Bijlage 1. Tweede Tussentijdse Rapportage (Turap) 2025

Tweede Tussentijdse rapportage 2025

0

Inhoudsopgave

Inhoudsopgave ................................................................................................................................................ 1 1

Inleiding .................................................................................................................................................... 2

2

Financiële recapitulatie ............................................................................................................................. 3

3

Programma’s ............................................................................................................................................ 4 Programma 0 Bestuur en ondersteuning ..................................................................................................... 4 Programma 1 Veiligheid ............................................................................................................................... 6 Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat ............................................................................................. 7 Programma 3 Economie .............................................................................................................................. 8 Programma 4 Onderwijs .............................................................................................................................. 8 Programma 5 Sport, cultuur en recreatie ..................................................................................................... 9 Programma 6 Sociaal domein .................................................................................................................... 10 Programma 7 Volksgezondheid en milieu .................................................................................................

14 Programma 8 Ruimte en wonen ................................................................................................................ 17

4

Prioriteiten .............................................................................................................................................. 19

5

Ombuigingsmonitor ................................................................................................................................ 25

6

Managementinformatie ........................................................................................................................... 26 6.1 Analyse personeelslasten .................................................................................................................... 26 6.2 Overzicht taakstellingen ....................................................................................................................... 27 6.3 Update rechtmatigheid ......................................................................................................................... 28

7

Overige onderwerpen ............................................................................................................................. 29 7.1 Analyse kapitaallasten ......................................................................................................................... 29 7.2 Kredietverantwoording ......................................................................................................................... 30 7.3 Voortgang onderhanden werk .............................................................................................................. 31 7.4 Aanvragen voor onderhanden werk / budgetoverheveling .................................................................. 39 7.5 Nog openstaande taakmutaties lopende jaar ...................................................................................... 41

8

Technische wijzigingen .......................................................................................................................... 43

1

1

Inleiding

De tussentijdse rapportage (peildatum 1 september 2025) ligt nu voor u. Deze tussentijdse rapportage is zowel een beleidsmatige als een financiële tussentijdse rapportage, waarbij geldt: management by exception. Tevens wordt deze rapportage ook gebruikt om daar waar nodig bij te sturen en de begroting middels expliciete besluiten te wijzigen. Grootste effecten In deze tussentijdse rapportage wordt een inkijk en doorkijk gegeven in de ontwikkeling van beschikbaar gestelde middelen en uit te voeren beleid. Geconstateerde financiële afwijkingen zijn veelal incidenteel van aard. De grootste effecten komen uit de septembercirculaire, de parkeeropbrengsten, rente-inkomsten en de vrijval stelpost CAO vanuit de analyse personeelslasten. Daarnaast zijn er diverse kleinere afwijkingen in kosten en/of opbrengsten. Per saldo is er in 2025 een voordelig effect. Structureel is er vanaf 2027 sprake van een nadelig effect door voornamelijk de septembercirculaire en het bijstellen van enkele kredieten. Er is een financieel voordelig effect op de bedrijfsvoering te verwachten door voornamelijk vacatureruimte. Hier wordt in hoofdstuk 6.1 Analyse personeelslasten nader op ingegaan. Hoewel dit nu niet geheel als financieel effect zichtbaar is in de recapitulatie is dit wel een belangrijk effect in de uitvoering waar aandacht voor gevraagd wordt en op gestuurd wordt.

De vacatureruimte zet druk op de organisatie en daarmee de uitvoering. Het nu gepresenteerde voordeel is een extrapolatie op basis van peildatum 1 augustus 2025. Er wordt nog volop ingezet, ook d.m.v. inhuur, om activiteiten toch voort te kunnen zetten in de volledige breedte van de organisatie. Opbouw begrotingssaldo Het begrotingssaldo is opgebouwd vanaf het begrotingssaldo waarna tussentijdse effecten van raadsbesluiten of circulaires zijn weergegeven. Samen vormen deze posten het vertrekpunt voor deze tweede tussentijdse rapportage. Programma/onderwerp

