Integraal Huisvestingsplan Harderwijk voor het (Speciaal) Basisonderwijs.pdf

Kosten van inrichting zijn namelijk voor rekening van het schoolbestuur en mogen niet ten koste gaan van het bouwbudget. Op basis van het definitieve ontwerp (bij een traditionele aanbesteding en waar het schoolbestuur als bouwheer optreedt) wordt een bestek en een investeringskostenbegroting opgesteld. Beide documenten maken deel uit van het bouwplan dat door de bouwheer ter toetsing en goedkeuring aan het college van B&W wordt voorgelegd. Het bouwplan is opgebouwd uit de volgende elementen: 1. Een uitgewerkt projectplan. 2. Definitief ontwerp (DO). 3. Bestek. 4. Investeringskostenbegroting. 5. Aanbestedingsvorm. 6. Exploitatiebegroting inbreng en koppelen aan hoogte aan eigen bijdrage schoolbestuur. De gemeente Harderwijk onderwerpt het bouwplan aan een toets op: kwaliteit, functionaliteit, financiën en procedure. Ten aanzien van de functionaliteit toetst de gemeente of het gebouw bij ingebruikname en in de toekomst geschikt is voor onderwijs. Deze parameter is tevens uitgewerkt in het projectplan. Wanneer het college van B&W instemt met het bouwplan en de gemeenteraad het investeringskrediet beschikbaar heeft gesteld, mag de bouwheer het aanbestedingstraject starten voor het selecteren van een aannemer (deze werkwijze is van toepassing bij een traditionele aanbesteding). Wanneer er gekozen wordt voor andere samenwerkingsvormen, kan hiervan worden afgeweken.

Fase 5: Realisatie: Eindelijk gaan we bouwen. Dat doen we in deze fase volgens de volgende uitgangspunten. • • • •

Realisatie project conform ontwerp/bestek. Monitoring project conform bouwprotocol. Proces-verbaal oplevering. Communicatie(plan) volledig bij bouwheer.

Wanneer het bouwheerschap niet bij de gemeente Harderwijk ligt, is het bouwprotocol een belangrijk instrument voor de gemeente om haar rol als toezichthouder te kunnen invullen. Het bouwprotocol ondersteunt de bouwheer in heldere uitvoeringskaders bij realisatie van schoolgebouwen. In het bouwprotocol wordt onder andere in gegaan op:

33

IHP gemeente Harderwijk: “Wij vormen onze gebouwen, daarna vormen zij ons”

1. 2. 3. 4.

Kaders (relevante bepalingen, projectbeheersing, geld, organisatie, tijd, informatie en kwaliteit). Rollen en verantwoordelijkheden. Invulling projectorganisatie (rol bouwheer, rol interne projectleider gemeente, taken bevoegdheden en verantwoordelijkheden). Projectfasering (initiatieffase, definitiefase, ontwerpfase, bouwvoorbereidingsfase, aanbestedingsfase, uitvoering, oplevering en ingebruikname en nazorg).

In de realisatiefase ligt het zwaartepunt van de communicatie naar de inwoners uit de wijk bij de bouwheer. Het ontwerp is immers gereed en als het goed is, is de wijk in de voorgaande fase volledig op de hoogte gesteld van de beoogde planontwikkeling. De communicatie naar de inwoners uit de wijk is vanaf nu sterk gericht op het informeren over de stand van zaken en over specifieke situaties als bijvoorbeeld als gevolg van de bouwwerkzaamheden gedurende een bepaalde periode verkeershinder kan ontstaan. Fase 6. Beheer & exploitatie: Nadat het gebouw is opgeleverd staat het ter beschikking voor onderwijs en voor de andere functies in het gebouw. Bij schoolgebouwen draagt de gemeente Harderwijk hiervoor het gebouw het juridisch eigendom over aan het schoolbestuur of het geeft het gebouw in gebruik aan het schoolbestuur via een overeenkomst. In het geval dat het juridisch eigendom wordt overgedragen naar aan het schoolbestuur, dan zijn zij volledige verantwoordelijk voor de bekostiging en uitvoering van het beheer & onderhoud. In het geval dat de gemeente Harderwijk eigenaar blijft van het gebouw, blijft het schoolbestuur verantwoordelijk voor de bekostiging van de beheer & exploitatie via de verrekening van de Materiele Instandhouding (MI)-vergoeding. In situaties van de gedeeld gebruik c.q. gedeeld eigendom, worden maatwerkafspraken gemaakt.

34

IHP gemeente Harderwijk: “Wij vormen onze gebouwen, daarna vormen zij ons”

Fase 1: Locatiekeuze

Keuze van de locatie

Keuze op basis van stedenbouwkundige inpassing

Keuze in dit IHP

Duur: 1 jaar

Fase 2: Kavelpaspoort

(Stedenbouwkundige) uitwerking over de functionele invulling van de locatie

Besluit door het college

Fase 3: Projectvoorbereiding – bepalen van richtinggevende omstandigheden

Gebouw & terrein: Figuur 2: Proces van uitvoering. Gebruik: Ambities Functies

Geld: Bijdrage + risico’s

Duur: 1 jaar

Organisatie: o.a. bouwheerschap

Fase 3: Projectvoorbereiding – richtinggevende omstandigheden Fase 4: PvE & Ontwerp

Duur: 1 jaar

Opstellen ruimtelijk en functioneel Ontwerp: voorlopig en programma van eisen. definitief, inclusief begroting

Besluit door gemeenteraad Beschikbaar stellen bouwkrediet Duur: 1,5 jaar

Fase 5: Realisatie

Bouwen

Ingebruikname

Rekening en verantwoording

Fase 6: Beheer & exploitatie

Het gebouw is in gebruik Figuur 15: Fasering projecten gemeente Harderwijk. * Iedere fase start met een opdrachtomschrijving door het team onderwijshuisvesting van de gemeente Harderwijk en/of door de bouwheer. * In iedere fase vertaald de opdrachtnemer de opdrachtomschrijving in een plan van aanpak. * Iedere fase eindigt met een eindproduct en besluitvorming door: BOPOH, en/of het college van B&W en/of de gemeenteraad.

35

IHP gemeente Harderwijk: “Wij vormen onze gebouwen, daarna vormen zij ons”

7. Beleidsambities

Realiseren van duurzame en goede voorzieningen doen we samen

Efficiënte besteding van de maatschappelijke euro

Realiseren van gezond Realiseren van een binnenklimaat is een gezond binnenklimaat is gezamenlijk opgave een gezamenlijke opgave

Vernieuwing is een wederzijdse inspanning

We werken vanuit integrale kwaliteit

We werken vanuit helder verhuurbeleid

36

IHP gemeente Harderwijk: “Wij vormen onze gebouwen, daarna vormen zij ons”

Realiseren van duurzame voorzieningen doen we samen

Realiseren van duurzame en goede voorzieningen doen we samen

•

Energietransitie

•

Klimaatadaptatie

•

Water

• •

Circulaire economie Biodiversiteit

De gemeente Harderwijk heeft haar duurzaamheidsbeleid vastgelegd in het beleidsprogramma Duurzame Stad. Dit vormt het kader voor alle vastgoed en gebiedsontwikkelingen binnen de gemeente. De vernieuwingsopgave zien we als gemeente Harderwijk ook als een kans om zelf een impuls te kunnen geven aan ons beleidsprogramma Duurzame Stad. Binnen dit IHP sluiten we zoveel mogelijk aan op dit thema waarbij we aandacht hebben voor: de overgang van het gebruik van fossiele brandstoffen naar duurzame (opgewekte) energie. voorkomen van droogte in de zomer en rekening te houden met hevige neerslag zonder problemen. Drinkwater wordt steeds schaarster. Hoe gaan we om met het besparen van drinkwater en hoe geven we invulling aan het gebruik van meer grijs water. slimmer omgaan met materialen en meer en beter hergebruiken. Natuurinclusief bouwen voor planten en dieren.

Taken en verantwoordelijkheid verduurzaming bestaande gebouwen. Voor bestaande schoolgebouwen (en gymvoorzieningen in eigendom van het schoolbestuur) is het verduurzamen een verantwoordelijkheid van de schoolbesturen zelf. Duurzaamheidsmaatregelen, zoals het isoleren van gevels en het plaatsten van zonnepanelen, is een eigen verantwoordelijkheid. De vernieuwingsopgave zien we als natuurlijk moment om een flinke impuls te kunnen geven aan de verduurzamingsopgave. De gemeente Harderwijk en de schoolbesturen willen hierbij de handen in één slaan. De gemeente Harderwijk en schoolbesturen willen hiermee niet alleen het goede voorbeeld geven, maar ook de scholenportefeuille klaarmaken voor internationale duurzaamheidsdoelstelling uit het klimaatakkoord van Parijs in 2050. Energietransitie vanuit de benadering Total cost of Ownership (TCO) We hebben afgesproken dat nieuwbouwprojecten energieneutraal (in het vervolg: ENG) worden gerealiseerd. We anticiperen hierbij al op aanscherping van het bouwbesluit dat naar verwachting pas vanaf 2026 deze kwaliteitskader als standaard gaat opnemen. We vinden het onze rol om nu al verantwoordelijkheid te nemen als gemeente Harderwijk en schoolbesturen in deze opgave om te streven naar een hoger ambitieniveau dan op dit moment het wettelijke bouwkader bijna energieneutraal (in het vervolg: BENG).

