Document · PDF

Integraal rapport armoede onderzoek KWIZ - Gemeente Harderwijk

Commissie Mens & Maatschappij 22 mei 2025, gemeente HarderwijkBij agendapunt: 20.45 uur Informatiesessie Armoedebeleid15.755 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

We gaan ervan uit dat deze huishoudens geen dagopvang en BSO nodig hebben, omdat één van beide partners thuis is voor de kinderen. Dit is eveneens waarom een paar met kinderen geen combinatiekorting krijgt bij werkaanvaarding. Zorgkosten • We doen de aanname dat huishoudens met een inkomen tot en met 120 procent Wsm een collectieve zorgverzekering hebben afgesloten. De gemeente Harderwijk biedt in samenwerking met het Zilveren Kruis een basisverzekering aan en drie aanvullende pakketopties: Optimaal Aanvullend 1, 2 en 3. In deze inkomenseffectrapportage is gerekend met gebruik van het pakket Zilveren Kruis Optimaal Aanvullend 3. Dit is het meest gekozen pakket binnen de collectieve zorgverzekering in de gemeente Harderwijk. • Huishoudens met een inkomen van 130 procent Wsm sluiten een reguliere zorgverzekering af. Hiervoor is een gemiddeld premiebedrag (€ 163) berekend van zes grote zorgverzekeraars22. AOW-gerechtigden maken gebruik van een uitgebreider pakket voor hun zorgvraag (€ 198) 23. • De regeling Tegemoetkoming zorgkosten voor chronisch zieken wordt meegenomen voor alle huishoudtypes, aangezien uit de gebruikscijfers blijkt dat de regeling veelvuldig wordt gebruikt24. Hierbij wordt tevens de aanname gedaan dat de huishoudens 3 jaar hun eigen risico hebben gebruikt. Dit is een voorwaarde om aanspraak te maken op deze regeling.

• Binnen de gekozen (collectieve) zorgverzekering is het wettelijke eigen risico niet gedekt. De aanname geldt dat huishoudens zorgkosten hebben en hun wettelijke eigen risico gebruiken. Het bedrag wordt over het hele jaar gespreid en in de

22 Het gaat om een basisverzekering met € 385 aan wettelijk eigen risico. Binnen de aanvullende verzekering

vallen in ieder geval negen fysiobehandelingen en een basis tandverzekering. 23 Het gaat om een basisverzekering met € 385 aan wettelijk eigen risico met de aanvullende voorwaarde dat inwoners bij ieder ziekenhuis terechtkunnen. Verder geldt dat de aanvullende verzekering en tandverzekering uitgebreider zijn dan bij voetnoot 12. 24 Naar schatting maken 710 personen gebruik van de regeling, wat op een totaalbijstandsbestand van circa 1.700 personen (geschat door de gemeente) aanzienlijk is.

Gemeente Harderwijk

Versie 1.1

inkomenseffectrapportage wordt een bedrag per maand doorgerekend in de reserveringsuitgaven.

2.1.5. Kanttekening Bij een doorrekening die gestoeld is op een aantal aannames, behoort ook een kanttekening. De uitgaven betreffen de minimale bedragen die huishoudens nodig hebben om in bepaalde kosten te kunnen voorzien. Het is mogelijk dat een huishouden maandelijks meer (of minder) uitgeeft dan de (norm)bedragen waarmee in deze rapportage wordt gerekend, bijvoorbeeld omdat het huishouden een ander bedrag per maand reserveert voor onregelmatige uitgaven. Individuele situaties kunnen daarom afwijken van de begrotingen zoals opgenomen in deze rapportage.

Gemeente Harderwijk

Versie 1.1

2.2. Resultaten inkomenseffecten In deze paragraaf gaan we per voorbeeldhuishouden in op het effect van inkomensverhoging voor huishoudens in 2024; wat gebeurt er als iemand vanuit de bijstand gaat werken tegen een loon van 110 tot maximaal 130 procent Wsm? Daarbij kijken we naar het budget dat maandelijks overblijft na het doen van de basisuitgaven en uitgaven voor participatie; kunnen huishoudens rondkomen? Daarnaast is de invloed van het gebruik van landelijke en gemeentelijke regelingen te zien. In bijlage 3 staan de volledige begrotingen per voorbeeldhuishouden.

2.2.1. Alleenstaande

Budget na uitgaven: alleenstaande Geen gebruik gemeentelijke regelingen

Volledig gebruik gemeentelijke regelingen € 379

€ 400 € 217 € 200

€ 131

€ 411

€ 264 € 176

€ 148 € 86

€ 25

€0 100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

langdurig minima 100%

Alleenstaanden hebben na hun basisuitgaven voldoende geld over om uit te geven aan participatie; als zij gebruikmaken van alle regelingen én ze besteden maandelijks het normbedrag van € 117 aan participatie dan hebben zij € 131 over. Zonder het gebruik van gemeentelijke regelingen hebben zij € 25 over na alle uitgaven, inclusief participatie uitgaven. Verder zorgt werken vanuit de bijstand tegen een loon van 110, 120 of 130 procent Wsm ervoor dat het maandelijkse budget van alleenstaanden stijgt. Hier is zowel sprake van wanneer alleenstaanden geen gemeentelijke regelingen gebruiken, alsook wanneer zij alle regelingen gebruiken. De enige uitzondering hierop zijn langdurige minima; als zij gebruik maken van alle regelingen Langdurige minima kunnen gebruikmaken van de individuele inkomenstoeslag. Dit maakt dat zij een hoger budget hebben als er gebruik wordt gemaakt van alle regelingen ten opzichte van huishoudens die kortdurend minima zijn. Leeswijzer tabel: het huishouden heeft inkomsten uit uitkering of werk, aangevuld met maximale landelijke toeslagen en gemeentelijke regelingen. Hiervan trekken we de uitgaven af; basisuitgaven en uitgaven voor sociale participatie. Dit leidt uiteindelijk tot een resterend maandbudget. De onderste regel laat zien hoeveel budget overblijft als het huishouden van geen enkele gemeentelijke regeling gebruikmaakt.

