Nota Reserves en Voorzieningen 2022-2023.pdf
Tekst van het document
Nota reserves en voorzieningen 2022-2023
İM i»
gemeente harderwijk
Inhoudsopgave 1
Inleiding........................................................................................................................................... 3 1.1
Aanleiding................................................................................................................................3
1.2
Doelstelling..............................................................................................................................3
1.3
Leeswijzer................................................................................................................................3
2
Samenvatting...................................................................................................................................4
3
Wet- en regelgeving........................................................................................................................ 5
4
5
6
3.1
Externe regelgeving................................................................................................................ 5
3.2
Interne regelgeving.................................................................................................................. 5
Introductie reserves en voorzieningen............................................................................................ 6 4.1
Onderscheid reserves en voorzieningen.................................................................................6
4.2
Functies van reserves en voorzieningen.................................................................................7
Reserves......................................................................................................................................... 9 5.1
Onderverdeling reserves.........................................................................................................9
5.2
Visie op reserves..................................................................................................................... 9
5.3
Beleidsregels reserves.......................................................................................................... 10
Voorzieningen................................................................................................................................ 12 6.1
Onderverdeling voorzieningen...............................................................................................12
6.2
Onderbouwing voorzieningen................................................................................................13
6.3
Beleidsregels voorzieningen ................................................................................................ 13
7
Reserves en voorzieningen in de planning- encontrolcyclus........................................................ 16
8
Voorgestelde wijzigingen reserves en voorzieningen................................................................... 17
9
8.1
Wijzigingen reserves............................................................................................................. 17
8.2
Wijzigingen voorzieningen.....................................................................................................18
Bijlagen...........................................................................................................................................19 9.1
Totaaloverzicht reserves en voorzieningen...........................................................................19
9.2
Rapportage per reserve en voorziening................................................................................21
9.2.1
Algemene reserve.........................................................................................................21
9.2.2
Bestemmingsreserves.................................................................................................. 22
9.2.3
Bestemmingsreserves ter dekking van kapitaallasten.................................................. 38
9.2.4
Voorzieningen algemene dienst....................................................................................47
9.2.5
Voorzieningen grondexploitaties...................................................................................53
9.3
Externe regelgeving: relevante artikelen BBV...................................................................... 54
2
1
Inleiding
1.1 Aanleiding Voor u ligt de Nota reserves en voorzieningen 2022-2023. Deze beleidsnota geeft weer op welke wijze gemeente Harderwijk omgaat met reserves en voorzieningen. Op grond van artikel 14 van de Financiële verordening wordt deze nota elke twee jaar geactualiseerd. De huidige beleidsnota reserves en voorzieningen dateert van 7 november 2019 en wordt geactualiseerd met deze nota. De nota treedt in werking vanaf de datum van het raadsbesluit en wordt aangehaald als de Nota reserves en voorzieningen gemeente Harderwijk 2022-2023.
1.2 Doelstelling Het doel van deze nota is het beleid van reserves en voorzieningen te actualiseren, rekening houdend met actuele wet- en regelgeving. Met deze nota reserves en voorzieningen stelt de raad kaders vast en heeft de raad een transparant en actueel inzicht in welke reserves en voorzieningen de gemeente tot haar beschikking heeft. Deze nota bevat tevens beslispunten over enkele reserves die opgeheven en gewijzigd worden. Dit alles kan bijdragen aan een transparante en gezonde financiële positie van de gemeente Harderwijk.
1.3 Leeswijzer Hoofdstuk 2 is een samenvatting van deze nota. In hoofdstuk 3 wordt een beknopte toelichting gegeven op relevante wet- en regelgeving. Daarna volgt een introductie op reserves en voorzieningen (hoofdstuk 4) en worden beide onderwerpen verder uitgewerkt (hoofdstuk 5 en 6). De relatie met de planning- en controlcyclus wordt gelegd in hoofdstuk 7. Hoofdstuk 8 bevat de voorgestelde adviezen als gevolg de actualisatie van de reserves en voorzieningen. De bijlagen bestaan tot slot uit een financieel totaaloverzicht (10.1), een toelichting per reserve of voorziening (10.2) en relevante artikelen uit externe wet- en regelgeving (10.3).
3
2 Samenvatting De Nota reserves en voorzieningen 2022-2023 geeft weer op welke wijze gemeente Harderwijk omgaat met reserves en voorzieningen. Op grond van artikel 14 van de Financiële verordening wordt deze nota elke twee jaar geactualiseerd. De huidige beleidsnota reserves en voorzieningen dateert van 7 november 2019 en wordt geactualiseerd met deze nota. Daarbij is rekening gehouden met actuele wet- en regelgeving. Met deze nota reserves en voorzieningen stelt de raad kaders vast en heeft de raad een transparant en actueel inzicht in welke reserves en voorzieningen de gemeente tot haar beschikking heeft. Dit alles kan bijdragen aan een transparante en gezonde financiële positie van de gemeente Harderwijk. Het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) bevat de wettelijke richtlijnen voor het beleid van reserves en voorzieningen. Hoewel reserves en voorzieningen vaak in één adem genoemd worden, is er op meerdere punten een wezenlijk onderscheid. Reserveren is een vorm van sparen. De raad kan aan reserves een bepaalde bestemming geven of deze bestemming wijzigen. Reserves zijn onderdeel van het eigen vermogen van de gemeente. Bij voorzieningen ligt dat anders. Voorzieningen (moeten) worden gevormd voor toekomstige verplichtingen of risico’s, voor egalisatie van toekomstige onderhoudslasten of voor beklemde middelen van derden.
Voorzieningen hebben een meer verplicht karakter en zijn onderdeel van het vreemd vermogen van de gemeente. De gemeenteraad heeft beduidend minder keuzevrijheid bij voorzieningen dan bij reserves. Via de reguliere planning- en controlcyclus wordt de gemeenteraad periodiek geïnformeerd over reserves en voorzieningen. In deze nota zijn verder de beleidsregels rond het instellen, opheffen en muteren van reserves en voorzieningen uitgewerkt. Daarbij is per reserve of voorziening actuele informatie weergegeven met daarbij een advies tot handhaven of opheffen. In deze nota zijn geen voorstellen gedaan om nieuwe bestemmingsreserves en/of voorzieningen te vormen. Beslispunt: In deze nota wordt voorgesteld om de volgende reserves met ingang van 2022 op te heffen en de aanwezige saldi toe te voegen aan genoemde reserve: Reserve
Voorstel
RES0019 BR Winkelcentrum Vuldersbrink
Opheffen
Prognose saldo per 31/12/2021 e -
RES0024 BR Alliander Aandelen
Opheffen
e
2.768.120 RES0000 Algemene reserve
RES0029 BR Innovatie groene agenda
Opheffen
e
109.950 RES0058 BR Duurzaamheid 1.750.000 RES0000 Algemene reserve
Restant saldo naar -
RES0032 BR Te verhalen bijstand
Opheffen
e
RES0042 BR Implementatie omgevingswet
Opheffen
e
-
-
RES0015 BRKL Fijnstofvangers
Opheffen
e
-
-
Een verdere toelichting hiervan is opgenomen in hoofdstuk 8.
4
3 Wet- en regelgeving 3.1 Externe regelgeving Het externe kader van deze notitie wordt vooral gevormd door het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Dit is het wettelijk voorgeschreven verslaggevingskader voor gemeenten. Het bevat voorschriften voor de inrichting van de begroting, het jaarverslag en de jaarrekening. Een deel van deze voorschriften heeft betrekking op het onderwerp reserves en voorzieningen. Naast het BBV zijn ook de publicaties van de Commissie BBV kaderstellend. Deze commissie heeft als taak zorg te dragen voor een eenduidige uitvoering en toepassing van het BBV. Dit doet zij onder meer door het uitbrengen van richtinggevende notities en het beantwoorden van praktijkvragen. De uitingen van de Commissie BBV zijn minimaal richtinggevend (aanbevelingen), maar vaak ook bindend (stellige uitspraken). In de uitwerking van deze notitie zijn de externe richtlijnen toegepast. De relevante artikelen zijn voor de leesbaarheid opgenomen in bijlage 9.3. Ten opzichte van de vorige nota zijn er geen grote wijzigingen geweest in de externe wet- en regelgeving. Wel zijn enkele onderwerpen verduidelijkt.
