Boekwerk Jaarrekening 2020.pdf

Primitieve Begroting 2020

-9 -3.580 -5.083 -54 -992 -9.718 2.111 2.396 4.213 2.342 974 12.036 2.318 0 50 72 123 -1 -18 -530 0 -549 -426 1.892

Totaal Budget

Rekening

Resultaat

2020

2020

2020

-7 -3.476 -4.761 -93 -966 -9.302 2.051 2.292 4.104 2.305 889 11.640 2.338 0 0 8 8 0 -28 -7 -7 -42 -35 2.304 2.304

-57 -3.476 -4.761 -226 -965 -9.485 2.493 2.244 4.154 3.772 888 13.551 4.066 0 0 8 8 0 -28 -7 -7 -42 -35 4.032 4.032

-68 -3.600 -5.294 -44 -990 -9.997 2.368 2.269 4.915 2.138 919 12.608 2.611 0 0 8 8 0 -16 0 -9 -25 -17 2.594 2.594

11 124 534 -182 26 512 126 -25 -761 1.634 -31 943 1.455 0 0 0 0 0 -12 -7 2 -17 -17 1.438

Het resultaat van Programma 7 is als volgt te verklaren: Onderwerpen Onderhanden werken Kapitaallasten Uren 1 overige verrekeningen Preventieve jeugdhulp asielzoekers Riolering

ļaarrekeninį 2020 Gemeente Harderwijk

Voordeel

Nadeel

Verwijzing toelichting

688 24 16 97 37

1) 2)

62

Onderwerpen Afval Milieubeheer Diversen Totaal

Voordeel

Nadeel

Verwijzing toelichting 208

895 1.717

31 279

3) 4) 1.438

De verklaring van de afwijking is als volgt: 1) Per saldo is op dit taakveld sprake van een voordelig resultaat van C 97.000,-. Dit wordt met name veroorzaakt door lagere lasten voor de preventieve Jeugdhulp asielzoekers kinderen. De lasten voor de inzet maatwerk binnen het AZC, waar deze middelen ook voor zijn bedoeld, worden verantwoord binnen programma 6. 2) Het voordelige resultaat op dit taakveld is de resultante van met name een hogere opbrengst rioolrechten, (C 113.302,-) en de dotatie aan de egalisatievoorziening rioleringen (C 76.638,-). Met de dotatie aan de voorziening is de kostendekkendheid riolering 1000Zo. Hierbij wordt wel opgemerkt dat in de tariefberekening riolering ook budgetten van taakveld 21 (verkeer en vervoer) zijn opgenomen 3) Per saldo is sprake van een nadelig resultaat van afgerond C 208.000,-. Dit nadelig resultaat kan als volgt worden verklaard: » Bij het samenstellen van de begroting 2020 kon nog geen rekening gehouden worden met de meerkosten inzameling als gevolg van de nieuwe, duurdere, Europese aanbesteding (C 468.000,- nadelig); » Extra onttrekking aan de egalisatievoorziening afval (C 283.500,- voordelig, hiermee is de voorziening leeg).

Na deze onttrekking bedraagt de kostendekkendheid 8907o; » Een hoger aantal transacties bij de milieustraat heeft geleid tot een voordelig saldo van C 108.000,- aan baten; » Per saldo leiden de baten en lasten van o.a. papier, glas en plastic afval tot een nadelig resultaat van, afgerond, C 131.500,-. De wereld handelsprijzen voor deze grondstoffen staan al lang onder druk en blijven onder het normale opbrengsten niveau. 4) Per saldo is er sprake van een voordelig resultaat ODNV ad C 42.000,- Dit is de resultante van een hogere bijdrage aan de ODNV ad C 50.000,- (oorzaak hiervan is een structurele overschrijding van de advies uren ODNV in de afgelopen jaren. Met ingang van 2021 zijn over de uren inzet nieuwe basisafspraken gemaakt.) en de afrekening van het voordelige exploitatieresultaat ODNV 2020. De gemeente Harderwijk ontvangt hiervan C 92.000,-. De beschikbaar gestelde middelen voor de geluidsproblematiek A28 (C 147.000) zijn niet ingezet. Voorgesteld wordt deze middelen toe te voegen aan de bestemmingsreserve Geluidswerende maatregelen A28. Mede door Corona zijn meerdere budgetten duurzaamheid zijn in 2020 niet volledig benut en vinden hun vervolg in 2021. Betreft een totaalbedrag van C 706.000,-. Voorgesteld wordt deze middelen toe te voegen aan nieuw te vormen bestemmingsreserve duurzaamheid.

Jaarrekeninğ 2020 Gemeente Harderwijk

63

2.8

Programma 8 Ruimte en wonen Algemene doelstelling Wij versterken de ruimtelijke kwaliteit door grote ruimtelijke projecten uit te voeren, ruimte voor lokale initiatieven te geven, een passend woningaanbod te bieden en te zorgen voor een aantrekkelijk woon-, werk- en leefklimaat. Hiervoor gaan wij aan de slag met: Het uitvoeren van de volgende grote projecten » Drielanden » Waterfront » Weiburg Ruimte geven voor lokale initiatieven » Ruimtelijke ontwikkelingen eenvoudiger maken » Duidelijkheid geven over de gewenste ruimtelijke koers Werken aan een passend woningaanbod door uitwerking van een uitvoeringsagenda op basis van de Woonvisie 2017-2027 Specifieke aandachtspunten: » Nieuwbouw in het goedkope en middeldure segment » Het creëren van tijdelijke woonruimte » Spreiding en menging » Het ontwikkelen van woonzorgzones » Verduurzaming van de bestaande woningvoorraad » Stimuleren van levensloopbestendige woningaanpassingen » Kwetsbare groepen, woonwagens en arbeidsmigranten Zorg voor een aantrekkelijk woon-, werk- en leefklimaat bij het inrichten van de openbare ruimte » Meer aandacht te hebben voor groen.

Hierbij wordt het onderhoudsniveau verhoogd van kwaliteitsniveau C naar B; » Een pilot voor (natuurlijke) fijnstofafvangers uit te voeren; » Aanleg van een vlot bij het Strandeiland; » Uitwerking en uitvoering schetsplan De Wellen; » Revitalisering Lorentz I en II, fase 2; » Herinrichting Nassaulaan/Engelserf; » Realisatie Cresentplas. \mm\ 'm Beheer gemeentelijke gebouwen » Oude Stadhuis » Museum » Catharinakapel

i

•Mum IİIİMI

-

64 -

Aìģemeen Algemene doelstelling Het programma omvat activiteiten die gericht zijn op ruimtelijke ordening (ontwikkelingsvisie, bestemmingsplannen, welstandstoezicht en handhaving), volkshuisvesting (woningbouw nieuw en bestaand, woonwagencentrum) en bouwgrondexploitaties. r

i

Ontwikkelingen L________________________________________________________________________________________ À De volgende twee ontwikkelingen kunnen van invloed zijn op de planning en uitvoering van ruimtelijke ontwikkelingen: » PAS (Programmatische Aanpak Stikstof) Door de Raad van State is PAS buiten werking getreden. Als gevolg hiervan kunnen voor bepaalde ruimtelijke ontwikkelingen op dit moment geen vergunningen worden verleend omdat deze ontwikkelingen zorgen voor extra stikstof op kwetsbare gebieden (Natura 2000). Op landelijk niveau wordt gewerkt aan een oplossing voor de ontstane problematiek. De gemeente is zich eveneens aan het beraden op oplossingsmaatregelen; » PFAS (Poly- en perfluoralkylstoffen). Een tijdelijk handelingskader is opgesteld voor alle grondwerkzaamheden waarbij de verplichting is gesteld om per 1 oktober 2019 bodemonderzoek naar deze stof uit te voeren. Nieuw beleid vormt het opstellen van de Natuur- en biodiversiteitsvisie. Deze nota zal daarnaast als basis worden gebruikt voor het herzien van de Nota afstoten openbaar groen. Daarnaast wordt de beleidsvisie Historische boerenerven Hierden opgesteld.

