Bijlage 2 Impact rapportage Covid-19 Meerinzicht Financiën.pdf

Thuiswerken Conform het landelijk beleid wordt sinds medio maart 2020 zoveel mogelijk thuis gewerkt. Het thuiswerken wordt gefaciliteerd. Alleen als het werk logischerwijs niet vanuit huis gedaan kan worden of als er een dringende noodzaak is voor

Impact rapportage Covid-19 november 2020

aanwezigheid, kan de medewerker op één van de locaties terecht. De verlenging van de maatregelen om zoveel mogelijk thuis te werken (tot minimaal einde van 2020), leidt ertoe dat we moeten onderzoeken welke voorzieningen aanvullend noodzakelijk zijn om hieraan verantwoord te kunnen voldoen. Met name arbo-technische voorzieningen voor alle medewerkers, maar ook geavanceerde applicaties voor digitaal werken en vergaderen.

Aanpassingen gemeentehuizen In eerste instantie werden bij de lockdown in maart-april (nood-)voorzieningen en maatregelen getroffen om niet alleen het werken thuis mogelijk te maken, maar ook de kantooromgeving in te richten op basis van de 1,5 meter-maatregelen. Daarbij is ook gekeken naar een adequate inrichting van vergaderruimtes en geavanceerde ICT-applicaties die dit kunnen ondersteunen. Ook wordt bekeken hoe deze voorzieningen aansluiten op de uitvoering van het IBP (Informatiebeveiliging en Privacy) en waar mogelijk zaken naar voren gehaald kunnen worden. Andere aanpassingen die onderdeel uitmaken van genomen maatregelen zijn extra schoonmaak rondes voor contact gevoelige ruimtes en materialen, extra kosten voor hygiëne middelen en wegwerp- handschoenen, desinfectiezuilen publieksruimte(n) en personeelsingangen, aanbrengen halve cirkels, afstandsmarkeringen werkplekken, pijlen, looprichtingen, Touch Pennen (voor printer, koffieautomaat), aanpassingen spreekkamers (kunst schermen), bezet - vrij bordjes bij de WC's, enzovoort.

ICT / Facilitair Om meer thuis te kunnen werken zijn extra kosten gemaakt om medewerkers te faciliteren door beschikbaar stellen van mobiele telefoons, chromebooks, laptops, en dergelijke. Ook zijn extra ICT-kosten gemaakt zoals: verhogen bandbreedte glasvezelverbinding, ondersteuning ict voor thuiswerken, servers, software voor digitaal vergaderen, etc. Via de geldende verdeelsleutel zijn/worden deze kosten in rekening gebracht bij de brongemeenten. Voor het onderdeel postverzorging zien we onder meer dat de inkomende post op locatie voor

19 de organisaties wordt verwerkt, uitgaande post gecentraliseerd, projecten zijn afgeschaald. Om de diverse effecten het hoofd te kunnen bieden is tijdelijke capaciteit ingehuurd (2 fte).

Overige aspecten In het voorjaar is bij het begin van de Covid-19 crisis binnen MIZ een facilitair team ingericht, om onder meer alle medewerkers binnen de RIVM richtlijnen in de gelegenheid te stellen fysiek verantwoord thuis te kunnen werken. De noodzakelijke voorzieningen om het werken vanuit thuis te kunnen opstarten, zijn geraamd op € 92.500,-. De gemeentesecretarissen van Ermelo, Harderwijk en Zeewolde willen medewerkers, wiens fysieke aanwezigheid in één van de drie gebouwen noodzakelijk is, de mogelijkheid bieden om een sneltest te doen op het Covid-19 virus. De sneltesten zijn niet gratis maar kunnen worden vergoed. Het gaat daarbij om de volgende functiegroepen: medewerkers frontoffice van KCC en