Inkomsten uitkering of werk Bedrag landelijke regelingen Bedrag gemeentelijke regelingen Basisuitgaven Uitgaven participatie Budget na alle uitgaven Budget bij geen gebruik gemeentelijke regelingen

100%

110%

120%

130%

1.308 500 106 1.666 117 131

1.439 500 62 1.736 117 148

1.570 500 47 1.736 117 264

1.701 487 32 1.692 117 411

Langdurige minima 100% 1.308 500 151 1.666 117 176

217

379

Gemeente Harderwijk

Versie 1.1

Uitgelicht: voorbeeldcasus van een alleenstaande Bijstandsuitkering Hilda is alleenstaand. Zij krijgt een bijstandsuitkering, wat neerkomt op een netto-inkomen van € 1.308 per maand (dit is inclusief vakantietoeslag). Zij heeft maandelijks recht op € 500 aan toeslagen van het Rijk. Voor Hilda bestaat dit uit huurtoeslag en zorgtoeslag. Tot slot kan Hilda rekenen op een financiële bijdrage vanuit de gemeente van € 106 per maand. Dit bestaat uit de kwijtschelding voor gemeentelijke belastingen, korting op de collectieve zorgverzekering, Maatschappelijke bijdrage en een vergoeding vanuit de Tegemoetkoming zorgkosten voor chronisch zieken. Naast deze inkomsten heeft zij natuurlijk verschillende uitgaven; basisuitgaven van € 1.666 per maand en uitgaven voor participatie van € 117 per maand. Als alle inkomsten binnen zijn en de uitgaven zijn gedaan dan houdt zij maandelijks nog € 131 over (excl. IIT). Maakt zij van geen enkele gemeentelijke regeling gebruik, dan houdt ze € 25 over per maand. 110 procent Wsm Als Hilda werk krijgt tegen een loon van 110 procent Wsm, dan stijgt haar netto-inkomen naar € 1.439 per maand. Zij houdt recht op huurtoeslag en zorgtoeslag en deze bedragen blijven onveranderd, dus € 500 per maand. Het recht op de kwijtschelding van gemeentelijke heffingen vervalt, maar Hilda behoudt het recht op de andere regelingen van € 62.

Haar uitgaven stijgen licht door werkgerelateerde kosten die zij nu moet maken. In totaal houdt zij, na alle uitgaven, maandelijks € 148 over. Wanneer Hilda helemaal geen gebruik van de gemeentelijke regelingen maakt, dan houdt zij € 86 per maand over (excl. IIT).

Gemeente Harderwijk

Versie 1.1

2.2.2. Alleenstaande met zorgvraag

Budget na uitgaven: alleenstaande chronisch ziek niet AOW Geen gebruik gemeentelijke regelingen

Volledig gebruik gemeentelijke regelingen

€ 600 € 400 € 183 € 215

€ 200 € 56

€ 103 € 15

€0 € -30 € -200

€ -136 100% Wsm

€ -75

€ -13

110% Wsm

€ -136 120% Wsm

130% Wsm

langdurig minima 100%

Alleenstaanden met een zorgvraag hebben na hun basisuitgaven onvoldoende geld over om uit te geven aan participatie als ze geen gebruik zouden maken van de gemeentelijke regelingen. In het geval zij wél gebruikmaken van alle regelingen én ze besteden maandelijks het normbedrag van € 117 aan participatie dan hebben zij bij een inkomen tot 100 en 110 procent Wsm onvoldoende budget (resp. een tekort van € 30 en € 13). Werken vanuit de bijstand tegen een loon van 110, 120 of 130 procent Wsm zorgt ervoor dat het maandelijkse budget van alleenstaanden met een zorgvraag stijgt, hoewel er nog onvoldoende budget is bij een inkomen tot 110 procent Wsm bij het gebruik van alle gemeentelijke regelingen. Langdurige minima kunnen gebruikmaken van de individuele inkomenstoeslag. Dit maakt dat zij een hoger budget hebben als er gebruik wordt gemaakt van alle regelingen ten opzichte van huishoudens die kortdurend minima zijn, hoewel het budget onvoldoende blijft.

100%

110%

120%

130%

Inkomsten uitkering of werk Bedrag landelijke regelingen Bedrag gemeentelijke regelingen Basisuitgaven Uitgaven participatie Budget na alle uitgaven

1.308 500 106 1.827 117 -30

1.439 500 62 1.897 117 -13

1.570 500 47 1.897 117 103

1.701 487 32 1.888 117 215

Langdurige minima 100% 1.308 500 151 1.827 117 15

Budget bij geen gebruik gemeentelijke regelingen

-136

-75

183

-136

Gemeente Harderwijk

Versie 1.1

2.2.3. Alleenstaande ouder met kinderen van 8 en 13 jaar

Budget na uitgaven: alleenstaande ouder Geen gebruik gemeentelijke regelingen

Volledig gebruik gemeentelijke regelingen

€ 800 € 640 € 600

€ 518

€ 493

€ 400

€ 646

€ 678 € 538

€ 471

€ 334 € 243

€ 243

€ 200

€0 100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

langdurig minima 100%

Een alleenstaande ouder met twee kinderen van 8 en 13 jaar heeft op bijstandsniveau zowel met als zonder het gebruik van gemeentelijke regelingen, maandelijks voldoende geld om alle uitgaven inclusief uitgaven op het gebied van participatie te kunnen doen (daarna blijft er nog resp. € 493 of € 243 over). Een bijstandsgerechtigde ouder die van alle gemeentelijke regelingen (excl. IIT) gebruikmaakt, heeft € 249 meer te besteden dan een bijstandsgerechtigde die van geen enkele gemeentelijke regeling gebruikmaakt. Voor alleenstaande ouders met twee kinderen loont het om vanuit de bijstand te gaan werken tegen een loon van 110 procent Wsm of hoger. Hier is zowel sprake van wanneer alleenstaande ouders geen regelingen gebruiken, als wanneer zij alle regelingen gebruiken. De landelijke toeslagen stijgen door belastingvoordeel (combinatiekorting). Waar een alleenstaande ouder op bijstandsniveau € 1.528 van het Rijk krijgt, is dat bij 130 procent Wsm € 1.582.