3.2 Interne regelgeving De Financiële verordening gemeente Harderwijk 2019, vastgesteld bij raadsbesluit van 16 mei 2019, vormt het interne kader. Daarvan is specifiek artikel 14 relevant: Artikel 14 van de Financiële verordening: » Het college biedt aan de raad eens in de twee jaar een (bijgestelde) nota weerstandsvermogen en risicobeheersing aan. In deze nota wordt ingegaan op het risicomanagement, het opvangen van risico’s door verzekeringen, voorzieningen, incidentele weerstandscapaciteit (waaronder reserves) of andere wijze. In de nota wordt het gewenste weerstandsvermogen bepaald. » De raad stelt de nota vast. » Tegelijkertijd wordt aan de raad een nota reserves en voorzieningen aangeboden waarin nader in wordt gegaan op de gevormde, de besteding en de te vormen bestemmingsreserves en voorzieningen en de verwachte looptijd hiervan. In deze nota worden noodzaak en toereikendheid van voorzieningen en bestemmingsreserves behandeld. » Eventuele tekorten of overschotten bij de voorzieningen worden aangevuld bij de nota reserves en voorzieningen ten laste of ten gunste van het jaarrekeningresultaat. » Bij eventuele tekorten of overschotten op bestemmingsreserves vindt aanvullende besluitvorming plaats bij de nota reserves en voorzieningen. » De raad stelt deze nota vast.
5
4
Introductie reserves en voorzieningen
4.1 Onderscheid reserves en voorzieningen Reserves en voorzieningen worden vaak in één adem genoemd. Toch is er op diverse punten een wezenlijk onderscheid. Reserveren is een vorm van sparen. De raad kan aan reserves een bepaalde bestemming geven of deze bestemming wijzigen. Reserves zijn onderdeel van het eigen vermogen van de gemeente. Bij voorzieningen ligt dat anders. Voorzieningen (moeten) worden gevormd voor toekomstige verplichtingen of risico’s, waarbij omvang en/of tijdstip van optreden nog onzeker zijn. Daarnaast worden voorzieningen gevormd voor de egalisatie van toekomstige onderhoudslasten en voor beklemde middelen van derden. Vanwege het meer verplichte karakter van voorzieningen kan de raad de bestemming van voorzieningen niet wijzigen. Voorzieningen worden naar hun aard tot het vreemd vermogen van de gemeente gerekend. In onderstaande tabel is het onderscheid tussen reserves en voorzieningen samengevat. Reserve
Voorziening
Vermogensvorm
Eigen vermogen
Vreemd vermogen
Bevoegdheid
Het instellen van, het toevoegen/onttrekken aan en het opheffen van een reserve is een bevoegdheid van de gemeenteraad.
Het instellen van een voorziening is formeel een bevoegdheid van de gemeenteraad. Maar daarbij geldt een beperkte keuzevrijheid. Het college is bevoegd tot het doen van toevoegingen, het doen van onttrekkingen en het opheffen van voorzieningen voor zover passend binnen de begroting. Het opheffen van voorzieningen met een sterke koppeling aan beleid is een bevoegdheid van de raad.1
Toevoeging/
Bestemming van het resultaat
Resultaatbepalend
Onttrekking
Een toevoeging of onttrekking aan een reserve vindt plaats via de resultaatbestemming op grond van een raadsbesluit.
Een toevoeging (dotatie) aan een voorziening komt direct ten laste van de exploitatie in het betreffende boekjaar. Bij het zich voordoen van de voorziene gebeurtenis of risico worden de kosten rechtstreeks ten laste van de voorziening geboekt. De onttrekking uit de voorziening heeft dan geen effect meer op de exploitatie.
1 Hiermee worden de voorzieningen bedoeld voor ‘egalisatie van toekomstige onderhoudslasten’ en voor ‘beklemde middelen van derden’. Zie voor verdere toelichting hoofdstuk 6.
6
Reserve
Voorziening
Bestemming vrij of gebonden
Raad is bevoegd om de bestemming te wijzigen.
Alleen besteedbaar voor het voorziene doel. College en raad kunnen dit doel niet wijzigen.
Financiële onderbouwing
Niet verplicht, maar wel aan te raden
Verplicht, op basis van goed beargumenteerde berekeningen
Rentetoerekening
Geen rentetoerekening, met uitzondering van bestemmingsreserves ter dekking van kapitaallasten.
Geen rentetoerekening, met uitzondering van voorzieningen met waardering tegen contante waarde.
Indeling
» Algemene reserve; » Bestemmingsreserves; » Bestemmingsreserves ter dekking van kapitaallasten.
» Toekomstige verplichtingen/verliezen/risico’s; » Egalisatie van toekomstige onderhoudslasten; » Beklemde middelen van derden.
4.2 Functies van reserves en voorzieningen Reserves en voorzieningen kennen een aantal functies. De volgende functies zijn te onderscheiden : Functie Bufferfunctie Financieringsfunctie Dekkingsfunctie Egalisatiefunctie
Reserve
Voorziening
X X X X
X X
Bufferfunctie De reserves vormen een buffer voor het opvangen van onverwachte tegenvallers. De bufferfunctie komt tot uitdrukking in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing in de begroting en jaarrekening. Daar is uitgewerkt in welke mate de reserves onderdeel zijn van de weerstandscapaciteit, waarmee risico’s kunnen worden opvangen. De algemene reserve is een voorbeeld van een reserve met een bufferfunctie. Financieringsfunctie Reserves kunnen worden gebruikt als eigen financieringsmiddel, omdat ze onderdeel uitmaken van het totale vermogen van de gemeente. Binnen de gemeente kan het vermogen, mits dat aanwezig is in de vorm van liquide middelen, worden aangewend als intern financieringsmiddel. Hierdoor hoeft geen geld van derden te worden aangetrokken. Dekkingsfunctie Bij de dekkingsfunctie gaat het om de inzet van reserves en voorzieningen om (te zijner tijd) een activiteit mogelijk te maken. Middelen kunnen in een bestemmingsreserve worden gereserveerd voor toekomstige lasten. Het gereserveerde bedrag kan vervolgens worden ingezet ter dekking van eenmalige lasten, maar bijvoorbeeld ook voor jaarlijkse kapitaallasten (rente- en afschrijvingslasten). De ‘bestemmingsreserves ter dekking van kapitaallasten’ zijn hiervan een goed voorbeeld.
Een belangrijk aandachtspunt bij het gebruik van de dekkingsfunctie van reserves is dat dit geen 2 Voorheen werd ook nog de ‘inkomensfunctie’ onderscheiden, omdat ‘bespaarde rente’ als dekkingsmiddel werd ingezet. Door gewijzigde richtlijnen met betrekking tot rentetoerekening aan reserves is deze functie in 2017 komen te vervallen.
7
3 structureel dekkingsmiddel is . Een reserve kan immers maar een keer ingezet worden. Dit kan tot financiële problemen leiden als bijvoorbeeld kapitaalgoederen in de toekomst vervangen moeten worden. Voorzieningen worden gevormd om aan mogelijke toekomstige verplichtingen te kunnen voldoen. Daarmee vervullen ook voorzieningen een dekkingsfunctie. Voor voorzieningen geldt echter wel een verplicht bestedingsdoel. Egalisatiefunctie Reserves en voorzieningen kunnen worden gevormd om tarieven of baten en lasten over de jaren heen gelijkmatig te verdelen. Met een egalisatiereserve- of voorziening kunnen pieken en dalen in de exploitatie worden opgevangen. Dit geldt ook voor ongewenste schommelingen in tarieven die aan derden in rekening worden gebracht. Voorbeelden van voorzieningen met een egalisatiefunctie zijn voorzieningen voor toekomstige onderhoudslasten.
3 In het kader van het provinciaal toezicht op de gemeentelijke begroting worden ‘bestemmingsreserves ter dekking van kapitaallasten' overigens wel als structureel dekkingsmiddel gerekend. Dit neemt niet weg dat een reserve maar eenmalig gebruikt kan worden en daarmee geen structurele financiële dekking biedt.