Het bekostigen van ENG zien we als een gezamenlijk opgave. De gemeente Harderwijk bekostigd tot het duurzaamheidsniveau BENG. Het schoolbestuur bekostigt de stap van BENG naar ENG, vanuit de gedachte dat de schoolbesturen de besparing op energielasten (ENG heeft lagere energielasten dan BENG) kunnen inzetten om de stap naar van BENG naar ENG te kunnen betalen. Om te berekenen wat het schoolbestuur daadwerkelijk kan bijdragen in de bekostiging van deze stap, gebruiken we de benadering van Total Cost of Ownership (TCO). Dit staat voor het nemen van investeringsbeslissingen op basis van de kosten van de gehele levensduur. Niet enkel de hoogte van de investering weegt mee. Ook voor- en nadelen van de investering op de exploitatiekosten zijn een onderdeel. Voor renovatieprojecten bekijken we binnen de fase van PvE & Ontwerp (fase 4) het ambitieniveau dat haalbaar is. Ook bij renovatie blijft het ontwikkelen van een zo energieneutraalmogelijk gebouw het uitgangspunt. Ook in dit scenario bekostigd de gemeente Harderwijk tot en met niveau BENG. Het

37

IHP gemeente Harderwijk: “Wij vormen onze gebouwen, daarna vormen zij ons”

schoolbestuur bekostigd de stap BENG naar ENG, indien dit haalbaar en realistisch is. Om de bijdrage te palen gebruiken we eveneens de TCO rekenmethodiek. Klimaatadaptie, water, circulaire economie en biodiversiteit/natuurinclusief (Kwaliteitstoets) De gemeente Harderwijk is tevens een Cirkelstad en omarmt de toepassing van Het Nieuwe Normaal als uitgangspunt van duurzaamheid. Meer info over cirkelstad Harderwijk en Het Nieuwe Normaal is te vinden op www.cirkelstad.nl. Voor het IHP is ook het Nieuwe Normaal 0.2 als uitgangspunt genomen. Het Nieuwe Normaal 0.2 voorziet de gemeente Harderwijk in een kwaliteitstoets om te bepalen in welke mate projecten uit dit IHP bijdragen aan de uitgangspunten van het beleidsprogramma Duurzame Stad. Om te bepalen of een project voldoende bijdraagt aan de verschillende ambities is er een schijf van vier ontwikkeld. Klimaatadaptatie: Hitte Wateroverlast Droogte Overstroming

Klimaatadaptatie

Water

Biodiversiteit / natuurinclusief

Water Reductie van drinkwater Gebruik regen- en grijswater Circulaire economie Omgang bouw- sloopafval Herkomst materialen Toekomst van materialen Losmaakbaarheid van materialen Biodiversiteit / natuurinclusief Bomen Groene ruimte Voorzieningen flora en fauna.

Circulaire economie

Figuur 16: 'De schijf van 4' beleidsambities over duurzaamheid. In Bijlage 2: Het nieuwe normaal 0.2 is het duurzaamheidsprogramma de Duurzame Stad van de gemeente Harderwijk uitgewerkt tot een kwaliteitskader voor dit IHP. Het voorziet in duurzaamheidsthema’s (klimaatadaptatie, water, circulaire economie en biodiversiteit / natuurinclusief) en subcriteria om te bepalen in hoeverre projecten op basis van het investeringsniveau bijdragen aan het duurzaamheidsbeleid van de Duurzame Stad. Het doel is dat we binnen de projecten zoveel mogelijk bijdragen. Vanwege de druk op de bouwkosten is aanvullend budget nodig om daadwerkelijk een stevige duurzaamheidsimpuls binnen de projecten mogelijk te maken. In de besluitvorming wordt aan de gemeenteraad van Harderwijk de keuze voorgelegd om hiervoor aanvullende middelen beschikbaar te stellen. Afhankelijk van de keuze van de raad, vindt er uitvoering op niveau 1, 2 of 3 plaats.

38

IHP gemeente Harderwijk: “Wij vormen onze gebouwen, daarna vormen zij ons”

Niveau 1: Basisniveau

Energie

Nieuwbouw: ENG Renovatie: zo hoog mogelijke ambitie, tenminste BENG

Bijdrage aan de duurzaamheidsambities

Geen

Niveau 2 Niveau 1 + bijdrage aan de duurzame stad Nieuwbouw: ENG Renovatie: zo hoog mogelijke ambitie, tenminste BENG

Niveau 3 Niveau 2 + functionaliteit Nieuwbouw: ENG Renovatie: zo hoog mogelijke ambitie, tenminste BENG

Optie A: Optie A: voor twee van de vier voor twee van de vier duurzaamheidsthema duurzaamheidsthema het excellent niveau het excellent niveau bereiken op alle bereiken op alle subcriteria subcriteria Optie B: Optie B: voor alle vier de voor alle vier de duurzaamheidsthema's duurzaamheidsthema's minimaal de helft van minimaal de helft van alle subcriteria per alle subcriteria per thema op excellent thema op excellent niveau bereiken. niveau bereiken. Figuur 17: Bijdrage aan de duurzame stad op basis van het investeringsniveau. De keuze van het niveau is een bevoegdheid van de gemeenteraad van de gemeente Harderwijk. Disclaimer: Werken vanuit het Nieuwe Normaal 0.2 is voor de gemeente Harderwijk binnen de projecten beleid dat in ontwikkeling is. Het is op dit moment nog niet duidelijk of de voorgestelde kwaliteitseisen ook binnen de projecten daadwerkelijk realiseerbaar. We beseffen ons dat we vanuit de eerste projecten moeten leren voor de opvolgende. Vanuit het doel om te leren, wordt een er duurzaamheidsadviseur van de gemeente Harderwijk toegevoegd aan het projectteam van fase 3: projectvoorbereidingsfase. Goede voorzieningen We willen graag goede voorzieningen realiseren. Het gaat dan om (onderwijs)gebouwen die een positief effect hebben op het gedrag, het welbevingen en het leerproces van leerlingen en leerkrachten. Mensen die dagelijks gebruik maken van het gebouw.

De kwaliteitscriteria die hieraan kunnen bijdragen gaan veel verder dan de huidige normeringen, zoals de minimum vereisten uit het bouwbesluit. Ze gaan ook verder dan de technische eisen die worden gesteld ten aanzien van het binnenmilieu en duurzaam. Het is de beleidsvrijheid van de gemeenteraad om hierover een keuze te maken. Indien de gemeenteraad kiest om aanvullende financiële middelen beschikbaar te stellen voor deze aanvullende kwaliteit en functionaliteit, dan kiest dit IHP ervoor om zoveel mogelijk aan te sluiten bij het kwaliteitskader huisvesting van Ruimte-OK4. De gemeenteraad heeft dan gekozen om € 200,-- per m2 aanvullend beschikbaar te stellen. Het is op dit moment nog niet te zeggen welke elementen van het kwaliteitskader van toepassing zijn binnen de projecten. Ieder project heeft namelijk zijn eigen ambitie. Afhankelijk hiervan, maken de gemeente Harderwijk en het schoolbestuur in de projectvoorbereidingsfase afspraken welke elementen vanuit het kwaliteitskader van toepassing worden verklaard binnen het project.

4 Ruimte-OK is een onafhankelijk expertisecentrum voor onderwijshuisvesting en exploitatie.

39

IHP gemeente Harderwijk: “Wij vormen onze gebouwen, daarna vormen zij ons”

Efficiënte besteding van de maatschappelijke euro

Efficiënte besteding van de maatschappelijke euro

De vernieuwingsopgave is aanzienlijk en onze kwaliteits- en duurzaamheidsambities zijn fors om de onderwijsvoorzieningen te vernieuwen. Realistisch en realiseerbaar zijn uitgangspunten van dit IHP. Het kunnen realiseren en betaalbaar houden van toekomstige onderwijshuisvestingvoorzieningen zien we als een gezamenlijke opgave van de gemeente Harderwijk en schoolbesturen. We hebben afspraken gemaakt over hoe we dit willen vormgeven.