Impact rapportage Covid-19 november 2020

publiekszaken, receptiemedewerkers, frontoffice MIZ (uitgifte thuiswerk/ict middelen), bestuurssecretariaat, bodes, personeel binnensport en zwembadpersoneel, medewerkers buitendienst en handhaving, archiefmedewerkers en tot slot personeel bewaking en schoonmaak. In verband met het thuiswerken is besloten om de vergoeding voor reiskosten per 1 juli 2020 stop te zetten voor de medewerkers van Ermelo, Harderwijk, Zeewolde en onze uitvoeringsorganisatie Meerinzicht. Ook hier zien we een voorbeeld van niet-gerealiseerde uitgaven als gevolg van Covid-19. Indien medewerkers vanwege hun werk wel regulier aanwezig moeten zijn op kantoor, kan wel een reiskostenvergoeding worden gedeclareerd. Tot slot, in meer algemene zin: een onderzoek naar benodigde faciliteiten voor de langere termijn loopt nog. Welke kostenplaatje hierbij hoort, is nog niet concreet duidelijk.

20

4. Middellange termijn risico’s ▪

Algemeen Covid-19 en de gevolgen daarvan op ons maatschappelijk en economisch leven stoppen niet bij de grens van 2020. Ook in de begrotingen van 2021 en volgende jaren zullen de effecten op meerdere beleidsterreinen voelbaar zijn.

▪

Overheden en zorgorganisaties zullen doorlopend oplevingen van het virus moeten bestrijden, maar zullen wel beschikken over steeds geavanceerdere manieren om uitbraken in de kiem te smoren. Als opnieuw (gedeeltelijke) lockdowns nodig zijn, zullen meer bedrijven en banen permanent verdwijnen met navenante gevolgen voor de arbeidsmarkt. Het Centraal Planbureau (CPB) geeft in een publicatie van 27 augustus 2020 over de langdurige effecten voor de economie in het algemeen en de arbeidsmarkt in het bijzonder een inkijk over middellange termijn effecten. Van meest recente datum is de ‘November raming Economische vooruitzichten’ van 26 november 2020. De algemene teneur is, dat de onzekerheid voor de economie en daarmee voor de ontwikkeling van de overheidsfinanciën voor de middellange termijn groot blijft. Het Nederlands Bureau voor Toerisme & Congressen (NBTC) heeft op 28 september 2020 laten weten, dat de toerismesector niet alleen nu hard wordt getroffen, maar ook komende jaren zijn sporen op de sector nalaat. Pas in 2024 wordt een herstel verwacht. Ook andere sectoren van de economie voelen in toenemende mate de negatieve effecten van de Covid-19 crisis, alle overheidsmaatregelen om de ergste economische en sociale pijn te verzachten ten spijt.

MLT effecten

▪

▪

▪

Bijstand, extra uitkeringslasten en een groter beroep op schuldhulpverlening. De werkloosheid in 2021 is door het CPB opwaarts herzien van 5,9% naar 6,1% van de beroepsbevolking als gevolg van de tweede Covid-19 golf oktobernovember 1. Recreatie en toerisme, met achterblijvende inkomsten uit toerisme, haven- en parkeren. Sociaal domein, jeugdzorg en overige maatschappelijke zorg ondersteuning, waaronder ondersteuning SW-bedrijven. Vóór Covid-19 was digitalisering een mogelijkheid, nu is het een noodzaak. Organisaties zullen naar verwachting (nog) meer vaart moeten maken met de automatisering van hun processen, en daarmee hun bedrijfsvoering verder optimaliseren. Videovergaderen en team-apps zijn de norm geworden voor veel thuiswerkers. Deze trend zit ook voor de komende jaren in de verwachtingen van het CPB.

Op basis van een uitgevoerde inventarisatie in juli en oktober door Bureau AEF in opdracht van de VNG, schatten de Nederlandse gemeenten de financiële effecten van de extra lasten voor (bijzondere) bijstand, de gemiste parkeergelden en gemiste toeristenbelasting als meest kenbare effecten voor 2021 en mogelijk volgende jaren. Dezelfde drie effecten zijn ook in de realisatie van 2020 naar verwachting de grootste. Steunmaatregelen aan de sport- en cultuursector en lagere opbrengsten uit leges en overige heffingen, worden eveneens getypeerd als MLTrisico’s