8
5
Reserves
In hoofdstukken 3 en 4 is ingegaan op het wettelijk kader het onderscheid tussen reserves en voorzieningen. Deze hoofdstukken vormen het vertrekpunt voor het beleid van reserves. 5.1 Onderverdeling reserves De reserves zijn vermogensbestanddelen die als eigen vermogen zijn aan te merken. In artikel 43, lid 1 van het BBV worden de reserves onderscheiden naar: » algemene reserve; » bestemmingsreserves. Het onderscheid tussen beiden is gebaseerd op bestuurlijke besluitvorming. Zodra de raad aan een reserve een bepaalde bestemming heeft gegeven, is sprake van een bestemmingsreserve. Algemene reserve De algemene reserve vormt het vrij besteedbare eigen vermogen van de gemeente en kent geen specifieke bestemming. De algemene reserve heeft als belangrijkste functie het vormen van een buffer voor financiële tegenvallers. Tekorten en overschotten in de jaarrekening komen ten laste of ten gunste van de algemene reserve, tenzij de gemeenteraad een ander besluit neemt. Bestemmingsreserves In artikel 43, lid 2 van het BBV wordt een bestemmingsreserve gedefinieerd als een reserve waar de raad een bepaalde bestemming aan heeft gegeven. Een bestemmingsreserve is te besteden aan het doel waarvoor deze is ingesteld. De bestemming kan door de raad worden gewijzigd en is dus vrij besteedbaar. Zolang de raad de bestemming kan wijzigen, is sprake van een bestemmingsreserve.
Indien de bestemming niet meer gewijzigd kan worden, bijvoorbeeld vanwege het aangaan van verplichtingen, is sprake van een schuld of een voorziening. Bestemmingsreserves ter dekking van kapitaallasten Aanvullend onderscheidt gemeente Harderwijk binnen de bestemmingsreserves een afzonderlijke categorie voor ‘bestemmingsreserves ter dekking van kapitaallasten’. De bestemmingsreserves hebben als doel kapitaallasten (rente- en afschrijvingslasten) van een bepaalde investering te dekken. Voor deze reserves wordt de dekkingsfunctie toegepast (zie ook 4.2). Hoewel de raad voor deze reserves de doelstelling formeel wel kan wijzigen, heeft een andere inzet direct een nadelig effect op de exploitatie. Daarom wordt voor deze categorie bestemmingsreserves ook wel gesproken over ‘beklemde reserves’.
5.2 Visie op reserves Gemeente Harderwijk hanteert de volgende uitgangspunten als leidraad voor de omgang met reserves. Hiervan kan, mits goed onderbouwd, van worden afgeweken. 1. De Algemene Reserve heeft een zuivere bufferfunctie en is daarmee bedoeld om financiële risico’s en tegenvallers op te vangen. Binnen de Algemene Reserve worden geen claims gelegd voor specifieke bestemmingen of doelstellingen. Daarvoor is een bestemmingsreserve het passende instrument. 2. Er vindt een kritische overweging plaats voordat gebruik gemaakt wordt van de dekkingsfunctie van reserves. Dit geldt nadrukkelijk als structurele lasten worden gedekt, zoals bij ‘bestemmingsreserves ter dekking van kapitaallasten’ het geval is. Voor de toekomstige houdbaarheid van de financiële positie heeft structurele dekking uit de begroting de voorkeur boven het gebruik van reserves.
9
3. Als kapitaallasten van een nieuwe investering gedekt worden uit de reserves wordt ook een nieuwe ‘bestemmingsreserves ter dekking van kapitaallasten’ ingesteld. Elke investering wordt zo transparant gedekt uit een afzonderlijke bestemmingsreserve (zie ook 4.2).
5.3
Beleidsregels reserves
Instellen reserves Het instellen van reserves is in het kader van het budgetrecht een bevoegdheid van de raad. Een bestemmingsreserve wordt ingesteld voor een specifiek doel. Om te voorkomen dat er onnodig middelen worden vastgelegd, moet een bewuste afweging en onderbouwing ten grondslag liggen aan de instelling van een reserve. Het instellen van reserves moet via een raadsbesluit plaatsvinden. In het raadsbesluit wordt het volgende opgenomen: » het specifieke doel (bestedingsplan) waarvoor de reserve wordt gevormd; » indien van toepassing; de gewenste minimale omvang (bodem) en/of gewenste maximale omvang (plafond); » de omvang en planning van het doen van stortingen en onttrekkingen, inclusief onderbouwing daarvan (bijvoorbeeld op basis van een meerjarige prognose); » de looptijd van de reserve met eventuele einddatum. Mutaties reserves Toevoegingen en onttrekkingen aan de reserve mogen gedurende het jaar plaatsvinden in lijn met het doel van de reserve. Deze mutaties moeten gedekt zijn door en passend zijn binnen een raadsbesluit. De besluitvorming kan plaatsvinden binnen de reguliere planning- en control cyclus; vooraf bij vaststelling van de begroting, tussentijds bij vaststelling van de bestuursrapportages of achteraf bij de resultaatbestemming van de jaarrekening.
Daarnaast kan de raad gedurende het jaar afzonderlijk besluiten tot het muteren van reserves door middel van een begrotingswijziging. Het is niet toegestaan om baten of lasten van een bepaalde activiteit rechtstreeks op een reserve te boeken. Deze baten of lasten worden in de exploitatie geboekt op het betreffende programma. Vervolgens vindt via de resultaatbestemming de toevoeging en onttrekking aan de reserve plaats. Voor een reserve kan een minimale omvang (bodem) zijn vastgesteld. Als het saldo van de reserve onder de vastgestelde bodem komt, worden zo spoedig als mogelijk passende maatregelen getroffen om de reserve (weer) op het gewenste niveau te brengen. Indien er geen bodem is vastgesteld is de minimale omvang C 0,- . Een bestemmingsreserve mag geen negatief saldo hebben. Andersom kan voor een reserve ook een maximale omvang (plafond) zijn vastgesteld. Als het saldo van de reserve boven het vastgestelde plafond komt, worden zo spoedig als mogelijk passende maatregelen getroffen om de reserve (weer) onder het gewenste niveau te brengen. Een vrijvallend saldo wordt in beginsel toegevoegd aan de algemene reserve. Opheffen reserves Het opheffen van een reserve kan alleen door een raadsbesluit.
Opheffing kan plaatsvinden als: » het geformuleerde bestedingsdoel is gerealiseerd; » het geformuleerde bestedingsdoel vervalt; » de vastgestelde einddatum van de reserve is verstreken; » een reserve niet meer passend is binnen geldende regelgeving;
10
Een eventueel vrijvallend saldo van een (bestemmings-) reserve wordt in beginsel toegevoegd aan de algemene reserve. Wijzigen bestemming reserves Een bestemmingsreserve is gevormd voor een specifiek doel. Als het oorspronkelijke doel van een reserve niet meer wenselijk of niet meer van toepassing is, maar er wel een nieuw gerelateerd doel aanwezig is, dan kan de bestemming van de reserve worden gewijzigd. Het wijzigen van de bestemming van een reserve vindt plaats door middel van een raadsbesluit. Als er niet of nauwelijks sprake is van een relatie tussen het oorspronkelijke en het nieuwe doel, dan heeft het wijzigen van de bestemming niet de voorkeur. In die situatie wordt de bestaande reserve opgeheven en een nieuwe reserve ingesteld. Rente en inflatie In lijn met de aanbeveling uit 2017 van de Commissie BBV4 wordt geen rentevergoeding over het eigen vermogen meer berekend. Één uitzondering daarop is de rentetoerekening aan reserves ter dekking van de rentecomponent als onderdeel van de kapitaallasten (afschrijving en rente). Daarbij is de rentetoerekening aan de reserves gekoppeld aan de jaarlijks berekende renteomslag.5 Vóór 2017 was het gebruikelijk om rente als ‘inflatievergoeding’ aan reserves toe te rekenen. De Commissie BBV is van mening dat deze fictieve rentelast leidt tot het onnodig opblazen van de programmalasten.