Inkomsten uitkering of werk Bedrag landelijke regelingen Bedrag gemeentelijke regelingen Basisuitgaven Uitgaven participatie Budget na alle uitgaven Budget bij geen gebruik gemeentelijke regelingen

100%

110%

120%

130%

1.308 1.528 249 2.343 250 493

1.439 1.570 184 2.425 250 518

1.570 1.576 169 2.425 250 640

1.701 1.582 32 2.387 250 678

Langdurige minima 100% 1.308 1.528 294 2.343 250 538

243

334

471

646

243

Gemeente Harderwijk

Versie 1.1

2.2.4. Paar zonder kinderen

Budget na uitgaven: paar zonder kinderen Geen gebruik gemeentelijke regelingen

Volledig gebruik gemeentelijke regelingen

€ 500 € 396 € 332 € 300

€ 262 € 171

€ 175

€ 168

€ 115 € 100

€ -100

€ 47

€ -70 100% Wsm

€ -70 110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

langdurig minima 100%

Als paren zonder kinderen in een bijstandssituatie van geen enkele regeling gebruik zou maken dan leidt dit tot een tekort van € 70 per maand na het doen van zowel basis als participatie uitgaven. De gemeentelijke regelingen zijn dus essentieel voor deze huishoudens indien zij alle kosten willen betalen in de bijstandssituatie. Paren zonder kinderen hebben op bijstandsniveau na de basisuitgaven genoeg geld over om te voldoen aan het normbedrag voor de uitgaven van participatiekosten (€ 191) als zij van alle gemeentelijke regelingen gebruik zouden maken. Werkaanvaarding vanuit de bijstand tegen een loon van 110 procent Wsm en hoger levert het paar maandbudget op die niet in de min uitkomt. Het dalen van de toeslagen, wegvallen van de gemeentelijke regelingen en de stijging van de uitgaven (dit zijn de werkgerelateerde kosten) worden voldoende gecompenseerd door de inkomensstijging.

Inkomsten uitkering of werk Landelijke toeslagen en regelingen Gemeentelijke regelingen Basisuitgaven Uitgaven participatie Budget na alle uitgaven Budget bij geen gebruik gemeentelijke regelingen

100%

110%

120%

130%

1.869 628 185 2.376 191 115

2.056 628 124 2.446 191 171

2.243 562 94 2.446 191 262

2.430 450 64 2.357 191 396

Langdurige minima 100% 1.869 628 245 2.376 191 175

-70

168

332

-70

Gemeente Harderwijk

Versie 1.1

2.2.5. Paar met kinderen van 8 en 13 jaar

Budget na uitgaven: paar met kinderen van 8 en 13 jaar Geen gebruik gemeentelijke regelingen

Volledig gebruik gemeentelijke regelingen

€ 500

€ 382

€ 343

€ 352

€ 292

€ 300

€ 217 € 97

€ 100

€ -100

€ 446

€ 433

€ -20 100% Wsm

€ -20 110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

langdurig minima 100%

Zonder het gebruik van gemeentelijke regelingen hebben paren met kinderen van 8 en 13 jaar onvoldoende budget om alle uitgaven te kunnen betalen (een tekort van € 20). Als dit huishouden gebruik maakt van alle gemeentelijke regelingen hebben zij na hun basisuitgaven voldoende geld over om uit te geven aan participatie. Zij hebben namelijk € 292 over als zij gebruikmaken van alle regelingen én ze besteden maandelijks het normbedrag van € 325 aan participatie. Verder houden paren met kinderen van 8 en 13 meer geld over als zij vanuit de bijstand gaan werken; het budget na alle uitgaven is bij een hoger inkomen altijd hoger dan in de bijstandssituatie, behalve als het huishouden langdurig een minimuminkomen heeft gehad van 100 procent Wsm, alle gemeentelijke regelingen ontvangt en het inkomen stijgt naar 110 procent Wsm. In dat geval neemt het maandbudget af met € 9.

Inkomsten uitkering of werk Landelijke toeslagen en regelingen Gemeentelijke regelingen Basisuitgaven Uitgaven participatie Budget na alle uitgaven Budget bij geen gebruik gemeentelijke regelingen

100%

110%

120%

130%

1.869 1.351 311 2.915 325 292

2.056 1.351 246 2.985 325 343

2.243 1.284 216 2.985 325 433

2.430 1.173 64 2.897 325 446

Langdurige minima 100% 1.869 1.351 372 2.915 325 352

-20

217

382

-20

Gemeente Harderwijk

Versie 1.1

Uitgelicht: voorbeeldcasus van een paar twee kinderen (8 en 13 jaar) Bijstandsuitkering Sam en Rosanne hebben twee kinderen van 8 en 13 jaar en ze krijgen een bijstandsuitkering, wat neerkomt op een netto-inkomen van € 1.869 per maand (dit is inclusief vakantietoeslag). Ze hebben maandelijks recht op € 1.351 aan toeslagen van het Rijk, bestaande uit huurtoeslag, zorgtoeslag, kindgebonden budget en kinderbijslag. Tot slot kunnen ze een financiële bijdrage vanuit de gemeente van € 311 per maand (excl. IIT). Dit bestaat uit de kwijtschelding voor gemeentelijke belastingen, korting op de collectieve zorgverzekering, de Maatschappelijke bijdrage (zowel volwassenen als kinderen), Jeugdfonds Sport en Cultuur, Leergeld Randmeren, Schoolkosten VO en de Tegemoetkoming zorgkosten chronisch zieken. Naast deze inkomsten hebben zij natuurlijk verschillende uitgaven: basisuitgaven van € 2.915 per maand en uitgaven voor participatie van € 325 per maand. Als alle inkomsten binnen zijn en de uitgaven zijn gedaan dan houden zij maandelijks € 292 over. Maakt dit gezin echter van geen enkele gemeentelijke regeling gebruik, dan komen zij € 20 tekort. 130 procent Wsm Als Sam of Rosanne werk krijgt tegen een loon van 130 procent Wsm, dan stijgt het nettoinkomen van het huishouden naar € 2.430 maand.