Wat gaan wij daar voor doen? De taakvelden die binnen het programma Ruimte en wonen worden onderscheiden zijn: 8. Ruimte en wonen 8.1 Ruimtelijke ordening 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerr.) 8.3 Wonen en bouwen Het uitvoeren van de volgende grote projecten » Drielanden: " Afronden en woonrijpmaken fase 1, planontwikkeling fase 2 en start bouwrijpmaken en start woningbouw Harderweide; " Doorzetten ontwikkeling Groene Zoom; " Verkenning programma Drielanden-Noord. » Waterfront: " Fase 1: Inrichting en ingebruikname Overloopterrein; " Fase 2: Realisatie woningbouw, planontwikkeling commercieel programma Zuiderzeeboulevard en reconstructie wegaansluitingen Waterfront-N302; " Fase 3: Op basis van de vastgestelde stedenbouwkundige herijking het civieltechnisch ontwikkelings-gereed maken van fase 3. Daarnaast op basis van de vastgestelde marktstrategie het aanbesteden van de ontwikkeling van deelgebied 1. » Weiburg: " Opstellen van een Nota van uitgangspunten, ontwikkelstrategie, variantenstudie en mogelijk afspraken met marktpartijen.

Ruimte geven voor lokale initiatieven » Ruimtelijke ontwikkelingen eenvoudiger maken: " Meer ruimte geven aan samenleving en initiatiefnemers door loslaten en vertrouwen geven door in 2020 met omgevingscoaches en de omgevingskamer te gaan werken; " Implementeren van de Omgevingswet (op basis van routekaart); " Opstellen pilot omgevingsplan Stadsdennen gebaseerd op de harmonisatie van bestemmingsplan-regelingen. » Duidelijkheid geven over de gewenste ruimtelijke koers: " Actualiseren van Structuurvisie op gemeenteniveau in de vorm van een Omgevingsvisie. In 2020 worden aan de hand van de gerealiseerde inventarisatie en participatie speerpunten bepaald voor de fysieke leefomgeving. Op basis hiervan wordt in 2020/2021 de Omgevingsvisie uitgewerkt ter vervanging van de huidige Structuurvisie. » Gemeentelijke begeleiding van particuliere ontwikkelingen waaronder: " Rabobanklocatie; " De Harder; " Particuliere initiatieven buitengebied.

Jaarrekeninğ 2020 Gemeente Harderwijk

65

Werken aan een passend woningaanbod door uitwerking van een uitvoeringsagenda op basis van de Woonvisie 2017-2027 » (Monitoring) woonopgave: " Kwantitatieve opgave wonen en zorg. We brengen de behoefte in beeld naar woonvormen voor mensen met een zorgvraag. Mogelijk biedt dit aanleiding voor een uitbreiding van het aanbod. De gemeente zoekt naar mogelijkheden om die te realiseren. » Realisatie: " Nieuwbouw in het goedkope en middeldure segment. In de sociale huursector is de gemiddelde wachttijd op dit moment ruim vijf jaar. Dat vinden wij te lang. Met woningcorporaties en projectontwikkelaars maken wij afspraken over een uitbreiding van het aanbod huurwoningen onder de liberalisatiegrens. Daarnaast werken wij mee aan de ontwikkeling van woningen in het middeldure huursegment en goedkope koopsegment. Dit doen wij onder meer om de doorstroming aan de onderkant van de woningmarkt te bevorderen; " PVE extra toegankelijke woningen. We ontwikkelen een helder programma van eisen voor rollator- en rolstoelgeschikte woningen. Daarmee willen we de markt uitdagen om meer woningen te bouwen voor mensen met fysieke beperkingen. » Vraagregulatie: " Huisvestingsverordening. De gemeenteraad stelt in 2020 een nieuwe huisvestingsverordening vast voor een periode van vier jaar.

In de huisvestingsverordening bepaalt de gemeente onder welke voorwaarden de woningcorporaties hun sociale huurwoningen mogen toewijzen. De urgentieregeling is hier onderdeel van. » Bijzondere woonconcepten: " Maatwerkwoningen. Samen met onze stakeholders spannen we ons in voor de realisatie van vier maatwerkwoningen. Dit is een woonzorgconcept voor mensen met een alternatieve leefstijl; " Woonwagenstandplaatsen. We brengen de behoefte aan woonwagenstandplaatsen in kaart. Mogelijk biedt dit aanleiding voor een uitbreiding van het aantal plekken. Zorg voor een aantrekkelijk woon-, werk- een leefklimaat door » Bij het inrichten van de openbare ruimte: " Groenbeheer uitvoeren op basis van het vastgestelde kwaliteitsniveau B; " Aanleg van een vlot bij het Strandeiland; " Op basis van het vastgestelde voorkeursscenario vindt aanbesteding en uitvoering plaats van de Wellen. Daarnaast vindt planvorming plaats van het voetpad langs het Zeepad als uitvoering van de motie; " Revitalisering Lorentz I. Hiervoor is het civieltechnische deel gerealiseerd en vindt in 2020 de afronding van de groeninrichting plaats.

Ten behoeve van de verkeersveiligheid wordt het kruispunt Archimedesstraat/Newtonweg/Daltonstraat aangepast; " Herinrichting Nassaulaan/Engelserf vindt in 2020 plaats; " Groenaanleg herinrichting Melis Stokelaan; " Opstellen en start uitvoering van dorps- en landschapsversterking Hierden; " Herinrichtingsplan Havendam en voorbereiding uitvoering. Beheer gemeentelijke gebouwen » Aan de hand van een schouw van de gemeentelijke gebouwen in 2019/2020 wordt in 2020 een meerjaren onderhoudsplan' opgesteld. In hetzelfde traject worden tevens verbeteringsmaatregelen op het gebied van duurzaamheid uitgewerkt die bij de onderhoudswerkzaamheden kunnen aansluiten met een Duurzaam Meerjaren Onderhouds Plan (DMJOP) als resultaat. Daarnaast vindt een volledige inventarisatie plaats van eigendommen en juridisch gebruik; » Herontwikkeling voormalige bibliotheek (Academiestraat 5) door het uitwerken van de vastgestelde visie. Hiervoor vindt de voorbereiding van de verkoopprocedure plaats; » In de organisatie verankeren van de coördinatie van actief vastgoedbeheer.

Wat hebben wij daarvoor gedaan ? Het uitvoeren van de volgende grote projecten Drielanden: » Fase 1 is woonrijp gemaakt, voor fase 2 is de planontwikkeling afgerond en met de woningbouw in Harderweide is gestart. In Harderweide is daarnaast veel aandacht uitgegaan naar het oplossen van de ontstane wateroverlast Dóórontwikkeling Groene Zoom: » In Het Projectgebied CPO T uindersbrink is gestart met de bouw van 15 woningen en voor » 6 woningen is een onherroepelijk wijzigingsplan vastgesteld. Er zijn verschillende voormalige agrarische opstallen gesaneerd en er is gestart met de verkoop van bouwkavels. » Tussen Harderweide en Ermelo is een fietsverbinding aangelegd en een aangrenzend gebied is ingericht als dierenweide.

ļaarrekeninį 2020 Gemeente Harderwijk

66

Verkenning programma Drielanden Noord: » Op basis van een verkenning van kansrijke functies is besloten tot een haalbaarheidsonderzoek en marktconsultatie naar een circulaire invulling. Waterfront: Fase 1: » Het Overloopterrein is gerealiseerd. Fase 2: » De plannen voor de Kop van de Bakens zijn afgerond en deze woningen zijn in verkoop gegaan. De woningbouw op het Noordereiland is in een afrondende fase. » Voor de Kop van de Stadswerven, inclusief de bouw van de parkeergarage, zijn de plannen verder uitgewerkt. Voor de veelbesproken bouw van de Parkvilla zijn de definitieve uitgangspunten door het college vastgesteld. In het toekomstige park is een tijdelijke speelvoorziening en een trapveldje gerealiseerd. » Er is nog geen duidelijkheid over de ontwikkeling van het Dolfinarium eiland. Het college besloot eind december om in breder perspectief een concrete en duurzame invulling te willen verkennen. Fase 3: » De hoofdstructuur is aangelegd, watergangen zijn gegraven en damwanden zijn geslagen. Deze werkzaamheden zijn samen opgegaan met het saneren van de asbesthoudende lagen. » Op basis van de vastgestelde stedenbouwkundige visie is het eerste deelgebied aanbesteed en gegund en eind 2020 is hiervoor een omgevingsvergunning aangevraagd. » Het bestemmingsplan is vastgesteld en onherroepelijk geworden.