Daarmee gaat het ten koste van de eenvoud en transparantie. Deze systematiek is nog altijd toegestaan, maar wordt wel afgeraden. Jaarlijkse actualisatie Bij het opstellen van de jaarrekening vindt de jaarlijkse actualisatie plaats van de beschikbare reserves. Daarbij worden de noodzaak en de omvang beoordeeld in relatie tot het door de raad vastgestelde bestedingsdoel. Eventuele toekomstige effecten op de reserves kunnen vervolgens worden verwerkt in de kadernota en - daarop volgend - de begroting. Daarnaast vindt elke twee jaar een herbeoordeling plaats via de Nota reserves en voorzieningen.
4 Zie Notitie Rente 2017 van de Commissie BBV, gepubliceerd in juli 2016. 5 De afgelopen jaren was deze renteomslag 0% vanwege de lage marktrentes.
11
6 Voorzieningen De vorming van voorzieningen is veel specifieker en dwingender voorgeschreven door het BBV dan de vorming van reserves. Voorzieningen zijn onderdeel van het vreemd vermogen. De gelden in een voorziening hebben geen vrij bestedingsdoel.
6.1 Onderverdeling voorzieningen In artikel 44 van het BBV is uitgewerkt wanneer de voorzieningen gevormd kunnen of moeten worden. Er is feítelijke sprake van drie hoofdcategorieën: 1. 2. 3.
Voorzieningen voor mogelijk toekomstige verplichtingen I verliezen I risico’s; Voorzieningen voor egalisatie van toekomstige onderhoudslasten; Voorzieningen beklemde middelen van derden.
Hierna worden deze hoofdcategorieën nader toegelicht. Categorie 1: Voorzieningen voor mogelijke toekomstige verplichtingen I verliezen I risico’s Voorzieningen moeten worden gevormd voor: » verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs te schatten (art. 44, lid 1, sub a); » op de balansdatum bestaande risico's ter zake van bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten (art. 44, lid 1, sub b). De formulering voor het vormen van een voorziening bevat feitelijk twee criteria. Ten eerste hoe groot de kans is dat de verplichting, het verlies of het risico zich voordoet. En ten tweede hoe betrouwbaar de omvang van de impact daarvan is in te schatten. Afhankelijk van de beantwoording van bovenstaande vragen is sprake van een verplichte voorziening, een schuld of een toelichting in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Schematisch ziet dit er als volgt uit:
Impact omvang betrouwbaar in te schatten?
Kans dat een verplichting Z verlies Z risico zich voordoet? Zeker Waarschijnlijk Klein Voorziening Zeker Schuld Risicoparagraaf Voorziening Voorziening Redelijk Risicoparagraaf Risicoparagraaf Niet Risicoparagraaf Risicoparagraaf
Voorbeelden van situaties waarin dit type voorziening gevormd kan worden zijn pensioenverplichtingen, aansprakelijkheidstellingen of te verwachten verliezen op grondexploitaties. Gemeente Harderwijk presenteert ‘verliesvoorzieningen op grondexploitaties’ vanwege de omvang daarvan als een afzonderlijke categorie voorzieningen in de planning- en control documenten. De voorzieningen in deze categorie hebben een verplicht karakter. Ze moeten worden gevormd in het jaar waarin de toekomstige verplichting, het verlies of het risico bekend wordt. Dat betekent dat in datzelfde jaar de last in de exploitatie moet worden genomen. Categorie 2: Voorzieningen voor egalisatie van toekomstige onderhoudslasten Artikel 44, lid 1, sub c geeft de mogelijk om een voorziening te vormen voor toekomstige lasten, waarvan de oorsprong (mede) in dit begrotingsjaar ligt én waarbij de voorziening bedoeld is om lasten gelijkmatig te verdelen om meerdere jaren. Dit breed geformuleerde artikel wordt in de praktijk vooral toegepast als voorziening voor toekomstige lasten voor (groot) onderhoud. Door jaarlijks een vast bedrag toe te voegen aan de voorziening wordt een ‘pot’ opgebouwd voor toekomstige onderhoudslasten. De jaarlijkse stortingen in de voorziening komen ten laste van het betreffende programma van de begroting en hebben invloed op het resultaat. De onderhoudskosten komen
12
rechtstreeks ten laste van de voorziening en blijven zo buiten de exploitatie. Hierdoor kunnen de lasten voor de exploitatie gelijkmatige verdeeld worden. Hier is dus sprake van de egalisatiefunctie van een voorziening (zie 4.2). Een goed voorbeeld hiervan is de voorziening voor toekomstig groot onderhoud van gemeentelijke gebouwen. Categorie 3: Voorzieningen beklemde middelen van derden Middelen die van derden verkregen zijn en die specifiek besteed moeten worden, moeten worden opgenomen in een voorziening (artikel 44, lid 2)6. Dit artikel zorgt ervoor dat ontvangen baten uit tarieven, zoals riolering, afval of begraven, beschikbaar blijven voor het specifieke bestedingsdoel. Het is ook mogelijk om te ‘sparen’ voor toekomstige vervangingsinvesteringen, mits hiervoor een tarief wordt geheven (art. 44, lid 1, sub d). Dit geldt bijvoorbeeld voor de toekomstige vervangingsinvesteringen met betrekking tot riolering.
Onderbouwing voorzieningen 6.2 Voorzieningen geven (bij benadering) de financiële omvang weer van de verplichtingen of risico’s waarvoor ze gevormd zijn. De omvang van voorzieningen wordt bepaald op basis van goed beargumenteerde berekeningen. Omdat er altijd een bepaalde mate van onzekerheid is over de toekomstige verplichtingen of risico’s bevatten deze berekeningen ook schattingselementen. De gevormde voorzieningen moeten toereikend zijn voor de gekwantificeerde verplichtingen of risico’s; niet lager, maar ook niet hoger. De benodigde onderbouwing is afhankelijk van de aard van de voorziening. Zo wordt een verliesvoorziening voor een grondexploitatie gevormd op basis van een actuele exploitatieopzet. En een voorziening voor toekomstige pensioenverplichtingen wordt bepaald op basis van een actuele actuariële berekening. Een derde voorbeeld vormt de categorie onderhoudsvoorzieningen. Aan deze voorzieningen moeten meerjarige onderhouds- of beheerplannen ten grondslag te liggen7. Op basis daarvan worden de jaarlijkse stortingen in en onttrekkingen aan de voorziening bepaald. Gedurende de onderhoudsperiode wordt periodiek beoordeeld in hoeverre het verloop van de voorziening nog aansluit bij de actualiteit. De hoogte van onderhoudsvoorzieningen is deels afhankelijk van het te hanteren kwaliteitsniveau. De keuze voor het kwaliteitsniveau is een bevoegdheid van de raad. 6.3
Beleidsregels voorzieningen
Instellen voorzieningen Het instellen van een voorziening is in het kader van het budgetrecht een bevoegdheid van de raad. Vanwege het verplichte karakter van voorzieningen is de keuzevrijheid hierbij echter meestal zeer beperkt. Het instellen van een voorziening moet via een raadsbesluit plaatsvinden. In het raadsbesluit wordt het volgende opgenomen: » de reden waarvoor de voorziening wordt gevormd » de benodigde hoogte van de voorziening » indien sprake is van een voorziening voor egalisatie van toekomstige onderhoudslasten: de omvang en planning van het doen van stortingen en onttrekkingen, inclusief onderbouwing daarvan op basis van een bijvoorbeeld meerjarig onderhoudsplan of beheerplan en het gewenste kwaliteitsniveau.
6 Dit geldt niet voor ontvangen voorschotten van medeoverheden die bestemd zijn voor een specifiek doel in toekomstige jaren. Deze gelden worden opgenomen als schuld onder de overlopende passiva. 7 Bedoeld zijn de voorzieningen op basis van artikel 44, lid 1, sub c.