Ze behouden het recht op huurtoeslag, zorgtoeslag, kindgebonden budget en kinderbijslag, maar de huurtoeslag en de zorgtoeslag zijn lager. Totaal ontvangen zij nu € 1.173 aan toeslagen van het Rijk per maand. Het recht op de meeste gemeentelijke regelingen is vervallen, met uitzondering van de Tegemoetkoming zorgkosten chronisch zieken. De uitgaven stijgen licht door werkgerelateerde kosten die zij nu moeten maken. In totaal houdt dit voorbeeldhuishouden, na alle uitgaven, maandelijks € 446 over bij het gebruiken van alle regelingen. Dit is € 154 meer dan in de bijstandssituatie.

Gemeente Harderwijk

Versie 1.1

2.2.6. Paar met kinderen van 13 en 17 jaar

Budget na uitgaven: paar met kinderen van 13 en 17 jaar Geen gebruik gemeentelijke regelingen

Volledig gebruik gemeentelijke regelingen

€ 500 € 300

€ 402 € 326

€ 312

€ 260

€ 390 € 321

€ 162 € 42

€ 100 € -100

€ -75 100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

€ -75 langdurig minima 100%

Paren met kinderen van 13 en 17 jaar hebben zonder het gebruik van de gemeentelijke regelingen bij een inkomen tot 100 procent Wsm onvoldoende budget om alle uitgaven te kunnen betalen (een tekort van € 75). Als dit huishouden gebruik maakt van alle gemeentelijke regelingen hebben zij na hun basisuitgaven voldoende geld over om uit te geven aan participatie; een budget van € 260 als zij gebruikmaken van alle regelingen én ze besteden maandelijks het normbedrag van € 326 aan participatie. Werken vanuit de bijstand tegen een loon van 110 procent Wsm en hoger levert het huishouden extra geld op. Het dalen van de toeslagen, wegvallen van de gemeentelijke regelingen en de stijging van de uitgaven (door werkgerelateerde kosten) worden voldoende gecompenseerd door de inkomensstijging.

Inkomsten uitkering of werk Landelijke toeslagen en regelingen Gemeentelijke regelingen Basisuitgaven Uitgaven participatie Budget na alle uitgaven Budget bij geen gebruik gemeentelijke regelingen

100%

110%

120%

130%

1.869 1.448 336 3.066 326 260

2.056 1.448 270 3.066 326 312

2.243 1.381 240 3.066 326 402

2.430 1.270 64 2.978 326 390

Langdurige minima 100% 1.869 1.448 396 3.066 326 321

-75

162

326

-75

Gemeente Harderwijk

Versie 1.1

2.2.7. Alleenstaande AOW-leeftijd

Budget na uitgaven: alleenstaande AOW-leeftijd Geen gebruik gemeentelijke regelingen

Volledig gebruik gemeentelijke regelingen

€ 600 € 369

€ 400 € 267 € 200

€ 402

€ 494

€ 450

€ 526

€ 307

€ 161

€0 100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

Een alleenstaande die de AOW-leeftijd heeft bereikt, heeft in alle voorbeeldsituaties maandelijks geld over na het doen van de basis- en participatie uitgaven. Natuurlijk leidt het gebruiken van de gemeentelijke regelingen tot een hoger budget dan het niet gebruiken van de regelingen, dit verschil loopt op tot € 106 op bijstandsniveau. Een alleenstaande AOW’er met een inkomen tussen 110 en 130 procent Wsm heeft een hoger budget na het doen van alle uitgaven dan een alleenstaande AOW’er met een inkomen van 100 procent Wsm. Hoewel de landelijke toeslagen (en de gemeentelijke regelingen) dalen is dit niet zodanig dat dit dus leidt tot een lager budget dan in de bijstand.

Inkomsten uitkering of werk Landelijke toeslagen en regelingen Gemeentelijke regelingen25 Basisuitgaven Uitgaven participatie Budget na alle uitgaven Budget bij geen gebruik gemeentelijke regelingen

100% 1.457 501 106 1.686 111 267

110% 1.603 501 62 1.686 111 369

120% 1.748 451 47 1.686 111 450

130% 1.894 387 32 1.676 111 526

161

307

402

494

Exclusief IIT. Mensen die de AOW-leeftijd bereikt hebben, hebben geen recht op de individuele inkomenstoeslag.

Gemeente Harderwijk

Versie 1.1

2.2.8. Paar AOW-leeftijd

Budget na uitgaven: paar AOW-leeftijd Geen gebruik gemeentelijke regelingen

Volledig gebruik gemeentelijke regelingen

€ 559

€ 600 € 495

€ 453 € 353

€ 400 € 240

€ 358

€ 229

€ 200 € 55 €0 100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

Paren die de AOW-leeftijd hebben bereikt, hebben bij een inkomen van 100 procent Wsm de gemeentelijke regelingen niet nodig om alle maandelijkse uitgaven (incl. uitgaven op het gebied van participatie) te kunnen betalen. Ook als zij van geen enkele gemeentelijke regeling gebruikmaken hebben zij voldoende budget voor het betalen van hun kosten (€ 55). Bij een inkomen hoger dan 100 procent Wsm (bijv. aanvulling door een klein pensioen) leidt elk hoger inkomen tot een hoger budget.

Inkomsten uitkering of werk Landelijke toeslagen en regelingen Gemeentelijke regelingen26 Basisuitgaven Uitgaven participatie Budget na alle uitgaven Budget bij geen gebruik gemeentelijke regelingen

100% 1.977 640 185 2.383 179 240

110% 2.174 616 124 2.383 179 353

120% 2.372 548 94 2.383 179 453

130% 2.570 468 64 2.364 179 559

229

358

495

2.3. Kanttekening De cijfers zijn gebaseerd op gemiddelden. Wanneer een huishouden afwijkt van de normbedragen, bijvoorbeeld door hogere huurlasten of wanneer er meer zorgkosten dan gemiddeld zijn, dan heeft dit nadelige gevolgen voor de financiële zaken. Het kan dan gebeuren dat het huishouden niet meer maandelijks de rekeningen kan betalen en niet meer rond kan komen. Verder zien we (vanuit de Armoede Index) dat niet alle huishoudens van alle beschikbare gemeentelijke regelingen gebruikmaken. Dit zorgt ervoor dat niet iedereen het maximale bedrag vanuit de gemeentelijke regelingen ontvangt en daardoor kan het financiële maandoverzicht er anders uit zien.