Daarmee is een ruimtelijk juridische basis gelegd voor uitvoering van de volgende deelgebieden. Naar aanleiding van het raadsbreed gesteunde amendement om meer betaalbare woningen te bouwen in fase 3, is het bouwprogramma aangepast en door het college vastgesteld. » In 2020 is voor fase 3 een open warmtenet ontwikkeld en neemt de gemeente in de eerste fase van de aanleg hierin de regierol. De ontwikkelende partijen kunnen aansluiten op dit net. Weiburg: » Samen met de ontwikkelende partijen met grondpositie in het gebied is een begin gemaakt met het opstellen van een ruimtelijke visie. Daarbij is input opgehaald bij omwonenden, onderwijsinstellingen en ziekenhuis. Een eerste concept is in december informatief gepresenteerd aan de raad. Een zogenaamde Challengeboulevard staat centraal en er wordt gedacht aan een royaal programma met betaalbare woningen voor starters en senioren, alsmede innovatieve manieren van mobiliteit en duurzaamheid. Er is een begin gemaakt met het opstellen van een ontwikkelstrategie. Op basis van deze strategie kunnen (financiële) afspraken worden gemaakt met de betrokken (ontwikkelende) partijen. Ruimte geven voor lokale initiatieven »

Ruimtelijke ontwikkelingen eenvoudiger maken: - In 2020 is gestart met zowel Omgevingscoaches als met de Omgevingskamer. De vergunningverleners hebben een rol gekregen als ‘Omgevingscoach'. - De omgevingscoach begeleidt initiatiefnemers bij het indienen van een aanvraag voor een principeverzoek en zorgt voor een integrale beantwoording. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van de Omgevingskamer, die bestaat uit een ‘Beleids- en Programmatafel' en een ‘Technische tafel'. Dit zijn overlegstructuren waarin een integrale afweging wordt gemaakt. Bij de Beleids- en Programmatafel wordt de afweging gemaakt ‘willen we dit mogelijk maken?'. Bij de Technische Tafel wordt beoordeeld of het initiatief technisch en/of juridisch haalbaar is. Er zijn in 2020 circa 70 initiatieven behandeld. - De focus heeft in 2020 vooral gelegen op voorbereidende werkzaamheden aan de omgevingsvisie (zie ook hieronder) en het omgevingsplan. Het bestemmingsplan/omgevingsplan Open Club is vastgesteld en bevat al elementen van het omgevingsplan. Verder is gewerkt aan Stadsdennen (zie hieronder) en de implementatie van de zogenaamde ‘Bruidsschat'. In EHZ-verband is software aangeschaft voor gebruik onder de omgevingswet en is de software voor vergunningverlening geïmplementeerd en zal begin 2021 in gebruik worden genomen. Implementatie voor overige onderdelen (omgevingsplan, toepasbare regels enz.) volgt in 2021.

- Er is begonnen met een omgevingsplan voor Stadsdennen. Het proces heeft vertraging opgelopen vanwege capaciteitsgebrek/prioritering op Vitale Vakantieparken. Vanwege de beperkte mogelijkheden voor inspraak en participatie door Corona-maatregelen is de start van de procedure uitgesteld tot 2021.

»

Duidelijkheid geven over de gewenste ruimtelijke koers: - In 2020 is in het kader van de ontwikkeling van een Omgevingsvisie met name ingezet op de participatie. Bij onze inwoners is geïnventariseerd waar mensen trots op zijn, welke plekken aandacht behoeven, welke wensen er zijn, etc.. Verder zijn gesprekken gevoerd met ca. 175 sleutelfiguren uit de samenleving over trends en ontwikkelingen die men ziet op ruim 25 thema's. Ook is gevraagd naar samenwerkingsverbanden die men ziet of graag zou zien ontstaan. Ten slotte is aan de deelnemers gevraagd hoe zij denken over het toekomstige Harderwijk en Hierden. De uitkomsten van deze gesprekken worden geanalyseerd waarmee we in 2021 verder werken aan de Omgevingsvisie.

Jaarrekening 2020 Gemeente Harderwijk

67

»

Gemeentelijke begeleiding van particuliere ontwikkelingen waaronder: - Op de Rabobanklocatie is gestart met de bouwwerkzaamheden. - Voor de locatie De Harder is het bestemmingsplan Zeebuurt - de Harder 2020 vastgesteld en zijn er inmiddels 63 appartementen opgeleverd, alsmede het Themacentrum. Verder is er gestart met de bouw van 47 appartementen. - In het buitengebied zijn verschillende particuliere initiatieven begeleid. Daarnaast is het bestemmingsplan Fokko Kortlanglaan 169 vastgesteld en is er veel inzet geweest op de ontwikkeling van Florina Jozina en Randmeer.

Werken aan een passend woningaanbod door uitwerking van een uitvoeringsagenda op basis van de Woonvisie 2017-2027 (Monitoring) woonopgave In 2020 zijn vier verschillende woningbehoeften onderzoeken uitgevoerd, afgerond en opgestart. Twee onderzoeken zijn uitgevoerd in opdracht van de gemeenteraad. Het woon-zorgonderzoek waarmee we in 2020 hadden willen starten is als gevolg daarvan doorgeschoven naar 2021. De onderzoeken die we wel hebben (laten) doen zijn: » Huisvesting arbeidsmigranten In opdracht van de gemeenteraad hebben we in 2020 de behoefte aan huisvestingsplekken voor arbeidsmigranten in kaart gebracht. Naar aanleiding van dit onderzoek is een kwaliteitskader opgesteld en zijn de eerste stappen gezet richting een overlegstructuur met belanghebbenden. » Behoefte woonwagens en standplaatsen Eveneens in opdracht van de gemeenteraad is de behoefte aan woonwagens en standplaatsen in kaart gebracht. In 2021 krijgt dit onderzoek een vervolg in de vorm van een koersdocument en locatieonderzoek. » Boven-trendmatige groei voor Nieuw Weiburg De gemeente heeft een strategische grondpositie in het stationsgebied. Het aanvankelijke plan was om die locatie 10 jaar te gebruiken voor tijdelijke huisvesting van de woningcorporaties. Afgelopen jaar is besloten om versneld toe te werken naar een definitieve invulling voor het gebied.

Een eerste volumestudie gaat uit van tenminste 900 woningen. De gemeente heeft onderzoeksbureau Companen gevraagd om uit te rekenen op welke manier dit aantal past binnen de trendmatige en boven-trendmatige woningbehoefte van de gemeente. » Breed woningbehoefte onderzoek In 2020 is de opdracht geformuleerd voor een brede analyse van de woningbehoefte op de lange en middellange termijn. De resultaten van dit onderzoek verwachten we in mei 2021. Naar aanleiding van dit onderzoek volgt een informatiesessie met de gemeenteraad. Realisatie » Bouw woningen goedkope en middeldure segment Gemeente maakt doorlopend afspraken met projectontwikkelaars, particuliere initiatiefnemers en woningcorporaties over de realisatie van betaalbare huur- en koopwoningen. Twee keer per jaar wordt de gemeenteraad geïnformeerd over opgeleverde woningen en nieuwe woningbouwplannen. Een mooi concreet resultaat in 2020 is de herijking van het woningbouwprogramma van Waterfront fase 3. IN opdracht van de gemeenteraad is ruimte gecreëerd voor zo'n 200 betaalbare woningen extra. » Pve extra-toegankelijke woningen We vinden het niet alleen belangrijk dat er voldoende betaalbare woningen beschikbaar zijn maar we willen ook graag zorgdragen voor voldoende toegankelijke woningen.

Om de bouw van extra-toegankelijke woningen te stimuleren geeft de gemeente regelmatig een programma van eisen mee aan particuliere initiatiefnemers. Hiervoor gebruiken we landelijk keurmerk ‘Woonkeur' als basis. Wel geldt dat medewerking van initiatiefnemers voor een groot deel vrijwillig is. De juridische basis voor dit soort kwaliteitseisen is beperkt. Vraagregulatie » Huisvestingsverordening De gemeenteraad heeft in 2020 een nieuwe huisvestingsverordening vastgesteld. In de huisvestingsverordening bepaalt de gemeente onder welke voorwaarden de woningcorporaties hun sociale huurwoningen mogen toewijzen. De huisvestingsverordening heeft een looptijd van max. vier jaar. Aanvullend op de huisvestingsverordening is een proces opgestart om te komen tot nieuwe toewijzingsregels voor woonwagens en standplaatsen. Dit proces wordt in 2021 vervolgd. Bijzondere woonconcepten » Maatwerkwoningen. In 2020 hebben gemeente, woningcorporaties en vier lokale zorgaanbieders belangrijke stappen gezet richting de realisatie van 8 maatwerkwoningen aan de Parallelweg 7. Het proces is nog in volle gang en wordt in 2021 vervolgd. » Woonwagenstandplaatsen. Zoals hierboven vermeld is het behoefteonderzoek naar woonwagens en standplaatsen afgerond. De resultaten zijn in december 2020 besproken inde Commissie Ruimte.

In 2021 wordt de gemeenteraad gevraagd om een koersdocument vast te stellen met daarin de randvoorwaarden voor uitbreiding van het aantal standplaatsen in Harderwijk. Op basis van dit koersdocument kan een locatieonderzoek worden opgestart.

