Boekwerk begroting 2023.pdf

De capaciteit is nog steeds 800. De verwachting is dat deze de komende tijd ingezet zal blijven worden. De buffer van 300 wordt nog steeds volledig benut. De verwachte afbouw naar 500 zal ook het komende jaar naar verwachting niet plaatsvinden.

Verbonden partijen Meerinzicht Sociaal Domein Inclusief Groep Beleidskaders ● Beleidskader Jeugd. In één keer goed. 2015 – 2018. ● Beleidsnota bestaanszekerheid en schulddienstverlening 2021-2024 ● Beleidsregels wet Inburgering (2021) ● Bestuursovereenkomst inzake de vestiging van een opvangcentrum voor asielzoekers (2021-2026). ● Deelverordening Eenmalige activiteitensubsidies welzijn, cultuur, sport en zorg. ● Inkoopstrategie jeugdhulp 2022 Noord Veluwe ● Integraal lokaal Uitvoeringsplan Jeugd Harderwijk 2019-2023. ● Integrale verordening sociaal domein gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde 2021 ● Niemand op de reservebank. Meedoen, leren en werken. Uitwerking werkgeversdienstverlening EHZ 20152017. ● Nota Dierenwelzijn ● Nota “Snel en volwaardig meedoen; kader 2022-2026 nieuwe wet Inburgering, EHZ ● Nota sturing en bekostiging Jeugdhulp 2018 e.v. ● Nota Inburgering. Van nieuwkomer tot Harderwijker 2018-2022. ● Op volle kracht vooruit. Overbruggingsprogramma informele zorg en uitvoeringsagenda Eenzaamheid 20212023. ● Rapport Wijkaanpak 2012-2015, + Notitie voortzetting Harderwijkaanpak", 2016. ● Regenboogagenda 2021-2023 plan van aanpak ● Regioplan Laaggeletterdheid 2020-2024. ● Regiovisie Samen tegen huiselijk geweld 2020-2023 ● Regiovisie Jeugdhulp Noord Veluwe 2021Transformatieplan samenwerking NoordVeluwe 2018-2021 (Jeugdhulp). ● Samen voor elkaar.

Wmo beleidsnota 2012-2015, addendum 2016. ● Samen thuis op de Noord-Veluwe Regio- en beleidsplan - Beschermd wonen en maatschappelijke opvang Noord-Veluwe 2020-2023. ● Subsidieregeling Beschermd Wonen gemeente Harderwijk 2020 ● Uitgangspuntennotitie Transitie AWBZ - WMO 2013. ● Uitvoeringsprogramma 2022-2024 EHZ kader Snel en volwaardig meedoen wet Inburgering ● Uitvoeringsprogramma aanpak laaggeletterdheid Harderwijk 2021-2024. ● Uitvoeringsplan Jeugdhulp gemeenten Noord-Veluwe 2018 e.v. ● Verordening Inrichting Anti-discriminatievoorziening Gemeente Harderwijk 2011. ● Verordening Sociale Adviesraad Harderwijk 2017 ● Visie op bewindvoering: Samenwerking in de schulddienstketen.

- 74 -

B TAAKVELDEN 6.1 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Voorveld, Samenkracht en burgerparticipatie H.J. van Schaik / M. Reckman Mens & Maatschappij I. Leijten - H. Kraaijenhof

Wat willen we bereiken? 1.Het op goede wijze laten uitvoeren van de opvang van jonge kinderen. 2.Een goede laagdrempelige, toegankelijke en preventieve dienstverlening zodat iedere inwoner op passende wijze mee kan doen in onze samenleving vanuit een duurzaam individueel welbevinden. 3.Het faciliteren van ontmoetingen en vergroten van onderlinge cohesie, burgerschap en samen(draag)kracht. 4. Een voorveld ketenaanpak waarin professionals, inwoners en gemeente met elkaar mensgericht samen werken. Wat doen we daarvoor? Onder dit taakveld vallen de BBV taakvelden 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie en 6.2 Wijkteams. Kinderopvang ● Inspecteren en handhaven uitvoering Wet Kinderopvang ● Actueel houden van het Landelijk Register Kinderopvang Jaarlijks moeten alle Kindercentra (Kinderdagverblijven, Buitenschoolse opvang, Gastouderbureaus) en min. 50% van de geregistreerde voorzieningen voor gastouderopvang worden bezocht voor een inspectie. (Norm was minimaal 5%, in Harderwijk hebben we de afgelopen jaren 30% geïnspecteerd) Voor 2023 Gastouderopvang In 2023 gaan we minimaal 50% van alle geregistreerde voorzieningen voor gastouderopvang inspecteren om de kwaliteit van de gastouderopvang beter te borgen. Hiervoor wordt structureel geld toegevoegd aan de algemene uitkering van het gemeentefonds.

Het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid wil deze nieuwe toezichtnorm wettelijk gaan vastleggen. Flexibele inspectieactiviteit In 2023 starten we in Harderwijk met de flexibele inspectieactiviteit voor de jaarlijkse onderzoeken bij Kinderdagverblijven, Buitenschoolse opvang en Gastouderbureaus. We kunnen hierdoor meer maatwerk leveren in het toezicht en meer verschillende onderwerpen toetsen, waardoor de voorspelbaarheid van het toezicht wordt verminderd. Het jaar 2023 is een overgangsjaar. De inzet is om vanaf 2024 de flexibele inspectieactiviteit voor alle gemeenten en GGD’en verplicht te stellen. Cliëntondersteuning Het uitvoeren onafhankelijke cliëntondersteuning. het bieden van onafhankelijke begeleiding van inwoners bij systeemvragen of ondersteuningsvragen (wettelijke taak). Voor 2023 Deze ontwikkeling zal doorgezet worden, hetgeen betekent dat er meerdere aanbieders specialistischere inwonersondersteuning zullen gaan bieden. Bijv. specifiek gericht op mantelzorg. Er gaat ook een project gedraaid worden met de betrokken partijen om de onafhankelijke cliëntondersteuning beter te borgen en positioneren. Financieel zal dit een onderlinge verschuiving betekenen in de besteding. Harderwijk zijn wij samen Al ons voorveld, samenkracht, burgerschap en welzijnsbeleid wordt uitgevoerd vanuit de programma’s Harderwijk zijn wij samen.

● welzijnswerk in de wijk en buurten ● ontmoetingen en participatie voor inwoners mogelijk maken ● platform krachtig kleurrijk Harderwijk ● mantelzorgondersteuning en ouderenadvies ● vrijwilligerswerk en servicepunt ● respijtzorgvoorzieningen faciliteren ● dementievriendelijke stad met een Odensehuis ● informele zorg en advies voor inwoners faciliteren

- 75 -

● welbevinden vergroten en eenzaamheid bespreekbaar maken ● Uitvoering Regenboogbeleid inclusief in de buurt (Community Building) ● werken aan een ketenaanpak waarin mensgericht, maatwerk en welbevinden centraal staat. ● inwoners de ruimte geven om zelf passend regie te voeren, dichtbij huis potentieel te kunnen inzetten. ● onderlinge cohesie in de wijk onder buurtgenoten te vergroten en intensiveren ● integraliteit in de benadering en aanpak van casuïstiek leidend is. Overige ontwikkelingen voor 2023 In 2023 wordt er gewerkt aan nieuw regenboog beleid 2024-2028. Eind 2022 vindt de besluitvorming plaats over de Lokale Inclusie Agenda. Inclusie gaat over gelijke kansen en gelijkwaardigheid, ondanks onze verschillen. Denk aan beperkingen, maar ook verschillen in culturele achtergrond, seksuele geaardheid. Met deze agenda starten we een leertraject om samen met inwoners steeds beter te worden in: • Voorkomen dat er, ondanks alle hulp en activiteiten die er zijn, toch inwoners tussen wal en schip vallen • Aanmoedigen dat inwoners elkaar laten meedoen • Ervoor zorgen dat iederéén kan meedenken als de gemeente nieuw beleid maakt • Als gemeente het goede voorbeeld geven Kadernota Bij de kadernota is eenmalig € 50.000 toegekend om in 2023 een intern inclusiebeleid voor de gemeentelijke organisatie te ontwikkelen. Wat mag het kosten? Baten Lasten Dotaties Onttrekkingen TV61 - Totaal

2023 -570.230 5.888.445 0 0 5.318.215

2024 -570.230 5.580.214 0 0 5.009.984

2025 -570.230 5.605.744 0 0 5.035.514

2026 -570.230 5.552.307 0 0 4.982.077

Wat mag het kosten? Baten Lasten Dotaties Onttrekkingen TV62 - Totaal

2023

2024

2025

2026

6.2 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

0 132.671 221.110 -324.000 29.781

0 130.393 0 0 130.393

0 129.175 0 0 129.175

0 128.686 0 0 128.686

Taakveld Participatie M. Companjen Mens & Maatschappij V. Schouten

Wat willen we bereiken? ● Bestaanszekerheid voor alle inwoners uit Harderwijk. Daarmee bedoelen we dat elke inwoner van Harderwijk, hieronder verstaan we ook inburgeraars, de zekerheid heeft van: o voldoende en voorspelbaar inkomen, het liefst door betaald werk; o een betaalbare woning; o toegang tot zorg en; o de mogelijkheid om met eigen inzet en naar eigen inzicht, een leefsituatie te creëren waarin hij/zij kan meedoen en zich verder kan ontwikkelen.