Bedrag

Begrotingssaldo 2025 Kostprijsonderzoek jeugd m.b.t. 2025 Besluitvorming Turap 2024 Besluitvorming 1e Turap 2025 Meicirculaire 2025 effect jaarschijf 2025 Bestuursrapportage MIZ 2025 Effecten overige raadsbesluiten en verwerkingsverschillen

€ 1.714.833 - € 1.004.900 € 101.414 € 195.470 € 3.615.000 € 459.000

Begrotingssaldo voor Tweede Turap 2025 Effect Turap per programma Programma 0 Programma 1 Programma 2 Programma 3 Programma 4 Programma 5 Programma 6 Programma 7 Programma 8 Analyse kapitaallasten Totaal effect Tweede Turap 2025

€ 5.030.504 € 1.472.300 -€ 15.000 - € 130.200 0 € 33.000 € 23.000 -€ 40.600 € 93.000 -€ 5.000 € 415.000 € 1.845.500

Begrotingssaldo 2025 na Tweede Turap

€ 6.876.004

-€

50.313

Korte leeswijzer Per taakveld zijn alle belangrijke inhoudelijke afwijkingen en financiële afwijkingen met budgettair effect beschreven. Het financiële effect voor specifiek jaar 2025 wordt bovenaan bij het taakveld weergegeven en is een opsomming van de dikgedrukte financiële effecten uit de tekst van dat taakveld. In het hoofdstuk managementinformatie wordt kort ingegaan op de bedrijfsvoeringsbudgetten en de voortgang van bestaande taakstellingen. Onder overige onderwerpen zijn de analyse kapitaallasten, kredietverantwoording, taakmutaties en onderhanden werken opgenomen. In de technische wijzigingen zijn wijzigingen zonder budgettair effect verzameld waarvan de bevoegdheid op college- of raadsniveau ligt.

2

2

Financiële recapitulatie

. Taakveld/onderwerp Begrotingssaldo 2025 Kostprijsonderzoek jeugd m.b.t. 2025 Besluitvorming Turap 2024 Besluitvorming 1e Turap 2025 Meicirculaire 2025 effect jaarschijf 2025 Begrotingssaldo 2026-2029 met voorgestelde besluitvorming* (incl. effect Berap MIZ vanaf 2026) Bestuursrapportage MIZ 2025 Effecten overige raadsbesluiten en verwerkingsverschillen Begrotingssaldo voor 2e Turap 2025

2025 € 1.714.833 - € 1.004.900 € 101.414 € 195.470 € 3.615.000

Effect 2e Turap 2025 per taakveld 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 0.4 Overhead 0.5 Treasury 0.61 OZB Woningen 0.63 Parkeerbelasting 0.7 Algemene uitkering 1.1. Crisisbeheersing en brandweer 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.4 Economische havens en waterwegen 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken 5.1 Sportbeleid en activering 5.7 Openbaar groen 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 8.1 Ruimtelijke ordening Analyse kapitaallasten Saldo 2e Turap 2025

2025 -€ 9.500 € 138.000 - € 70.000 € 640.200 € 550.000 € 85.000 - € 260.000 € 398.600 - € 15.000