Jaarrekeninğ 2020 Gemeente Harderwijk

68

Zorg voor een aantrekkelijk woon-, werk- een leefklimaat door Bij het inrichten van de openbare ruimte: » Het groenbeheer is conform het vastgestelde kwaliteitsniveau B uitgevoerd. » De aanleg van een vlot bij het Strandeiland is gerealiseerd. » De Wellen zijn gerealiseerd en het voetpad langs het Zeepad wordt aangelegd. » Voor de revitalisering van Lorentz I is het civieltechnische deel en de groeninrichting gerealiseerd. Verder is het kruispunt Archimedesstraat/Newtonweg/Daltonstraat aangepast. » De voorbereiding van de herinrichting van de Nassaulaan/Engelserf is in vergevorderd stadium, er is financiële dekking en de subsidietoekenning is ontvangen. » De groene herinrichting aan de Melis Stokelaan is gerealiseerd. » De gesprekken voor het opstellen en starten van de dorps- en landschapsversterking Hierden zijn gestart, maar door Corona heeft het proces enige vertraging opgeleverd. » Voor Havendam is er een herinrichtingsplan en start de uitvoering begin 2021. Beheer gemeentelijke gebouwen » In 2020 zijn alle gemeentelijke gebouwen geschouwd en op basis daarvan zijn het Meerjaren Onderhoudsplan 2021­ 2030 en het Werkplan 2021 opgesteld. Het MJOP voor de periode 2021-2025 en het Werkplan 2021 worden in Q1 2021 voor besluitvorming aan college en raad voorgelegd.

» In 2020 is een start gemaakt met het in kaart brengen van verbeteringsmaatregelen op het gebied van duurzaamheid in gemeentelijke gebouwen. In 2021 zal hiervoor een afzonderlijk voorstel aan college en raad worden voorgelegd. » In 2020 zijn alle gemeentelijke gebouwen geïnventariseerd en in een overzicht verwerkt, waarbij per gebouw het juridisch gebruik is weergegeven. In 2021 is het voornemen ook een dergelijk overzicht op te stellen voor alle gronden welke bij de gemeente in eigendom zijn. » In 2020 zijn de panden Deventerweg 2A en Oosteinde 17 verkocht en is conform de door de raad vastgestelde visie overeenstemming bereikt over de verkoop en herontwikkeling van de locatie Academiestraat 5 (oude bibliotheek). Daarnaast is in september 2020 gestart met de renovatie van het Stadsmuseum (Donkerstraat 4) en is het terrein Kranenburg Noord door de gemeente aangekocht en in eigendom verkregen.

Verbonden partijen De verbonden partijen zijn: » Meerinzicht: digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO)en onderhoud gebouwen; » ODNV: advisering Omgevingsvisie en Omgevingsplan. Ga hier direct naar de paragraaf Verbonden Partijen.

Beìeidsindicatoren Vanaf 2017 nemen gemeenten in de begroting en het jaarverslag een basis-set BBV beleidsindicatoren op die bij ministeriële regeling zijn vastgesteld. Deze indicatoren geven inzicht in de maatschappelijke effecten van beleid en maken een vergelijking met anderen gemeenten mogelijk. Meer gemeentelijke gegevens zijn beschikbaar via Waarstaatjegemeente.nl. Indicatoren Woonlasten éénpersoonshuis­ houden Woonlasten meerpersoonshuishouden WOZ-waarde woningen Nieuwbouw woningen Demografische druk

Jaar laatste meting

Harderwijk

Gemeenten 25.000-50.000 inwoners

COELO

2020

587

715

COELO

2020

650

793

CBS

2020

272

279

ABF- Systeem Woningvooraad

2019

22,7

8,6

CBS

2020

74,5

78,2

Meeteenheid Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een éénpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat en meerpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten De gemiddelde WOZ waarde van woningen Het aantal nieuwbouwwoningen per 1.000 woningen De som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar

jaarrekening 2020 Gemeente Harderwijk

Bron

69

Wat heeft het gekost? Resultaat (best. Z beP.)

Lasten Z Baten

PROG8 Ruimte en wonen Resultaat bepaling

Baten

Functie

Rekening 2019

TV81 Ruimtelijke ordening TV82 Grondexploitatie (niet-bedrijventer.) TV83 Wonen en bouwen

-497 -14.820 -2.166 -17.483 1.508 14.818 2.931

Baten - Totaal Lasten TV81 Ruimtelijke ordening TV82 Grondexploitatie (niet-bedrijventer.) TV83 Wonen en bouwen Lasten - Totaal Resultaat bepaling - Totaal Resultaat Dotaties TV83 Wonen en bouwen bestemming Dotaties - Totaal Ontrekking TV82 Grondexploitatie (niet-bedrijventer.) TV83 Wonen en bouwen

Primitieve Begroting 2020

Totaal Budget 2020

-315 0 -1.927 -2.242 1.028 0 2.657

-399 -1.890 -4.227 -6.516 1.078 1.890 4.990

Rekening

Resultaat

2020

2020

-419 -28.870 -2.149 -31.438 1.087 20.732 2.830

20 26.980 -2.078 24.922 -9 -18.842 2.159

530

740

Het resultaat van Programma 8 is als volgt te verklaren: Onderwerpen Onderhanden werk Corona Implementatie omgevingswet Anterieure overeenkomsten Grondexploitatie Verkoop gronden Leges omgevingsvergunningen Diversen Totaal

Voordeel

Nadeel

Verwijzing toelichting

271 413 29 58 8.138 182 160 8.780

79 550

1) 2) 3) 4) 5) 6) 8.230

De verklaring van de afwijking is als volgt: 1) Kwijtschelding huren en erfpachten. 2) De kosten implementatie gevolgen omgevingswet zijn lager dan begroot, voorgesteld wordt het voordeel van C 29.000,- toe te voegen aan de bestemmingsreserve. 3) De opbrengsten van de begrotingspost Anterieure overeenkomsten zijn voor de periode 2020-2022 met C 200.000,verhoogd, als dekking dienend voor de incidentele budgetverhoging voor formatie/inhuur Ruimte. De hogere raming in 2020 is niet volledig gerealiseerd wat een nadeel oplevert van C 58.000,­ 4) Het voordeel is de uitkomst van de herziening van de grondexploitatie Waterfront. Een uitgebreidere toelichting wordt gegeven in de paragraaf grondbeleid en bij de toelichting op de balans. 5) Verkoop grond in Lorentz II 6) In 2020 zijn meer leges voor omgevingsvergunningen ontvangen. Dit levert een incidenteel voordeel van C 160.000,-.

Jaarrekeninğ 2020 Gemeente Harderwijk

70

3

Paragrafen

Jaarrekening 2020 Gemeente Harderwijk

71

3.1

Paragraaf Lokale Heffingen

Algemeen De gemeentelijke inkomsten bestaan grotendeels uit de algemene uitkering Gemeentefonds, specifieke uitkeringen en gemeentelijke belastingen en heffingen. Jaarlijks beslist de gemeenteraad over de hoogte van de tarieven met de eventuele aanpassingen. De gemeenteraad kan in veel gevallen de hoogte van de tarieven zelf bepalen, maar in sommige gevallen geldt een wettelijke limitering. Daarnaast heeft de gemeente zelf ook een aantal uitgangspunten geformuleerd. Gemeentelijke uitgangspunten De gemeente Harderwijk heeft de volgende uitgangspunten geformuleerd: » Gemaakte keuzes bij vorige meerjarenbegroting worden voortgezet; » De tarieven van rechten en leges zijn in principe 10007o kostendekkend; » Beperking van de collectieve lastendruk, waarbij de tarieven voor de belastingen maximaal trendmatig verhoogd worden, tenzij de meerwaarde voor de burgers de belastingverhoging kan motiveren. Opbrengsten lokale heffingen 2020 In de hierna volgende tabel zijn de belastingopbrengsten 2020 weergegeven met enkele vergelijkende cijfers.