- 76 -

Wat gaan we daarvoor doen? Onder dit taakveld vallen de BBV taakvelden 6.3 Inkomensregelingen, 6.4 Begeleide participatie en 6.5 Arbeidsparticipatie. Regulier ● Het verstrekken van bijstandsuitkeringen, bijzondere bijstand en regelingen voor inwoners met een laag inkomen; ● Het ondersteunen van mensen naar werk, leerwerkplekken, werkervaringsplekken, stages en scholing; ● Het bieden van een passende werkomgeving aan mensen met een arbeidsbeperking. ● Het verstrekken van tijdelijke loonkostensubsidies aan werkgevers die mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt een passende werkplek bieden. ● Het verstrekken van structurele loonkostensubsidies aan werkgevers die mensen met een arbeidsbeperking een passende of beschutte werkplek bieden. ● De uitvoering van de Wsw is ondergebracht bij de Inclusief Groep. ● Lokale en regionale werkgeversdienstverlening, waarbij we samenwerken met gemeenten en andere organisaties in de arbeidsmarktregio; ● We bieden inburgeringstrajecten aan, waarbij we gebruik een brede intake, de inzet van leertrajecten (B1route, Z-route en onderwijsroute), maatschappelijke begeleiding, financiële ontzorging, een Module Arbeidsmarkt Participatie (MAP) en een Participatie Verklarings Traject (PVT).

● Het uitvoeren van (een deel van) het minimabeleid door het verstrekken van (financiële) voorzieningen aan mensen met een laag inkomen; ● Het verbinden van activiteiten en (beleids)terreinen die invloed hebben op bestaanszekerheid van inwoners (denk aan cultuur, sport, welzijn/zorg, schulddienstverlening). ● Het tegengaan van laaggeletterdheid (18 jaar en ouder); volgens het uitvoeringsprogramma aanpak laaggeletterdheid Harderwijk 2021-2024

Wat mag het kosten? Baten Lasten Dotaties Onttrekkingen TV63 - Totaal

2023 -13.498.000 18.195.117 0 0 4.697.117

2024 -13.498.000 18.158.785 0 0 4.660.785

2025 -13.498.000 18.150.837 0 0 4.652.837

2026 -13.498.000 18.150.837 0 0 4.652.837

Wat mag het kosten? Baten Lasten Dotaties Onttrekkingen TV64 - Totaal

2023

2024

2025

2026

0 4.523.934 0 0 4.523.934

0 4.475.450 0 0 4.475.450

0 4.394.570 0 0 4.394.570

0 4.259.422 0 0 4.259.422

Wat mag het kosten? Baten Lasten Dotaties Onttrekkingen TV65 - Totaal

2023

2024

2025

2026

0 1.485.283 0 0 1.485.283

0 1.482.592 0 0 1.482.592

0 1.482.004 0 0 1.482.004

0 1.482.004 0 0 1.482.004

- 77 -

Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren Banen per 1.000 inwoners van 15-75 jaar (Bron: meerdere bronnen)

800 600

Harderwijk

400 Gemeenten 25.00050.000 inwoners

200 0 2017 2018 2019 2020 2021 2022

Netto arbeidsparticipatie (Bron: CBS)

80,0% 60,0% Harderwijk 40,0% Gemeenten 25.00050.000 inwoners

20,0% 0,0% 2017 2018 2019 2020 2021 2022

Personen met een bijstandsuitkering per 10.000 inwoners (Bron: CBS)

700 650 600 550 500 450 400 350 300 250 200

Harderwijk

Gemeenten 25.00050.000 inwoners 2017 2018 2019 2020 2021 2022

Lopende re-integratievoorzieningen per 10.000 inwoners van 15-64 jaar (Bron: CBS)

400 300

Harderwijk

200 Gemeenten 25.00050.000 inwoners

100 0 2017 2018 2019 2020 2021 2022

- 78 -

Facultatieve beleidsindicatoren Percentage huishoudens en onderverdeling per soort huishouden met een bijstandsuitkering (Bron: harderwijk.incijfers.nl)

80% 60% Alleenstaande 40%

Alleenstaande ouder

20%

Gehuwd/samenwonend

0% 2018

2019

2020

2021

Aantal huishoudens participatiewet per voorziening (Bron: Jaarverslag Meerinzicht)

1.600 1.400 1.200 1.000 800 600 400 200 0

Bijzondere bijstand

Maatschappelijke bijdrageregeling Bijstandsuitkering

2018

2019

2020

2021

Aantal inwoners met WW-uitkering (Bron: WW uitkeringen in laatste maand van het jaar via arbeidsmarktincijfers))

800 700 600

Aantal

500 400 2018

2019

2020

Percentage inwoners met WW-uitkering (Bron: WW uitkeringen in laatste maand van het jaar via arbeidsmarktincijfers)

2,00% 1,50%

1,00%

% van totaal aantal inwoners

0,50% 0,00% 2018

2019

2020

- 79 -

Onderverdeling bestaanszekerheid (Bron: factsheets sociaal domein)

1000 800 600 400 200 0

2018 2019 2020 2021

6.3 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld WMO M. Reckman Mens & Maatschappij H. Kraaijenhof

Wat willen we bereiken? Het bevorderen van zelfredzaamheid en het bieden van hulp en ondersteuning aan inwoners die dat écht nodig hebben en voor wie meedoen is de samenleving niet vanzelfsprekend is. We hebben daarvoor een sterke basisinfrastructuur met algemene- en voorliggende voorzieningen. Maatwerkvoorzieningen worden verstrekt als algemene- en voorliggende voorzieningen niet passend zijn. Wat doen we daarvoor? Onder dit taakveld vallen de voorgeschreven taakvelden 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO), 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ en 6.81 Geëscaleerde zorg 18+ Regulier ● Ondersteuning bij zelfredzaamheid in vorm van diensten (vooral begeleiding) en goederen (rolstoelen e.d.); ● Bevorderen van de sociale samenhang, de mantelzorg en vrijwilligerswerk, laagdrempelige en toegankelijke voorzieningen in het voorveld, diensten en ruimten voor mensen met een beperking, de veiligheid en leefbaarheid in de gemeente, alsmede voorkomen en bestrijden van huiselijk geweld; ● Het bieden van Beschermd Wonen en Maatschappelijke Zorg. ● Dak- en thuislozen opvang/zorg en doorstroombeleid/voorzieningen; Begin 2023 wordt het Woonpak Hierden opgeleverd. En we gaan verder met het realiseren van Maatwerkwoningen. Specifiek ● De doordecentralisatie van Beschermd Wonen is uitgesteld naar 1 januari 2024, in afwachting van verdere wetswijzigingen. We volgen de ontwikkelingen hierin in 2023 op de voet.