Toekomstbestendige gebouwen op basis van voldoende capaciteit. In de praktijk wordt de gemeente Harderwijk nog niet geconfronteerd met grote capaciteitsvraagstukken binnen het bestaande scholenlandschap. De geografische spreiding is goed. Toch kunnen we niet uitsluiten dat deze situatie altijd blijft. Over het algemeen is het onderwijs in de gemeente Harderwijk grotendeels in solitaire éénlaags-schoolgebouwen georganiseerd, met weinig aanvullende functies. Dit zorgt dat schommelingen in leerlingenaantallen niet eenvoudig op te vangen zijn onder hetzelfde dak. Wanneer er capaciteitsvraagstukken ontstaan, is doorverwijzen naar een andere school in de buurt vaak lastig vanwege de capaciteit op deze locatie. Tijdelijke huisvesting is dan vaak noodzakelijk als oplossing. Omdat tijdelijke huisvesting duur is willen we dit op voorhand zoveel mogelijk voorkomen. Bij toekomstige huisvestingsvraagstukken streeft de gemeente Harderwijk naar het borgen van een meerjarige goede bezetting van schoolgebouwen. Door meer te clusteren ontstaan er grotere en beter te exploiteren volumes. Onder het clusteren wordt verstaan: • Meerdere scholen onder één dak. • Realiseren van unilocaties door indikken van (dis)locaties waar mogelijk. Clusteren van meerdere scholen onder één dak zetten schoolbesturen en de gemeente Harderwijk in hun kracht om beter te kunnen anticiperen op leerlingenfluctuaties.

Het uitgangspunt is dat we inzet van tijdelijke huisvesting tot een minimum willen beperken. Voor de gemeente Harderwijk betekent dit lagere uitgaven rondom de bekostiging van tijdelijke huisvesting. Grotere volumes bieden tevens een basis voor aanpalende voorzieningen in het kader van passend onderwijs(zorg) en kinderopvang. Ook legt het de basis voor het stimuleren van multifunctioneel ruimtegebruik doordat er sprake is van een grotere diversiteit aan ruimten. Juist dit aspect is een extra kwaliteit van een toekomstig schoolgebouw en van meerwaarde voor het onderwijs én andere activiteiten. Bouwen voor het aantal leerlingen, afbouw van overmaat Binnen de projectvoorbereidingsfase worden binnen het thema ‘het gebouw & terrein’ afspraken gemaakt over het aantal leerlingen waarvoor ontwikkeld wordt. Vanuit onze toekomstbestendige opgave vinden we het belangrijk dat we een langere horizon bepalen voor het aantal leerlingen waarvoor gebouwd wordt. De gemeente houdt de ontwikkeling van leerlingenaantallen bij door het uitvoeren van leerlingenprognoses. Deze prognoses laat de gemeente iedere twee jaar opstellen. Voor de vernieuwingsopgave opgave hebben we de volgende uitgangspunten afgesproken: • De gemeente laat één per twee jaar leerlingenprognoses opstellen. • De leerlingenprognoses die de gemeente opstelt zijn leidend in de capaciteitbepaling.

• In essentie bouwen schoolgebouwen op basis van het 15-jarige gemiddelde dat blijkt uit de leerlingenprognoses. Een uitzondering hierop is wanneer de leerlingenaantallen binnen 10 jaar een sterke daling van het aantal leerlingen laten zien. Dan is maatwerk gewenst.

40

IHP gemeente Harderwijk: “Wij vormen onze gebouwen, daarna vormen zij ons”

Realiseren van een gezond binnenklimaat is een gezamenlijke opgave

Realiseren van een gezond binnenklimaat is een gezamenlijke opgave

1. 2. 3. 4. 5.

We zetten in op onderwijsvoorzieningen met een gezond binnenklimaat. Studies tonen aan dat een gezond binnen klimaat effect heeft op de leerprestaties van leerlingen én het welzijn van leerlingen en het personeel. Aspecten die de kwaliteit van het binnenklimaat beïnvloeden zijn: CO2-concentratie, temperatuur, daglicht en akoestiek. Binnen de projecten sluiten we aan bij het Programma van Eisen Frisse Scholen dat de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland heeft opgesteld. Dit programma van eisen voorziet in vijf thema’s.

Energie. Lucht: binnenluchtkwaliteit. Temperatuur: thermisch comfort. Licht: visueel comfort. Geluid: akoestisch comfort.

Voor ieder thema zijn drie ambitieniveaus vastgesteld: • Klasse C (acceptabel). • Klasse B (goed). • Klasse A (zeer goed). Aan de ambitieniveaus zijn (prestatie)eisen gekoppeld. Klasse C is het basisniveau; gebaseerd op geldende wet- en regelgeving, zoals deze in het Bouwbesluit 2012 van kracht waren. De eisen zijn zo geformuleerd dat alle eisen die bij C staan ook voor B en A gelden, tenzij daar een zwaardere eis is opgenomen. In 2012 en 2015 zijn de eisen in het Bouwbesluit voor nieuwbouw zodanig verzwaard, dat gemeenten en schoolbesturen bij nieuwbouw voor de thema’s energie en lucht minimaal klasse B moet realiseren. Ambitie bij (vervangende) nieuwbouw of (levensduurverlengende) renovatie In de gemeente Harderwijk worden nieuwbouwprojecten tenminste op Frisse Scholen Klasse B gerealiseerd. Projecten waarbij renovatie van de bestaande voorziening beter passend is, is de ondergrens Frisse Scholen Klasse C. In de praktijk kan met name het thema licht van invloed zijn of het niveau B bij renovatie gehaald kan worden. We streven in ieder geval naar het hoogst haalbare niveau, met niveau C als minimale ondergrens. Bestaande schoolgebouwen: in alle schoolgebouwen kunnen leerlingen in een gezonde omgeving onderwijs volgen.

(subsidieregeling) De gemeente Harderwijk vindt het belangrijk dat leerlingen in gezonde schoolgebouwen les kunnen krijgen, personeel les kan geven / ondersteunen. De gemeente wenst graag haar verantwoordelijkheid te nemen om te investeren in het op orde brengen van het binnenklimaat in schoolgebouwen zodat we als gemeente kunnen zeggen: in alle schoolgebouwen in Harderwijk en Hierden kunnen leerlingen in het (speciaal) basisonderwijs in een gezonde omgeving onderwijs volgen. De projecten die binnen dit scope van dit IHP, daarvan gaan we vanuit dat deze na opening voldoen aan tenminste de afgesproken basiskwaliteit. Voor de gebouwen die we de komende periode niet gaan vernieuwen, wil de gemeente Harderwijk investeren om het binnenklimaat in de schoolgebouwen op het gewenst niveau te brengen. In de vorm van een subsidieregeling kunnen de schoolbesturen in 2024 hiervoor middelen aan vragen. Via het raadsbesluit van dit IHP worden de financiële middelen aangevraagd om invulling te geven aan deze regeling. We vragen de raad ook om de uitvoering van deze regeling bij het College van

41

IHP gemeente Harderwijk: “Wij vormen onze gebouwen, daarna vormen zij ons”

B&W neer te leggen. Begin 2024 is de verwachting dat de regeling volledig is uitgewerkt en met de schoolbesturen gedeeld wordt.

Vernieuwing is een wederzijdse inspanning

Vernieuwing is een wederzijdse inspanning

Het ontstaan van dit IHP is in gang gezet vanuit het opstellen van de onderwijsvisie Harderwijk. Dit was het vertrekpunt voor de gemeente Harderwijk en schoolbesturen om intensief met elkaar samen te werken. In het achterliggende proces zijn diverse intenties naar elkaar uitgesproken. We vinden het belangrijk om deze uitgesproken intenties met elkaar te borgen in dit IHP.

Het realiseren van een toekomstgericht sterk onderwijs in Harderwijk vraagt om wederkerigheid van de gemeente Harderwijk en de schoolbesturen. De gemeente Harderwijk wil zich inspannen voor het scheppen van condities voor gezonde onderwijshuisvesting. De schoolbesturen blijven zich inspannen om kwalitatief goed onderwijs te bieden, gaan nadenken hoe ruimten in schoolgebouwen efficiënt ingezet kunnen worden, hoe er verantwoordelijk omgegaan kan worden met gemeenschapsgeld en dragen zorg voor het uitvoeren van beheer en onderhoud in het gebouw. Van schoolbesturen mag verwacht worden dat de betreffende onderwijsvoorziening ook voor minimaal de afschrijvingsperiode in stand wordt gehouden. Met deze afspraak proberen we desinvesteringen te voorkomen. Er zijn drie afschrijvingsperiode gedefinieerd: • Vervangende nieuwbouw Afschrijving over 40 jaar • Levensduur verlengende renovatie Afschrijving over 40 jaar (staat gelijk aan nieuwbouw) • Renovatie Afschrijving over 25 jaar

42

IHP gemeente Harderwijk: “Wij vormen onze gebouwen, daarna vormen zij ons”

We werken vanuit integrale kwaliteit

We werken vanuit integrale kwaliteit

Integrale kwaliteit kunnen we alleen waarmaken als we weten wat we ermee bedoelen. Kwaliteit van onderwijshuisvesting definiëren we ruimer dan alleen maar bouwkundige kwaliteit van een gebouw. Het gaat ook over installaties, functionaliteit, binnenklimaat en duurzaamheid van een gebouw. De integrale kwaliteit die we als gemeente Harderwijk en schoolbesturen hebben afgesproken, loopt als een rode draad door dit IHP. Verschillende hoofdstukken / paragrafen zien we als bouwstenen die gezamenlijk de integrale kwaliteit van dit IHP vormen.