13
Mutaties voorzieningen Toevoeging aan voorzieningen vinden plaats ten laste van de exploitatie en zijn gebaseerd op de noodzakelijk berekende omvang van de voorziening of onderliggende onderhouds- of beheerplan. Onttrekkingen worden rechtstreeks ten laste van een voorziening geboekt en blijven buiten de exploitatie. Voorzieningen mogen niet negatief zijn8. Bij tekorten moeten de voorzieningen (weer) worden aangevuld. Voor de categorie voorzieningen met betrekking tot verplichtingen, verliezen of risico’s wordt bij de jaarrekening op basis van actuele informatie bepaald wat de noodzakelijke omvang moet zijn. Eventuele toevoegen als gevolg hiervan zijn meestal niet opgenomen in de begroting en komen in de jaarrekening tot uitdrukking. De categorie voorzieningen ter egalisatie van kosten is gebaseerd op vooraf vastgestelde onderhouds- of beheerplannen. De toevoegingen hiervan zijn al in principe al verwerkt in de begroting. De omvang van de categorie voorzieningen beklemde middelen van derden wordt bij de jaarrekening bepaald op basis van werkelijke baten en lasten voor de betreffende activiteit. Indien een voorziening een omvang heeft bereikt die hoger is dan het noodzakelijke niveau, bijvoorbeeld doordat verplichtingen wegvallen of risico’s afnemen, dan valt het meerdere vrij ten gunste van de exploitatie.
Dit laatste geldt nadrukkelijk niet, als het gaat om voorzieningen die opgebouwd zijn uit bijdragen van derden, zoals voor afval en riolering. Als deze voorzieningen te hoog zijn, dan moet het overschot op redelijke termijn terugvloeien naar de inwoners. Dit kan bijvoorbeeld door de tarieven (tijdelijk) te verlagen. Het muteren van voorzieningen is een collegebevoegdheid, voor zover passend binnen de begroting en de gestelde kaders. Afwijkingen ten opzichte van de begroting worden in de tussentijdse bestuursrapportage en/of jaarrekening toegelicht en door de raad geautoriseerd. Opheffen voorzieningen Vanwege het verplichtende karakter kunnen voorzieningen niet zomaar opgeheven worden. Dit is alleen mogelijk als de verplichting en/of het risico waarvoor de voorziening is gevormd is vervallen of is opgehouden te bestaan. Voorzieningen worden opgeheven na een besluit van het college. Dit geldt echter niet voor voorzieningen uit de categorie ‘egalisatie van toekomstige onderhoudslasten’ of ‘beklemde middelen van derden’. Voorzieningen in deze categorieën zijn altijd gekoppeld aan beleid-, beheer- of onderhoudsplannen. Door deze koppeling moet de raad besluiten over het opheffen van deze voorzieningen. Een eventuele vrijval van het saldo bij opheffing van een voorziening wordt verwerkt zoals hierboven beschreven onder ‘mutaties voorzieningen’.
Wijzigen bestemming voorzieningen Het doel van een voorziening kan niet wijzigen vanwege het verplichtende karakter en de strakke kaders. Indien het doel niet meer bestaat of wijzigt, wordt de bestaande voorziening opgeheven en een nieuwe voorziening ingesteld. Daarbij gelden bovenstaande beleidsregels.
8 Uitzondering hierop zijn voorzieningen voor de egalisatie van kosten voor riolering. Vanwege forse en ongelijke investeringen mag tijdelijk sprake zijn van een negatieve voorziening, mits deze voorziening binnen enkele jaren op basis het beheerplan weer aantoonbaar positief zal zijn.
14
Rente en inflatie Rentetoevoegingen aan voorzieningen zijn niet toegestaan (artikel 45). Uitzondering hierop zijn voorzieningen die tegen contante waarde zijn gewaardeerd. Bij deze voorzieningen is rente één van de componenten van de jaarlijkse waardering. Jaarlijkse actualisatie De jaarrekening is het gebruikelijke moment waarop de waardering van de voorzieningen wordt beoordeeld. Daarbij worden de noodzaak en omvang beoordeeld in relatie tot het vastgestelde bestedingsdoel. Dit kan leiden tot aanpassingen die in de jaarrekening tot uitdrukking komen. Eventuele benodigde bijstellingen voor toekomstige jaren worden vervolgens verwerkt in de kadernota en - daarop volgend - de begroting. Daarnaast vindt elke twee jaar een herbeoordeling plaats via de nota reserves en voorzieningen.
15
7 Reserves en voorzieningen in de planning- en controlcyclus De reserves en voorzieningen maken onderdeel uit van de jaarlijkse planning- en controlcyclus. Hierna wordt per instrument beknopt uitgewerkt wat de rol van de reserves en voorzieningen daarin is. Kadernota In de kadernota worden de uitkomsten van de jaarlijkse beoordeling van de reserves en voorzieningen meegenomen bij de integrale afweging. Begroting In de begroting worden de mutaties van de reserves en voorzieningen op programmaniveau toegelicht. Ook wordt inzicht gegeven in de stand van de reserves en voorzieningen en het verwachte meerjarig verloop daarvan. In de verschillende ‘paragrafen’ van de begroting wordt relevante informatie gegeven met betrekking tot reserves en voorziening. Als integraal onderdeel van de begroting worden de mutaties van reserves en voorzieningen door de raad geautoriseerd. Bestuursrapportage Tussentijds worden grote afwijkingen ten opzichte van de begrote mutaties van de reserves en voorzieningen via de bestuursrapportage gemeld en geautoriseerd. Jaarrekening In de jaarrekening worden de reserves en voorzieningen op basis van de gerealiseerde stortingen en onttrekkingen in het verslagjaar toegelicht. In de verschillende ‘paragrafen’ van de jaarrekening wordt relevante informatie gegeven met betrekking tot reserves en voorziening.
De mutaties van reserves en voorzieningen accountantscontrole door de accountant.
zijn
integraal
onderdeel
van
de jaarlijkse
16
8 Voorgestelde wijzigingen reserves en voorzieningen In bijlage 9.2 is een toelichting van alle bestaande reserves en voorzieningen opgenomen. De actualisatie heeft geleidt tot een advies per reserve of voorziening. Voor het merendeel is het advies ‘handhaven’. Voor een aantal reserves wordt geadviseerd om deze op te heffen. In dit hoofdstuk worden deze voorstellen toegelicht. De wijziging zullen in 2022 worden uitgevoerd. Bij een eventueel restant saldo wordt uitgegaan van het werkelijke saldo per 31-12-2021 volgens de jaarrekening 2021. Deze saldi kunnen op onderdelen (enigszins) afwijken van de genoemde prognoses.
8.1
Wijzigingen reserves
Voorgesteld wordt om de volgende reserves met ingang van 2022 op te heffen en de aanwezige saldi toe te voegen aan genoemde reserve: Reserve
Voorstel
RES0019 BR Winkelcentrum Vuldersbrink
Opheffen
Prognose saldo per 31/12/2021 C -
RES0024 BR Alliander Aandelen
Opheffen
C
2.768.120 RES0000 Algemene reserve
RES0029 BR Innovatie groene agenda
Opheffen
C
109.950 RES0058 BR Duurzaamheid
RES0032 BR Te verhalen bijstand
Opheffen
C
1.750.000 RES0000 Algemene reserve
RES0042 BR Implementatie omgevingswet
Opheffen
C
-
-
RES0015 BRKL Fijnstofvangers
Opheffen
C
-
-
Restant saldo naar -
Vuldersbrink (stand nihil) Deze reserve is in 2016 gevormd in verband met ontwikkelingen ‘De Harder’ en het verhuizen van een supermarkt aan de Vuldersbrink. De doelstelling van deze reserve en de bijbehorende financiering is inmiddels gerealiseerd. Daarmee kan deze reserve komen te vervallen. Alliander (C 2.768.120) Deze bestemmingsreserve is gevormd ter grootte van de nominale waardering van het aandelenbezit. De reserve is bedoeld voor het opvangen van een eventuele daling van de marktwaarde van de aandelen onder de nominale waarde en het opvangen van tegenvallende dividendinkomsten. Er wordt voorgesteld om deze reserves op te heffen ten gunste van Algemene reserve. Argumenten: 1. Een eventueel financieel verlies zal zich pas voordoen als de marktwaarde lager wordt dan de nominale waarde. Op basis van de financiële positie van Alliander is de kans dat deze situatie zich voordoet beperkt. Dit type risico past heel goed binnen de integrale risico-inventarisatie in plaats van het hiervoor aanhouden van een afzonderlijke bestemmingsreserve. 2. Andersom wordt bij de bepaling van de weerstandscapaciteit géén rekening gehouden met stille reserves (marktwaarde - nominale waarde) op dit aandelenbezit. Dit is voor deze deelneming erg voorzichtig. 3.