Wat mag het kosten? Baten Lasten Dotaties Onttrekkingen TV66 - Totaal

2023

2024

2025

2026

0 1.500.620 0 0 1.500.620

0 1.496.343 0 0 1.496.343

0 1.495.627 0 0 1.495.627

0 1.495.627 0 0 1.495.627

- 80 -

Wat mag het kosten? Baten Lasten Dotaties Onttrekkingen TV671 - Totaal

2023 -276.000 11.490.663 0 0 11.214.663

2024 -276.000 11.469.841 0 0 11.193.841

2025 -276.000 11.465.286 0 0 11.189.286

2026 -276.000 11.465.286 0 0 11.189.286

Wat mag het kosten? Baten Lasten Dotaties Onttrekkingen TV681 - Totaal

2023 -22.422.877 23.449.544 0 0 1.026.667

2024 -22.422.877 23.432.689 0 0 1.009.812

2025 -22.422.877 23.429.002 0 0 1.006.125

2026 -22.422.877 23.429.002 0 0 1.006.125

Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo per 10.000 inwoners (Bron: CBS MSD WMO)

800 700

Harderwijk

600 Gemeenten 25.00050.000 inwoners

500 400 2017 2018 2019 2020 2021 2022 Facultatieve beleidsindicatoren

Aantal cliënten WMO (Bron: Jaarverslag Meerinzicht)

3.400 2.800 2.200

Aantal

1.600 1.000 400 2018

2019

2020

2021

- 81 -

Percentage cliënten WMO (Bron: Jaarverslag Meerinzicht))

8,00% 6,00% 4,00%

% van totaal aantal inwoners

2,00% 0,00% 2018

2500

2019

2020

2021

Unieke cliënten WMO per voorziening (Bron: Jaarverslag Meerinzicht)

2000

Begeleiding

1500 1000

Hulp bij het huishouden

500

Voorzieningen

0 2018

2019

2020

6.4 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

2021

Taakveld Jeugdzorg M. Companjen Mens & Maatschappij T. Renee

Wat willen we bereiken? Onze ambitie is dat alle kinderen gezond en veilig opgroeien, hun talenten ontwikkelen en naar vermogen meedoen. Onze visie is dat dit mogelijk is binnen de beperkter wordende middelen, op een manier die recht doet aan ouder en jongeren. Uitgangspunten hierbij zijn: • kinderen horen thuis • we gaan uit van mogelijkheden • we zetten niet alleen in op eigen kracht, maar ook op eigen verantwoordelijkheid en samenredzaamheid • opvoeden doen we allemaal • we werken samen, niet alleen met ouders, maar ook met elkaar • we werken systeemgericht Wat doen we daarvoor? Onder dit taakveld vallen de voorgeschreven taakvelden 6.72 Maatwerkdienstverlening 18- en 6.82 Geëscaleerde zorg 18Regulier We zijn als gemeente samen met het lokale team van het Centrum voor Jeugd en Gezin, zorgaanbieders en Meerinzicht vanuit verschillende rollen gezamenlijk verantwoordelijk voor een effectieve en efficiënte inrichting van dit taakveld. Daarin hebben we het gezamenlijke belang om de jeugdige en zijn leefwereld leidend te laten zijn. 1. Centrum voor Jeugd en Gezin

- 82 -

Het CJG is een netwerkorganisatie waar inwoners terecht kunnen voor alle vragen over opvoeden en opgroeien. Binnen het CJG werken Jeugd en Gezinswerkers, jeugdverpleegkundigen en jeugdartsen met een brede expertise om de ondersteuning op maat te arrangeren. Er is één aanspreekpunt voor het gezin: één gezin, één plan, één regisseur. Samen met het gezin wordt bepaald wat de ondersteuningsbehoefte is, waarbij de professionals op het juiste moment zwaardere -of juist lichtere- hulp kunnen inzetten. Sinds 2022 is het CJG versterkt met GGZ-expertise. Hiermee worden kinderen/gezinnen eerder ondersteund waarmee duurdere jeugdhulp voorkomen kan worden. Het CJG team zet vrij toegankelijke hulp en ondersteuning in en verzorgd de toeleiding naar niet vrij toegankelijke zorg indien nodig. Daarnaast wordt ingezet op verbinding met onder meer het onderwijs, welzijnspartners, sportverenigingen, huisartsen en de uitvoerders van Wmo, inburgeringswet en de Participatiewet binnen de gemeenten. De gemeente werkt samen met aanbieders en CJG partners aan de transformatie van de niet vrij toegankelijke zorg. 2. Specialistische jeugdhulp In de regio werken we samen om de inkoop van specialistische jeugdhulp te realiseren. Hieronder vallen dagbesteding, dagbehandeling, kort verblijf, jeugd GGZ, klinisch jeugd GGZ, pleegzorg, residentiele jeugdhulp, jeugdzorgplus en crisishulp.

In april 2022 is de nieuwe inkoop van start gegaan. Binnen deze inkoop is een betere sturing op de samenwerking en inzet van de juiste zorg. In de contractafspraken zijn doelen vastgesteld waar zorgaanbieders zich committeren. In de komende tijd wordt samen met de aanbieders gekeken of deze afspraken ook worden nageleefd. Bovenregionaal werkt de regio Noord Veluwe samen voor Veilig Thuis en Jeugdbescherming en - reclassering in de Gelderse Verbeteragenda. Ook de landelijke afbouw JZ+ en driemilieu wordt op bovenregionaal niveau georganiseerd. 3. Landelijk transitiearrangement (LTA) Namens gemeenten heeft de VNG afspraken gemaakt met landelijke jeugdhulpaanbieders met een specialistische functie. 4. Persoons Gebonden Budget (PGB) Jeugd Op het moment dat jeugdigen en ouders in aanmerking komen voor jeugdhulp op basis van een individuele voorziening, kunnen zij kiezen voor zorg in natura of een persoonsgebonden budget. 5. Monitoring en sturing Beiden zijn noodzakelijk om grip te krijgen op de uitgaven jeugdhulp, inzicht te krijgen in de werking van onze lokale teams en de kwaliteit van de geboden (niet vrij toegankelijke) jeugdhulp te garanderen. In de nieuwe inkoop zijn afspraken gemaakt waardoor kan worden gestuurd op verschillende kwaliteitseisen van aanbieders en op outcome criteria en KPI’s die dit najaar worden vastgesteld.

Contractmanagement werkt hierin nauw samen met beleid en de lokale toegangen voor jeugdhulp. 6. Impactanalyse De impactanalyse is in 2022 opgeleverd. Daarin worden de knelpunten per ambitie inzichtelijk gemaakt. In de uitvoeringsagenda, die wij samen met partners en inwoners opstellen, komen de doelen en inspanningen die nodig zijn om de transformatie te versnellen. De kaders voor deze uitvoeringsagenda worden in 2023 vastgesteld door de raad in de Nota Sociaal Domein. De nota vormt de basis voor de nog op te stellen lokale uitvoeringsagenda’s en de toekomstige opdracht voor onder andere onze belangrijkste uitvoeringsorganisaties. Taakstelling Sociaal Domein In het vastgestelde ombuigingsplan is een taakstelling opgenomen voor het Sociaal Domein. De taakstelling is vanaf 2023 structureel € 750.000. Het is een taakstelling voor het hele sociale domein maar is opgenomen onder taakveld Jeugdzorg omdat dit taakveld een groot deel van de taakstelling in zal vullen. De gemeente is aan zet voor een duurzaam en betaalbaar Sociaal Domein. Het gaat binnen het Sociaal Domein om complexe problemen, over verschillende beleidsterreinen heen en met externe organisaties, er zijn keuzes nodig en er moeten prioriteiten gesteld worden.

Om de transformatie te kunnen versnellen en de best mogelijke oplossingen te implementeren doorlopen we een proces om te komen tot een integrale nota binnen het Sociaal Domein met de gemeenteraad, de relevante organisaties, adviesraad Sociaal Domein en inwoners op weg naar de beoogde maatschappelijke effecten. Het uitgangspunt is dat we werken vanuit vier maatschappelijke opgaven, die in relatie staan met de levensfasen - 83 -

van een mens, een integrale benadering, waarbij niet de wetten centraal staan, maar de inwoners, beoogde beleidsdoelen en de te bereiken effecten: 1. Kansrijk opgroeien; 2. Op weg naar samenredzaamheid; 3. Perspectief op (on)betaald werk; en 4. Zelfstandig thuis Tegelijkertijd worden gerichte interventies ingezet om de transformatie en de taakstelling te realiseren. In 2021 is gestart met het inzetten van de volgende interventies: 1 Versterken van de toegang: a) Meer kinderen passende ondersteuning te bieden door versterken van kwalitatieve diagnose binnen het CJG door jeugdGGZ expertise toe te voegen; b) Versterken CJG met ambulante kwantiteit en kwaliteit; c) CJG expertise bij huisartspraktijken inzetten; d) Duidelijke afspraken met betrekking tot toekenning van gespecialiseerde ambulante jeugdhulp (nieuwe inkoopafspraken (gerealiseerd met inkoop 2022); e) Afbakening jeugdhulp f) Medicatie trajecten (JGGZ) via CJG; g) Normalisatie: voorkomen van verwijzingen door preventieve inzet 2. Grensvlak onderwijs/ jeugdhulp: a) Heldere afbakening van verantwoordelijkheden inzet Jeugdhulp op grensvlak van Jeugdwet/Onderwijs/Ouders b) Inzetten en doorontwikkeling van pilot onderwijs/ jeugdarrangement 3. Zicht op zorgpaden: a) Actieve regie op bijzondere casuïstiek

Wat mag het kosten? Baten Lasten Dotaties Onttrekkingen TV672 - Totaal Wat mag het kosten? Baten Lasten Dotaties Onttrekkingen TV682 - Totaal