Hogere ambitie als lokale beleidsvrijheid Vanuit lokale beleidsvrijheid en ambitie, kan de gemeente Harderwijk overwegen om een ambitieniveau aan te houden dat hoger is dan dat via het wettelijk kader minimaal vereist is. • Het wettelijke minimumniveau - bouwbesluit dat is gericht op bouwkundig en techniek - vormt maar een beperkt deel van de totale kwaliteit van een gebouw. De daadwerkelijke kwaliteit van een gebouw wordt ook bepaald door het binnenklimaat, de functionaliteit en ambities op het gebied van duurzaamheid. • Goede onderwijsvoorzieningen zijn dragers van de leefbaarheid in wijken. Ze vormen een onderdeel van een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor potentiële inwoners en bedrijven. • Eigentijdse onderwijsvoorzieningen met een sterke kwaliteit zijn ondersteunend aan de talentontwikkeling van leerlingen. • Er is snel actie gevraagd om het scholenbestand niet verder te laten verouderen. Het ‘verschralen’ van het voorzieningenniveau is niet langer wenselijk. We moeten voorkomen dat toekomstige generaties te maken krijgen met een verouderd scholenlandschap en daarbij worden opgezadeld met een verouderd scholenbestand.

Verantwoordelijkheid van de schoolbesturen Vanuit een hedendaagse opvatting hoe schoolgebouwen er op het gebied van bijvoorbeeld duurzaamheid, binnenklimaat en functionaliteit erbij staan, is er voor (bijna) ieder schoolgebouw in de gemeente Harderwijk een verbeterslag te maken. Dit is ook logisch. De bestaande voorraad gebouwen is ook gebouwd vanuit een andere tijdgeest en in een andere bouwperiode. Vernieuwingen in de bestaande gebouwenvoorraad blijft in de basis een eigen verantwoordelijk van de schoolbesturen. Het gaat dan om gebouwen die geen onderdeel uitmaken van de uitvoeringsagenda of vanuit de projecten zijn geprogrammeerd. Investeringen in gebouwen die wel onderdeel uitmaken van de uitvoeringsagenda of vanuit de projecten zijn geprogrammeerd, zijn een gezamenlijke (financiële) verantwoordelijkheid van de gemeente Harderwijk en het schoolbestuur geworden. Investeringen in deze gebouwen worden alleen gedaan op het moment dat de opgave binnen een project is opgenomen. Kansen zijn er soms ook door bijvoorbeeld cofinanciering door het Rijk. Zoals bijvoorbeeld bij de ventilatie van schoolgebouwen.

43

IHP gemeente Harderwijk: “Wij vormen onze gebouwen, daarna vormen zij ons”

We werken vanuit een helder verhuurbeleid

We werken vanuit een helder verhuurbeleid

Er zijn ook andere functies die huisvesting hebben in schoolgebouwen. Het gaat vaak in praktijk om ‘lege lokalen’ die bijvoorbeeld door de kinderopvang gebruikt worden. Formeel moeten de schoolbesturen aan de gemeente toestemming vragen voor dit gebruik.

De gemeente Harderwijk bekijkt per jaar de situatie of lokalen nodig zijn voor geven van onderwijs of een ander doel kunnen dienen. De partijen die gebruik maken van deze lokalen hebben daardoor zekerheid van huisvesting voor maximaal één schooljaar. In de praktijk is door de schoolbesturen en deze partijen als onwenselijk ervaren. Scholen en partijen zijn vaak op inhoud een samenwerking aangegaan voor bijvoorbeeld het ontwikkelen van een doorgaande leerlijn, het verzorgen van muziekeducatie, etc. Wanneer een functie toch plaats moeten maken voor het geven van onderwijs, is dit vaak inhoudelijk onwenselijk en kan remmend zijn voor de ontwikkeling van de school. Wat ook meespeelt is dat partijen door de korte zekerheid van huisvesting niet bereid zijn om te investeren in de lokalen. De gemeente Harderwijk en de schoolbesturen hebben de wens om dit te formaliseren in een helder verhuurbeleid zodat partijen meer langdurige zekerheid gegeven kan worden. Bestaande gebouwen Samen met de schoolbesturen heeft de gemeente Harderwijk is er een helder huurbeleid opgesteld. De gemeente gaat voor bestaande lokalen die langjarig vrijgesteld worden de integrale kostprijs in rekening brengen bij de juridisch eigenaar van het gebouw. Vaak is dit het schoolbestuur.

De gemeente Harderwijk brengt deze kosten in rekening omdat de gemeente de structurele kapitaallasten van deze ‘lege’ lokalen draagt. Voor bestaande lokalen brengt de gemeente Harderwijk één gelijke onkostenvergoeding in rekening: ongeacht of het gaat om een nieuwer of ouder gebouw. De kostprijs wordt als volgt berekend: kapitaallasten + opstalverzekering + eigenaarslasten = kostprijs. Dit gebeurt op basis van één berekening voor alle gebouwen. Deze kosten worden jaarlijks geïndexeerd doormiddel van de CPIindex. Dit verhuurbeleid voorziet niet in de wensen van een schoolbestuur om in bestaande schoolgebouwen aanvullende functies te huisvesten waar geen ruimte voor is. In deze gevallen is het een opgave van het schoolbestuur zelf om tot een invulling te komen, dit alles binnen de planologische kaders op de betreffende locaties. Het verhuurbeleid is vertaald in het volgende stroomschema.

44

IHP gemeente Harderwijk: “Wij vormen onze gebouwen, daarna vormen zij ons”

Bij leegstand

Figuur 17: Stroomschema verhuurbeleid in bestande gebouwen. Nieuwbouw Voor nieuwe voorzieningen is het anders. Ieder project heeft de kans zich te ontwikkelen tot tenminste een KC. Voor de aanvullende ruimten op de behoefte voor het onderwijs, wordt ook hier de integrale kostprijs in rekening gebracht. De berekening van de kostprijs wordt bij ieder nieuwbouwproject berekend en is daarmee maatwerk. * De voorwaarde van het onttrekken van maximaal één lokaal per hoofdbrinnummer is niet van toepassing voor Al Islaah. Deze school is een nevenvestiging van een andere school uit een andere plaats en heeft daardoor geen eigen hoofdbrinnummer. Voor Al Islaah geldt dat er maximaal één lokaal op verzoek onttrokken kan worden aan onderwijs voor kinderopvang.

45

IHP gemeente Harderwijk: “Wij vormen onze gebouwen, daarna vormen zij ons”

8. Financiën

46

IHP gemeente Harderwijk: “Wij vormen onze gebouwen, daarna vormen zij ons”

Actuele financiële parameters Voor het berekenen van de toekomstige investeringskosten van de vernieuwingsopgave is het belangrijk dat de financiële parameters up-to-date zijn. De projecten uit dit IHP worden ieder jaar financieel geactualiseerd en het resultaat hiervan via de kadernota verwerkt in de meerjarenbegroting. Bij besluitvorming over het IHP vragen we één keer de het volledige investeringskrediet en de daarbij behoren structurele dekking aan. Deze financiële middelen worden ieder jaar tijdens de kadernota geactualiseerd, waarbij we vier jaar vooruit blijven kijken. Om te kunnen actualiseren wordt er gebruik gemaakt van financiële parameters van onafhankelijke bouwkostenadviesbureaus zoals: Bouwkosten Kompas en/of de Bouw(kosten) index (BDB-index). Het doel is dat de begroting constant in verbinding blijft met de ontwikkelingen op de markt en de projecten.

Stichtingskosten renovatie De gemeente Harderwijk wil aan de vernieuwingsopgave invulling geven door onderwijsvoorzieningen (levensduurverlengend) te renoveren of door vervangende nieuwbouw. In de praktijk zijn dit twee verschillende oplossingen met elk een eigen inhoudelijke en financiële dynamiek. Het ramen van de investeringskosten bij renovatie is vooraf niet mogelijk op basis van een kengetal. Vanaf papier is immers niet te zeggen in welke mate een gebouw zich leent voor renovatie, uitgaande van de duurzaamheidsambities van de gemeente Harderwijk en de schoolbesturen. Om toch de kosten te kunnen ramen gaan en voldoende financiële middelen te kunnen aanvragen, gaan we er bij renovatie vanuit dat dit gelijk staat aan maximaal 75% van de stichtingskosten voor nieuwbouw.

Stichtingskosten levensduurverlengende renovatie Voor (vervangende) nieuwbouw is het wel mogelijk een parameter per m² bvo te benoemen. Op basis van de verschillende bronnen, zoals het bouwkostenkompas en recente succesvolle aanbestedingen van vervangende nieuwbouw van in scholen in de regio, zijn de stichtingskosten bepaald. Bij het bepalen van de stichtingskosten stellen we levensduurverlengende renovatie gelijk aan (vervangende) nieuwbouw.