Voor de bestaande deelname in de BNG en voor de nieuwe deelneming in Warmtenet is ook geen afzonderlijke bestemmingreserve gevormd, maar deze maken onderdeel uit van de integrale risico-inventarisatie. 4. Eventuele tegenvallende dividenden hebben geen materiele impact op de begroting en moeten structureel opgelost worden. Daarvoor is een reserve niet het passende instrument.
17
Innovatie groene agenda (C 109.550) Het doel van deze reserve is komen te vervallen, aangezien de uitvoering van de Innovatie agenda binnen de bestemmingsreserve Duurzaamheid gaat vallen vanaf 2021. Dit betekent dat de resterende middelen van deze reserve van 109.950,- toegevoegd kunnen worden aan de bestemmingsreserve Duurzaamheid. Deze reserve kan vervallen. Te verhalen bijstand (C 1.750.000 stand per 31-12-2020) Bij de uitvoering van de participatiewet kunnen vorderingen ontstaan op bijstandsontvangers (debiteuren). Het debiteurensaldo uit bijstand is opgebouwd uit twee componenten: » Oninbaar geschatte deel: deze wordt (verplicht) opgenomen in de voorziening. » Inbaar geschatte deel: deze wordt opgenomen in de reserve te verhalen bijstand. Feitelijk is het niet nodig om een reserve te vormen voor het deel waarvan de inschatting is gemaakt dat deze juist wél inbaar zijn. De huidige werkwijze is zeer risicomijdend te noemen. Jaarlijks wordt bij de jaarrekening het debiteurensaldo beoordeeld en wordt de voorziening op peil gebracht. Uitgaande van een juiste beoordeling van het oninbare deel is het niet nodig om voor het ingeschatte inbare deel van de debiteuren een reserve op te nemen. Het saldo van de reserve te verhalen bijstand kan dan ook in 2022 vrijvallen ten gunste van de algemene reserve.
Het huidige saldo is C 1.750.000 maar wordt nog definitief bepaald bij de vaststelling van de jaarrekening 2021. Implementatie omgevingswet (stand nihil) De stand van de reserve is nihil. De opstartkosten voor de invoering van deze wet zijn uit deze reserve gefinancierd. Eventuele aanvullende kosten kunnen via de reguliere beschikbare exploitatiebudgetten afgewikkeld worden. Mede hierom is het niet noodzakelijk een afzonderlijke reserve in stand te houden. Fijnstofvangers (stand nihil) De reserve is volledig ingezet conform besluitvorming hierover. De reserve kan komen te vervallen.
8.2
Wijzigingen voorzieningen
De voorzieningen blijven ongewijzigd.
18
9
Bijlagen
9.1
Totaaloverzicht reserves en voorzieningen
De gemeente Harderwijk kent de volgende reserves (prognose per 31/12/2021): Type
Omschrijving
Prognose saldo 31/12/2021
Reserves Algemene Reserves
RES0000 Algemene reserve
-27.957.212
Algemene Reserves - Totaal Bestemmingsreserves
RES0003 BRKL Uitvoeringsagenda
-27.957.212 -258.236
Kapitaallasten
RES0005 BRKL Havenwerken kapitaallasten
-558.500
RES0006 BRKL Leerpakketten AZC
-46.124
RES0007 BRKL Nieuwe werf Graaf Ottolaan
-238.266
RES0008 BRKL Install.techn.vz.gem.geb.
-731.888
RES0009 BRKL Aanlichten Zeebeer
-45.000
RES0010 BRKL Verkeersveiligheid Wittenhagen
-243.750
RES0011 BRKL Bankjes voor ouderen RES0012 BRKL Rev.bedrijvent.Lorentz 2e fase RES0013 BRKL Vlot bij strandeiland RES0015 BRKL Fijnstofvangers RES0016 BRKL Gebied wellen - de stille wei
-32.000 -1.067.250 -32.000 -1.578.000
RES0017 BRKL Aanpassingen rond N302
-138.767
RES0018 BRKL Herinrichting Melis Stokelaan
-674.611
RES0047 BRKL Herinr. Stationslaan
-822.000
RES0048 BRKL Reconstructie Vondellaan RES0056 BRKL Civiele projecten RES0060 BRKL Reconstructie Scheepssingel
-450.000 -1.171.000 -340.000
RES0062 BR Restauratie Catharinakapel
-207.000
Bestemmingsreserves Kapitaallasten - Totaal Bestemmingsreserves Overige RES0019 BR Winkelcentrum Vuldersbrink
-8.634.392 -
RES0021 BR Parkeren Waterfront RES0022 BR Havenwerken RES0023 BR Laad en loskade Kelvinstraat RES0024 BR Alliander Aandelen
-18.303.845 -778.701 -400.000 -2.768.120
RES0025 BR Aandelen Afvalwerken Friesland
-48.600
RES0026 BR Aandelen Inclusiefgroep
-622.110
RES0027 BR Onderwijshuisvesting/Doordecentralisatie VO
-483.762
RES0029 BR Innovatie groene agenda
-109.950
RES0030 BR Archeologiefonds
-27.660
RES0031 BR Multifunctioneel theater (09/15)
-3.272.500
RES0032 BR Te verhalen bijstand
-1.750.956
RES0033 BR Sociaal domein
-3.272.500
RES0034 BR Nieuwe Energiemaatregelen RES0035 BR Duurzaamheidsmaatr, LorentzIII
-22.659 -1.696.918
RES0037 BR Stimulering sociale huur
-600.337
RES0038 BR Tijd. huisvesting oud Struikterr.
-150.000
RES0040 BR Stadsvernieuwing
-136.339
RES0041 BR Monumenten
-102.262
RES0042 BR Implementatie omgevingswet
-
RES0043 BR Geluidswerende maatregelen A28
-2.047.000
RES0045 BR Egalisatiereserve automatisering
-136.564
RES0057 BR Opschaling Warmtenet
-117.000
RES0058 BR Duurzaamheid
-556.000
RES0059 BR Organisatieontwikkeling MIZ
-774.000
RES0061 BR Internationale Hanzedagen 2031
-
Bestemmingsreserves Overige - Totaal
-38.177.784
Reserves - Totaal
-74.769.388
19
De gemeente Harderwijk kent de volgende voorzieningen (prognose per 31/12/2021): Type
Omschrijving
Prognose saldo 31/12/2021
Voorzieningen Onderhoudsegalisatie voorzieningen VRZ0012 VZ Onderh. inrichting begraafplaats VRZ0013 VZ Onderhoud gemeentelijke gebouwen VRZ0016 VZ Havenwerken
-69.360 -775.637 -331.899
Onderhoudsegalisatievoorziening en - Totaal
-1.176.896
Voorzieningen derden beklemmende VRZ0001 VZ Personeelsfonds middelen VRZ0002 VZ Egalisatie Onderh. gem.watertaken
-3.203.346
VRZ0003 VZ Egalisatie riolering VRZ0004 VZ Afkoop onderhoud graven VRZ0005 VZ Egalisatievoorziening alval VRZ0006 VZ Ruimtelijke ontwikkeling VRZ0015 VZ Verevening Vitale Vakantieparken
-76.638 -1.343.242 -513.838 -296.444
Voorzieningen derden beklemmende mid - Totaal
-5.433.507
Voorzieningen GREX (Debet)
-67.249.258
VRZ007 VZGX Waterfront VRZ008 VZGX Lorentz III
-
Voorzieningen GREX (Debet) - Totaal
-67.249.258
Voorzieningen LV. Verpl. en Risico's
VRZ0009 VZ Pensioengelden wethouders
-6.582.755
VRZ0010 VZ Afvloeiingsregeling personeel
-154.429
VRZ0011 VZ Sociale uitkeringen voormalig
-76.580
Voorzieningen LV, Verpl. en Risico's - Totaal Voorzieningen - Totaal
-6.813.764 -80.673.425
De saldi van de reserves en voorzieningen zijn gebaseerd op een prognose tot en met 31 december 2021. De laatst bekende ontwikkelingen zijn hierin meegenomen. Tijdens het opstellen van de jaarrekening zullen nog diverse verrekeningen op reserves en voorzieningen worden gedaan. De werkelijke saldi per 31 december 2021 zullen worden verantwoord in de jaarrekening en kunnen op onderdelen afwijken van bovenstaande prognoses.