2023

2024

2025

2026

0 19.300.723 0 0 19.300.723

0 19.210.633 0 0 19.210.633

0 19.176.820 0 0 19.176.820

0 19.175.820 0 0 19.175.820

2023

2024

2025

2026

0 4.733.291 0 0 4.733.291

0 4.714.355 0 0 4.714.355

0 4.710.212 0 0 4.710.212

0 4.710.212 0 0 4.710.212

Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren Jongeren met een delict voor de rechter (Bron: CBS)

2% Harderwijk 1% Gemeenten 25.00050.000 inwoners 0% 2016 2017 2018 2019 2020 2021

- 84 -

Achterstand onder jeugd – Kinderen in uitkeringsgezin (Bron: CBS)

6% 5% 4% 3% 2% 1% 0%

Harderwijk Gemeenten 25.00050.000 inwoners 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Achterstand onder jeugd – Werkloze jongeren (Bron: CBS)

3% 2% Harderwijk

2% 1%

Gemeenten 25.00050.000 inwoners

1% 0% 2016201720182019202020212022

Jongeren met jeugdhulp in % van alle jongeren tot 18 jaar (Bron: CBS)

15,0% 10,0%

Harderwijk

5,0%

Gemeenten 25.00050.000 inwoners

0,0%

2017 2018 2019 2020 2021 2022

Jongeren met jeugdbescherming (Bron: CBS)

1,50% 1,00%

Harderwijk

0,50%

Gemeenten 25.00050.000 inwoners

0,00% 2017 2018 2019 2020 2021 2022

- 85 -

Jongeren met jeugdreclassering (Bron: CBS)

0,50% 0,40% Harderwijk

0,30% 0,20%

Gemeenten 25.00050.000 inwoners

0,10% 0,00% 2017 2018 2019 2020 2021 2022

Facultatieve beleidsindicatoren Unieke cliënten Jeugd per voorziening (Bron Jaarverslag Meerinzicht)

1000 GGZ

800

Ambulant

600

JB/JR

400

Dyslexie

200

Residentieel

0

Pleegzorg 2018

2019

2020

2021

Percentage verwijzingen (Bron: 2018: Jaarverslag Meerinzicht; 2019: Dashboard Jeugd)

60% 50%

CJG

40%

Huisarts

30%

Rechter/RvK/OvJ

20%

Gecertificeerde instelling

10%

Jeugdarts/medisch specialist

0%

Zelfverwijzer/geen verwijzer 2018

2019

2020

2021

* In 2021 is in het dashboard niet met het percentage Rechter/RvK/Ovj zichtbaar.

- 86 -

C TOTAALOVERZICHT PROGRAMMA 6 Rekening 2021 PROG6 Sociaal domein Lasten

Lasten - Totaal Baten

Baten - Totaal Saldo voor bestemming - Totaal Dotaties aan reserves

TV65 - Arbeidsparticipatie TV64 - Begeleide participatie TV63 - Inkomensregelingen TV62 - Wijkteams TV672 - Maatwerkdienstverlening 18TV671 - Maatwerkdienstverlening 18+ TV682 - Ge-escaleerde zorg 18TV66 - Maatwerkvoorziening (WMO) TV681 - Ge-escaleerde zorg 18+ TV61 - Samenkracht en burgerparticipatie TV681 - Ge-escaleerde zorg 18+ TV671 - Maatwerkdienstverlening 18+ TV66 - Maatwerkvoorziening (WMO) TV65 - Arbeidsparticipatie TV63 - Inkomensregelingen TV62 - Wijkteams TV61 - Samenkracht en burgerparticipatie TV672 - Maatwerkdienstverlening 18-

TV62 - Wijkteams TV61 - Samenkracht en burgerparticipatie Dotaties aan reserves - Totaal Onttrekkingen uit reserves TV61 - Samenkracht en burgerparticipatie TV62 - Wijkteams Onttrekkingen uit reserves - Totaal Saldo na bestemming - Totaal PROG6 Sociaal domein - Totaal

1.330 4.951 18.944 118 17.762 10.312 4.555 1.787 17.528 5.558 82.845 -16.355 -157 29 -20 -14.594 -1.828 -502 -85 -33.511 49.334 3.378 2 3.380 0 -8.159 -8.159 -4.779 44.555

Begroting 2022 1.829 4.655 20.346 411 17.478 11.238 3.414 1.446 23.173 6.310 90.301 -22.182 -276 0 0 -13.926 -1.974 -307 -350 -39.015 51.285 3.837 0 3.837 -1.753 -2.215 -3.968 -131 51.155

Begroting 2023 1.485 4.524 18.195 133 19.301 11.491 4.733 1.501 23.450 5.888 90.700 -22.423 -276 0 0 -13.498 0 -570 0 -36.767 53.933 221 0 221 0 -324 -324 -103 53.830

Begroting 2024 1.483 4.475 18.159 130 19.211 11.470 4.714 1.496 23.433 5.580 90.151 -22.423 -276 0 0 -13.498 0 -570 0 -36.767 53.384 0 0 0 0 0 0 0 53.384

Begroting 2025 1.482 4.395 18.151 129 19.177 11.465 4.710 1.496 23.429 5.606 90.039 -22.423 -276 0 0 -13.498 0 -570 0 -36.767 53.272 0 0 0 0 0 0 0 53.272

Begroting 2026 1.482 4.259 18.151 129 19.176 11.465 4.710 1.496 23.429 5.552 89.849 -22.423 -276 0 0 -13.498 0 -570 0 -36.767 53.082 0 0 0 0 0 0 0 53.082

- 87 -

Financiële analyse begroting 2023 ten opzichte van begroting 2022: Ontwikkeling saldo programma

Bedrag

Nadeel (N) Voordeel (V)

Begroting 2022 Begroting 2023 Verschil

51.155.000 53.830.000 2.675.000

Onderwerp

Bedrag

Nieuw beleid Onderhanden werken Incidentele budgetten 2022 Doorberekende salariskosten Verschil in mutatie reserve SD 2023 t.o.v. 2022 Reserve te verhalen bijstand WsW bijdrage Programmagelden sociaal domein, PGB en rijksbijdrage BUIG Diversen Totaal

50.000 1.529.000 2.213.000 511.000 250.000 1.750.000 125.000 3.708.000 273.000 2.675.000

Nadeel (N) Voordeel (V) N V V N N N V N N N

2025

2026

N

Toelichting op de financiële analyse: Totaaloverzicht Nieuw Beleid Als nieuw beleid zijn de volgende posten opgenomen Taakveld 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Totaal

Onderwerp Project Intern inclusie- en diversiteitsbeleid

2023 50.000

2024

50.000

Onderhanden werken Vanuit de jaarrekening 2021 zijn budgetten meegenomen naar 2022. Dit zijn incidentele budgetten voor 2022. In 2023 komen deze budgetten niet meer voor en leidt dit tot een voordeel. Incidentele budgetten 2022 In de begroting 2022 zitten een aantal incidentele budgetten, die niet meer voorkomen in 2023. Het gaat o.a. om een budget voor energietoeslag (€ 1,9 miljoen), via circulaires Gemeentefonds beschikbaar gestelde middelen als gevolg van corona (€ 0,2 miljoen) en lokaal integraal uitvoeringsplan jeugd (€ 0,1 miljoen). Doorberekende salariskosten De hogere lasten binnen de salarisbegroting en de begroting Meerinzicht, voornamelijk als gevolg van de cao ontwikkelingen, en de jaarlijks herziene toerekening van deze salariskosten naar de diverse programma’s leidt tot een nadeel. Reserve sociaal domein De geraamde mutatie op de reserve sociaal domein is voor 2023 € 250.000 lager dan in 2022. De geraamde mutaties zijn op basis van eerdere besluitvorming. Reserve te verhalen bijstand Bij de actualisatie van de nota reserves en voorzieningen is besloten de reserve Te verhalen bijstand op te heffen. De mutatie vindt plaats in 2022, wat leidt tot een nadeel in 2023. Het saldo van de reserve, € 1,75 miljoen, is toegevoegd aan de algemene reserve. In programma 0, waar de algemene reserve onder valt, wordt ditzelfde voordeel gepresenteerd.

WsW bijdrage Er wordt een lagere bijdrage geraamd voor de Wet sociale Werkvoorziening. Dit is op basis van de bij de meicirculaire 2022 gepubliceerde lagere integratie-uitkering Participatie (programma 0).

