruimtes die ´s avonds leeg staan zoals scholen.

Samenwerking musea met archief Bibliotheek/ taalcafés op meer plekken voor laagdrempeligheid (bv Landstede) Professionele ondersteuning nodig (bv Lalaland en Blije bietjes zijn te groot voor alleen vrijwilligers) Ideeën om mensen met migratieachtergrond te betrekken bij kunst & cultuur Binnenpodium blijft sterke wens ook voor amateurgezelschappen Geen lange duur aanvraag vergunningen meer, want niet handig voor ad-hoc culturele initiatieven



Trends&Ontwikkelingen

4.6

Werk en inkomen

4.6.1 Feitenrelaas kaartbeelden (middels stadsatlas) 

Themakaart met gemiddeld inkomen per wijk/opleidingsniveau

4.6.2 Trends Trendrapportage 2020 Harderwijk: Inkomen  Onderkant van de arbeidsmarkt: Het aandeel huishoudens met minstens een jaar een inkomen tot 120% van het sociaal minimum blijft gelijk. Met name bij een langdurig laag inkomen lijkt het moeilijker om hun positie te verbeteren. De groep ‘werkenden met een laag inkomen’ is bij de gemeente niet zichtbaar in beeld. Een deel zal wel een beroep doen op de minimaregelingen. Bij de schuldhulpverleningen heeft relatief een toenemend deel van de cliënten inkomen uit werk.  Minimaregelingen: Het beroep op de minimaregelingen is na een daling in 2018 in 2019 weer toegenomen. Naar schatting groeien rond de 800 kinderen in Harderwijk op in een huishouden met een inkomen tot 120% van het minimum. In 2019 hebben meer dan 200 jeugdigen deelgenomen aan activiteiten met behulp van het Jeugd sport- en cultuurfonds en het Zwemfonds. Eind 2019 is Stichting Leergeld actief geworden.  Preventie en complexiteit van financiële problemen: Het aantal schuldhulptrajecten is licht toegenomen van 138 in 2018 naar 142 in 2019. Inwoners die schuldhulpverlening krijgen zijn vaker alleenstaand, en hebben vaker een huurwoning in plaats van een koopwoning.  Effecten van corona: Vooral flexwerkers uit de getroffen sectoren zijn werkloos geworden.

Landelijk signaleert men dat het vaak gaat om studenten, jongeren, migranten, alleenstaanden en om inwoners met een relatief laag inkomen, met weinig vermogen. Van de volwassen in de regio Noord Oost Gelderland geeft 13% aan dat het inkomen is verslechterd. De gemeente verwacht hier eind 2020 en vanaf 2021 de gevolgen van te merken door een hoger beroep op schuldhulpverlening, minimaregelingen en de Participatiewet.

Trends&Ontwikkelingen

4.7

Welzijn & Zorg

4.7.1 Feitenrelaas kaartbeelden (middels stadsatlas)  

Gemeente – Geoweb Lijst gemeentelijke objecten

4.7.2 Trends

Trendrapportage 2020 Harderwijk Ondersteuning (Jeugdwet, Wmo) 







 

Trends in gebruik: De uitgaven voor het sociaal domein zijn in Harderwijk sinds 2017 gemiddeld 6% per jaar gestegen. Als we kijken naar de huishoudens die een beroep doen op een sociale voorziening, blijft het aandeel met alleen een Jeugdwetvoorziening vrijwel gelijk, het aandeel met een Participatiewetvoorziening daalt en aandeel Wmo neemt toe. Mantelzorg: Het merendeel van de mantelzorgers lijkt nog niet in beeld bij het Steunpunt Mantelzorg. Het aantal stijgt wel. Het beroep op de mantelzorgwaardering en respijtzorg neemt ook nog steeds toe. Het signaal wordt wederom afgegeven dat het voorveld steeds zwaardere gevallen ziet. Preventief jeugdbeleid en jeugdhulp: Ook het CJG signaleert steeds vaker een zwaardere problematiek. Deze toename wordt mogelijk verklaard vanuit een toenemend aantal scheidingen. Het CJG zet onder andere ervaringsdeskundigen in bij haar activiteiten. Regionale werkgroepen hebben de effectiviteit van interventies onderzocht. Bepaalde vormen van zorg worden niet langer vergoed. Ook is een aantal verwijzingen dyslexiezorg na een extra beoordeling afgewezen. – Wmo: In het voorveld van de Wmo ziet het algemeen maatschappelijk werk een toename. Het welzijnswerk ziet een verschuiving binnen haar activiteiten/diensten (bijvoorbeeld minder maaltijdvoorzieningen maar toenemend beroep op Ouderenzorg). Het aantal Wmocliënten is gestegen met 6%.