20
9.2
Rapportage per reserve en voorziening
9.2.1
Algemene reserve
Naam reserve
Algemene reserve
Nummer Type Doel
Rentetoerekening
0000 Algemene reserve Het vormen van een financiële buffer (weerstandscapaciteit) voor: » het opvangen van eventuele tekorten op de jaarrekening, inclusief de grondexploitaties, » het opvangen van (on)voorziene risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn gevormd, » fungeren als algemeen dekkingsmiddel voor het doen van incidentele uitgaven. C 27.957.212 C 26.060.000,-. Bodembedrag gebaseerd op einduitkomsten risicoactualisatie jaarrekening 2020 (raadsbesluit 8 juli 2021). Toevoegingen en onttrekkingen in de regel door een batig Z nadelig resultaat op de jaarrekening, inclusief winstgevende of verlieslatende grondexploitaties. Daarnaast verkoop van gemeentelijke eigendommen, toevoeging vanuit (gedeeltelijk) op te heffen bestemmingsreserves of voorzieningen, dan wel onttrekkingen daaraan om reserves en/of voorzieningen op het gewenste of noodzakelijke niveau te brengen. -
Besluitvorming college van B&W en gemeenteraad
Bij raadsbesluit van 12 juli 2018 (vaststelling Themarekening 2017) zijn de algemene reserve algemene dienst en de algemene reserve grondexploitaties samengevoegd tot één algemene reserve.
Prognose per 31/12/2021 Minimale omvang Maximale omvang Toevoegingen/ Onttrekkingen
Aanvullende toelichting Voorstel Z advies
Reserve handhaven, vormt onlosmakelijk onderdeel van het weerstandsvermogen van de gemeente.
21
9.2.2
Bestemmingsreserves
De bestemmingsreserves zijn alleen te besteden aan het doel waarvoor de bestemming is ingesteld. Naam bestemmingsreserve Nummer Type Doel
Prognose per 31/12/2021 Minimale omvang Maximale omvang Toevoegingen
Onttrekkingen Rentetoerekening Looptijd Besluitvorming college van B&W en gemeenteraad Aanvullende toelichting
Winkelcentrum Vuldersbrink 0019 Bestemmingsreserve Verbeteren van de verkeerssituatie rondom winkelcentrum de Vuldersbrink, alsmede aan maatregelen welke bijdragen aan het tegengaan van leegstand, het verbeteren van het veiligheidsgevoel, de kwaliteit en de winkelbeleving in en om Winkelcentrum Vuldersbrink. e 0-, De reserve zal gevuld worden met e 500.000,- door deel koopsom verkochte percelen grond (gebied ‘De Harder’). In 2021 is dit bedrag ontvangen. Voor drie investeringskredieten is in totaal 500.000 geraamd als onttrekking in 2021. nvt Onbepaald De reserve is ingesteld bij raadsbesluit 28 januari 2016. In de vastgestelde besluiten van de Stationslaan (2020) en Scheepssingel (2021) zijn de onttrekkingen vastgesteld. In het kader van de ontwikkelingen ‘De Harder’ en het verhuizen van Dirk van den Broek van de Vuldersbrink naar de Knardijk-West is met Borghese Real Estate B.V. een overeenkomst gesloten. Hierin is vastgelegd dat bij de afname van gronden aan de gemeente een deel van de koopsom, ter grootte van e 500.000,- exclusief BTW, wordt betaald. In het verkeersveiligheidsplan uit 2016 is aangegeven dat er gekeken moet worden naar de locaties Kruising Smeepoortstraat Z Vitringasingel / Westeinde, de Kruising Kuipwal/Hogeweg/Waltorenstraat, de Waltorenstraat en de Minirotonde Havenkade / Scheepssingel / Vogelstraat.
Voorstel 7 advies
In de genomen besluiten (2020 & 2021) voor omgeving Stationslaan en Scheepssingel zijn er plannen vastgesteld voor verschillende reconstructies. Het totaal hiervan is e 500.000,-. Ditzelfde bedrag is in de loop van 2021 ontvangen door de gemeente. Hierdoor kan het voorgefinancierde bedrag weer terugvloeien naar de algemene reserve. Reserve opheffen, want het doel is gerealiseerd. Zie voor verdere toelichting hoofdstuk 8.1
22
Naam bestemmingsreserve Nummer Type Doel
Prognose per 31/12/2021 Minimale omvang Maximale omvang Toevoegingen Onttrekkingen
Rentetoerekening Looptijd Besluitvorming college van B&W en gemeenteraad Aanvullende toelichting
Voorstel Z advies
Naam bestemmingsreserve Nummer Type Doel
Prognose per 31/12/2021 Minimale omvang Maximale omvang Toevoegingen
Onttrekkingen
Rentetoerekening
Parkeren Waterfront 0021 Bestemmingsreserve Compensatie voor de wegvallende parkeeropbrengsten uit de boulevard, en dekking van het bouwkundige deel van de investeringen in de parkeergarages Waterfront. C 18.303.845,De reserve is gevuld vanuit voormalige parkeergerelateerde bestemmingsreserves en vanuit de grondexploitatie Waterfront. Onttrekking vindt plaats indien wegvallende parkeeropbrengsten uit de boulevard gecompenseerd moeten worden of na besluitvorming over de realisatie van de parkeergarages in het Waterfront Onbepaald De reserve is ingesteld bij raadsbesluit 19 juni 2014.
In 2016 heeft de raad met de Nota Parkeren een eerste stap gezet ten gunste van de uitvoering van een breed gedragen parkeerbeleid onder bewoners en ondernemers. In juni 2017 zijn de parkeerinvesteringen Waterfront opgenomen in de Kadernota 2018 2021 (raadsbesluit 22 juni 2017). Met de realisatie van de tijdelijke parkeervoorzieningen in het Overloopterrein en de vertraging van de woningbouw in het Waterfront zelf is de beoogde realisatie van de parkeergarages op het Dolfinariumeiland en de Kop van de Stadswerven vertraagd. Realisatie van de garage Kop van de Stadswerven staat nu gepland voor medio 2024. Realisatie garage Dolfinariumeiland is nog onzeker en afhankelijk van de invulling van het eiland. Reserve handhaven
Havenwerken 0022 Bestemmingsreserve Het afdekken van de lasten voor vervanging van steigers, bruggen, kadermuren en damwanden in de gemeentelijke havens conform het havenbeheerplan. C 778.701 In de periode 2021 t/m 2024 vindt er een jaarlijkse dotatie van C 18.267,- plaats ten laste van de exploitatie. Vanaf 2025 wordt deze dotatie verhoogd naar C 141.843,-. Onttrekkingen vinden plaats op basis van het havenbeheerplan. In 2022 vindt een onttrekking plaats van C 900.000,- ten gunste van Bestemmingsreserve kapitaallasten Havenwerken. -
23
Looptijd Besluitvorming college van B&W en gemeenteraad Aanvullende toelichting
Voorstel 1 advies
Naam bestemmingsreserve Nummer Type Doel Prognose per 31/12/2021 Minimale omvang Maximale omvang Toevoegingen Onttrekkingen Rentetoerekening Looptijd Besluitvorming college van B&W en gemeenteraad Aanvullende toelichting
Voorstel 7 advies
Naam bestemmingsreserve Nummer Type Doel
Prognose per 31/12/2021 Minimale omvang Maximale omvang Toevoegingen Onttrekkingen Rentetoerekening Looptijd Besluitvorming
Onbepaald De reserve is ingesteld bij raadsbesluit 22 juni 2017 (vaststelling Themarekening 2016) Bij de vaststelling van het Havenbeheerplan 2020-2024 is er een splitsing aangebracht in de lasten voor groot onderhoud (voorziening) en vervanging (bestemmingsreserve). Via een jaarlijkse dotatie aan deze bestemmingsreserve wordt ‘gespaard’ voor uit te voeren vervangingsinvesteringen. Reserve handhaven
Laad- en loskade Kelvinstraat 0023 Bestemmingsreserve Toekomstige realisatie van de openbare laad- en loskade financieel te borgen. e 400.000,Onttrekking naar rato van investering. Onbepaald De reserve is ingesteld bij raadsbesluit 22 juni 2017.