Afweging tussen nieuwbouw en (levensduurverlengende) renovatie In de praktijk weten we nu nog niet welke gebouwen in aanmerking komen voor (levensduurverlengde) renovatie of vervangende nieuwbouw. Investeringskosten ramen we daarom op het niveau van vervangende nieuwbouw. Omdat renovatie voordeliger is, vallen de middelen die overblijven terug naar de algemene middelen van de gemeente Harderwijk.

Project- en locatiegebonden kosten Aanvullend aan de stichtingskosten, hebben we ook te maken met project- en locatiegebonden kosten om projecten daadwerkelijk te kunnen realiseren. Onder project- en locatiegebonden kosten worden de volgende posten verstaan: Aanvullende kosten voor monumentale status. • • • • •

Aanvullende parkeereisen. Interne kosten voor de fasen van locatiekeuze, kavelpaspoort en projectvoorbereiding. Kosten m.b.t. bestemmingsplan. Binnenstedelijk bouwen. Faseringskosten.

Reserveringen project- en locatiegebonden kosten zijn geraamd op 20% van de stichtingskosten.

Aanvraag investeringskosten In het raadsbesluit over dit IHP vragen we de raad te beslissing over het beschikbaar stellen van de investeringskosten per m2 bvo. We maken hierin onderscheid tussen drie niveaus;

47

IHP gemeente Harderwijk: “Wij vormen onze gebouwen, daarna vormen zij ons”

Niveau 1 2

Beschrijving

Stiko per m2 bvo. € 3.100 € 3.300

Basisniveau Basisniveau + duurzaamheid

Stiko incl.kosten € 3.720 € 3.960

Energieneutraal en Frisse Scholen klasse B Zelfde als basisniveau + minimale vereisten scoretabel klimaatadaptatie, water, circulaire economie en nutuurinclusief / biodiversiteit 3 Ambitie 2 + functionaliteit Zelfde als ambitie 1 + Aanvullende € 3.500 € 4.200 functionaliteiten ter ondersteuning onderwijskundig concept, zoals extra ruimte leerpleinen, speel-, techniek- of muzieklokaal etc. Figuur 18: Parameters stichtingskosten per m2 bvo op basis van prijspeil december 2023. De stichtingskosten in bovenstaand figuur zijn op het niveau van vervangende nieuwbouw.

Dekking van de kapitaallasten Het investeringskrediet wordt gedekt door kapitaallasten. Voor het berekenen van de kapitaallasten gaan we uit van de volgende parameters: • Afschrijvingsvorm: lineair. • Rekenrente: 0,0%. • Afschrijvingsperiode: veertig jaar voor vervangende nieuwbouw en levensduur verlengende renovatie.

Investeringskosten en kapitaallasten Dit IHP voorziet in een meerjareninvesteringsoverzicht dat ca. drie collegeperioden vooruit kijkt. De investeringskosten in de tabel 18 zijn berekend door de benodigde capaciteit m² (normatieve ruimtebehoefte) aan te vullen met 10% overmaat ten dienste van kinderopvang. Deze oppervlakte vervolgens te vermenigvuldigen met de drie parameters per m2: € 3.720,00, € 3.960,00 en € 4.200,00) zoals is uitgelegd in Figuur 1818.

Figuur 39: Overzicht van de investeringsbehoefte en de jaarlasten voor de gemeente Harderwijk dat verdeeld is over schillende jaarschijven. Disclaimer investeringskosten De investeringskosten in tabel 19 betreffen kosten inclusief btw, advies en bijkomende kosten. De genoemde bedragen zijn exclusief: •

Eerste inrichting ten behoeve van het onderwijsleerpakket en meubilair. 48

IHP gemeente Harderwijk: “Wij vormen onze gebouwen, daarna vormen zij ons”

• • • • •

Verhuiskosten van scholen. Herinrichting of aanpassingen van de openbare ruimte. Grond bouwrijp maken, saneren, aankopen, et cetera. Interne gemeentelijke voorbereidingskosten. Afschrijven resterende boekwaarde.

Via de verschillende projectfasen wordt duidelijk wat de hoogte is van de kosten die voortvloeien uit de bovenstaande onderwerpen die zijn opgenomen in de disclaimer investeringskosten. Deze aanvullende kosten vallen onder de bekostigingsverantwoordelijkheid van de gemeente Harderwijk. Ook de daadwerkelijke investeringskosten ten behoeve van het vernieuwen van de onderwijsvoorziening worden concreet gemaakt in de projectfase 4: PvE & ontwerp.

College en gemeenteraad – besluitvorming Het college van Burgemeester en Wethouders en de gemeenteraad een besluitvormende rol bij: • Het Huisvestingsprogramma cyclus ‘programma en overzicht’. • Het vaststellen van het Integraal Huisvestingsplan. • Het vaststellen van kredieten voor projecten.

49

IHP gemeente Harderwijk: “Wij vormen onze gebouwen, daarna vormen zij ons”

Uitvoeringsagenda en haar projecten

50

IHP gemeente Harderwijk: “Wij vormen onze gebouwen, daarna vormen zij ons”

Disclaimer in de uitvoeringsagenda We proberen een zo concreet mogelijk IHP te maken. Vernieuwingsprojecten die geprioriteerd zijn binnen de uitvoeringsagenda, daarvan is zoveel mogelijk de locatiekeuze gemaakt. In de volgende pagina’s zijn de verschillende projecten uitgeschreven en is de toekomstige locatie beschreven. Bij de toekomstige ontwikkelingen zijn voor alle locaties nog alle wettelijke ruimtelijke procedures nodig voordat er sprake kan zijn van daadwerkelijk ontwikkeling.

1

De Bogen

Algemene gegevens Schoolbestuur: Proo Type onderwijs Openbaar basisonderwijs Aantal leerlingen 128 Huidige locatie Triasplein 7 Vertaling naar het IHP Startjaar project 2024 Eindjaar project 2027 Startfase project Kavelpaspoort Nieuwe locatie Beoogde Maatschappelijk kavel aan Waterplaspad in Drielanden. Uitleg

Vanuit de gezamenlijke doelstelling van de gemeente Harderwijk en de schoolbesturen om een inclusief onderwijsaanbod aan te bieden, is het te ontwikkelen maatschappelijk perceel aan het Waterplaspad in Drielanden beoogd voor de nieuwbouw van het openbaar onderwijs. In de vastgestelde onderwijsvisie is namelijk omschreven dat de vrijheid van schoolkeuze een belangrijk uitgangspunt is en blijft voor ouders en leerlingen in Harderwijk. Voor de ambitie van maximale talentontwikkeling van alle kinderen vinden schoolbesturen en gemeente het belangrijk dat er sprake is van een sterke voorzieningenstructuur bestaande uit openbaar en bijzonder onderwijs. Het beschikbaar stellen van het perceel met de maatschappelijke functie in de nieuw te ontwikkelen wijk Harderweide voor het openbaar onderwijs van Stichting Proo leidt ertoe dat de gemeente Harderwijk vanuit haar huisvestingstaak het duaal stelsel in evenwicht houdt en inwoners keuzevrijheid in onderwijs geeft. Bovendien sluit dit aan bij het Coalitieakkoord 2022-2026 waarin is vastgelegd dat het belangrijk is om door middel van onderwijs de segregatie (afstand tussen bevolkingsgroepen) wordt verkleind. Ook wordt door de komst van extra kinderopvang een deel van het tekort aan kinderopvang (lange wachtlijsten) in Drielanden opgelost.

Deze locatie is geschikt voor het openbaar onderwijs inclusief kinderopvang en mogelijk (aanverwante) maatschappelijke functies, omdat deze locatie vervolgens samen met de locatie van KBS Wolderweide en CBS Het Starblok een ‘campusachtige onderwijsomgeving’ creëert. In deze omgeving is onderwijskundige en gebouwelijke samenwerking mogelijk, wat er toe leidt dat in de toekomst flexibel omgegaan kan worden met de onderwijs meters. In de wijk Drielanden is schaarste aan gebouwen met een maatschappelijke functie. Er is al langere tijd behoefte aan ruimten voor zorgfuncties en kinderopvangfuncties in de wijk. De huidige ruimten van OBS De Bogen in MFC De Bogen zijn geschikt te maken voor zorgfuncties en kinderopvangfuncties. Hiervoor geldt dat het huidige onderwijsgedeelte in MFC De Bogen ingevuld kan worden en de kapitaallasten van de gemeente Harderwijk gedekt kunnen worden door tenminste kostprijs dekkende huur. De definitieve keuze van invulling vraagt een nadere uitwerking na het besluit van het College/Raad in overleg met het bestuur van MFC De Bogen. In 2024 wordt in de projectvoorbereidingsfase bepaald welke functies worden gerealiseerd, met hoeveel m2 c.q. voor hoeveel leerlingen, planning, organisatie etc. 51

IHP gemeente Harderwijk: “Wij vormen onze gebouwen, daarna vormen zij ons”