Exclusief IIT. Mensen die de AOW-leeftijd bereikt hebben, hebben geen recht op de individuele inkomenstoeslag.

Gemeente Harderwijk

Versie 1.1

3. Scenario: Heffingskorting De gemeente is benieuwd of heffingskorting een oplossing kan zijn in het bestrijden van armoede. In dit hoofdstuk geven we eerst een toelichting op de heffingskorting, waarna de toepassingen en eventuele effecten aan bod komen. In Nederland betalen inwoners gemeentelijke belastingen. Het gaat hierbij (onder andere) om de afvalstoffenheffing, rioolbelasting, onroerendezaakbelasting. Inwoners die op bijstandsniveau rond moeten komen (100 procent Wsm), kunnen kwijtschelding aanvragen voor deze belastingen. In 2024 hebben 1.063 huishoudens kwijtscheldingen van de gemeentebelastingen ontvangen in Harderwijk. Naast de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen hebben Nederlandse gemeenten de mogelijkheid om een heffingskorting aan te bieden. Hierbij gaat het om de onroerendezaakbelasting, afvalstoffenheffing en rioolrecht. Op Binnenlands Bestuur is een artikel27 verschenen waarin de heffingskorting wordt besproken. In Nederland biedt een klein aantal gemeenten deze heffingskorting aan28, naast de kwijtschelding voor gemeentelijke belastingen. Voor huishoudens die kwijtschelding ontvangen, geldt deze korting niet. Dit wordt in een eerder stadium met elkaar verrekend. Het is bedoeld voor huishoudens die (net) boven de bijstandsnorm rond moeten komen.

Is dit ook een regeling voor de gemeente Harderwijk? In het collegeprogramma “Collegeprogramma 2022 – 2026 Vandaag bouwen aan morgen” spreekt het college de doelstelling uit dat meer inwoners ervaren dat gemeentelijke steun leidt tot het meer of vaker mee kunnen doen (Meer gelijke kansen om mee te doen). Een van de actiepunten is om te onderzoeken of een heffingskorting voor de gemeente Harderwijk een oplossing kan zijn om armoede te bestrijden. Hieronder zullen we een aantal punten bespreken waar rekening mee gehouden of waar over nagedacht moet worden. Doelgroep Allereerst is het van belang om na te gaan wie tot de doelgroep behoort die in aanmerking kan komen voor de heffingskorting. In het artikel van het Binnenlands Bestuur wordt aangegeven dat de gemeente in principe geen doelgroep bepaling hoeft te doen. Dit zou betekenen dat alle inwoners van Harderwijk gebruik mogen maken van de heffingskorting; iedereen die afvalstoffenheffing, rioolrecht en/of onroerendezaakbelasting betaalt (21.470 huishoudens). Er kan ook gekozen worden om de doelgroep af te bakenen. Bijvoorbeeld door een inkomensgrens te hanteren. Een keuze kan zijn om de heffingskorting bij het minimabeleid te betrekken. In dat geval worden financieel kwetsbare inwoners ondersteund. Op dit moment zou de heffingskorting gelden voor 948 huishoudens29.

Echter worden huishoudens met een koopwoning daarmee niet altijd ondersteund. Zij zijn (vaak) geen minima, omdat ze met een eigen huis voorbij de vermogensgrens gaan die geldend is voor het minimabeleid. De gemeente zou in dit geval kunnen kiezen om de vermogensgrenzen die gelden bij de Participatiewet los kunnen laten. Een andere optie is om te kijken naar besteedbaar inkomen. Bedrag In het artikel van het Binnenlands Bestuur wordt een gemiddeld bedrag van € 25 tot € 50 per huishouden per jaar benoemd. Gemeente Dinkelland30 hanteert bijvoorbeeld een bedrag van € 26 27 Artikel: Korting. Verschenen op 22 april 2022 op Binnenlands Bestuur.

https://www.binnenlandsbestuur.nl/financien/heffingskorting. 28 De heffingskorting is in 1998 door alle gemeenten uitgevoerd omdat er sprake was van een begrotingstekort. Nu heeft de regeling een vrijwillige aard; gemeenten mogen ervoor kiezen om de heffingskorting aan te bieden. Momenteel is van vier gemeenten bekend dat zij dit doen (Epe, Altena, Dinkelland en Molenlanden). 29 Hoofdstuk 1, tabel 1.2.1: 2.283 huishoudens hebben een inkomen tot 130 procent Wsm. Daarvan hebben 1.335 huishoudens een inkomen tot 100 procent Wsm, zij mogen gebruikmaken van de kwijtschelding gemeentelijke belastingen. Een groep van 948 huishoudens kan in theorie gebruikmaken van de heffingskorting. 30 Bron: gemeentelijke website: https://www.dinkelland.nl/woz

Gemeente Harderwijk

Versie 1.1

per jaar. Dit is een bedrag dat voor sommige huishoudens heel welkom is. Echter is het over het algemeen niet een bedrag om ‘armoede te bestrijden’, zoals de doelstelling die door het college is uitgesproken (maandelijks komt het bedrag dan op enkele euro’s uit). Dan zou gekeken moeten worden naar wellicht een hoger bedrag. De hoogte van het bedrag hangt uiteindelijk samen met de doelgroepbepaling. Wie mogen in aanmerking komen voor de heffingskorting? En wat is het budget van de gemeente voor deze regeling? Bekendheid regeling De heffingskorting is een nieuwe regeling voor de gemeente Harderwijk. Wanneer de gemeente er voor kiest om deze regeling in te gaan voeren, is het van belang om te bedenken hoe er bekendheid aan de regeling kan worden gegeven. Wordt iedereen tegelijkertijd geïnformeerd of eerst huishoudens die in beeld zijn als minima? Reflectie De gemeente heeft een aantal keuzes te maken alvorens een heldere reflectie kan worden gegeven. Mocht de heffingskorting uiteindelijk niet de gewenste uitkomsten bieden qua opzet, dan kan de gemeente ook kijken naar andere mogelijkheden. Een voorbeeld is om de kwijtschelding gemeentelijke belastingen onder te brengen onder het minimabeleid 31. In dat geval kan de gemeente afwijken van de inkomensgrens van 100 procent Wsm en bijvoorbeeld gelijktrekken aan de overige minimaregelingen.