- 88 -

Programmagelden, PGB en BUIG: Het totaaloverzicht ziet er als volgt uit: Onderwerp Programmagelden Jeugd, incl PGB en effect woonplaatsbeginsel Programmagelden Wmo, incl PGB Programmagelden Participatie Lagere rijksbijdrage BUIG Totaal hogere lasten Dekking: bijdrage effect woonplaatbeginsel jeugdzorg meicirculaire 2021 Dekking: loon- en prijscompensatie meicirculaire 2022 Dekking; verhoging salarislasten zorgdomein; decembercirculaire 2021 Dekking: mutatie uitkering voogdij 18+ en uitkering participatie Totaal dekking Totaal effect

Bedrag -2.885.700 -424.300 14.000 -412.400 -3.708.400 515.000 1.000.600 192.000 76.000 1.783.600 -1.924.800

De dekkingen zoals aangegeven in bovenstaande tabel zijn onderdeel van de uitkering Gemeentefonds en verantwoord op programma 0. De hogere lasten worden deels veroorzaakt door loon-, prijs- en volumeontwikkelingen. De compensatie vanuit het rijk voor loon- en prijscompensatie is onderdeel van de meicirculaire Gemeentefonds. Jeugd De hogere lasten voor de jeugdzorg worden deels veroorzaakt door het effect van het nieuwe woonplaatsbeginsel. Sinds 1 januari 2022 is de nieuwe wet woonplaatbeginsel (wpb) van kracht. Aan de hand van de woonplaats wordt bepaald welke gemeente verantwoordelijk is voor (betaling van) de jeugdhulp. Uitgegaan wordt van het woonadres van de jeugdige op het moment dat de zorg wordt beschikt. Op basis van de laatste gegevens voor wat betreft uitstroom en instroom van jeugdigen heeft Harderwijk een financieel nadeel van afgerond € 900.000 als gevolg van de wpb. Bij de meicirculaire 2021 is bekend geworden dat Harderwijk voor een bedrag van € 515.000 gecompenseerd wordt voor het nieuwe wpb. Per saldo een nadeel van € 385.000. De verwachting is dat eind 2022 de volledige migratie en financiële afwikkeling is afgerond. Er doet zich een lichte daling van het aantal cliënten voor en er is een dalende trend in het aantal toewijzingen zichtbaar. Er is echter nog steeds een toenemende complexiteit van de hulpvraag zichtbaar die zorgt voor hogere trajectprijzen.

Wmo Er zijn verschillende factoren die van invloed zijn op de toename van het aantal mensen dat een beroep doet op maatwerkondersteuning via de Wmo. De meest belangrijke zijn: de toenemende vergrijzing, afname van het aantal mantelzorgers, groei van het aantal mensen dat zelfstandig woont en weinig doorstroming op de woningmarkt waardoor woningaanpassingen nodig zijn. Daarnaast heeft de invoering van het abonnementstarief nog steeds een aanzuigende werking bij met name huishoudelijke hulp. Inmiddels is duidelijk geworden dat het kabinet in 2023 waarschijnlijk met een voorstel komt om de inkomensafhankelijke eigen bijdrage weer terug in te voeren vanaf 2025. Participatie Het aantal verstrekte uitkeringen daalt. Dit wordt o.a. veroorzaakt door de krapte op de arbeidsmarkt. De Rijksbijdrage Buig is om dezelfde reden ook naar beneden bijgesteld. Binnen programma Bestaanszekerheid doet zich een stijging van de uitgaven voor. Door o.a. de aandacht voor de VoorzieningenWijzer wordt er een groter beroep gedaan op de diverse bestaanszekerheids regelingen. De begroting 2023 van de centrumgemeentelijke middelen Beschermd Wonen en Maatschappelijke opvang is bijgesteld op basis van de laatste trends en ontwikkelingen en opgenomen in deze begroting. De begroting BW/MO is budgettair neutraal opgenomen onder taakveld TV681 Ge-escaleerde zorg 18+.

- 89 -

2.7 Programma 7 Volksgezondheid en milieu A ALGEMEEN Wij werken aan een gezonde en duurzame leefomgeving. Waarbij duurzaamheid prioriteit heeft en integraal wordt meegenomen in alle opgaven en werkzaamheden. Aangezien duurzaamheid iedereen aan gaat werken wij met inwoners en ondernemers samen om de duurzaamheidsdoelen te realiseren. Uitvoeringsagenda ‘Duurzaamheid’ Om uitvoering te geven aan de vastgestelde duurzaamheidsvisie, worden projecten uitgevoerd zoals opgenomen in de uitvoeringsagenda Duurzaamheid. Deze projecten dragen minimaal bij aan de doelstelling van één van de volgende vier pijlers: circulariteit, biodiversiteit, klimaatadaptatie en energietransitie. Werken aan een gezonde leefomgeving Met Rijkswaterstaat (RWS) werken we aan het vervangen van oude geluidsschermen langs de A28. Hierdoor wordt de leefomgeving verbeterd. In 2022 is een belangrijke stap gezet. De procedure voor het gpp-besluit is zonder beroep doorlopen. In het gpp-besluit zijn de locatie en de gunstige akoestisch gevolgen van het nieuwe scherm vastgelegd. In 2022-2023 werken wij met RWS verder aan de (voorbereiding van de) realisatie van het nieuwe geluidsscherm. Wij stimuleren alle inwoners om een actieve en gezonde leefstijl te hanteren door in te zetten op gezond opgroeien, gezond ouder worden, een gezonde leefomgeving en proberen we gezondheidsachterstanden te verkleinen.

Onder andere door het stimuleren van gezonde keuzes (leefstijl) met de lokale uitvoeringsagenda van de nota ‘Samen verder voor een gezond Noord Veluwe’. Daarnaast willen we de fysieke en sociale omgeving zo inrichten dat deze uitnodigt tot een gezonde en actieve leefstijl en deze ruimte biedt voor ontmoeten. Dit doen we door een brede integrale benadering van gezondheid: ‘Gezondheid in al het beleid’. Inhoud Dit programma omvat activiteiten die gericht zijn op een gezonde leefstijl, gezondheidszorg, milieu, duurzaamheid, integrale handhaving en vergunningverlening, afvalverzameling en reiniging, water en riolering alsmede de gemeentelijke begraafplaats.

Ontwikkelingen Verbonden partijen Omgevingsdienst Noord Veluwe (ODNV). Beleidskaders • Milieubeleidsplan • Van Afval naar Grondstof (VANG) • Duurzaamheidsvisie “De Duurzame Stad” • Energietransitiebeleid “De Energieke Stad” • Circulaire economie beleid “De Circulaire Stad” • Beleid inpassing zonnepanelen • Nota Volksgezondheid “Samen verder voor een Gezond Noord-Veluwe 2022-2025” • Beleidsnotitie begraven en cremeren Harderwijk • Zuiveringskring Afvalwaterketenplan WHEP 2015-2023

- 90 -

B TAAKVELDEN 7.1 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Volksgezondheid M. Reckman Mens & Maatschappij T. Renee

Wat willen we bereiken? De gemeente stimuleert en activeert de eigen verantwoordelijkheid bij inwoners om te kiezen voor gezonde leefgewoonten, die positief bijdragen aan gezond opgroeien en gezond ouder worden. Wat doen we daarvoor? Regulier ● Bevorderen gezonde leefstijl, o.a. door preventie en voorlichting met betrekking tot middelengebruik, met name op voortgezet onderwijs; ● Vergroten van de mentale veerkracht van jongeren; ● Bevorderen gezonde en actieve leefstijl ouderen, aandacht voor de sociale/mentale gezondheid van ouderen; ● Aansluiting bij landelijke campagne NIX<18; ● JOGG gemeente waarbinnen vele activiteiten en programma’s als Move(F)it, REALfit en Kind naar Gezonder Gewicht; ● Inzet Buurtsportcoaches; ● Gezamenlijk met 22 gemeenten zijn we verantwoordelijk voor de GGD NOG de gezondheidsdienst van de gemeenten. De GGD werkt aan het bevorderen van de gezondheid en het voorkomen van gezondheidsproblemen bij de inwoners van Noord- en Oost-Gelderland. ● Jeugdgezondheidszorg wordt uitgevoerd conform gemaakte contractafspraken met Icare JGZ en GGD NOG, onderdeel van deze afspraken is het Rijksvaccinatieprogramma (Wet publieke gezondheid); ● Inzet Kansrijke Start (1e 1000 dagen) waaronder het programma Nu Niet Zwanger; ● Extra inzet op verzuimbegeleiding in het Voortgezet Onderwijs.

Nieuw beleid Opstellen van de nieuwe lokale uitvoeringsagenda bij de nota gezondheidsbeleid 2022-2025 (‘Samen verder voor een Gezond Noord-Veluwe 2022-2025’).