Cliënten beoordelen de aanvraagprocedure positiever en de tevredenheid over hun aanbieder is al enkele jaren stabiel. De bekendheid van onafhankelijke cliëntondersteuning is gedaald van 38% in 2018 naar 29% in 2019. Het aantal aanmeldingen voor Beschermd Wonen steeg weer, in tegenstelling tot 2019. De daling van het aantal cliënten bij de toegang tot de maatschappelijke opvang zette in 2019 wel door. Effecten van corona: Over de periode van de intelligente lockdown zagen de maatschappelijke partners geen grote acute sociale nood. Mogelijke verklaring is dat inwoners meer hulp zochten in hun eigen netwerk. Vanuit Jeugdhulp zijn er geen gezinnen buiten beeld geraakt. Bij de Wmo stagneert het aantal cliënten. In de maatschappelijke zorg wordt de uitgebleven ‘toename’ verklaard vanuit een mogelijk grotere veerkracht bij de inwoners dan gedacht en vanuit de toegenomen samenwerking tussen het ‘voorveld’ en de maatschappelijke zorgketen.

Algemene (landelijke) ontwikkelingen  in 2016 heeft Nederland het zgn. VN-verdrag Handicap geratificeerd. Grondbeginselen in het verdrag zijn toegankelijkheid, autonomie en volledige participatie. Het is belangrijk dat de overheid bij het maken van beleid en wetgeving rekening houdt met deze grondbeginselen. In het verdrag is aangegeven wat de overheid moet doen om ervoor te zorgen dat de positie van mensen met een beperking verbetert. Trends&Ontwikkelingen



Inmiddels zijn de eerste ervaringen opgedaan met het koppelen van 1 vaste klantmanager aan een buurt (‘Inclusief in de Stromenwaard’). Dit is een buurt waar relatief veel bewoners een beroep doen op de Wmo-maatwerkvoorzieningen. Eén vaste klantmanager zorgt voor korte lijnen met andere betrokken professionals in de buurt.

Overige trends en ontwikkelingen Sociaal Domein (Wmo, Jeugd, Participatiewet). Vergrijzing en Langer thuis:  We staan aan de vooravond van de vergrijzingspiek die wordt veroorzaakt door de babyboomgeneratie Een steeds groter deel van de categorie 65+ wordt dus 80 jaar of ouder. Er is sprake van een dubbele vergrijzing. Met het stijgen van de leeftijd neemt ook het aandeel mensen met beperkingen in gezondheid en mobiliteit toe. En er is sprake van een toename van het aantal mensen met (meerdere) chronische ziekten, waaronder dementie en van het aantal eenpersoonshuishoudens die leven in bestaansonzekerheid. Tegelijkertijd zien we een afname van de beschikbaarheid van mantelzorgers.  In 2025 is 20% ouder dan 65, in 2035: 24% en in 2045 26%. Dus verwachting is dat beroep op zorg en ondersteuning toeneemt.  Toename van aantal huishoudens komt vrijwel volledig voor rekening van een toename van het aantal eenpersoonshuishoudens. Kunnen minder beroep doen op mantelzorg. Wellicht ook minder makkelijk zelfstandig thuiswonen als zich gezondheidsproblemen voordoen.  Grenzen van de mantelzorg komen in zicht. Ouderen wonen vaker alleen, en de LVG/GGZ doelgroep woont in de wijk maar vindt daar niet altijd aansluiting. Meer behoefte aan alternatieve woonvormen.

Mogelijk is deel van de oplossing is te vinden in slimme wooncombinaties Bijvoorbeeld een concept als de Knarrenhof, waar ouderen elkaar helpen. In die richting moet worden gezocht, met zorg en omzien in ontmoetingsruimten. Transformatieproces: meer ondersteuning door de samenleving zelf. Van individueel en markt naar meer collectief/afstemming/keten/gebiedsgerichte inzet?  Toename ouderen met dementie (over 2015 – 2040 toename met 114%), dus meer behoefte aan opvang (verpleeg/verzorgingshuis dan wel tussenvorm) (L) (Actiz).  Extramuralisering (scheiding wonen en zorg) zorgt voor toenemende druk op geschikte woningen. Evenals de beweging om meer mensen uit BW uit te laten stromen naar ‘beschermd thuis’.  Tijdelijke zorg: meer eerstelijnsverblijf (ELV) en Geriatrische Revalidatiezorg (GRZ). Komt oa voort uit toename tijdelijke zorg om te herstellen van een operatie.  Woonproblematiek is een sta in de weg voor het oplossen van problemen van mensen. Dit leidt tot duurdere zorg. Ook dragen betaalbare woningen bij aan preventie van schuldenproblematiek (het aantal betaalbare woningen is in 2019 gehalveerd).  De samenleving verschuift: langzaam aan schuiven we weer meer naar elkaar toe (tegen de individualisering in). Moet je ook iets mee in de Omgevingsvisie. Zie bv project Inclusieve wijk(Iedereen kan meedoen).