Leges & Rechten BegraafplaatsrechtenAonderhoud Leges planwijzigingen Liggelden incl. woonschepen Marktgelden Parkeeropbrengsten Reinigingsrechten Riool (aansluit)rechten Secretarieleges

Rekening Begroting 2019 2020 746.364 792.542 3.350 5.853 249.361 234.737 35.504 36.000 2.214.878 1.916.982 3.708.051 3.829.774 3.490.106 3.414.261 640.602 743.299

Rekening 2020 806.832 40.663 280.344 16.153 1.357.729 3.905.350 3.522.694 510.741

Leges à Rechten - Totaal Belastingen (A) Forensenbelasting (A) Hondenbelasting (A) Onroerende zaakbelasting (A) Precariorechten (A) Reclamebelasting (A) Toeristenbelasting Belastingen - Totaal Geheel - Totaal

11.088.215 93.910 192.390 10.129.894 1.690.745 120.510 128.515 12.355.964 23.444.179

10.440.508 532.940 82.987 69.332 190.466 -2.181 10.090.335 599.085 1.769.109 -47.696 57.558 84.579 226.081 94.075 12.416.536 797.194 22.857.044 1.330.135

Hoofdgroep

Categorie

10.973.448 152.319 188.285 10.689.420 1.721.413 142.137 320.156 13.213.730 24.187.178

Saldo 2020 -14.290 -34.810 -45.607 19.847 559.253 -75.576 -108.433 232.558

Kwijtschelding De gemeente Harderwijk verleent kwijtschelding voor de afvalstoffenheffing en rioolheffing. De norm voor het verlenen van kwijtschelding is gesteld op 10007o van het bijstandsniveau. Dit betekent dat 10007o van het inkomen op bijstandsniveau wordt vrijgelaten bij de beoordeling of iemand in aanmerking komt voor kwijtschelding. De normbedragen voor kwijtschelding gemeentelijke belastingen worden door het Rijk per halfjaar aangepast en vastgesteld. De gederfde inkomsten wegens het verlenen van kwijtscheldingen van de afvalstoffenheffing en rioolbelasting zijn verrekend via de desbetreffende tarieven. Over het belastingjaar 2020 is voor C 376.452,- aan kwijtschelding verleend. Op begrotingsbasis was rekening gehouden met een bedrag van C 373.000,-.

Jaarrekening 2020 Gemeente Harderwijk

72

Onroerende zaakbelasting Zoals al gemeld in de Bestuursrapportage blijft de opbrengst OZB achter bij de verwachtingen. Hiervoor zijn twee oorzaken: » Bij de woningen zien wij de landelijke WOZ-waarde de afgelopen jaren sterk stijgen. De werkelijke waardestijging in Harderwijk is echter lager dan het landelijk gemiddelde. Deze afwijking werkt door in de berekening van de OZB tarieven. Het afgelopen jaar gaf dit een negatief resultaat van, afgerond, C 180.000,- aan opbrengsten OZB-woningen. » Bij de bedrijven wordt dit mede veroorzaakt door de aanhoudende leegstand. Ten opzichte van de begroting leidt dit tot een nadelig resultaat van C 419.000,-. Afvalstoffenheffing De tarieven voor de afvalstoffenheffing en de reinigingsheffing zijn op begrotingsbasis 10007o kostendekkend. Op rekeningbasis is er, ondanks een onttrekking van C 283.498,- uit de voorziening ‘Egalisatie afval', sprake van een kostendekking van, afgerond, 8907o. De lagere kostendekkendheid is de resultante van met name: » Hogere lasten uit de nieuwe aanbesteding voor het ophalen van huishoudelijk afval. De aanbesteding is in het laatste halfjaar van 2019 afgerond. Door deze nieuwe aanbesteding zijn de kosten structureel hoger. Met deze stijging van kosten kon geen rekening meer gehouden worden met de tariefstelling voor het belastingjaar 2020.

» Hogere baten voor met name het scheiden van plastic afval en het milieupark. PAfvalstoffenheffing Kosten taakveld Inkomsten taakveld excl. Heffingen Netto kosten taakvelden

4.571.405 1.343.225 3.228.180

Toe te rekenen kosten BTW Overhead Inkomensregelingen (kwijtschelding) Totaal toe te rekenen kosten

935.264 46.238 195.640 1.177.142

Totale kosten

4.405.322

Opbrengst

3.905.350

Dekkingspercentage, afgerond

8907o

Rioolheffing De tarieven voor de rioolheffing zijn 10007o kostendekkend op begrotingsbasis. Jaarlijks wordt uitgegaan van een 10007o dekking van de lasten. In 2020 is er op rekeningbasis per saldo een positief resultaat van, afgerond, C 76.000,-. Dit is de resultante van met name een hogere baat rioolrecht en hogere lasten voor onderhouds- en beheerskosten. P Rioolheffing Kosten taakvelden incl. omslagrente Inkomsten taakvelden excl. Heffingen Netto kosten taakvelden

2.221.113 74.302 2.146.811

Toe te rekenen kosten BTW Overhead Verkeer en vervoer Inkomensregelingen (kwijtschelding) Totaal toe te rekenen kosten

281.182 405.772 508.118 180.812 1.375.884

Totale kosten

3.522.695

Opbrengst

3.522.694

Dekkingspercentage, afgerond

1

10007o

Forensen- en toeristenbelasting De opbrengst voor deze twee belastingen was voor 2020 geraamd op C 472.500-. De werkelijke baat bedraagt C 309.000,-. Het nadelig resultaat ad C 163.500,- kan als volgt worden verklaard: » Toeristenbelasting (C 94.000,- nadelig). Door corona is de toeristische sector hard getroffen. Dit heeft zijn weerslag op de opbrengsten toeristenbelasting. » De forensenbelasting laat een nadelig saldo zien van C 69.500,-. De besluitvorming omtrent vitale vakantieparken heeft er toe geleid dat steeds meer mensen zich laten inschrijven op de vakantieparken waardoor geen forensenbelasting meer kan worden geheven.

Jaarrekeninğ 2020 Gemeente Harderwijk

73

Hondenbelasting De opbrengsten voor deze belasting was voor 2020 geraamd op C 188.000,-. Met een werkelijke baat van C 190.000,- is er sprake van een voordelig resultaat van C 2.000,-. Dit voordeel is mede te danken aan de controle op de hondenbelasting die in 2019 heeft plaats gevonden. Reclamebelasting De opbrengst voor deze belasting was voor 2020 geraamd op C 142.000,-. Met een werkelijke baat van C 57.500,- is er sprake van een nadelig resultaat van C 84.500,- Dit is met name toe te schrijven aan de kwijtschelding die verleend is aan de bedrijven in verband met corona. Precariorechten De opbrengst voor de ondergrondse kabels en leidingen is C 1.708.500,- en daarmee bijna C 150.000 hoger dan het geraamde bedrag. Dit wordt veroorzaakt door areaaluitbreiding in verband met uitbreiding woonwijken. De opbrengst voor het innemen van een standplaats of het plaatsen van aankondigingsborden is echter C 100.000,- lager dan geraamd. De reden hiervan is dat door de coronacrises er minder standplaatsenvergunningen zijn afgegeven. Per saldo is er een voordeel op het onderdeel precariorechten van afgerond C 50.000,-. Parkeeropbrengsten De parkeeropbrengsten zijn ruim C 500.000,- lager dan geraamd. De belangrijkste oorzaak hiervan is de het effect van de coronocrisis.

Sluiting van de horeca, niet essentiële winkels en toeristische attracties hebben geleid tot een substantieel lager aantal parkerende bezoekers Begraafplaatsrechten Uit de realisatiecijfers voor 2020 kan worden opgemaakt dat het dekkingspercentage voor de begraafplaatsrechten uitkomt op, afgerond 800Zo. Dit is de resultante van voor- en nadelige resultaten op meerdere budgetten die onder de tariefberekening begraafplaatsen vallen. Begraafplaatsrechten Kosten taakvelden incl. omslagrente Inkomsten taakvelden excl. Heffingen Netto kosten taakvelden

919.316 827 919.488

1

Toe te rekenen kosten: BTW Overhead Totaal toe te rekenen kosten

103.942 117.050 220.992

Totale kosten

1.139.480

Opbrengst

806.832 104.103 910.108

Mutatie reserve afkoopsommen onderhoud Totaal baten Dekkingspercentage, afgerond

8007o

Marktgelden De tarieven voor de marktgelden zijn in principe 10007o kostendekkend op begrotingsbasis. In 2020 is op rekeningbasis het dekkingspercentage uitgekomen op 2707o. De grootste oorzaak hiervan zijn de kosten van de energiebelasting op de elektriciteitsnota. Deze energielasten nemen toe. Daarnaast is, conform besluitvorming, kwijtschelding verleend aan de marktkooplieden in verband met corona. P Marktgelden Kosten taakvelden incl. omslagrente Inkomsten taakvelden excl. Heffingen Netto kosten taakvelden