In deze rapportage wordt volstaan met een beschrijving van een aantal terreinen, waar op basis van de huidige informatie sprake is van middellange termijn effecten. Hiervoor is met name gebruik gemaakt van een selectie van beschikbare gegevens, onder meer van het CPB, VNG en onderzoeksbureau AEF. De grootste effecten zijn te verwachten bij de volgende onderwerpen:

Impact rapportage Covid-19 november 2020

1

Bron: November raming Economische vooruitzichten 2021 van het CPB 26 november 2020

21

5. Rijks- en provinciale vergoedingen Rijksoverheid Dit hoofdstuk geeft nadere informatie over de financiële compensatie van het Rijk en de provincie voor het opvangen van de effecten van de Covid-19 crisis.

Van het Rijk zijn compensatiegelden ontvangen op uiteenlopende gebieden. Onderstaande infographic geeft hier in macro bedragen een goed beeld van. De infographic is een publicatie van de VNG van 22 september 2020

. Het merendeel van deze compensatie heeft betrekking op het jaar 2020. Op een aantal onderdelen (TOZO, lokale culturele voorzieningen en organisatie verkiezingen) zijn ook al compensaties voor 2021 toegezegd. Op de meeste onderdelen worden de extra middelen via een toevoeging aan de algemene uitkering of via een decentralisatie- dan wel specifieke rijksuitkering aan de gemeenten overgemaakt. In een aantal gevallen is dit niet het geval en lopen de geldstromen via derden (centrumgemeente), of worden middelen op basis van een expliciete aanvraag of verantwoording achteraf (SISA) toegekend. Uitgangspunt is dat de compensatiegelden worden ingezet voor de dekking van extra kosten of minder opbrengsten. Dit is geheel conform de besluitvorming van de drie gemeenten (zie ook hoofdstuk 1 onder Inleiding). Hiermee wordt tevens de bedoeling gevolgd van het Rijk als het gaat om de besteding van de compen-

Impact rapportage Covid-19 november 2020

satiegelden. Immers, als de Covid-19 crisis er niet was geweest, waren ook geen extra gelden aan de gemeenten toegekend. Mochten deze gelden niet volledig zijn besteed in 2020, dan adviseren wij bij de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2020 een restant over te hevelen naar 2021. Wanneer aanvullende ondersteuning noodzakelijk blijkt en de compensatiegelden niet toereikend zijn, kan geadviseerd worden een beroep te doen op de algemene reserve. Alleen de gemeente Zeewolde heeft een Covid-19 reserve gevormd van € 4 miljoen. In onderstaande tabel is de infographic van de VNG verder uitgewerkt naar de verschillende onderdelen, met daarbij aangegeven de geraamde compensatie voor de EHZ-gemeenten. Dit betreft het 1e en 2e Steunpakket, zoals vermeld in de publicatie van het Ministerie van BZK eind juni 2020 en de Septembercirculaire gemeentefonds 2020.

22

Bovenstaande tabel laat zien dat voor de drie EHZ-gemeenten een bedrag van bijna € 3,6 mln. aan de algemene middelen wordt toegevoegd ter compensatie van gemaakte en nog te maken COVID-gerelateerde kosten. Dit is exclusief de vergoeding voor uitvoeringskosten TOZO, alsmede de subsidies van de provincie. De ontvangen compensatiegelden hebben betrekking op het jaar 2020, met uitzondering van de compensatie voor de extra te maken kosten verkiezingen in 2021.Een aantal compensatiemiddelen zijn verder gerelateerd aan een specifieke periode. Zo zien we dat de compensatie voor inkomstenderving toeristenbelasting en parkeerbelasting tot 1 juni is vastgesteld. Het Rijk heeft in de brief van 31 augustus 2020 laten weten dat indicatief nog eens € 100 mln. gereserveerd is voor de periode na 1 juni 2020. Naast de directe compensatie aan gemeenten heeft het Rijk voorts nog middelen beschikbaar gesteld aan partijen die voor de lokale overheid relevant zijn. Zo is € 350 mln. beschikbaar gesteld voor meerkosten GGD’s en € 15 mln. voor meerkosten gemaakt door de veiligheidsregio’s. Daarnaast is € 35 mln. beschikbaar gesteld voor ondersteuning van lokale media (via het Impact rapportage Covid-19 november 2020