- € 50.000 € 143.000 -€ 5.000 € 415.000 € 1.845.500

€ 74.192

- € 309.775

- € 319.775

Begrotingssaldo na 2e Turap 2025

€ 6.876.004

€ 5.384.192

€ 3.329.225

€ 1.252.225

€

2026

2027

2028

€ 5.310.000

€ 3.639.000

€ 1.572.000

€ 5.310.000

€ 3.639.000

€ 1.572.000

2026

2027

2028

€ 315.000 -€ 800

- € 14.500

- € 14.500

- € 171.733 - € 68.000 € 9.750

- € 234.000 - € 68.000 € 9.750

- € 244.000 - € 68.000 € 9.750

-€ -€

-€

-€

459.000

- € 50.313 € 5.030.504

-€ -€ € €

50.000 80.200 33.000 23.000

-€ -€

28.000 12.600

3.025 7.000

3.025

3.025

Bij het geprognosticeerde saldo 2025 wordt uitdrukkelijk opgemerkt dat dit is gebaseerd op de gegevens over de eerste acht maanden van het jaar. Dit zal afwijken van het uiteindelijke saldo van de jaarrekening 2025, maar geeft wel inzicht in de huidige stand van zaken. Er zijn meerdere factoren die de komende maanden nog een rol spelen, zoals de uitkomst van de decembercirculaire Gemeentefonds. In de gepresenteerde financiële effecten kan ook een relatie zitten met de ombuigingen. Hierover is meer terug te vinden in hoofdstuk 5 Ombuigingsmonitor. *Het begrotingssaldo 2026-2029 is onder voorbehoud. De begroting 2026-2029 incl. besluitvorming is vastgesteld in het college maar moet nog voor besluitvorming in de raad behandeld worden. Indien daar nog wijzigingen uit voortkomen zal het perspectief ook wijzigen.

3

3

Programma’s

Programma 0 Bestuur en ondersteuning Taakveld 0.1 Bestuur - € 9.500 Representatiekosten college Er zit medio 2025 een overschrijding op de post Representatie van het college. Tegelijkertijd zijn de meeste grote activiteiten voor dit jaar afgerond, want veel kosten gaan zitten in de Lintjesregen (externe locatie vanwege hoeveelheid personen), Dodenherdenking en de Bokkingrace. Naar verwachting sluiten we het jaar af met een nadeel van ca. € 9.500,-. - € 42.600 Dekking BR Prog. Dienstverlening € 42.600 In 2025 is gestart met de realisatie van het Klant Expertise Centrum (KEC) voor Ermelo, Harderwijk en Zeewolde als opvolging van het programma Dienstverlening. Voor nu en de komende jaren zijn er aanvullende middelen nodig om hier uitvoering aan te kunnen geven. Binnen Harderwijk wordt voorgesteld om het surplus (€ 116.830,-) binnen de bestemmingsreserve kapitaallasten uitvoeringsagenda dienstverlening hiervoor in te zetten en over te hevelen naar de bestemmingsreserve programma dienstverlening (wordt hernoemd naar Project KEC). KEC

Voor 2025 zijn de verwachte uitgaven voor het KEC afgerond € 165.000,-. Dit bestaat hoofdzakelijk uit personeel- en licentiekosten. De kosten worden verdeeld over de drie gemeenten conform de verdeelsleutel van domein bedrijfsvoering van Meerinzicht. Binnen Harderwijk is een structureel budget beschikbaar voor de uitvoering van dienstverlening. Hier kunnen € 22.000,- aan kosten uit gedekt worden. Voor het overige gedeelte van € 42.600,- is een onttrekking benodigd van de bestemmingsreserve programma dienstverlening. Per saldo is de bijstelling budgettair neutraal. Taakveld 0.2 Burgerzaken € 138.000 Leges inkomsten huwelijken Voor een aantal jaar op rij is de trend dat de legesinkomsten voor huwelijken niet volledig worden behaald. Naar verwachting is het nadeel in 2025 € 28.500,-. De meerjarige effecten worden betrokken bij het project kostendekkendheid van de leges. Verkiezingen Door de val van het kabinet op 3 juni 2025 moeten dit jaar vervroegde Tweede Kamerverkiezingen worden georganiseerd. Met de Septembercirculaire 2025 zijn door het Rijk extra middelen beschikbaar gesteld voor het organiseren van deze verkiezingen, dit betreft voor Harderwijk een incidenteel bedrag van € 165.000,-. Van deze aanvullende middelen is een bedrag nodig van € 28.500,- omdat de basiskosten voor een verkiezing hoger zijn dan het beschikbare budget.

Hiervoor is met de Kadernota 2026-2029 een aanvraag gedaan. Doordat Harderwijk de afgelopen jaren in verschillende Kadernota's stapsgewijs de begroting (bijvoorbeeld stembureauApp en formatie) voor verkiezingen heeft verhoogd zijn de middelen in de septembercirculaire met name compensatie voor kosten die al opgenomen waren in onze begroting. Derhalve kan in 2025 een incidenteel bedrag vrijvallen ten gunste van het begrotingssaldo van € 136.500,(voordeel). Programma Burgerschap Hoewel de officiële ombuiging pas in 2026 wordt doorgevoerd, is dit jaar al beleid gevoerd om ook in 2025 de ombuiging (deels) te realiseren. Er is bespaard binnen de post algemene campagnes en pilots. Dit waren zaken die we als gemeente zelf initieerden, maar dit jaar niet gedaan hebben. Dit is ook in lijn met de gedachte: de inwoner aan zet, zoals ook genoemd in de Nota Sociaal Domein. Verder zijn er geen kosten meer voor de Piet Dijkstra Prijs en wordt het scholierendebat pas eind januari gehouden. Ook is er geen nieuwe verkiezing kindercollege georganiseerd en zijn alle werkzaamheden m.b.t. het kindercollege afgesloten afgelopen juli. Dit jaar wordt een onderbesteding verwacht van rond de € 30.000,- (voordeel).