2

De Springplank

Algemene gegevens Schoolbestuur: Educare Type onderwijs Speciaal basisonderwijs Aantal leerlingen 206 Huidige locatie Kruithuis 5 Vertaling naar het IHP Startjaar project 2024 Eindjaar project 2029 Startfase project Locatiekeuze Nieuwe locatie Nog niet bekend Uitleg

De locatiekeuze hebben we niet kunnen maken binnen besluitvorming van dit IHP. De huidige locatie van De Springplank aan het Kruithuis is het stedenbouwkundig perspectief onzeker. De gemeente neemt een inspanningsverplichting op zich, om voor deze school in 2023 een locatiekeuze te maken. Wanneer de school niet op ‘Het Kruithuis’ kan blijven, zijn alternatieve locaties voorzien op de huidige kavel van Leonardo Onderwijs, Vrijeschool Valentijn en gymzaal Vliepad, aan het Vliepad. In aanvulling op de locatiekeuze spelen er ook vragen op het gebied van IKEC (Integraal Kind en Expertise Centrum). Het gaat er dan o.a. over het toevoegen van aanvullende (zorg)partners in het gebouw. De gemeente is voornemens om zich over dit onderwerp in 2024 zich uit te spreken. Binnen de vernieuwingsopgave van De Springplank, is ook een opgave om een gymzaal te realiseren. In de toekomstige situatie is het de wens van de gemeente Harderwijk om deze gymzaal ook beschikbaar te maken voor avondgebruik. Dit kader wordt in de projectvoorbereidingsfase meegegeven.

52

IHP gemeente Harderwijk: “Wij vormen onze gebouwen, daarna vormen zij ons”

3

Leonardo onderwijs

Algemene gegevens Schoolbestuur: VCO Type onderwijs Christelijk basisonderwijs voor het hoogbegaafde kind Aantal leerlingen 120 Huidige locatie Vliepad 1 Vertaling naar het IHP Startjaar project 2024 Eindjaar project 2026 Startfase project Kavelpaspoort Nieuwe locatie Fokko Kortlanglaan 181 Uitleg

Leonardo onderwijs is een school voor hoogbegaafden onderwijs. Het voedingsgebied van deze school is wijk- en gemeente overstijgend. De nieuwe locatie van ‘De Wijde Blik’ sluit aan bij de behoefte van de school. Het bestaande (school)gebouw (huidige invulling kringloopwinkel De Snuffelmarkt) wordt geschikt gemaakt op het niveau dat passend is voor deze tijd. In de projectvoorbereidingsfase wordt bepaald of het huidige gebouw voldoende capaciteit heeft voor de leerlingen van Leonardo Onderwijs of dat uitbreiding noodzakelijk is. De leegkomende locatie aan het Vliepad wenst de gemeente Harderwijk in te zetten als mogelijke tijdelijke huisvesting binnen de vernieuwingsopgave van Stadsweiden (afhankelijk van het nog op te stellen kavelpaspoort binnen het project Alfons Ariëns wordt duidelijk voor welke scholen precies). Nadien zal uit de locatiekeuze binnen het project van Springplank moeten blijken of deze kavel aan het Vliepad de nieuwe locatie van De Springplank wordt of dat er een ander herontwikkelpotentieel zich aandient voor de kavel.

53

IHP gemeente Harderwijk: “Wij vormen onze gebouwen, daarna vormen zij ons”

4

Vrijeschool Valentijn

Algemene gegevens Schoolbestuur: Stichting Vrijeschool Athena Type onderwijs Antroposofisch basisonderwijs Aantal leerlingen 179 Huidige locatie Vliepad 1 Vertaling naar het IHP Startjaar project 2024 Eindjaar project 2029 Startfase project Kavelpaspoort Nieuwe locatie Vliepad 1 Uitleg

De positie van Leonardo onderwijs is de aanleiding om vanuit een wijkgerichte aanpak het gebouw van de Vrijeschool Valentijn een positie te geven op de uitvoeringsagenda. De exacte invulling van de kavel aan het Vliepad is op dit moment nog niet volledig duidelijk. Binnen de locatiekeuze van De Springplank moet duidelijk worden waar deze school landt. Als dit op de locatie aan het Vliepad is, dan zal de Vrijeschool samen met De Springplank en een gymaccommodatie de locatie delen aan het Vliepad. In de projectvoorbereidingsfase van het proces moet blijken in hoeverre dit daadwerkelijk een voorziening onder één dak betreft of dat er alleen gebruik wordt gemaakt van dezelfde kavel. Indien De Springplank een andere locatie krijgt, is het beoogd de Vrijeschool Valentijn op locatie aan Vliepad te houden. Afgewogen moet worden of dit dan in combinatie met een gymzaal is.

54

IHP gemeente Harderwijk: “Wij vormen onze gebouwen, daarna vormen zij ons”

5

Gymzaal Vliepad

Algemene gegevens Schoolbestuur: N.v.t. Type onderwijs N.v.t. Aantal leerlingen N.v.t. Huidige locatie Vliepad 1 Vertaling naar het IHP Startjaar project 2024 Eindjaar project 2029 Startfase project Kavelpaspoort Nieuwe locatie Vliepad 1 Uitleg

De gymzaal Vliepad is aan vervanging toe. De komende jaren was hier al groot onderhoud gepland. De capaciteit, om voldoende lokalen voor het bewegingsonderwijs te kunnen bieden, is in dit deel van Harderwijk noodzakelijk. Vernieuwen van de voor accommodatie op de huidige locatie lijkt gewenst. Alleen wanner blijkt dat Vrijeschool Valentijn uiteindelijk op de locatie aan het Vliepad blijft, moet heroverwogen worden in hoeverre een gymvoorziening op deze plek in de wijk logisch is, gelet op de afstand van deze gymvoorziening tot de omliggende scholen.

55

IHP gemeente Harderwijk: “Wij vormen onze gebouwen, daarna vormen zij ons”

6

Alfons Ariëns

Algemene gegevens Schoolbestuur: SKO Type onderwijs Katholiek basisonderwijs Aantal leerlingen 319 Huidige locatie Klaproospad 2 Vertaling naar het IHP Startjaar project 2024 Eindjaar project 2029 Startfase project Kavelpaspoort Nieuwe locatie Klaproospad 2 Uitleg

Alfons Ariëns is een school dat met twee afzonderlijke schoolgebouwen is gevestigd in een consortium van scholen en een sportzaal op één kavel in de wijk Stadsweiden. Op basis van de gebouwkwaliteit van het gebouw van de Alfons Ariëns. locatie Klaproospad, wordt vanuit de wijkgerichte aanpak breed gekeken hoe invulling te geven aan de vernieuwingsopgave voor dit gebouw. In dit consortium staan de volgende gebouwen: - De hoofdlocatie van Alfons Ariëns. Dit gebouw is in uitvoeringsagenda gepositioneerd op plek 10. Zonder een wijkgerichte aanpak, wordt deze locatie doorgaans in de periode na actualisatie van dit IHP geprioriteerd. - GBS De Olijfboom, met als schoolbestuur Cordeo,. Heeft een gebouwleeftijd van ca. 35 jaar en is hiermee het jongste gebouw in dit consortium. - Van sportzaal Stadsweiden is de gemeente Harderwijk eigenaar. De voorziening staat aan de vooravond van een renovatie- en verduurzamingsopgave. Het kavelpaspoort wordt in 2024 opgesteld. Uit deze fase moet blijken of de vernieuwingsopgave alleen betrekking heeft op: Als uit het kavelpaspoort blijkt dat de huidige kavelindeling nog steeds gewenst is (optie 1), dan worden er in de projectvoorbereidingsfase afspraken gemaakt in hoeverre (levensduur verlengde) renovatie haalbaar is van de locatie aan het Klaproospad. SKO geeft de voorkeur om het gebouw te renoveren in plaats van plaatsvervangende nieuwbouw.

1. Alleen Alfons Ariëns Klaproospad. 2. Alfons Ariëns Kamillemeneen en Klaproospad + sportzaal. 3. Alfons Ariëns Kamillemeen en Klaproospad + sportzaal + De Olijfboom

Wanneer het blijkt dat het stedenbouwkundig wenselijk is om meerdere 56

IHP gemeente Harderwijk: “Wij vormen onze gebouwen, daarna vormen zij ons”

functies te gaan combineren, dan kan er een integrale benadering ontstaan. Na afronding van het kavelpaspoort is hierover pas duidelijkheid. Het opstellen van het kavelpaspoort is een proces dat getrokken wordt vanuit de gemeente Harderwijk. SKO en Cordeo worden bij dit proces intensief betrokken. Bij GBS De Olijfboom onderkennen we capaciteitsvraagstuk voor kinderopvang. Ongeacht de uitkomst van het kavelpaspoort en de positie van GBS De Olijfboom binnen de vernieuwsopgave, wordt de opgave uitgewerkt in de projectvoorbereidingsfase. Tijdelijke huisvesting voor (een deel) van deze opgave wordt voorzien in het leegkomende gebouw van Leonardo Onderwijs aan het Vliepad.