52.234 1.911 50.333

Toe te rekenen kosten BTW Overhead Totaal toe te rekenen kosten

5.830 3.902 9.732

Totale kosten

60.055

Opbrengst

16.153

Dekkingspercentage, afgerond

Jaarrekeninğ 2020 Gemeente Harderwijk

2707o

74

Havengelden In 2020 is het nieuwe havenbeheerplan vastgesteld. De daaruit voortvloeiende aanpassing van budgetten is overeenkomstig verwerkt in de begroting. Op begrotingsbasis was hierdoor sprake van een kostendekkendheid van, afgrond, 5407o. Op rekeningbasis is de kostendekkendheid uitgekomen op 5807o. Met name door de gunstige zomerperiode zijn meer overnachtingen in de haven geregistreerd waardoor de baat hoger is uitgevallen dan oorspronkelijk was begroot. In 2021 vind er een onderzoek plaats en komt er een tarievenvoorstel om de havengelden mogelijk weer 10007o kostendekkend te maken. P Havengelden Kosten taakvelden incl. omslagrente Inkomen taakvelden excl. Heffingen Netto kosten taakvelden

442.141 33.903 408.238

Toe te rekenen kosten BTW Overhead Totaal toe te rekenen kosten

54.625 54.625

Totale kosten Opbrengst

462.863 267.932

Dekkingspercentage, afgerond

5807o

Bouwleges Hieronder worden de leges verantwoord, die worden ontvangen vanwege verleende bouw- en aanlegvergunningen. De inkomsten fluctueren. Ze zijn afhankelijk van het aantal vergunningaanvragen en de bouwkosten van de aanvragen. Door de aantrekking van de economie zien we de bouwactiviteiten toenemen. Hierdoor is sprake van een hogere baat.

Jaarrekeninğ 2020 Gemeente Harderwijk

75

3.2

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing

1. Algemeen De paragraaf weerstandsvermogen en risicomanagement geeft aan hoe solide de financiële huishouding van de gemeente is en hierin wordt verantwoording afgelegd over het weerstandsvermogen, de weerstandscapaciteit en risicobeheersing. Een financieel weerstandsvermogen is van belang wanneer zich financiële tegenvallers voordoen. Het beleid wordt vastgelegd in de Nota weerstandsvermogen en risicomanagement. Wat is weerstandsvermogen? In het ‘Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten' is aangegeven dat het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen: » de weerstandscapaciteit, zijnde middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken. Zie Nota weerstandsvermogen en risicomanagement voor een overzicht van mogelijkheden. » alle risico's waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. Wat is weerstandscapaciteit? Bij het begrip weerstandscapaciteit wordt er onderscheid gemaakt tussen incidentele en structurele weerstandscapaciteit. De incidentele weerstandcapaciteit is de mate waarin eenmalige tegenvallers en/of calamiteiten kunnen worden opgevangen met vrij besteedbare middelen die eenmalig kunnen worden ingezet, zonder dat het invloed heeft op het gemeentelijk voorzieningenniveau.

Dit mag bestaand uit de algemene reserve, overige vrij aanwendbare reserves en stille reserves. De structurele weerstandscapaciteit is de mate waarin de gemeente zelf in staat is om niet begrote kosten te dekken door elders structurele ruimte vrij te maken, zonder dat het ten koste gaat van de uitvoering van de raadsthema's ^ het beleid). Dit bestaat mag bestaan uit een raming voor onvoorziene uitgaven en onbenutte belastingcapaciteit. Zie de Nota weerstandsvermogen en risicomanagement voor een uitgebreide toelichting. Wat is risicobeheersing? Centraal in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing staat het risicoprofiel van de gemeente. Risicobeheersing is het geheel aan maatregelen die bewust door het college worden genomen om risico's te signaleren, over te dragen, te vermijden, te verminderen of te accepteren. Het doel van risicobeheer is de kans vergroten beoogde resultaten te behalen. Risicobewustzijn binnen de gemeente is per definitie belangrijk, omdat dit informatie verschaft aan de bestuurlijke en ambtelijke organisatie betreffende aanwezige risico's en mogelijke gevolgen voor de financiële positie van de gemeente. Om inzicht te krijgen in de risico's worden deze jaarlijks organisatie-breed geïnventariseerd en gekwantificeerd naar omvang en de kans dat de risicogebeurtenis zich voordoet.

Vervolgens worden beheersmaatregelen geformuleerd om de risico's te reduceren. Ervan uitgaande dat deze beheersmaatregelen ook effectief zijn, wordt een inschatting gemaakt van de overblijvende risico's. Deze overblijvende risico's vormen gecumuleerd de onderbouwing van de benodigde weerstandscapaciteit. 2. Beleidskader gemeente Harderwijk Het beleidskader is vastgelegd in een geactualiseerde Nota weerstandsvermogen en risicomanagement 2019-2021, vastgesteld bij raadsbesluit van 7 november 2019. Als belangrijk onderdeel voor de bepaling van het weerstandsvermogen wordt tegelijkertijd de Nota reserves en voorzieningen geactualiseerd en op basis van een herijking van de beleidskaders vastgesteld. De normering voor het weerstandsvermogen is opnieuw vastgezet op een ratio van 1,0 voor de periode 2019-2021. Op basis van het gemeenschappelijk financieel toezichtskader gemeenten 2019 wordt een ratio tussen 1,0 tot 1,4 als voldoende gekwalificeerd. De provincie Gelderland heeft in de brief over het financieel toezicht voor 2019 aangegeven dat de minimale norm 1,0 is. Het beleidskader van de gemeente Harderwijk voldoet hieraan. De gemeente Harderwijk heeft tevens in het beleidskader vastgesteld waaruit specifiek de gemeente Harderwijk de incidentele en structurele weerstandscapaciteit opbouwt.

Dit zijn: Incidentele weerstandscapaciteit: algemene reserve Structurele weerstandscapaciteit: raming voor onvoorziene uitgaven Risicobeheersing in de gemeente Harderwijk De praktische uitwerking van risicobeheersing is vormgegeven in de notitie “Risicobeheer - we gaan op berenjacht!". Voor de jaarrekening 2020 is in het eerste kwartaal van 2021 wederom de jaarlijkse risico-inventarisatie geactualiseerd. Dit jaar is extra ingezet om de risico's bij grotere projecten inzichtelijk te krijgen en is de dekking van de reserve sociaal domein t.o.v. de risico's onder de loep genomen.

Jaarrekening 2020 Gemeente Harderwijk

76

3. Weerstandsvermogen Gemeente Harderwijk Huidige weerstandscapaciteit Op basis van bovenstaande uitgangspunten is in onderstaande tabellen een samenvatting weergegeven van de beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2020. De prognosestand wordt hieronder gebruikt afgezet tegen de risicoinventarisatie 2020. Hierin is het rekeningresultaat 2020 verwerkt en zijn tevens de claims op de algemene reserve meegenomen. (bedragen x C 1.000)

Beschikbare weerstandscapaciteit Incidenteel Algemene reserve Subtotaal incidenteel Structureel Onvoorzien Subtotaal structureel Beschikbare weerstandscapaciteit

Berekening weerstandsvermogen

Stand 31-12-2020

Rekeningresultaat 2020

Prognose stand na verwerking resultaat/claims

Claims op reserve

26.329 26.329

10.696

- 9.315

27.710

161 161 26.490

n.v.t. 10.696

n.v.t.

161 161 27.871

Prognose stand na verwerking resultaat/claims

Geïdentificeerde risico’s n.a.v. actualisatie eind 2020

27.710 27.710

26.060 26.060

1.650 1.650

1,07 1,07

161 161 27.871

n.v.t. 26.060

161 161 1.811

161 1,07

Incidenteel Algemene reserve Subtotaal incidenteel Structureel Onvoorzien Subtotaal structureel Totaal incidenteel en structureel

-

- 9.315

Overschot Z tekort

Ratio weerstands­ vermogen

De claims op de reserves en het rekeningresultaat 2020 bestaan uit: (Bedragen *C 1.000,-)