Stimuleringsfonds voor Journalistiek). Tevens is € 1,5 miljard aan compensatie beschikbaar gesteld ten behoeve van het decentraal openbaar vervoer. Om mensen te ondersteunen en hen te helpen zich aan te passen aan de veranderde arbeidsmarkt, trekt het kabinet € 1,4 miljard uit voor een aanvullend sociaal pakket. Dit omvangrijke herstelpakket moet in samenhang worden gezien met de overbruggingsmaatregelen NOW, TVL en Tozo.

23 De middelen zullen toegewezen worden aan diverse partijen uit het sociale veld. De verwachting is dat van het sociaal steunpakket van € 1,4 miljard ongeveer € 600 miljoen wordt toebedeeld aan de gemeenten. De wijze waarop dit gaat gebeuren is naar de situatie van november nog niet duidelijk.

NOW regeling Ondernemers kunnen met de Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid (NOW) een groot deel van hun loonkosten vergoed krijgen als ze verwachten ten minste 20% omzet te verliezen. Vanaf 1 januari 2021 moet sprake zijn van een omzetverlies van ten minste 30%. De Stichting Sport- en Sociaal Culturele Accommodaties Ermelo waaronder Triade viel, heeft in het eerste halfjaar een NOW subsidie toegekend gekregen van € 32.615,-. Daarvan is het voorschot van € 26.094,- ontvangen. De Stichting is per eind juni opgeheven. Gezien het feit dat de stichting geen recht heeft op deze gelden, zullen zij retour moeten. Ook het Sportbedrijf Ermelo heeft NOW (1+2) gelden gekregen, totaal voorschot voor een bedrag van € 397.000,-. Ook dit bedrag zal retour moeten. Met andere woorden, vanuit de NOW regeling is geen compensatie voor de exploitatie van het gemeentelijk sportbedrijf.

Provincie Van de provincie Gelderland is voor de gemeenten Harderwijk en Ermelo bij subsidiebeschikking van 18 mei 2020 en 27 mei 2020 een bedrag toegekend van € 137.722,- respectievelijk € 76.387,-. Voor Zeewolde zijn via de provincie Flevoland geen compensatiegelden beschikbaar gesteld. De middelen van de provincie zijn in zekere zin geoormerkt. De subsidie is namelijk bedoeld voor de volgende activiteit(en): ● ●

Het inhuren van medewerkers voor het uitvoeren van vitale functies en/of Het realiseren van noodopvang voor kwetsbare groepen of kinderen waarvan ouders in een cruciaal beroep of vitaal proces werkzaam zijn, en/of

Impact rapportage Covid-19 november 2020

●

●

Het uitvoeren van activiteiten die tot doel hebben de sociale verbinding te versterken, en/of Het verstrekken van een tegemoetkoming aan ondernemingen in de sectoren cultuur, sport, recreatie en toerisme en aan gemeenschapsvoorzieningen.

De rechtmatige besteding en verantwoording wordt getoetst op basis van een bij de provincie in te dienen eindrapport, uiterlijk op 31 december 2020. Deze door het college van B&W goed te keuren eindrapportage bestaat uit: ● ●

Een inhoudelijk verslag (ingaande op de subsidiabele activiteiten). Een totaaloverzicht van de gerealiseerde kosten.