Taakveld 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden - € 70.000 Verkoop perceel grond bedrijvenpark Tonsel Een perceel grond op het bedrijvenpark Tonsel dat in erfpacht gegeven was is verkocht door de gemeente. Deze transactie betekent een inkomst van afgerond € 520.700,- en een benodigde afboeking van boekwaarde van € 425.700,-. Per saldo levert dit een incidenteel voordeel op van € 95.000,-. De jaarlijkse inkomsten van erfpacht nemen hierdoor af met ongeveer € 19.000,-. In de begroting 2026 is hier structureel reeds rekening mee gehouden bij het actualiseren van de inkomsten vanuit huren en pachten.

4

Incidentele opbrengsten verkoop groen Er worden in 2025 meer incidentele opbrengsten verwacht voor de verkoop van percelen grond dan begroot. Zo is bijvoorbeeld een perceel grond verkocht tussen de moskee en de N302 (collegebesluit 9 september 2025). Het totale incidentele voordeel in 2025 wordt geraamd op € 150.000,-. Verkoop bouwkavel Tubadreef Op 17 september 2024 heeft het college besloten de bouwkavel gelegen aan de Tubadreef te verkopen ten behoeve van de bouw van één woning. Via de Turap 2024 is een inkomst geraamd van € 315.000,- in jaar 2025. De verwachte realisatie van de opbrengsten moet inmiddels worden bijgesteld naar voorjaar 2026. Dit betekent dat de inkomstenpost wordt verschoven van 2025 naar 2026. Dit levert een incidenteel nadeel op in 2025 van € 315.000,- en een incidenteel voordeel van hetzelfde bedrag in 2026. Taakveld 0.4 Overhead (incl. effect uit H6.1 analyse personeelslasten) € 640.200 Rente-inkomsten Meerinzicht Vanuit de ombuigingsopgave zijn de rente-inkomsten die Meerinzicht ontvangt over het schatkistbankieren opgenomen in onze begroting. Voor 2025 was een verwachte opbrengst begroot van € 414.000,-. Zoals ook opgenomen in de ombuigingsmonitor is vanaf september 2024 een rentedaling ingezet vanuit de ECB. Op basis van deze ontwikkeling dient de rente-inkomst voor 2025 naar beneden te worden bijgesteld, wat zorgt voor een nadeel van € 165.000,-.

Hiermee is de ombuiging voor 2025 niet 100% realiseerbaar. Voor 2026 en verder is het afhankelijk van de liquiditeit en renteontwikkeling of de ombuiging gehaald kan worden. GGU Fonds In 2025 is het GGU fonds van de VNG uitgebreid met een platform voor het Sociaal Domein en Common Ground (informatievoorziening). Deze effecten waren nog niet verwerkt in de begroting 2025 waardoor een bijstelling benodigd is van € 29.000,- (nadeel). De meerjarig effecten zijn verwerkt in de Meerjarenbegroting 2026-2029. Vervanging meubilair Stadhuis Voor de vervanging van de vergaderstoelen is een krediet beschikbaar. Echter is het krediet ontoereikend om alle vergaderstoelen die in aanmerking komen, ook daadwerkelijk te vervangen. Voorgesteld wordt om het krediet te verhogen met € 11.000,-. Vanaf 2026 leidt dit tot een extra kapitaallast (nadeel) van afgerond € 800,- per jaar. Tractie De tractie-gerelateerde exploitatiebudgetten zijn geanalyseerd en geactualiseerd om te komen tot een reële begroting. Hieruit volgt een begrotingswijziging inclusief een financieel effect. Dit vraagt om structurele bijstelling vanaf 2027 van aanvullend afgerond € 13.700,- (nadeel) per jaar. Taakveld 0.5 Treasury € 550.000 Rente We ontvangen meer rente-inkomsten dan verwacht omdat er meer middelen op de schatkist blijven staan dan ten tijde van het opstellen van de Begroting 2025 was begroot.