Claims op reserves en het rekeningresultaat Resultaat 2020 voor bestemming Budgetten onderhanden werk 2020 Resultaatsbestemmingsvoorstellen: Vorming reserve duurzaamheid Toevoeging aan reserve geluidwerende maatregelen A-28 Toevoeging aan reserve implementatie omgevingswet Dekking vanuit reserve sociaal domein Reserveren organisatie ontwikkeling Meerinzicht Reserveren voor VANG strategie per 1 januari 2022 Totaal Jaarrekening 2020 Claims: Onderhanden werk 2020, neutraal door dekking algemene reserve (zie hoofdstuk 4.6 Begroting 2019; dekking amendementen incidenteel jaarschijf 2021 Kadernota 2020/begroting 2020; inzet algemene reserve jaarschijf 2021 Begroting 2021; inzet algemene reserve jaarschijf 2021 en 2022 Begroting 2021; demping tarief afvalstoffenheffing Begroting 2021 amendement 13-1 Voedselbank Begroting 2021 amendement 13-5 Instandhouding en/of uitbreiding aantal bomen Begroting 2021 amendement 13-6 Onderzoek opkomsttijden brandweer Begroting 2021 amendement 13-7 Woonlasten en dekking (jaarschijf 2021 en 2022) Corona steunmaatregelen 2e lockdown (raad 9-3-2021) Totale claims Ontwikkeling beschikbare weerstandscapaciteit

jaarrekening 2020 Gemeente Harderwijk

Bedrag W 10.696 (-) 3.713 (-) 706 (-) 147 (-) 29 Í+) 2.167 (-) 774 (-) 280 (+J 7.214 (-) 1.807 (-) 70 (-) 800 (-) 1.975 (-) 235 (-) 65 (-) 31 (-) 25 (-) 200 (-)625 (-) 5.833 (w) 1.381

77

Benodigde weerstandscapaciteit - risico-inventarisatie peildatum 31 december 2020 Het totaalbedrag van de belangrijkste risico's op balansdatum ultimo 2020 bedraagt C 26,1 miljoen en is als volgt opgebouwd:____________________________________________________________________________ Belangrijkste risico’s Waterfront Lorentz III Rentestijgingen grexen Risico's sociaal domein Gronden in eigendom van de gemeente Verbonden partijen Overig Domein Samenleving Overig Domein Ruimte Overig Domein B&O Overig Domein Stadsbedrijf Totaal

Rekening 2020 Rekening 2019 C 13.150.000 I C 11.200.000 C 5.700.000 C 1.900.000 C 4.220.000 C 4.900.000 1 C 1.740.000 1 C 331.700 C 331.700 C 315.903 C 240.690 C 936.250 C 746.389 C 843.111 C 322.084 C 234.097 C 309.310 C 539.000 C 462.500 C 22.985.973 | C 26.060.061

De totale benodigde weerstandscapaciteit, op basis van de risico-inventarisatie eind 2020, is C 26,1 miljoen. Dit is een stijging van ca. C 3,1 miljoen ten opzichte van de berekende, benodigde weerstandscapaciteit bij de Jaarrekening 2019. Toelichting risico’s m.b.t. Grondexploitaties De stijging wordt voornamelijk veroorzaakt doordat de risico's binnen de grondexploitatie Lorentz III zijn toegenomen met 1,5 miljoen terwijl het verwachte restant positieve resultaat is afgenomen met 2,3 miljoen. De risico's worden gedeeltelijk gedekt door het positieve resultaat. Door dat het positieve resultaat is afgenomen, lijkt het risico binnen Lorentz III nu enorm te stijgen (1^2^3,8 mln) terwijl dit werkelijk 1,5 mln is. Binnen Waterfront is er een daling van de risico's waarneembaar door de afname van de risico's omtrent de gronduitgifte. De risico's van de grondexploitatie Drielanden kunnen volledig binnen de grondexploitatie opgevangen worden en leggen geen beslag op het weerstandsvermogen. Een uitgebreide toelichting van de risico's van de grondexploitaties zijn opgenomen in de betreffende grondexploitaties. Toelichting overige risico’s Verder zijn de risico's in domein Samenleving toegenomen door 1. nieuwbouw van het zwembad De Sypel waar project specifieke risico's aanwezig zijn, 2.

er een risico is in de btw teruggave van uitgaven op sportaccommodaties (SPUK) is, die dit jaar hoger is door de bouw van het zwembad en 3. Een vraagstuk rondom de het vastgoed van de Kiekmure verhoogd risico met zich mee brengt. In domein Ruimte heeft de stijging te maken met de afname van de risico's omtrent de bouwclaim waardoor deze niet langer apart wordt weergegeven maar ondergebracht is in het totaal van domein Ruimte en de toevoeging van de projectspecifieke risico's rondom project de Roef. Toelichting risico’s sociaal domein De risico's binnen het sociaal domein konden voorheen opgevangen worden binnen de reserve sociaal domein. Gezien de ontwikkeling van de reserve en de grootte van de claims op die reserve tot reeds 2022, wordt een gedeelte van de risico's betrokken bij het algemene weerstandsvermogen. Indien het vrij te besteden deel van de reserve sociaal domein stijgt, zal het risico binnen het weerstandsvermogen dalen. Het bodembedrag van de reserve sociaal domein plus specifieke risico's vormen de basis voor het berekenen van de risico's waarbij het vrije deel van de reserve ingezet wordt ter dekking van deze risico's.

De specifieke risico's bestaan uit de structurele rijksvergoeding van C978.000 (de provincie heeft aangegeven dat er één jaarschijf opgenomen moet worden in het weerstandsvermogen), het niet realiseren van de ombuigingsopgave binnen het sociaal domein en de uitkomsten van de Q3 rapportage Meerinzicht die mogelijk effect hebben voor de toekomst. Wel moet bij dit laatste opgemerkt worden dat hier mogelijk een corona effect in kan zitten. Daartegenover staat een kans. Het rijk heeft bekend gemaakt extra middelen vrij te maken voor het account jeugd waarvan ca. 4007o bedoeld is om de gemeenten meer financiële lucht te geven. Overige ontwikkelingen Bij het bepalen van de benodigde weerstandscapaciteit is nog geen rekening gehouden met de laatste ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheid (zoals project windmolens en het zonnepark op het overloopterrein), de mogelijke ontwikkelingen omtrent het stationsgebied en, niet onbelangrijk, de financiële gevolgen van de Corona crisis. Deze zijn op dit moment niet te kwantificeren. In onderstaande tabel een meerjarig overzicht van het verloop van de risico-inventarisatie. (Bedragen * 1.000)

Risico inventarisatie (verloop) Algemene dienst Grondexploitaties Totaal

Jaarrekening 2017 3.390 38.970 42.360

Jaarrekening 2018 3.065 22.150 25.215

Jaarrekening 2019 2.413 20.573 22.986

Jaarrekening 2020 4.940 21.120 26.060

Ratio Weerstandsvermogen Geconcludeerd wordt dat per 31 december 2020 er sprake is van een overschot in beschikbare weerstandscapaciteit van ongeveer C 1,7 miljoen. De ratio weerstandsvermogen ultimo 2020 is afgerond 1,07. Dit is in lijn met het beleid.

Jaarrekeninğ 2020 Gemeente Harderwijk

78

4. Financiële kengetallen Op basis van het BBV wordt vanaf het begrotingsjaar 2017 een tabel met financiële kengetallen gepresenteerd in de begroting en de jaarstukken. Deze cijfers geven de gemeenteraad een globaal inzicht in de verwachte financiële ontwikkelingen in de gemeente. De samenstelling en de wijze waarop de kengetallen worden berekend is vastgelegd in een ministeriële regeling. In de onderstaande tabel volgt een overzicht van de voorgeschreven kengetallen, gebaseerd op de situatie ultimo verslagjaar 2020. Het Gelderse gemiddelde vanuit de gemeentelijke jaarrekeningen 2019 is ter vergelijking toegevoegd. In het kader van interbestuurlijk toezicht (IBT) is er toenemende aandacht van de provincie voor de voorgeschreven kengetallen, in de totaalbeoordeling van de financiële positie. Financiële kengetallen 1-a. Netto schuldquote 1-b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen 2. Solvabiliteitsratio 3. Grondexploitatie 4. Structurele exploitatieruimte 5. Belastingcapaciteit

Begroting 2020

Rekening 2020

Rekening 2019

690 690Zo 330Zo 390Zo 2,060Zo 86,040Zo

54,70Zo 53,20Zo 27,50Zo 47,10Zo 0,00/0 88,50/0

49,90 48,1O 330 410 0,90 880

Gelderse gemiddelde 2019 62,80 52,20 34,30 11,20 0,890 100,60

De berekende kengetallen zijn in te delen in 3 categorieën: » categorie A: minst risicovol » categorie B: gemiddeld risicovol » categorie C: meest risicovol Om een beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie te kunnen geven, is onderstaande tabel weergegeven. Uiteindelijk is het van belang het geheel aan kengetallen in relatie met elkaar te analyseren, en niet één afzonderlijk kengetal te isoleren. De categorieën waarin de gemeente Harderwijk zich bevindt, zijn vetgedrukt in onderstaande tabel. Financiële kengetallen 1-a. Netto schuldquote 1-b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen 2. Solvabiliteitsratio 3. Grondexploitatie 4. Structurele exploitatieruimte 5. Belastingcapaciteit*