In het kader van de herziening van de grondexploitaties Drielanden, Lorentz III en Waterfront naar de peildatum 1 januari 2017 is de raad destijds voorgesteld deze bestemmingsreserve met een omvang van e 0,4 miljoen te vormen. Dit als gevolg van een collegebesluit “Uitgiftestrategie Lorentzhaven”, vervallen realisatieopgave laad- en loskade Kelvinstraat binnen de grex Waterfront (kosten woonrijpmaken). Reserve handhaven
Alliander aandelen 0024 Bestemmingsreserve Het opvangen van een daling van de marktwaarde van de aandelen onder de nominale waarde en eventueel opvangen van tegenvallende dividendinkomsten. e 2.768.120,Onbepaald Reserve is ontstaan na aandelenruil van NUON naar Alliander (2009)
24
college van B&W en gemeenteraad Aanvullende toelichting
Voorstel 7 advies
Naam bestemmingsreserve Nummer Type Doel Prognose per 31/12/2021 Minimale omvang Maximale omvang Toevoegingen Onttrekkingen Rentetoerekening Looptijd Besluitvorming college van B&W en gemeenteraad Aanvullende toelichting
Voorstel 7 advies
Naam bestemmingsreserve Nummer Type Doel Prognose per 31/12/2021 Minimale omvang Maximale omvang Toevoegingen
De reserve vertegenwoordigt de waarde van het aandelenbezit Alliander, zoals onder de financiële vaste activa op de balans is opgenomen. De aandelen zijn gewaardeerd tegen een nominale waarde van C 5,- per aandeel. Deze waardering sluit aan bij de gefaseerd verkochte aandelen vanaf 2009 in het productie- en leveringsbedrijf van NUON aan energieconcern Vattenfall. Reserve opheffen en saldo toevoegen aan Algemene reserve. Zie voor verdere toelichting 8.1.
Aandelen Afvalverwerking Friesland 0025 Bestemmingsreserve Het opvangen van een daling van de marktwaarde van de aandelen onder de nominale waarde. C 48.600,Onbepaald Reserve is ingesteld bij raadsbesluit 4 juli 2019 (vaststelling Themarekening 2018) In 2015 is door de deelnemende gemeenten ingestemd met het ontwerpbesluit van de Regio Noord-Veluwe om aandeelhouder te worden van Afvalsturing Friesland NV (AF). Dit aandeelhouderschap is de juridische grondslag geweest voor de in-besteding en de daaruit voortkomende overeenkomsten die RNV destijds heeft gesloten met AF voor de verwerking van restafval. Vanwege de opheffing van Regio Noord-Veluwe zijn 108 aandelen Afvalsturing Friesland NV overgenomen (raadsbesluit 4 oktober 2018). De reserve vertegenwoordigt de waarde van het aandelenbezit, zoals onder de financiële vaste activa op de balans is opgenomen. De aandelen zijn gewaardeerd tegen een nominale waarde van C 450,per aandeel. Wij adviseren deze reserve vooralsnog te handhaven in afwachting van mogelijk nieuwe ontwikkelingen rondom deze deelneming. Reserve handhaven
Aandelen Inclusief Groep 0026 Bestemmingsreserve Het opvangen van een daling van de marktwaarde van de aandelen C 622.100,-
25
Onttrekkingen Rentetoerekening Looptijd Besluitvorming college van B&W en gemeenteraad Aanvullende toelichting
Voorstel 1 advies
Naam bestemmingsreserve Nummer Type Doel Prognose per 31/12/2021 Minimale omvang Maximale omvang Toevoegingen Onttrekkingen Rentetoerekening Looptijd Besluitvorming college van B&W en gemeenteraad Aanvullende toelichting
Onbepaald De reserve is ingesteld bij raadsbesluit 4 juli 2019 (vaststelling Themarekening 2018) Het algemeen bestuur van de RNV heeft op 20 december 2017 het Liquidatieplan vastgesteld. In het liquidatieplan is o.a. vastgelegd, dat de deelnemingen tegen het bedrag waarin de gemeenten deelnamen in het aandelenkapitaal, worden overgedragen aan de deelnemende gemeenten. De reserve vertegenwoordigt de waarde van het aandelenbezit, zoals onder de financiële vaste activa op de balans is opgenomen. Wij adviseren deze reserve te handhaven vanwege de financiële positie op lange termijn van deelneming. Reserve handhaven
Onderwijshuisvesting 1 Doordecentralisatie Voortgezet Onderwijs 0027 Bestemmingsreserve Reserve is bestemd voor het opvangen van de lasten die verband houden met de doordecentralisatie huisvesting voortgezet onderwijs. C 483.762,Jaarlijks vinden onttrekkingen plaats op basis van overeenkomst. T/m einde overeenkomst 31-12-2023. De reserve is ingesteld bij raadsbesluit 10 november 2011 (begrotingswijziging 12.012) De schoolbesturen krijgen op grond van de destijds afgesloten overeenkomsten een jaarlijkse bijdrage per leerling, gebaseerd op de algemene uitkering. Omdat deze middelen voor 2012 niet waren geoormerkt, legt de doordecentralisatie een extra beslag op de gemeentelijke middelen. Tot 2020 wordt dit extra beslag gecompenseerd ten laste van deze bestemmingsreserve en gedeeltelijke ten laste van de vrijval van de afschrijvingslasten van het primair onderwijs. Na realisatie wordt de reserve opgeheven. Laatst geplande onttrekking is de jaarschijf 2023. In de opstart van het proces ‘Doordecentralisatie VO’ is in de advisering (november 2011), inclusief de bijbehorende berekeningen, aangegeven dat na uitputting van de bestemmingsreserve vanaf 2024 elders dekking binnen de gemeentebegroting gevonden moet worden voor de dan ontbrekende dekking.
In de begroting is vanaf 2014 meerjarig reeds rekening gehouden met een stelpost van C 600.000,op een meerjarige claim van C 1,142 miljoen ten behoeve van het VO. Op basis van de toen gemaakte calculaties gaat het vanaf de
26
Voorstel / advies
Naam bestemmingsreserve Nummer Type Doel Prognose per 31/12/2021 Minimale omvang Maximale omvang Toevoegingen Onttrekkingen Rentetoerekening Looptijd Besluitvorming college van B&W en gemeenteraad Aanvullende toelichting
jaarschijf 2024 dus om een extra bedrag van C 542.300,- structureel aan ontbrekende dekking om aan de overeenkomst(en) met het VO te kunnen voldoen. Reserve handhaven
Innovatie Groene Agenda 0029 Bestemmingsreserve Ondersteunen van projecten binnen de themagebieden duurzaamheid, groene economie en arbeidsmarkt C 109.950 Onttrekkingen naar rato van realisatie activiteiten. Onbepaald De reserve is ingesteld bij raadsbesluit 12 juli 2018 (vaststelling Themarekening 2017) De middelen zijn voor een periode van 3 jaar (2018-2020) eerder beschikbaar gesteld bij de Kadernota 2017 (uitvoering 2018) en Kadernota 2019 (uitvoering 2019 en 2020) als eenmalig budget. Bij de Themarekening 2018 is besloten de nog niet uitgegeven middelen te parkeren in een bestemmingsreserve. Besteding van de totale middelen is tot nu toe achtergebleven vanwege ontbrekende capaciteit. Hierin is inmiddels voorzien en worden de eerste uitgaven nog verwacht eind 2019 en verder.
Voorstel 7 advies
Naam bestemmingsreserve Nummer Type Doel Prognose per 31/12/2021 Minimale omvang Maximale omvang Toevoegingen
Het doel van deze reserve is komen te vervallen, aangezien de uitvoering van de Innovatie agenda binnen de BR Duurzaamheid gaat vallen vanaf 2021. Dit betekent dat de restant middelen van deze reserve van 109.950,- toegevoegd dienen te worden aan de nieuw gevormde BR Duurzaamheid en vervolgens kan deze reserve vervallen. Reserve opheffen en saldo toevoegen aan Bestemmingsreserve Duurzaamheid (0058). Zie ook hoofdstuk 8.1