Overige vergoedingen Verhuur sportaccommodaties aan amateursport Voor verhuurders van een sportaccommodatie aan een amateursport organisatie was er de mogelijkheid tot 14 oktober 2020 bij het Ministerie van VWS een ‘Tegemoetkoming verhuurders sportaccommodaties COVID-19’ aan te vragen. Aanvragers zijn gemeenten, sportbedrijven of particuliere verhuurders. De ontvangen gelden dienen als compensatie voor gederfde huurinkomsten van sportaccommodaties, als (een deel van) de huursom is kwijtgescholden in de periode van 1 maart tot 1 juni 2020. Dit vanwege de sluiting van amateursport organisaties eerder in het voorjaar. Door de gemeente Harderwijk is een tegemoetkoming aangevraagd van € 143.460,-. Aanpassingen gemeenschapsvoorzieningen Bij de provincie Gelderland kunnen de Gelderse gemeenten vanaf 4 januari 2021 een subsidie aanvragen in het kader van aanpassingen aan gemeenschapsvoorzieningen, die nodig zijn in verband met COVID-19. Meer informatie over deze subsidieregeling komt naar verwachting beschikbaar medio december 2020 op de website van de Provincie.

24

6. Bijlagen 6.1 Brede informatie matrix: Impact van Covid-19 op de gemeenten Op basis van een brede inventarisatie zijn in een matrix de ontvangen gegevens van de brongemeenten verwerkt. In lijn met de BBV- Handreiking Covid-19 en IV-3 zijn de gegevens gerubriceerd naar de taakvelden van de begrotingsprogramma's. De kolommen geven per gemeente een beeld van effecten en genomen maatregelen, gekoppeld aan de landelijk hierover bekende gegevens, en ontleend aan de informatie uit de circulaires van het Ministerie van BZK (zie bijlagen 6.2 en 6.3).

6.2 Informatie Ministerie BZK 26 juni 2020, steunmaatregelen tot juni 2020 Na een toelichting op hoofdlijnen in de Meicirculaire gemeentefonds van 29 mei 2020 is het 1e compensatiepakket gepubliceerd bij afzonderlijke circulaire van 26 juni 2020. Verdeling van de middelen via onder andere de maatstaven uit het Gemeentefonds.

6.3 Informatie Ministerie BZK 31 augustus 2020, steunmaatregelen tot december 2020 Bij brief van 31 augustus 2020 zijn de gemeenten geïnformeerd over een aanvullend (2e) pakket aan compensatiemaatregelen. Nadere uitwerking en wijze van verdeling zijn vervolgens gepubliceerd op 15 september 2020 met de Septembercirculaire gemeentefonds.

6.4 Informatiebrief Rijksoverheid 28 augustus 2020 Steun- en herstelpakket voor economie en arbeidsmarkt Ter ondersteuning van de binnenlandse economie heeft het Ministerie van EZK bij brief van 28 augustus 2020 een uitgebreid pakket aan maatregelen gepubliceerd. Deze zijn met name gericht op een aanpak die werkgelegenheid en bedrijvigheid beschermt. Economische sectoren worden met inkomens- en liquiditeitssteun gericht ondersteunt (o.a. NOW, TOZO, enz.).

6.5 Informatie Ministerie SZW 23 september 2020 Uitwerking aanvullend sociaal pakket Bij brief van 23 september 2020 geeft het Ministerie van SZW een nadere uitwerking van maatregelen die specifiek zijn gericht op (het functioneren van) de arbeidsmarkt.

6.6 VNG overzicht stand van zaken compensatiegelden update 1 oktober 2020 De VNG presenteert met het overzicht een geactualiseerd beeld naar de situatie van 1 oktober 2020 van onderwerpen, waarvoor het Rijk compensatiegelden beschikbaar heeft gesteld.

6.7 Demografische en sociaal economische effecten Covid-19 EHZ gemeenten Ontleend aan brongegevens van RIVM, CBS en UWV geeft de bijlage beknopte informatie over o.a. gezondheidscijfers, gegevens over werkgelegenheid, toerisme en faillissementen.

Tot slot nog een aantal links, die de lezer meenemen in beschikbare digitale informatie. https://vng.nl/rubrieken/Covid-19 virus-covid-19 https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/Covid-19 virus-covid-19 https://www.cpb.nl/langdurige-effecten-van-de-Covid-19 crisis-voor-de-arbeidsmarkt https://vng.nl/sites/default/files/2020-10/definitief-rapport-meerkosten-Covid-19 -sociaal-domein.pdf https://www.cpb.nl/raming-november-2020-vooruitzicht-2021#docid-160399

Impact rapportage Covid-19 november 2020