In de recente liquiditeitsprognose voor de begroting 2026 is hier reeds op bijgesteld met de actuele prognoses vanuit de grondexploitaties en de investeringen vanuit de algemene dienst. Het grootste verschil wordt veroorzaakt door een hogere startpositie vanuit 2024 en door minder uitgaven bij investeringen in de algemene dienst dan verwacht. Ca. € 600.000,- (voordeel) aan rente-inkomsten kan al met voldoende zekerheid worden genomen. Dividend De gemeente heeft aandelen in bijvoorbeeld de BNG, Alliander en Omrin waar dividend voor geraamd staat. De dividend ontvangsten fluctueren jaarlijks. Dit jaar is er minder dividend ontvangen van vooral Alliander. Per saldo wordt het nadeel ingeschat op ca. € 50.000,- minder ontvangsten op alle begrootte dividenden. Taakveld 0.61 OZB woningen OZB Woningen Op het taakveld van OZB woningen wordt een voordeel verwacht van ca. € 85.000,-. De meeste bezwaarprocedures zijn reeds afgerond waardoor dit voordeel ingeboekt kan worden.

€ 85.000

Taakveld 0.63 Parkeerbelasting - € 260.000 Parkeeropbrengsten 2025 Op basis van de gerealiseerde parkeeropbrengsten t/m augustus is de inschatting dat er over het gehele jaar 2025 ca. € 260.000,- minder parkeeropbrengsten worden gerealiseerd. Het grootste deel (ca. € 145.000,-) betreft minder opbrengsten uit straatparkeren. Met name in de vakantiemaanden zijn er minder dagkaarten verkocht dan vorig jaar. Het overige deel (ca. € 115.000,-) betreft minder opbrengsten uit parkeerterreinen/-garages met slagboom. Vanwege het terugbrengen van 2 naar 1 uur gratis parkeren is hier 5

wel een aanzienlijke stijging van de parkeeropbrengsten zichtbaar. De taakstelling van € 500.000,- extra parkeeropbrengsten wordt echter niet volledig gerealiseerd. Dit valt grotendeels te wijten aan storingen die zich de afgelopen maanden hebben voorgedaan aan de slagbomen waardoor er minder parkeeromzet kon worden gerealiseerd. De oorzaak van de storingen is divers. namelijk stroomuitval, vandalisme en niet goed functionerende parkeerapparatuur. Ten aanzien van dit laatste is er dit jaar al een flinke inhaalslag gemaakt. Het totale verwachte incidentele nadeel is samengevat € 260.000,- in 2025. Taakveld 0.7 Algemene uitkering Gemeentefonds € 398.600 Septembercirculaire 2025 De septembercirculaire is op Prinsjesdag uitgekomen. Het positieve netto effect voor 2025 bedraagt € 388.000,- voordelig door met name het bijstellen van een aantal maatstaven en het voorschot op de onderuitputting van het BTW compensatiefonds van ca € 250.000,- méér dan begroot (in de begroting was al rekening gehouden met € 880.000,- aan inkomsten). De grootste taakmutaties betreffen voor 2025 de compensatie van de tekorten jeugd over 2023 en 2024 en voor 2026 het overhevelen van de specifieke uitkering CDOKE (Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid) naar een decentralisatieuitkering.