Wat mag het kosten? Baten Lasten Dotaties Onttrekkingen TV71 - Totaal 7.2 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

2023 -333.907 2.722.123 0 0 2.388.216

2024 -304.526 2.688.342 0 0 2.383.816

2025 -304.526 2.687.574 0 0 2.383.048

2026 -304.526 2.687.574 0 0 2.383.048

Taakveld Riolering E. Enklaar Stad & Omgeving J. Dirksen

Wat willen we bereiken? • Het zorgdragen voor een doelmatige inzameling en transport van stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater ter bescherming van de volksgezondheid en milieu; • Het voorkomen van water op straat; • Het beheren en nemen van doelmatige maatregelen ter voorkoming van structurele grondwateroverlast. Wat doen we daarvoor? Regulier • Zorgdragen voor reiniging, inspectie en onderhoud van de hoofdriolering incl. huisaansluitingen en voorzieningen zoals kolken, gemalen, schuiven en infiltratievoorzieningen; • Curatief onderhoud (herstellen van schade); - 91 -

• •

Het doorvoeren van verbeteringen; Projectmatige werkzaamheden (grootschalige vervanging, renovatie en reconstructie) vanuit het OMP (Operationeel Maatregelen Programma); Meten, beheren en verstrekken van informatie over grondwaterstanden. Meten, monitoren en modelleren van de afvalwaterketen.

• •

Specifiek Uitvoeren van het 2e deel van het re-lining project van het hoofdriool in de Oranjelaan (gedeelte tankstation Shell t/m rotonde Berekuil). Dit wordt gelijktijdig meegenomen met het gepland Groot onderhoud aan de N303 door de provincie Gelderland in 2023.

Wat mag het kosten? Baten Lasten Dotaties Onttrekkingen TV72 - Totaal

2023 -3.500.252 2.660.607 0 0 -839.645

2024 -3.502.152 2.639.302 0 0 -862.850

7.3 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

2025 -3.502.152 2.635.454 0 0 -866.698

2026 -3.502.152 2.621.263 0 0 -880.889

Taakveld Afval E. Enklaar Stad & Omgeving J. de Koeijer

Wat willen we bereiken? Het op een milieutechnisch verantwoorde wijze, tegen aanvaardbare en kostendekkende tarieven, en publieksvriendelijke en voor inwoners eenvoudige wijze inzamelen, overslaan, transporteren en verwerken van het huishoudelijk afval. Wat doen we daarvoor? Regulier • Het (gescheiden) inzamelen van huishoudelijk afval; • Het exploiteren van het milieupark met kca-depot; • De afvalstoffen zoveel mogelijk hergebruiken en recyclen, en anders zo duurzaam mogelijk verwerken; • Het ontwikkelen, monitoren en bijstellen van het afvalstoffenbeleid; • Het verlenen van kwijtschelding en het treffen van een financiële compensatie voor mensen met medisch afval; • Het registreren van het aantal aanbiedingen restafval en het innen van afvalstoffenheffing; • Het informeren van onze inwoners over het afvalbeleid; • Het schoonhouden van de openbare ruimte en de handhaving. Nieuw beleid Ter voorbereiding op eventueel nieuw beleid wordt in 2023 (of zoveel eerder als mogelijk) een pilot ingericht voor het gescheiden inzamelen van PMD. De kosten hiervoor zijn niet meegenomen in de begroting, hierover wordt u apart geïnformeerd. Kadernota 1. Openingstijden Milieustraat 2.

Monitoring hondenbeleid Met het vaststellen van hondenbeleid door het college, is besloten dat voor het voorbereiden en uitvoeren van het tweejarige monitoringsonderzoek van het hondenbeleid een budget van 20.000,- euro beschikbaar wordt gesteld.

- 92 -

Wat mag het kosten? Baten Lasten Dotaties Onttrekkingen TV73 - Totaal

2023 -6.031.640 5.551.351 0 -25.013 -505.302

2024 -6.031.640 5.530.351 0 -25.013 -526.302

2025 -6.031.640 5.530.351 0 -25.013 -526.302

2026 -6.031.640 5.518.351 0 -25.013 -538.302

Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren Hierbij dient opgemerkt te worden dat deze cijfers het totaal opgehaalde restafval inclusief verpakkingsmateriaal van Plastic, Metalen en Drankenkartons (PMD) is. Omdat Harderwijk het PMD uit het restafval laat nascheiden door de afvalverwerker (Omrin), geeft dit een vertekend beeld. Vanaf eind 2021 publiceert CBS de cijfers voor 2020, exclusief PMD. Omvang huishoudelijk restafval in kg per inwoner (Bron: CBS)

250 200 Harderwijk

150 100

Gemeenten 25.00050.000 inwoners

50 0 2016 2017 2018 2019 2020 2021

7.4 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Milieubeheer M. Pijnenburg Stad & Omgeving T. Meuwissen

Wat willen we bereiken? Milieukwaliteit is een belangrijk onderdeel van de beleving van de leefomgeving. Hierbij hebben we het over de milieuaspecten zoals; geluid, geur, bodem, externe veiligheid en luchtkwaliteit en milieugezondheidskwaliteit. De milieuaspecten zijn vooral van belang bij ruimtelijke ontwikkelingen waarbij de effecten van de ontwikkeling acceptabel moeten zijn en tenminste voldoen aan de wettelijke eisen. Aanvullend op de wettelijke eisen zijn in het Milieubeleidsplan Harderwijk per milieuaspect stadsambities geformuleerd. Het doel van een Milieubeleidsplan is het zorgdragen voor de leefomgeving. Met duurzaamheid draait het niet alleen om het hier en nu, maar ook om het elders en later. Dit betekent dat je rekening houdt met de gevolgen van je handelen voor mensen die ergens anders leven en voor mensen die later zullen leven.

In een duurzame toekomst heeft de volgende generatie dezelfde kansen als de huidige generatie! Wat doen we daarvoor? Regulier Milieu Kort samengevat voert de Omgevingsdienst Noord Veluwe (ODNV) de volgende milieutaken uit: • adviseren over het milieudeel van de omgevingsvergunning voor vergunningplichtige bedrijven; • behandelen van diverse meldingen (Activiteitenbesluit, slopen, mobiel breken bouw- en sloopafval); • behandelen van milieuklachten over bedrijfsmatige activiteiten; • uitvoering van het milieutoezicht op deze bedrijven en op (asbest)sloopwerkzaamheden; • adviseren over geluid, bodem, luchtkwaliteit, geur en externe veiligheid; • bestrijding en aanpak van milieu-incidenten • adviseren over natuur en ecologie

- 93 -

Duurzaamheid Het uitvoeren van de projecten zoals opgenomen in de uitvoeringsagenda Duurzaamheid. Hiermee wordt gewerkt aan de duurzaamheidsdoelen, zoals opgenomen in de duurzaamheidsvisie “De Duurzame Stad” Nieuw beleid 1. Groen en natuurvisie Met de groen en natuurvisie is in 2022 een nieuwe koers ingezet die de waarde van groen en natuur erkend en een volwaardige plek inneemt in de leefomgeving. Hiervan zijn we ons bij elke ontwikkeling bewust en hierin willen we investeren, in tijd, ruimte en geld. Uiteindelijk zal iedereen hiervan profiteren in de vorm van frisse lucht, schoon water, een koelere stad, vogels en bijtjes in park en tuin, kortom de basis voor een fijne en gezonde leefomgeving. 2. Beleidskaders water en klimaatplan Met de beleidskaders voor het water en klimaatplan die in 2de helft 2022 zijn vastgesteld wordt in 2023 een wateren klimaatadaptatieplan met uitvoeringsagenda en bijbehorende financiële paragraaf opgesteld. Kadernota 1. Circulaire economie November 2021 is het circulaire economie beleid “De Circulaire Stad” vastgesteld. Dit budget (voor 4 jaar, jaarlijks €150.000,- ) wordt gebruikt voor de uitvoering van projecten om de circulaire economie te stimuleren.

De middelen worden onder andere ingezet voor het stimuleren van circulair bouwen, verminderen voedselverspilling, start-ups faciliteren, voortzetten cirkelstad, stimuleren deeleconomie en informeren en betrekken inwoners. 2. Transitievisie Warmte November 2021 is de Transitievisie Warmte (TVW) vastgesteld. De uitvoering van de TVW vindt plaats op basis van de drie beleidslijnen. 1. Gemeentebrede aanpak, 2. Buurtgebonden aanpak en 3. onderzoeksvragen. Dit budget (voor 4 jaar, jaarlijks €150.000,- ) wordt ingezet om de projectorganisatie door te zetten, initiatieven te ondersteunen, acties om inwoners te stimuleren te verduurzamen, (buurt)bijeenkomsten te organiseren, onderzoeken uit te voeren en het opstellen van de uitvoeringsplannen voor de potentiebuurten.