Huishoudens met een inkomen van 110 procent Wsm zouden dan ook (gedeeltelijk) in aanmerking komen voor de kwijtschelding gemeentelijke belastingen.

31 Een aantal gemeenten heeft de kwijtschelding onder het minimabeleid gebracht.

Gemeente Harderwijk

Versie 1.1

Bijlage 1. Systematiek Armoede Index (doelgroep geen of laag vermogen) De Armoede Index is een door KWIZ ontwikkeld analysemodel, waarbij we inzicht verschaffen in de omvang en samenstelling van de armoededoelgroep (naar huishoudens en inkomenscategorieën) en het bereik van de minimaregelingen. De Armoede Index is samengesteld op basis van een combinatie van gemeentelijke gebruiksgegevens, geëxtrapoleerde CBS-gegevens en door ons ontwikkelde kengetallen op basis van ervaringscijfers bij andere gemeenten. Belangrijke toevoeging is dat we rekening houden met de vermogens en derhalve op deze wijze alleen inzoomen op de doelgroep die in aanmerking komt voor de minimaregelingen. We gaan hierbij als volgt te werk: • In eerste instantie inventariseren we op basis van de door ons bewerkte CBS-informatie hoeveel huishoudens in de gemeente inkomens tot 100%, 110%, 120% en 130% van het wettelijk sociaal minimum (Wsm) hebben, met geen of een laag eigen vermogen; • We geven een overzicht van de inkomensbronnen; • Vervolgens wordt voor iedere afzonderlijke groep in kaart gebracht hoe de huishoudsamenstelling is en om hoeveel kinderen tot 18 jaar het gaat.

Dit overzicht vullen we aan met gemeentelijke getallen over het gebruik van de minimaregelingen in de analyseperiode (1 april 2023 tot 1 april 2024) (Individuele Inkomenstoeslag, Kwijtschelding gemeentelijke belastingen, participatieregelingen, Collectieve zorgverzekering, Stichting Leergeld en Jeugdfonds Sport & Cultuur).

Gemeente Harderwijk

Versie 1.1

Bijlage 2. Overzicht minimaregelingen Tabel B2.1 Gemeentelijke minimaregelingen in de Gemeente Harderwijk Regeling

Kwijtschelding gemeentelijke belastingen

Individuele inkomenstoeslag

Collectieve zorgverzekering

Inkomensgrens t.o.v. Wsm 2024

(Maximaal) bedrag Tarieven verschillen per huishoudgrootte. Er is gerekend met de volgende prijzen. Afvalstoffenheffing: • Vastrecht: € 181 • Variabel tarief: € 1,60 per lediging

100% Wsm

Twee jaar of langer tot 110% Wsm

Rioolheffing: € 155,50 Waterschapsbelasting (watersysteemheffing + zuiveringsheffing): Eenpersoons: € 130,90 Meerpersoons: € 277,18 Alleenstaande: € 541 Alleenstaande ouder: € 541 Paren: € 724 Er is gerekend met Zilveren Kruis Optimaal Aanvullend 3 voor alle huishoudtypen. Zilveren Kruis: Basis + Optimaal Aanvullend 1 + Tand 1 ster • Premie: € 150,70 i.p.v. € 165,70; • Gemeentelijke bijdrage van € 15

120% Wsm Basis + Optimaal Aanvullend 2 + Tand 1 ster • Premie € 170,40 i.p.v. € 185,40; • Gemeentelijke bijdrage van € 15 Basis + Optimaal Aanvullend 3 + Tand 2 sterren • Premie: € 192,70 i.p.v. € 207,70; • Gemeentelijke bijdrage van € 15

Maatschappelijke bijdrage regeling volwassenen Maatschappelijke bijdrage regeling kinderen

110% Wsm

120% Wsm

€ 180 per volwassene per jaar Kind 0 t/m 4 jaar € 90 Kind 5 t/m 11 jaar € 180 Kind 12 t/m 17 jaar € 180 Er is gerekend met een sportvergoeding voor beide kinderen in huishoudtypes met kinderen. • • • •

Sport € 225 Cultuur € 425 Zwemles € 650 Als van sport/cultuur geld overblijft, max € 90 voor kleding of attributen Een gemiddeld verstrekt bedrag per kind van € 272,50 in 2023.

Jeugdfonds Sport en Cultuur

120% Wsm

Leergeld Randmeren

120% Wsm

Schoolkosten VO

Eén jaar of langer 120% Wsm

€ 200 per kind

Tegemoetkoming zorgkosten voor chronisch zieken

120% Wsm

€ 385 per volwassene per jaar

Gemeente Harderwijk

Versie 1.1

Bijlage 3. Financieel maandoverzicht In deze bijlage staat per huishoudtype het financieel maandoverzicht. De tabellen geven een overzicht van de maandelijkse inkomsten en uitgaven, bij gebruikmaking van alle landelijke en lokale regelingen. De bedragen die horen bij de huishoudelijke uitgaven en reserveringsuitgaven zijn afkomstig van het Nibud. Tabel B3.1 Alleenstaande, niet AOW-gerechtigd 100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

Langdurige minima 100% Wsm

Inkomsten Netto-inkomen incl. VT

1.308

1.439

1.570

1.701

1.308

Bijdragen Rijk Huurtoeslag Zorgtoeslag Totaal bijdragen Rijk

377 123 500

364 123 487

377 123 500

1.808

1.939

2.070

2.188

1.808

Basis uitgaven Huur Gas, water, elektra Telefoon, internet en televisie Gemeentelijke belastingen (Collectieve) zorgverzekering Overige verzekeringen Vervoer Reserveringsuitgaven Huishoudelijke uitgaven Werkgerelateerde uitgaven

626 163 63 44 208 23 20 215 305 0

626 163 63 44 208 23 20 215 305 70

626 163 63 44 163 23 20 215 305 70

626 163 63 44 208 23 20 215 305 0

Participatie uitgaven Participatie uitgaven

117

1.783

1.853

1.809

1.783

217

379

44 15 0

0 15 0

0 0 0

44 15 45

Categorie

Totaal inkomsten

Totaal uitgaven Budget exclusief regelingen gemeente Regelingen gemeente Kwijtschelding gemeentelijke belastingen Korting collectieve zorgverzekering Individuele inkomenstoeslag Maatschappelijke bijdrage regeling volwassenen Tegemoetkoming zorgkosten voor chronisch zieken Totaal regelingen gemeente