Jeugd:  Specifiek de groep van 18-23 jaar neemt van 2016 t/m 2025 met 25% toe.  Inzet op passende woonvormen 16-25 jarigen / Behoefte aan traininghuizen jongvolwassenen 16-27 jaar (regionale opgave)  Samenwerkingsvorm wijkcentrum en school zoals bij de Bogen verdient aanpassing vanwege tegenstrijdige regelgeving waardoor De Borgen geen brede wijkfunctie meer hebben. Beroep op sociaal domein per de wijk:  Huidige zorgbehoefte het grootst in Zeebuurt (Zeebuurt Oost), Stadsdennen (Oost, Zuidwest, Midden), Drielanden (centrum), Binnenstad (noord), Stadsweiden (Weiburg Trends&Ontwikkelingen

    

Hanze/Scheeps/Steden/Stromen- /Weidewaard, Drift) en Tweelingstad (Tinnegieter, Wittenhagen-Zuid, Kranenburg). (gebaseerd op dichtheid: aantal huishoudens met verstrekking per 100 huishoudens) Grootste zorgbehoefte in Stadsweiden, Tweelingstad, Stadsdennen (absolute aantallen) Beroep op welzijn per wijk 2018: Stadsdennen, Wittenhagen/Tinnegieter en Stadsweiden/Slingerbos Kiekmure en de Roef zijn aan het fuseren Rietmeen sluit meer aan bij Stadsweiden dan bij Drielanden

Toekomst  Verandering van zorg door technologische ontwikkeling;

4.7.3 Wensen en behoeften Hier zijn inde sleutelgesprekken meerdere thema’s genoemd die ook in andere hoofdstukken zijn onder te brengen:  mensen aan het werk helpen: plekken voor opdoen van werkervaring.  Zorgboerderij;  insteken op netwerkopbouw met Ouders van specifieke doelgroepen;  groepsruimten en ontmoetingsruimten;  toegankelijkheid voor kinderen met een beperking.  Visie om autoverkeer te verminderen en fietsverkeer te stimuleren  Lood in de bodem oplossen want slecht voor de gezondheid van kinderen  Veiligheid en gezondheid bij inwoners belonen en laat zien dat wanneer daar preventief op geacteerd wordt dit geld bespaard,  Stiller maken van de binnenstad 5 decibelnorm  Terugdringen van fijnstof  Ga uit van leefomgeving kwaliteiten ipv sectorale norm. Zorg voor compensatie wanneer er meer geluid is dan ook meer groen.  VNOG, GGD en ODNV kunnen beter samenwerken  Samenleving meer vertrouwen geven: high trust, low tolerance  Zeebuurt heeft behoefte aan een toegankelijker wijkcentrum  Verandering in de toewijzing woningen en wijnkwaliteit, omdat de sociaal ingewikkelde problematiek onevenredig verdeeld is.  Aandacht voor verduurzaming wijken en uitbreiding groene karakter in de stad.  Dat verenigingen betaalbare activiteiten kunnen aanbieden, nu kan alleen ZorgDat dit.

 Voorzieningen gelijkmatig verdelen over de stad: Zeebuurt heeft behoefte aan speel- en sporttoestellen  Visie op multifunctioneel gebruik scholen voor naschoolse opvang  Beter in beeld krijgen van buurthuis de Tweeling

Trends&Ontwikkelingen

4.8

Veiligheid

4.8.1 Feitenrelaas kaartbeelden (middels stadsatlas)  4.8.2

Veiligheidsmonitor

Trends

Algemeen Ontwikkeling leefbaarheid en veiligheid Harderwijk tussen 2014 en 2019: In de onderstaande grafiek worden significante verbeteringen en verslechteringen in Harderwijk weergegeven. Op veel onderdelen is de leefbaarheid en veiligheid in Harderwijk toegenomen ten opzichte van 2014. De leefbaarheid van de woonbuurt is verbeterd en meer inwoners zijn tevreden over het functioneren van de gemeente op leefbaarheid en veiligheid. Gevoelens van onveiligheid komen minder vaak voor, evenals slachtofferschap, met name van vermogensdelicten en vernielingen. De uitzondering daarop is cybercrime. Ook zijn inwoners vaker positief over het functioneren van de politie in hun buurt.

Trends&Ontwikkelingen

Leefbaarheid woonbuurt Fysieke voorzieningen 

75% van de inwoners van Harderwijk vindt dat wegen, paden en pleintjes goed onderhouden zijn;



Sociale cohesie Bij sociale cohesie gaat het om de mate waarin burgers vinden dat zij zelf en anderen betrokken zijn bij hun woonbuurt. 