57

IHP gemeente Harderwijk: “Wij vormen onze gebouwen, daarna vormen zij ons”

7

De Vlieger

Algemene gegevens Schoolbestuur Proo : Type AZS onderwijs Aantal 70 leerlingen Huidige Deventerweg locatie 83 Vertaling naar het IHP Startjaar 2025 project Eindjaar N.v.t. project Startfase Kavelpaspoor project t Nieuwe N.v.t. locatie Uitleg De Vlieger is gekoppeld aan het verzorgen van basisonderwijs (voornamelijk) voor het AZC. Het voortbestaan van deze voorziening is sterk gekoppeld aan de aanwezigheid van het AZC in Harderwijk. Wanneer het AZC sluit, verwacht de gemeente Harderwijk en het schoolbestuur Proo ook dat AZS De Vlieger haar deuren sluit. In dat geval vervalt valt het juridisch eigendom van het gebouw terug aan de gemeente. Met de kennis van nu, wordt sluiting in 2026 verwacht. Het verplaatsen van een andere school naar deze locatie is in dit IHP onderzocht. Vanwege spreiding, voedingsgebieden van leerlingen en schoolgrootten lijkt er geen nieuwe permanente onderwijsinvulling mogelijk op korte termijn. We voorzien wel kansen om het gebouw, als het daadwerkelijk leegkomt, in te zetten als tijdelijke huisvesting binnen het project van De Brug. Vanaf 2025 wordt mogelijk meer duidelijkheid verwacht over de toekomst van de school. We achten het raadzaam om vanaf 2025 en met de kennis van dan, keuzes te maken voor de toekomst.

58

IHP gemeente Harderwijk: “Wij vormen onze gebouwen, daarna vormen zij ons”

8

De Brug

Algemene gegevens Schoolbestuur: VCO Type onderwijs Christelijk basisonderwijs Aantal 196 leerlingen Huidige locatie Piet Heinlaan 22 Vertaling naar het IHP Startjaar project 2027 Eindjaar project 2031 Startfase project Kavelpaspoort Nieuwe locatie Piet Heinlaan 22 Uitleg

Binnen dit IHP is De Brug aangewezen als een school dat zich kan ontwikkelen tot een IKC. Dit betekent dat er naast onderwijs en kinderopvang, ook ruimte in het gebouw beschikbaar voor aanvullende (wijk)ondersteunde functies. Afspraken over welke functies dit zijn, worden gemaakt in de projectvoorbereidingsfase. De huidige voorkeur is nieuwbouw. In de projectvoorbereidingsfase wordt de definitieve keuze voor nieuwbouw of (levensduurverlengende) renovatie bepaald. Het schoolbestuur VCO heeft op basis van de gebouwkwaliteit een voorkeur voor nieuwbouw. Bij het mogelijk sluiten van AZS De Vlieger in 2026, ontstaan mogelijk kansen om het gebouw van de Vlieger in te zetten als tijdelijke huisvesting in de realisatie fase.

59

IHP gemeente Harderwijk: “Wij vormen onze gebouwen, daarna vormen zij ons”

9

De Wegwijzer

Algemene gegevens Schoolbestuur VCO Type onderwijs Christelijk basisonderwijs Aantal 193 leerlingen Huidige Kennedylaan locatie 1 Vertaling naar het IHP Startjaar 2029 project Eindjaar 2034 project Startfase Locatiekeuze project Nieuwe N.v.t. locatie Uitleg De Wegwijzer bestaat uit twee gebouwen, Kennedylaan 1 en 3. De positie op de uitvoeringsagenda is naar aanleiding van Kennedylaan 3. Gepland staat om in 2027 een start te maken met het actualiseren van dit IHP. We geven de voorkeur om keuzes over De Wegwijzer mee te nemen in dit proces. Op dit moment kunnen we onvoldoende overzien wat de keuzes binnen de gebiedsontwikkeling, zoals de woningbouwontwikkeling op Kranenburg, betekenen voor De Wegwijzer. De opgave is geagendeerd dat in 2029 fase van locatiekeuze begint. Dit betekent dat naar verwachting de beheer & exploitatiefase in 2033 begint. De gemeente Harderwijk en het schoolbestuur VCO hebben afgesproken nadere afspraken te maken over de ‘tussenliggende’ periode. Dat is de periode tussen vandaag en de ingebruikname van het vernieuwde gebouw.

60

IHP gemeente Harderwijk: “Wij vormen onze gebouwen, daarna vormen zij ons”

10

De Schakel 1 + 2 en Dominicus Savio

Algemene gegevens Schoolbestuur VCO De Schakel SKO Dominicus Savio Type onderwijs Christelijk en katholiek basisonderwijs Aantal leerlingen 274 De Schakel 320 Dominicus Savio Huidige locatie(s) Vondellaan 26-28 Busken Huetlaan 4 HK Pootstraat 14 Vertaling naar het IHP Startjaar project 2031 Eindjaar project 2036 Startfase project Locatiekeuze Nieuwe locatie Vondellaan 26-28 Uitleg In de wijk Stadsdennen zijn drie scholen (De Schakel, Dominicus Savio en Al Islaah) die verdeeld zijn over vijf verschillende schoolgebouwen. De Schakel (Vondellaan en Busken Huetlaan) en Dominicus Savio (Vondellaan en H.K. Pootstraat) beogen we samen te brengen op een centrale locatie aan de Vondellaan 26-28. Binnen dit IHP zijn de mogelijkheden hiertoe voorzichtig verkend in hoeverre dit haalbaar is wat betreft bouwvolume, verkeersveiligheid, groenstructuren etc. Het kavelpaspoort moet daadwerkelijk gaan uitwijzen in hoeverre het passend is. De huidige locatie van Al Islaah aan de Bosboom Toussantstraat 1 wordt als alternatieve locatie gezien voor het geval dat een het samenbrengen op één locatie niet haalbaar blijkt. De kavel van Al Islaah biedt dan in oppervlakte de meeste potentie om of De Schakel of De Dominicus Savio te huisvesten.

Er moet dan nog wel in de projectvoorbereidingsfase een keuze worden gemaakt in hoeverre het huidige gebouw van Al Islaah hiervoor geschikt is of dat (levensduurverlengende) renovatie of vervangende nieuwbouw gewenst is. Al Islaah wordt in dit scenario voorzien op de locatie aan H.K. Pootstraat. Ook in dat geval moet er een afweging worden gemaakt in hoeverre het gebouw aldaar volstaat om (levensduurverlengend) te renoveren of nieuw te bouwen.

61

IHP gemeente Harderwijk: “Wij vormen onze gebouwen, daarna vormen zij ons”

11

Het Baken

Algemene gegevens Schoolbestuur VCO Type onderwijs Christelijk basisonderwijs Aantal leerlingen 141 Huidige locatie(s) Vollenhovemeen 29 Vertaling naar het IHP Startjaar project Geen Eindjaar project Geen Startfase project Geen Nieuwe locatie Geen Uitleg

CBS Het Baken heeft geen positie binnen de vervangingsagenda voor dit IHP. Evenals GBS De Olijfboom heeft Het Baken behoefte aan aanvullende ruimte voor het huisvesten van kinderopvang op deze locatie. Op basis van een gelijk speelveld met CBS Het Baken, is de behoefte van GBS De Olijfboom om aanvullende ruimte voor kinderopvang te organiseren, geformuleerd binnen het kavelspaspoort van Alfons Ariëns, locatie Klaproospad. Beide scholen liggen in hetzelfde voedingsgebied, waardoor we beiden scholen als een gelijke behandelen. Dus, wanneer er voor GBS De Olijfboom mogelijkheden zijn om uitbreiden voor kinderopvang, ontstaat deze zelfde mogelijkheid er ook voor CBS Het Baken. Bij realisatie van aanvullende ruimten is het huurbeleid uit dit IHP van toepassing.

62

IHP gemeente Harderwijk: “Wij vormen onze gebouwen, daarna vormen zij ons”

Bijlagen

63

IHP gemeente Harderwijk: “Wij vormen onze gebouwen, daarna vormen zij ons”

Bijlage 1: Theoretische levensduur van vastgoed. De gemeente Harderwijk schrijft investeringen in onderwijsgebouwen, uitgaande van nieuwbouw, af over een periode van veertig jaar. Deze periode wordt gehanteerd omdat het onderwijsgebouw vanuit technisch oogpunt is afgeschreven na veertig jaar. In praktijk wordt duidelijk dat deze afschrijvingstermijn en de daadwerkelijke leeftijd van gebouwen niet parallel lopen. In essentie is dat ook niet zo vreemd want schoolgebouwen die voor 1970 zijn gerealiseerd, beschikken over het algemeen over een goede bouwkundige kwaliteit. In de gemeente Harderwijk is slechts één schoolgebouw uit deze bouwperiode, namelijk AZS De Vlieger (Voormalig schoolgebouw van OBS De Delta). Ondanks dat dit schoolgebouw het oudste schoolgebouw voor het (S)BO is, komt dit gebouw uit de kwalitatieve analyse niet als slechtste gebouw naar voren. Voor veel gebouwen uit de jaren ’70 en ’80 van de vorige eeuw hebben we grotere zorgen. Vanuit bouwkundig oogpunt zijn deze gebouwen beduidend van mindere kwaliteit. Deze gebouwen vragen over het algemeen al na veertig jaar om een vernieuwingsimpuls. Aangevuld op de bouwkundige kwaliteit/staat van een gebouw is te zeggen dat de functionaliteit van een gebouw ook een afschrijvingsperiode kent met een sterker verval dan de bouwkundige staat.