106

151

Budget inclusief regelingen gemeente

131

148

264

411

176

Gemeente Harderwijk

Versie 1.1

Tabel B3.2 Alleenstaande met een zorgvraag, niet AOW-gerechtigd 100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

Langdurige minima 100% Wsm

Inkomsten Netto-inkomen incl. VT

1.308

1.439

1.570

1.701

1.308

Bijdragen Rijk Huurtoeslag Zorgtoeslag Totaal bijdragen Rijk

377 123 500

364 123 487

377 123 500

1.808

1.939

2.070

2.188

1.808

Basis uitgaven Huur Gas, water, elektra Telefoon, internet en televisie Gemeentelijke belastingen (Collectieve) zorgverzekering Overige verzekeringen Vervoer

626 163 63 44 208 23 35

626 163 63 44 198 23 35

626 163 63 44 208 23 35

Medicijnen Reserveringsuitgaven Huishoudelijke uitgaven Werkgerelateerde uitgaven

21 340 305 0

21 340 305 70

21 340 305 0

Participatie uitgaven Participatie uitgaven

117

Totaal uitgaven

1.944

2.014

2.005

1.944

Budget exclusief regelingen gemeente

-136

-75

183

-136

44 15 0

0 15 0

0 0 0

44 15 45

Categorie

Totaal inkomsten

Regelingen gemeente Kwijtschelding gemeentelijke belastingen Korting collectieve zorgverzekering Individuele inkomenstoeslag Maatschappelijke bijdrage regeling volwassenen Tegemoetkoming zorgkosten voor chronisch zieken Totaal regelingen gemeente

106

151

Budget inclusief regelingen gemeente

-30

-13

103

215

Gemeente Harderwijk

Versie 1.1

Tabel B3.3 Alleenstaande ouder met kinderen van 8 en 13 jaar, niet AOW-gerechtigd 100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

Langdurige minima 100% Wsm

Inkomsten Netto-inkomen incl. VT

1.308

1.439

1.570

1.701

1.308

Bijdragen Rijk Huurtoeslag Zorgtoeslag Combinatiekorting Kinderbijslag Kindgebonden budget Totaal bijdragen Rijk

406 123 0 246 753 1.528

406 123 42 246 753 1.570

406 123 48 246 753 1.576

406 123 54 246 753 1.582

406 123 0 246 753 1.528

Totaal inkomsten

2.837

3.009

3.146

3.283

2.837

Basis uitgaven Huur Gas, water, elektra Telefoon, internet en televisie Gemeentelijke belastingen (Collectieve) zorgverzekering Overige verzekeringen Onderwijs Kosten BSO Vervoer Reserveringsuitgaven Huishoudelijke uitgaven Werkgerelateerde uitgaven

671 248 75 65 208 29 74 0 53 338 583 0

671 248 75 65 208 29 74 12 53 338 583 70

671 248 75 65 163 29 74 18 53 338 583 70

671 248 75 65 208 29 74 0 53 338 583 0

Participatie uitgaven Participatie uitgaven

250

2.593

2.675

2.637

2.593

243

334

471

646

243

65 15 0

0 15 0

0 0 0

65 15 45

23 38 45 17

0 0 0 0

23 38 45 17

Categorie

Totaal uitgaven Budget exclusief regelingen gemeente Regelingen gemeente Kwijtschelding gemeentelijke belastingen Korting collectieve zorgverzekering Individuele inkomenstoeslag Maatschappelijke bijdrage regeling volwassenen Maatschappelijke bijdrage regeling kinderen Jeugdfonds Sport & Cultuur Leergeld Randmeren Schoolkosten VO Tegemoetkoming zorgkosten voor chronisch zieken Totaal regelingen gemeente

249

184

169

294

Budget inclusief regelingen gemeente

493

518

640

678

538

Gemeente Harderwijk

Versie 1.1

Tabel B3.4 Paar zonder kinderen, niet AOW-gerechtigd 100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

Langdurige minima 100% Wsm

Inkomsten Netto-inkomen incl. VT

1.869

2.056

2.243

2.430

1.869

Bijdragen Rijk Huurtoeslag Zorgtoeslag Totaal bijdragen Rijk

392 236 628

355 207 562

288 162 450

392 236 628

2.497

2.684

2.805

2.880

2.497

671 199 75 60 415 37 40 326 553 0

671 199 75 60 415 37 40 326 553 70

671 199 75 60 327 37 40 326 553 70

671 199 75 60 415 37 40 326 553 0

Participatie uitgaven Participatie uitgaven

191

2.567

2.637

2.548

2.567

-70

168

332

-70

60 30 0

0 30 0

0 0 0

60 30 60

Categorie

Totaal inkomsten

185

124

245

Budget inclusief regelingen gemeente

115

171

262

396

175

Gemeente Harderwijk

Versie 1.1

Tabel B3.5 Paar met kinderen van 8 en 13 jaar, niet AOW-gerechtigd 100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

Langdurige minima 100% Wsm

Inkomsten Netto-inkomen incl. VT

1.869

2.056

2.243

2.430

1.869

Bijdragen Rijk Huurtoeslag Zorgtoeslag Combinatiekorting Kinderbijslag Kindgebonden budget Totaal bijdragen Rijk

406 236 0 246 463 1.351

368 207 0 246 463 1.284

302 162 0 246 463 1.173

406 236 0 246 463 1.351

Totaal inkomsten

3.220

3.407

3.527

3.603

3.220

Uitgaven Huur Gas, water, elektra Telefoon, internet en televisie Gemeentelijke belastingen (Collectieve) zorgverzekering Overige verzekeringen Onderwijs Kosten BSO Vervoer Reserveringsuitgaven Huishoudelijke uitgaven Werkgerelateerde uitgaven