Categorie A

Categorie B

Categorie C

^0“/» ^0“/» :50/ c20/ :0/ ^50/»

90-1300 90-1300 20-50/ 20-350 0/ 95-1050

:130/ :130/ c20/ ^50/» C0/ :105/

Toelichting kengetallen Netto schuldquote De netto schuldquote biedt inzicht in het niveau van de schulden ten opzichte van de eigen middelen. Hoe lager het percentage is, hoe gunstiger de financiële positie. De schuldquote geeft een indicatie in welke mate de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie drukken. Een hogere schuldquote betekent een hogere schuldenlast. De gemeente Harderwijk laat een stijging zien in netto schuldquote van 49,90 in 2019 naar 54,70/ in 2020. De hogere schuldquote is voornamelijk een gevolg van de netto toename van de vaste schulden. Harderwijk blijft met de netto schuldquote onder het Gelderse gemiddelde van 62,80/ in 2019 en valt in de minst risicovolle categorie A. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Deze wordt berekend overeenkomstig de netto schuldquote, vermeerderd met leningen aan openbare lichamen, woningbouwcorporaties, deelnemingen en overige verbonden partijen. Dit kengetal houdt ook rekening met de risico's die gelopen worden bij voornoemde partijen. Hoe lager het percentage is, hoe gunstiger ook hier de financiële positie. De gemeente Harderwijk laat na correctie een stijging zien in netto gecorrigeerde schuldquote van 48,10/ in 2019 naar 53,20/ in 2020.

De oplopende gecorrigeerde schuldquote is met name een gevolg van de netto toename van de vaste schulden en van het toegenomen aantal uitzettingen van middelen. De netto gecorrigeerde schuldquote van Harderwijk is ongeveer gelijk aan het Gelderse gemiddelde van 52,20/ in 2019 en valt ook hier in de minst risicovolle categorie A. Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is op langere termijn aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. De solvabiliteitsratio drukt het eigen vermogen uit als percentage van het totale vermogen. Met een daling van de solvabiliteitsratio van 330 in 2019 naar 27,50/ in 2020 is de weerbaarheid om ook in de toekomst aan de financiële verplichtingen te voldoen afgenomen. Het eigen vermogen is ongeveer gelijk gebleven en daarmee is

Jaarrekening 2020 Gemeente Harderwijk

de daling vooral te verklaren door een toename van het balanstotaal (door toename schulden). Harderwijk valt nog in het gemiddelde risicoprofiel van categorie B. Het Gelderse gemiddelde van 2019 bedraagt 34,40Zo. Grondexploitatie Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de boekwaarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten. Voor de berekening worden de niet in exploitatie genoemde gronden en de bouwgrond in exploitatie bij elkaar opgeteld en gedeeld door de totale baten uit de begroting of rekening en uitgedrukt in een percentage. In de vorige economische crisis is gebleken dat grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. De boekwaarde van de voorraden grond is van belang, omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop. Met een kengetal grondexploitatie 2020 van 47,10Zo valt de gemeente Harderwijk in het meest risicovolle profiel categorie C. Het Gelders gemiddelde van 2019 bedraagt 11,20Zo. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en structurele lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder bijvoorbeeld de rente en aflossing van leningen) te dekken.

De relevantie van dit kengetal voor de beoordeling van de financiële positie schuilt erin, dat het van belang is om te weten welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. De structurele exploitatieruimte van gemeente Harderwijk 2020 is afgerond 0,00Zo tegen 0,90Zo in 2019. Er is dus sprake van een kleine afname van de structurele exploitatieruimte. Met dit kengetal valt Harderwijk precies in de het gemiddelde risicoprofiel categorie B. Het Gelders gemiddelde van 2019 bedraagt 0,890Zo. Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft de potentiële ruimte aan, die een gemeente heeft om zijn structurele baten te verhogen om daarmee bijvoorbeeld stijgende structurele lasten op te vangen. Wanneer de woonlasten al relatief hoog zijn, dan is er minder ruimte om te kunnen bijsturen. Voor de gemeenten wordt de belastingcapaciteit gerelateerd aan landelijk gemiddelde tarieven. De belastingcapaciteit wordt als volgt berekend: de totale woonlasten meerpersoonshuishouden ten opzichte van het landelijk gemiddelde uitgedrukt in een percentage. Onder de woonlasten worden verstaan de OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing voor een woning met gemiddelde waarde in de gemeente.

Het kengetal belastingcapaciteit is 88,50Zo voor 2020 tegen 880Zo in 2019 en daarmee vrijwel gelijk gebleven. Dit betekent dat de lokale lastendruk lager is dan de landelijk gemiddelde lastendruk en er dus ruimte aanwezig is om bij te kunnen sturen. Het kengetal valt in de minst risicovolle categorie A. Het Gelders gemiddelde van 2019 bedraagt 100,60Zo. Financiële positie De algehele financiële positie van de gemeente Harderwijk kan op basis van de geformuleerde kengetallen Jaarrekening 2020 per saldo worden gezien als voldoende. Wel worden bij deze beoordeling enkele kanttekeningen gezet door de ontwikkeling van de kengetallen ten opzichte van de Jaarrekening 2019. Er is sprake van een toename in schulden wat in dit geval met name van invloed is op de solvabiliteit. Er is sprake van wederom een afname van de solvabiliteit. Ook neemt de netto schuldquote enigszins toe, echter is de netto schuldquote op zichzelf niet zeer risicovol. De grondexploitatie kent een waardering in de meest risicovolle categorie C en vergt blijvende aandacht in de totale weging van de financiële positie. Het kengetal aanwezige belastingcapaciteit geeft nog ruimte om positieve sturing te geven aan de financiële positi

Jaarrekeninğ 2020 Gemeente Harderwijk

80

3.3

Paraģraaf Onderhoud kapitaaìğoederen

Algemeen Het onderhoud en beheer van de kapitaalgoederen legt beslag op een aanzienlijk deel van de gemeentelijke middelen. Kapitaalgoederen zijn verdeeld in verschillende categorieën, zoals wegen, openbare verlichting, groen inclusief de speelvoorzieningen, water, riolering en gebouwen. Deze zijn van groot belang voor het zo optimaal mogelijk functioneren van de gemeente op o.a. het gebied van veiligheid, vervoer en recreatie. De kwaliteit van de kapitaalgoederen en het onderhoud daaraan zijn feitelijk het visitekaartje van de gemeente. Met ondersteuning van de nodige beleids- en beheerplannen worden de kapitaalgoederen zo goed mogelijk planmatig beheerd en onderhouden. Deze paragraaf geeft inzicht in de gehanteerde beleidskaders en de kosten die in het verslagjaar 2020 gemoeid zijn geweest met het onderhoud aan de kapitaalgoederen. Openbare ruimte Beleidskader Bij raadsbesluit van 2 juli 2020 is onder de titel ‘Samen kleuren we de stad een nieuw Integraal Beheerplan Openbare Ruimte voor de periode 2020-2024 vastgesteld. Het beheerplan vormt de kaders voor het beheren en onderhouden van de totale openbare ruimte en is derhalve in de uitvoering van de diverse werkzaamheden ook de leidraad geweest voor het verslagjaar 2020.

Daaronder de wegen, alle bijbehorende civiele kunstwerken, de installatietechnische verkeersvoorzieningen, het wegmeubilair, de openbare verlichting en nu ook riool, stedelijk water, groen en spelen. Beheerplan Er is sprake van planmatig jaarlijks en meerjarig onderhoud, dat op basis van onder meer de landelijk toegepaste CROW-normen voor de openbare ruimte tot stand komt. In het nieuw vastgestelde IBOR is ook teruggeblikt en bezien of gerealiseerd is wat van te voren zo bedacht was. Deze ervaringen zijn meegenomen en de ambities voor de komende jaren zijn vastgelegd. Uitvoering en financiële consequenties Een beschrijving van uitgevoerde werkzaamheden voor (groot) onderhoud aan de wegen, openbare verlichting, enz., uitgevoerd in 2020, is gegeven in Programma 2. Dit geldt eveneens voor het openbaar groen, inclusief de speelvoorzieningen c.q. speelplaatsen in Programma 5 en riool in Programma 7. Water en riolering Beleidskader Basis voor het vanaf 2016 uit te voeren beleid is het ‘Zuiveringskring Afvalwaterketenplan' (ZAP) en omvat de gemeenten Harderwijk, Ermelo en Putten en het Waterschap Vallei & Veluwe. Het ZAP WHEP is dan ook vastgesteld door de gemeenteraden van Harderwijk (raadsbesluit van 3 september 2015), Ermelo en Putten en het dagelijks bestuur van het waterschap.