Wat mag het kosten? Baten Lasten Dotaties Onttrekkingen TV74 - Totaal

2023 -24.207 2.526.065 7.727 -30.000 2.479.585

2024 -24.207 2.526.080 7.727 -30.000 2.479.600

2025

2026

0 2.471.909 7.727 0 2.479.636

0 2.455.909 7.727 0 2.463.636

Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren Hernieuwbare elektriciteit (Bron: Klimaatmonitor-RWS)

30,00% 25,00% 20,00% 15,00% 10,00% 5,00% 0,00%

Harderwijk Gemeenten 25.00050.000 inwoners

- 94 -

Facultatieve beleidsindicatoren CO2-emissie per ton excl. CO2-uitstoot auto(snel)wegen (Bron: klimaatmonitor)

300 250 200 150 100 50 0

Te 7.5

Taakveld Begraafplaatsen en crematoria

Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

M. Pijnenburg Stad & Omgeving K.J. Bakema

Wat willen we bereiken? Creëren en in stand houden van een functionele en piëteitsvolle laatste rustplaats toegankelijk voor een ieder. De gemeente heeft de plicht op grond van de wet op de lijkbezorging om een gemeentelijke begraafplaats te exploiteren. Wat doen we daarvoor? Regulier • Het onderhoud aan de begraafplaatsen volgens kwaliteitsniveau A; • Een correcte begeleiding en service bij het begraven en een tevreden “klant”, waarbij binnen de vastgestelde kaders zo veel mogelijk rekening wordt gehouden met de individuele wensen. Nieuw beleid • Realiseren van natuurbegraven, • Realiseren van de reeds gestarte uitbreiding Elzenhof Kadernota 1.

Beheerplan begraafplaatsen Structureel verhoging voor regulier onderhoud door uitbereiding Elzenhof.

Wat mag het kosten? Baten Lasten Dotaties Onttrekkingen TV75 - Totaal

2023 -978.769 987.000 0 0 8.231

2024 -978.769 985.932 0 0 7.163

2025 -978.769 986.090 0 0 7.321

2026 -978.769 978.207 0 0 -562

- 95 -

C TOTAALOVERZICHT PROGRAMMA 7kale initiatieven te geven, een passend woningaanbod te bieden en te zorgen Rekening 2021 PROG7 Duurzaamheid en milieu Lasten

Lasten - Totaal Baten

TV71 - Volksgezondheid TV74 - Milieubeheer TV75 - Begraafplaatsen en crematoria TV72 - Riolering TV73 - Afval TV75 - Begraafplaatsen en crematoria TV73 - Afval TV72 - Riolering TV71 - Volksgezondheid TV74 - Milieubeheer

Baten - Totaal Saldo voor bestemming - Totaal Dotaties aan reserves TV74 - Milieubeheer Dotaties aan reserves - Totaal Onttrekkingen uit reserves TV73 - Afval TV74 - Milieubeheer Onttrekkingen uit reserves - Totaal Saldo na bestemming - Totaal PROG7 Duurzaamheid en milieu - Totaal

Begroting 2022

2.461 2.770 882 2.193 5.182 13.488 -1.188 -5.145 -3.509 -109 -300 -10.251 3.237 861 861 -37 -263 -301 560 3.797

2.757 4.536 874 2.486 5.308 15.963 -1.004 -5.322 -3.567 -431 -843 -11.166 4.797 118 118 -842 -1.380 -2.223 -2.105 2.692

Begroting 2023

Begroting 2024

2.722 2.526 987 2.661 5.551 14.447 -979 -6.032 -3.500 -334 -24 -10.869 3.578 8 8 -25 -30 -55 -47 3.531

Begroting 2025

2.688 2.526 986 2.639 5.530 14.370 -979 -6.032 -3.502 -305 -24 -10.841 3.529 8 8 -25 -30 -55 -47 3.481

2.688 2.472 986 2.635 5.530 14.311 -979 -6.032 -3.502 -305 0 -10.817 3.494 8 8 -25 0 -25 -17 3.477

Begroting 2026 2.688 2.456 978 2.621 5.518 14.261 -979 -6.032 -3.502 -305 0 -10.817 3.444 8 8 -25 0 -25 -17 3.427

Financiële analyse begroting 2023 ten opzichte van begroting 2022: Ontwikkeling saldo programma

Bedrag

Begroting 2022 Begroting 2023 Verschil

2.691.592 3.531.085 839.493

Onderwerp

Bedrag

Nieuw beleid Onderhanden werken Kapitaallasten Doorberekende salariskosten Overige doorberekening TV71 Volksgezondheid TV72 Riolering TV73 Afval TV74 Milieubeheer TV75 begraafplaatsen en crematoria Diversen Totaal

462.060 505.531 323.915 379.447 7.053 227.068 117.972 82.327 167.971 38.697 7.349 839.493

Nadeel (N) Voordeel (V)

N Nadeel (N) Voordeel (V) N N N N N V N N N N V N

- 96 -

Toelichting op de financiële analyse: Totaaloverzicht Nieuw Beleid Als nieuw beleid zijn de volgende posten opgenomen, de toelichting is opgenomen onder de betreffende taakvelden: Taakveld 7.3 Afval 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria Totaal

Onderwerp Monitoring hondenbeleid Openingstijden Milieustraat Transitievisie Warmte Circulaire Economie Beheerplan begraafplaatsen

2023 20.000 97.600 150.000 100.000 94.460 462.060

2024

2025

2026

97.600 150.000 100.000 94.460 442.060

97.600 150.000 100.000 94.460 442.060

97.600 150.000 100.000 94.460 442.060

Onderhanden werken Vanuit de jaarrekening 2021 zijn budgetten meegenomen naar 2022. Dit zijn incidentele budgetten voor 2022. In 2023 komen deze budgetten niet meer voor en leidt dit tot een voordeel. Kapitaallasten Jaarlijks worden de kapitaallasten bepaald op basis van de aanwezige activa en de nieuwe investeringen. Deze kapitaallasten worden toegerekend aan de betreffende taakvelden / programma’s. Doorberekende salariskosten De hogere lasten binnen de salarisbegroting, voornamelijk als gevolg van de cao ontwikkelingen, en de jaarlijks herziene toerekening van deze salariskosten (voor 2023 is dit 33,8 FTE, 2022 was 28,23) naar de diverse programma’s leidt tot een nadeel. Overige doorberekening TV71 Volksgezondheid De lasten stijgen met € 141.000,- Dit bestaat uit € 93.000,- aan hogere bijdragen aan de GGD (als gevolg van een indexatie met 5.89%, taakuitbreiding en versterking organisatie) en € 48.000,- voor Jeugdgezondheidszorg (3% indexatie en toevoeging prenataal huisbezoek). Hier tegenover staat het vervallen van de bijdrage aan JOGG (Jongeren op Gezond Gewicht) voor € 63.000,- en de huuropbrengsten voor de nieuwe Roef groot € 305.000,TV72 Riolering Er is sprake van een nadelig resultaat vanwege lager geraamde baten i.v.m.

de lagere doorbelasten salariskosten vanuit Straatreiniging (verkeer en vervoer) deze kosten worden extracomptabel meegenomen in de tariefberekening en zorgt binnen dit taakveld tot een nadeel. TV73 Afval Dit wordt veroorzaakt door de diverse ontwikkelingen i.v.m. de invoering van diftar. Om in 2023 100% kostendekkend te zijn is de afvalstoffenheffing met € 788.000,- verhoogd. In 2022 is dit nog gedekt met een onttrekking uit de algemene middelen van € 605.000,- en € 200.000,- uit de reserve BR opschaling warmtenet. Beide onttrekkingen waren incidenteel en hadden een positief effect van € 805.000,- op de afvalstoffenheffing. Per saldo leidt dit tot een nadeel in 2023. TV74 Milieubeheer In de begroting 2022 zitten een aantal incidentele budgetten, die niet meer voorkomen in 2023. Voor dit taakveld gaat het met name om het budget regionaal energieloket (€ 30.000,-) en uitwerking verduurzaming onderwijshuisvesting (€ 40.000,-). Beide hebben een voordelig effect. Daartegenover staat een hogere structurele bijdrage aan de ODNV wat een nadeel oplevert van € 255.000,-. TV75 begraafplaatsen en crematoria Nadelig resultaat van € 38.000,- wordt veroorzaakt door lagere begraafplaatsrechten/- onderhoud. Dit is conform het Beheerplan Begraafplaatsen naar beneden bijgesteld omdat de realisatie constant achterbleef (m.u.v. de jaren 2020 en 2021).