Via separate advisering aan het college worden de effecten van de septembercirculaire toegelicht (waarna deze ter kennisname naar de Raad gaat). Via deze tussentijdse rapportage worden de effecten in de begroting verwerkt. Het meerjarige effect vanuit de septembercirculaire is als volgt: bedragen x € 1.000

Onderwerp

2025

2026

2027

2028

Septembercirculaire 2025

115.976

116.134

115.125

113.167 115.351

Meicirculaire 2025

112.209

114.565

115.235

113.470 115.745

Bruto effect Septembercirculaire

3.767

1.569

-110

-303

-394

Taakmutaties (koppeling met beleidsterrein)

-2.499

-1.743

-205

-99

-88

Vrijval stelpost BTW compensatiefonds (BCF)

-880 81

158

241

-234

-244

-241

Mutatie stelpost volume ontwikkelingen Netto effect Septembercirculaire

388

-174

2029

Incidentele vrijval taakmutatie combinatiefunctionarissen Met ingang van 2023 zijn de combinatiefunctionarissen opgegaan in de Brede SPUK regeling. Vanuit de technische omzetting van financiering vanuit de algemene uitkering naar de SPUK regeling zijn voor de jaren 2025 en 2026 bedragen blijven staan op de stelpost taakmutaties die nu vrij kunnen vallen. Voor 2025 gaat dit om een voordeel van afgerond € 10.600,- en voor 2026 gaat dit om € 2.267,-. Zie ook de tabel 7.5 Taakmutaties.

Programma 1 Veiligheid Taakveld 1.1 Crisisbeheersing en Brandweer - € 15.000 Bluswatervoorzieningen Met de Decembercirculaire 2024 zijn er middelen beschikbaar gesteld voor het plaatsen van bluswatervoorzieningen in kwetsbare natuurgebieden met als natuurbrandbeheersing te versterken. Voor het aanleggen van twee bluswatervoorzieningen is € 75.000,- benodigd. Hiervoor is € 60.000,- vanuit het Rijk beschikbaar gesteld. Vanwege kostenstijging van de benodigde materialen en arbeid zijn de kosten hoger dan de beschikbare middelen van het Rijk. De extra benodigde middelen zijn € 15.000,- (nadeel). Doordat deze investering wordt aangemerkt als maatschappelijk nut, valt deze investering onder de activeringsgrens (€ 100.000,-). De jaarlijkse kosten voor elektra en onderhoud zijn beperkt en kunnen daarom vanuit de bestaande budgetten worden opgevangen. DVC VNOG In de vergadering van juni 2025 heeft het AB van de VNOG besloten dat taken van de VNOG bij de gemeenten worden gelegd. Het gaat dan om het toezicht op de brandveiligheid op bestaande bouw en de toetsing en advisering van specifieke brandveiligheidsdocumenten en regelgerichte beoordelingen en adviseringen van bouwwerken met een gemiddeld risico ten aanzien van de brandveiligheid bij aanvragen voor vergunningverlening. De VNOG heeft de afgelopen jaren geen toezicht/controles op de gebruiksmeldingen verricht.

Na onderzoek gaat het om een achterstand van circa 400 dossiers. Voor de beheersfase (dus niet de inhaalslag) is in de 6

kadernota 1,6 fte structureel aangevraagd. Om de jarenlange achterstanden weg te werken is er echter meer capaciteit nodig. De verwachting was dat de VNOG deze achterstanden zou wegwerken, aangezien deze taken de afgelopen jaren niet zijn verricht. De VNOG heeft echter aangegeven dat zij alleen van september tot en met december 2025 extra inzet kunnen leveren en zo’n 40/50 dossiers kunnen oppakken, dat wil zeggen de controles kunnen laten uitvoeren. De eventuele juridische opvolging zal voor rekening van de gemeente komen. Omdat er al lange tijd geen controles zijn uitgevoerd, is de verwachting dat er ook op veel locaties zaken niet juist zijn en er veel werk aan de winkel is om alles weer brandveilig te krijgen. De VNOG en de medewerker brandveiligheid van de gemeente schat in dat in de helft van de dossiers juridische opvolging nodig is. Gelet hierop is er extra capaciteit nodig om dit werk uit te kunnen voeren. De hoog risico objecten zullen als eerst worden opgepakt. Voor 2025 kunnen de extra inhuur kosten voor juridische ondersteuning en de opleidingskosten voor het opleiden van de eigen medewerkers opgevangen worden binnen de eigen bedrijfsvoering.