671 302 87 65 415 41 74 0 73 453 734 0

671 302 87 65 415 41 74 0 73 453 734 70

671 302 87 65 327 41 74 0 73 453 734 70

671 302 87 65 415 41 74 0 73 453 734 0

Participatie uitgaven Participatie uitgaven

325

3.240

3.310

3.222

3.240

-20

217

382

-20

65 30 0

0 30 0

0 0 0

65 30 60

23 38 45 17

0 0 0 0

23 38 45 17

Categorie

Totaal uitgaven Budget exclusief regelingen gemeente Regelingen gemeente Kwijtschelding gemeentelijke belastingen Korting collectieve zorgverzekering Individuele inkomenstoeslag Maatschappelijke bijdrage regeling volwassenen Maatschappelijke bijdrage regeling kinderen Jeugdfonds Sport & Cultuur Leergeld Randmeren Schoolkosten VO Tegemoetkoming zorgkosten voor chronisch zieken Totaal regelingen gemeente

311

246

216

372

Budget inclusief regelingen gemeente

292

343

433

446

352

Gemeente Harderwijk

Versie 1.1

Tabel B3.6 Paar met kinderen van 13 en 17 jaar, niet AOW-gerechtigd 100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

Langdurige minima 100% Wsm

Inkomsten Netto-inkomen incl. VT

1.869

2.056

2.243

2.430

1.869

Bijdragen Rijk Huurtoeslag Zorgtoeslag Combinatiekorting Kinderbijslag Kindgebonden budget Totaal bijdragen Rijk

406 236 0 266 540 1.448

368 207 0 266 540 1.381

302 162 0 266 540 1.270

406 236 0 266 540 1.448

Totaal inkomsten

3.317

3.504

3.624

3.700

3.317

671 302 99 65 415 41 140 0 76 434 823 0

671 302 99 65 415 41 140 0 76 434 823 70

671 302 99 65 327 41 140 0 76 434 823 70

671 302 99 65 415 41 140 0 76 434 823 0

Participatie uitgaven Participatie uitgaven

326

3.392

3.462

3.374

3.392

-75

162

326

-75

65 30 0

0 30 0

0 0 0

65 30 60

30 38 45 33

0 0 0 0

Categorie

Totaal uitgaven Budget exclusief regelingen gemeente Regelingen gemeente Kwijtschelding gemeentelijke belastingen Korting collectieve zorgverzekering Individuele inkomenstoeslag Maatschappelijke bijdrage regeling volwassenen Maatschappelijke bijdrage regeling kinderen Jeugdfonds Sport & Cultuur Leergeld Randmeren Schoolkosten VO Tegemoetkoming zorgkosten voor chronisch zieken Totaal regelingen gemeente

336

270

240

64 396

Budget inclusief regelingen gemeente

260

312

402

390

321

30 30 38 45 33

Gemeente Harderwijk

Versie 1.1

Tabel B3.7 Alleenstaande, AOW-gerechtigd 100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

Inkomsten Netto-inkomen incl. VT

1.457

1.603

1.748

1.894

Bijdragen Rijk Huurtoeslag Zorgtoeslag Totaal bijdragen Rijk

378 123 501

328 123 451

264 123 387

1.958

2.104

2.199

2.281

Uitgaven Huur Gas, water, elektra Telefoon, internet en televisie Gemeentelijke belastingen (Collectieve) zorgverzekering Overige verzekeringen Vervoer Reserveringsuitgaven Huishoudelijke uitgaven

626 202 63 44 208 14 17 217 296

626 202 63 44 198 14 17 217 296

Participatie uitgaven Participatie uitgaven

111

1.797

1.787

161

307

402

494

44 15

0 15

0 0

Categorie

Totaal inkomsten

Totaal uitgaven Budget exclusief regelingen gemeente Regelingen gemeente Kwijtschelding gemeentelijke belastingen Korting collectieve zorgverzekering Maatschappelijke bijdrage regeling volwassenen Tegemoetkoming zorgkosten voor chronisch zieken Totaal regelingen gemeente

106

Budget inclusief regelingen gemeente

267

369

450

526

Gemeente Harderwijk

Versie 1.1

Tabel B3.8 Paar, AOW-gerechtigd 100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

Inkomsten Netto-inkomen incl. VT

1.977

2.174

2.372

2.570

Bijdragen Rijk Huurtoeslag Zorgtoeslag Totaal bijdragen Rijk

404 236 640

404 212 616

365 183 548

313 155 468

2.617

2.790

2.920

3.038

Uitgaven Huur Gas, water, elektra Telefoon, internet en televisie Gemeentelijke belastingen (Collectieve) zorgverzekering Overige verzekeringen Vervoer Reserveringsuitgaven Huishoudelijke uitgaven

671 245 75 60 415 17 34 328 537

671 245 75 60 396 17 34 328 537

Participatie uitgaven Participatie uitgaven

179

2.562

2.543

229

358

495

60 30

0 30

0 0

Categorie

Totaal inkomsten

185

124

Budget inclusief regelingen gemeente

240

353

453

559

Gemeente Harderwijk

Versie 1.1

Bijlage 4. Uitsplitsing gemeentelijke bijdragen Figuur B4.1. Maandelijkse gemeentelijke bijdrage per huishouden bij een (langdurig) inkomen van 100 procent Wsm.

Maandelijkse gemeentelijke bijdragen Kwijtschelding Collectieve Zorgverzekering Maatschappelijke bijdrage regeling volwassenen Maatschappelijke bijdrage regeling kinderen Jeugdfonds Sport & Cultuur Leergeld Randmeren Schoolkosten VO Tegemoetkoming zorgkosten voor chronisch zieken Individuele inkomenstoeslag € 15 € 44 € 15

Alleenstaande

€ 60

Paar zonder kinderen

€ 32

€ 45

€ 30 € 30

€ 64

€ 60

€ 15 All. ouder met kinderen

€ 65

€ 15 € 23 € 38

€ 45 € 17€ 32

Paar met kinderen

€ 65

€ 30 € 30 € 23 € 38

€ 45 € 17

€ 45

€ 64

€ 60

€ 15 € 44 € 15

Alleenstaande AOW-leeftijd

€ 60

Paar AOW-leeftijd

€0

€ 32

€ 30 € 30

€ 100

€ 64

€ 200

€ 300

€ 400

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Harderwijk&id=d406de77-8f46-4d3c-848a-9e5473fa6226