- 97 -

2.8 Programma 8 Ruimte en wonen A ALGEMEEN Doelstelling Wij versterken de ruimtelijke kwaliteit door grote ruimtelijke projecten uit te voeren, ruimte voor lokale initiatieven te geven, een passend woningaanbod te bieden en te zorgen voor een aantrekkelijk woon-, werk- en leefklimaat. Inhoud Het programma omvat activiteiten die gericht zijn op ruimtelijke ordening (omgevingsvisie, bestemmings- en omgevingsplannen, welstandstoezicht en handhaving), volkshuisvesting (woningbouw nieuw en bestaand, woonwagenlocatie) en grondexploitaties. Het versterken en in stand houden van een aantrekkelijk en duurzaam toekomstgericht woon-, werk-, en leefklimaat.

Ontwikkelingen De ontwikkeling rondom de stikstofproblematiek kan van invloed zijn op de planning en uitvoering van ruimtelijke projecten. Na de uitspraak van de Raad van State van mei 2019 is het stikstofdossier zeer relevant geworden voor toekomstige ontwikkelingen. Voor iedere ruimtelijke ontwikkeling moet nagegaan worden in hoeverre deze een stikstofdepositie veroorzaakt. Sinds de uitspraak wordt op verschillende niveaus gewerkt aan oplossingen. Hierdoor komen steeds meer instrumenten beschikbaar die belemmeringen wegnemen bij ruimtelijk projecten. Echter, bij ieder ruimtelijk project moet dit nauwkeurig worden onderzocht waarbij het de verwachting is dat niet alles kan. Ontwikkelingen omtrent het stikstofdossier blijven onder een juridisch vergrootglas liggen. Verbonden partijen • Meerinzicht: digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO)en onderhoud gebouwen. • ODNV: advisering Omgevingsvisie en Omgevingsplan.

B TAAKVELDEN 8.1 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Ruimtelijke ordening E. Enklaar Stad & Omgeving M. Krijgsman

Wat willen we bereiken? Het versterken en in stand houden van een aantrekkelijk en duurzaam toekomstgericht woon-, werk-, en leefklimaat. Een gedifferentieerd aanbod in woon-, werk, en verblijfslocaties met een zo hoog mogelijk ruimtelijk kwaliteitsniveau. Ruimtelijke kwaliteit kan hierin worden onderscheiden in de gebruikswaarde, de belevingswaarde of de toekomstwaarde van de plek of het object. In het kader van de aankomende nieuwe Omgevingswet gaat participatie en aandacht voor de belangen van de buurt een steeds belangrijkere rol spelen. Wat doen we daarvoor? Regulier • Planologische adviezen over ingediende initiatieven; • Opstellen van gebiedsvisies en/of thematische visies en beleid; • Actualisatie juridisch planologisch kader; • Nieuwe bestemmingsplannen, reguliere- of uitgebreide omgevingsvergunningen ten behoeve van nieuwe ontwikkelingen; • Omgevingsvergunningen en interne advisering daarover; • Planologische en ruimtelijke ordeningszaken en interne advisering daarover; • Planbegeleiding (toetsing en procedureel) van plannen van derden. Specifiek • Grond aan- en verkopen; • Uitvoering ruimtelijke projecten en beleid; • Actief en faciliterend grondbeleid

- 98 -

Wat mag het kosten? Baten Lasten Dotaties Onttrekkingen TV81 - Totaal

2023 -430.010 1.085.261 0 0 655.251

2024 -430.010 1.086.261 0 0 656.251

2025 -430.010 1.085.261 0 0 655.251

2026 -430.010 1.078.261 0 0 648.251

8.2

Taakveld Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)

Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

E. Enklaar Stad & Omgeving R. van der Leeden

Wat willen we bereiken? Het taakveld grondexploitatie niet-bedrijventerreinen is in essentie gericht op het als gemeente actief verwerven, produceren en leveren van bouwrijpe grond om de ruimtelijke doelen op het gebied van wonen en leven te kunnen realiseren. Vanuit haar actieve rol wordt conform het vastgestelde grondbeleid en rekening houdend met de ruimtelijke doelen gezocht naar bedrijfseconomische optimalisatie en adequate beheersing van risico’s.

Wat doen we daarvoor? Regulier • Verwerven, (tijdelijk) beheren, slopen, saneren, bouw- en woonrijp maken van gronden ten behoeve van realisatie van woningbouw en commerciële/maatschappelijke voorzieningen; • Het uitgeven van bouwrijpe kavels; • Het opstellen en jaarlijks actualiseren van exploitatieopzetten; Specifiek Drielanden • Afronden bouwrijp maken Harderweide deelgebied 2 (noord) en opstarten bouwrijp maken deelgebied 2 (zuid); • Realisatie geluidsscherm Harderweide; • Uitgifte gronden in deel complexen Groene Zoom (Small Smart Living) en Harderweide deelgebied 2 (noord); • Afronden verkaveling deelgebied 2 (zuid) en deelgebied 3; • Opstarten woonrijp maken deelgebied 2 (noord) • Tussentijdse verantwoording rijkssubsidie Woningbouwimpuls Harderweide. Waterfront • Oplevering woningen fase 3 deelgebied 1; • Levering warmte en koude vanuit warmtenet fase 3 deelgebied 1 • Start woningbouw fase 3 deelgebied 2 • Woonrijp maken fase 3 deelgebied 1 • Bouwrijp maken deelgebied 2 (deels) en 6; • Tussentijdse verantwoording rijkssubsidie Woningbouwimpuls Waterfront. • Afronden bestemmingsplanprocedures parkvilla en kop van de stadswerven Weiburg • Vaststelling van de Nota van uitgangspunten en een masterplan; • Aangaan van samenwerkingsovereenkomst (SOK); • Openen grondexploitatie; • Subsidiemogelijkheden onderzoeken en zo mogelijk aanvragen.

Kranenburg Noord • Voorbereiding toekomstige grondexploitatie.

- 99 -

Wat mag het kosten? Baten Lasten Dotaties Onttrekkingen TV82 - Totaal

2023 -11.981.282 11.981.282 0 0 0

8.3 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

2024 -7.906.717 7.906.717 0 0 0

2025 -10.173.469 10.173.469 0 0 0

2026 -5.254.117 5.254.117 0 0 0

Taakveld Wonen en bouwen E. Enklaar Stad & Omgeving S. Tjalsma

Wat willen we bereiken? • De basis op orde > iedereen die in Harderwijk wil wonen, vindt binnen afzienbare tijd een woning die past bij zijn of haar wensen en behoeften op het gebied van betaalbaarheid, toegankelijkheid en woonomgeving. • Kansen benutten > via de kwaliteit en kwantiteit van de woningvoorraad bijdragen aan de ambities van de gemeente op het gebied van duurzaamheid, economische ontwikkeling en sociaal klimaat; Wat doen we daarvoor? Regulier • Uitvoeren van het woonbeleid • Uitvoering geven aan de Woningwet 2015, in het bijzonder de samenwerking met corporaties en huurdersorganisaties om te komen tot prestatieafspraken; • Uitvoering geven aan de Huisvestingsverordening gemeente Harderwijk 2019, o.a. behandeling bezwaarschriften tegen weigering toekennen urgentie • Het monitoren van de woonruimteverdeling (huurwoningen); • Toewijzen van nieuwbouwprojecten en bouwkavels • Behandeling aanvragen Leegstandwet • Behandeling aanvragen stimuleringsregeling sociale huur • Overleg met initiatiefnemers voor woningbouwplannen; • Regionale samenwerking / afstemming met provincie; • Rapportage aan de raad over de voortgang van de woningbouw Nieuw beleid • Woonwagenbeleid • Splitsingsbeleid • Beleid t.a.v. flexibele huisvesting en de huisvesting van arbeidsmigranten in het bijzonder • Bijstellen woningbouwambitie n.a.v.

uitgevoerd woningbehoefteonderzoek • Ontwikkelen en doorontwikkeling van gemeentelijk instrumentarium zoals erfpacht, doelgroepenverordening en starterslening

Wat mag het kosten? Baten Lasten Dotaties Onttrekkingen TV83 - Totaal

2023 -850.375 1.891.553 37.500 0 1.078.678

2024 -850.375 1.828.478 37.500 0 1.015.603

2025 -850.375 1.826.555 37.500 0 1.013.680

2026 -850.375 1.814.709 37.500 0 1.001.834

- 100 -