Door een wijzigende maatschappelijke behoefte, of onderwijskundig concept en of de daarvoor benodigde faciliteiten zoals digiborden, maar ook andere soorten ruimten (lokalen) in een schoolgebouw, zijn onderwijsgebouwen vanuit functioneel oogpunt eerder afgeschreven dan vanuit bouwkundig oogpunt. In onderstaande grafieken is voor zowel de bouwkundige-/technische staat, als voor de functionele staat het verloop van afschrijving uitgewerkt. 100%

100% 83%

80%

67%

60%

50% 33%

40%

17%

20%

1% 0% 0

10

20

30

40

50

60

70

Grafiek 1: Verloop afschrijving bouwkundige staat.

Niks doen

Upgraden

Renoveren

Nieuwbouw

0 Jaar

10 Jaar

25 Jaar

40 Jaar

Figuur 4: Maatregelen om de integrale kwaliteit van gebouwen gedurende de levenscyclus kunnen beïnvloeden.

64

IHP gemeente Harderwijk: “Wij vormen onze gebouwen, daarna vormen zij ons”

Bijlage 2: Het nieuwe normaal 0.2 Gebied

Klimaatadaptatie

Indicator

HNN

Gebouw Excellent

HNN

Excellent

Hitte / Droogte / Wateroverlast Onverhard gebied

% onverhard (groen ingevuld)

15%

30%

50%

70%

Hitte Schaduw

% schaduw op midzomerdag tussen 12:00 en 18:00 uur

40%

60%

x

x

Hitte Afstand tot koelte

Maximale loopafstand tot koele, schaduwrijke verblijfsplekken

300 meter

150 meter

300 meter

150 meter

Hitte Warmtewerende/verkoelende oppervlakken

% van verticale / horizontale oppervlakken welke warmtewerend of verkoelend zijn ingericht

40%

60%

40%

60%

0,2 meter

0,5 meter

Wateroverlast door extreme neerslag Verwerkingscapaciteit Wateroverlast door extreme neerslag

•

Neerslagbelasting zonder schade • Vitale functies en voorzieningen blijven functioneren Hoogteverschil vloerpeil en maaiveld

70mm in 1 uur -

160mm in 2uur

90mm in 1 uur 20 cm

30 cm

Mm berging en/of infiltratie

36 mm

60 mm

Droogte Vasthouden in eigen gebied

Infiltratiecapaciteit

Infiltratieneutraal

Infiltratiepositief

Droogte

Droogtebestendig groen

50% van de beplanting kan zonder bewatering een droge, warme zomer doorkomen

100% van de beplanting kan zonder bewatering een droge, warme zomer doorkomen

Overstroming

Hoogte overstroming waarbij geen schade optreedt aan gebouwen

0,2 meter

0,5 meter

Voldoende hoog bouwen Wateroverlast / Droogte Vasthouden in eigen gebied

65

IHP gemeente Harderwijk: “Wij vormen onze gebouwen, daarna vormen zij ons”

Gebied (openbare ruimte)

Water

Indicator

Gebouw

HNN

Excellent

HNN

Excellent

Reductie drinkwaterverbruik

% reductie drinkwaterverbruik t.o.v. theoretische berekening

x

x

25%

60%

Gebruik regen- en grijswater

% gebruik regen- en grijswater

x

10%

30%

45%

66

IHP gemeente Harderwijk: “Wij vormen onze gebouwen, daarna vormen zij ons”

Gebied

Circulaire economie Omgang bouw- en sloopafval

Schaduwkosten (MPG / MKI)

Indicator

Van de uitkomende materialen (in kg) wordt: - Minimaal % hergebruikt (minimaal ‘Repair’ in het 10 Rén model van Cramer. - % gerecycled. - Maximaal % gestort of verbrand

Toekomstwaarde materialen

Losmaakbaarheid

Indelingsflexibiliteit



5%



Excellent

HNN

50%



0% 95% < 20%

Excellent

5%



50%

0% - 95% < 20%

0% - 50% < 1%

Maximaal 0,xx € / m2 BVO jaar Maximaal X% onder de geldende referentiewaarde (infra)

Herkomst materialen

HNN

Gebouw

Het aandeel van materialen (in kg) met een non-virgin (hergebruik of recycking) of biobased herkomst: Gebouw (Layers of Brand): - Services, skin en structure - Stuff en Spaceplan Van de toegepaste materialen (in kg) wordt aan het einde van de technische of functionele (in kg): - minimaal % hergebruikt. - % gerecycled. - maximaal % gestort of verband Minimaal een Losmaakbaarheidsindex (meetmethodiek losmaakbaarheid) van 0.X. Minimaal % op basis van BREEAM MAT08

0,75

0,5

0,75

0,5

30 % 25%

55% 70%

30% 25%

55% 70%

< 30% 0% 70% < 15%

70% 0% - 30% < 1%

< 30% 0% - 70% < 15%

70% 0% - 30% < 1%

0,4

0,6

0,4

0,6

> 30%

> 70%

> 30%

> 70%

67

IHP gemeente Harderwijk: “Wij vormen onze gebouwen, daarna vormen zij ons”

Toxiciteit

% toegepaste materialen is volledig vrij van toxische materialen van de 'Banned list of Chemical C2C

90%

100%

90%

100%

< 25%

< 75%

< 25%

< 75%

BENG

Energieleverend

NoM

Energieleverend

Certified CM Product Standard V3.0'. Energievraag realisatie

Energievraag

% reductie t.o.v. theoretische berekening Duurzame energieopwekking

68

IHP gemeente Harderwijk: “Wij vormen onze gebouwen, daarna vormen zij ons”

Biodiversiteit/Natuurinclusief bouwen

Gebied

Gebouw

Indicator HNN

Excellent

1.

Bomen

% te behouden volwassen bomen

50%

>75%

2.

Groene ruimte

% (toegankelijke) groene ruimte

30%

> 40%

3.

Nieuwe aanplant

Aandeel inheemse (fruit)bomen en planten

> 30%

> 50%

4.

Bloeiende vegetatie

jaarrond stuifmeel

>75%

> 95%

5.

Vergroten vitaliteit bodem

Gehalte organisch materiaal in toplaag

1-10%

> 10%

6.

Variatie in maat en schaal

Aantal verschillen in ruimtes binnen stedenbouw, gebouw en gevels voor flora en fauna

3

7.

Variatie in materiaal en porositeit

Aantal verschillende materialen

8.

Gradiënt aanbrengen

9.

Voorzieningen flora en fauna

HNN

Excellent Bomen op of aan het gebouw

10% groene gevels en/of daken

>25% groene gevels en/of daken

>6

3

>6

5

>10

5

>10

Overgangen tussen hoog-laag en natdroog

2

>4

Aantal blijvende maatregelen voor nestel- en foerageerplekken

3

>6

3

>6

69

IHP gemeente Harderwijk: “Wij vormen onze gebouwen, daarna vormen zij ons”

Bijlage 3: Uitvoeringsagenda

70

IHP gemeente Harderwijk: “Wij vormen onze gebouwen, daarna vormen zij ons”

Colofon Gemeente Harderwijk

Bestuurlijk opdrachtgever Ambtelijk opdrachtgever Procesbegeleider Team onderwijshuisvesting

Myrthe Mulder Renée van der Ruyt Sylvia Rijnbeek Sylvia van Itegem Sharon Duschka Anthon Koopmans Machiel Karels Tom Meuwise Annelijn Ouwerkerk Dyanne van Summeren Mahatma Geerdink Dinie Kolk Bert van Winkoop Tina Stuart Moniek Winters Jos Deelen Jan Lindemulder (bestuurder) Niels Delmarre (huisvestingsadviseur) Freek ten Klooster (bestuurder) Martin van den Bor (huisvestingsadviseur) Marc Kammeraad (bestuurder Sandra Bley (huisvestingsadviseur) Daan van der Voort (bestuurder) Fred van Bergen (huisvestingsadviseur) Fatima El Faraji (bestuurder) Menno de Jong (huisvestingsadviseur) Peronnik Veltman (bestuurder) Matthijs Hettema (huisvestingsadviseur) Erik Jan Aalbers (huisvestingsadviseur, gemandateerd namens het college van bestuur)