Vanaf 2026 is er een paar jaar een incidenteel bedrag benodigd om enerzijds de juridische afwikkeling te kunnen voldoen die voortkomt uit de dossiers die VNOG oppakt en anderzijds is dit nodig om de komende 3 tot 5 jaar voldoende juridische ondersteuning in te kunnen zetten bij het wegwerken van de achterstanden. Er wordt voorgesteld de eigen formatie tijdelijk uit te breiden om dit op te pakken i.p.v. in te huren wegens de hogere kosten die met inhuren gemoeid zijn. Het gaat dan om een bedrag van 5 jaar x ca. € 68.000,- = € 340.000,- waarna een taakstelling ontstaat totdat de formatie daadwerkelijk weer afgebouwd is. Vanuit de analyse personeelslasten wordt reeds € 340.000,- van het geprognotiseerde voordeel op de bedrijfsvoeringskosten toegevoegd aan het begrotingssaldo 2025 ter bekostiging van de extra benodigde incidentele inzet. Hoewel dit budget langer dan 3 jaar doorloopt, wordt dit expliciet als een incidenteel budget bestempeld. De VNOG heeft de afgelopen jaren positieve jaarrekening resultaten behaald. Met de jaarrekening 2024 is besloten in het AB om een bedrag van € 1.428.000,- toe te voegen aan de egalisatiereserve afschrijvingen om daarmee eenmalig een deel van de aangekondigde structureel stijging van de gemeentelijke bijdrage met de Kadernota 2027-2030 uit te stellen.

Omdat in de begroting van Harderwijk de hogere bijdrage aan de VNOG al is verwerkt, hebben we te maken met incidentele vrijval de komende jaren.

Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat Taakveld 2.1 Verkeer en vervoer Kredieten werkvoertuigen Als gevolg van technologische ontwikkelingen en prijsstijgingen voor materialen, arbeid en belastingen (BPM) blijken de eerder aangevraagde kredieten ontoereikend voor aanschaf van het werkvoertuig bebording en werkvoertuig ongedierte. Om de benodigde voertuigen aan te kunnen kopen dienen de kredieten te worden verhoogd naar het huidige prijspeil. Voor krediet werkvoertuig bebording betekent dit een ophoging van € 40.000,- en voor krediet werkvoertuig een ophoging van € 35.000,-. Het financiële effect is in totaal een extra kapitaallast van € 9.750,- (nadeel) vanaf 2026. In het raadsvoorstel is een beslispunt opgenomen voor de ophoging van deze kredieten. Taakveld 2.2 Parkeren - € 50.000 Haalbaarheidsstudie Westeinde Aanvullend op de werkzaamheden die nu zijn verricht, wordt een extra variant toegevoegd. De kosten hiervoor zijn niet begroot in de oorspronkelijke raming. Naar verwachting wordt het budget van € 50.000,- met ca € 20.000,- (nadeel) overschreden. Digitalisering parkeren De kosten voor inrichting en onderhoud van de digitale parkeerproducten worden naar verwachting met € 30.000,- (nadeel) overschreden. Deze overschrijding kent een meerjarig karakter waardoor bij de Kadernota 2026-2029 aanvullende dekkingsmiddelen zijn toegekend.

Voor het jaar 2025 leidt dit nog wel tot een incidenteel nadeel. Bestemmingsreserve Parkeren Op 21 mei 2024 heeft het college de ontwerpset, bestaande uit het Programma van Eisen, het schetsontwerp voor de inrichting van de parkeergarage en het voorlopig ontwerp van het bouwplan voor de parkeergarage Kop van de Stadswerven (parkeergarage Jan Krulkade (P7)) vastgesteld. Met deze ontwerpset kon de inkoop van de garage bij een gespecialiseerde garagebouwer verder worden opgestart. Op 4 juli 2024 heeft de gemeenteraad besloten om het college te mandateren om de kredieten voor deze parkeergarage vast te stellen mits deze passen binnen de beschikbaar gestelde financiële middelen.

7

Op 9 september 2025 heeft het college de uiteindelijke kredieten beschikbaar gesteld aangezien voldaan werd aan de randvoorwaarde rondom de beschikbare financiële middelen. De kapitaallasten van het krediet voor het bouwkundige deel van de parkeergarage worden gedekt uit de bestemmingsreserve Parkeren Waterfront. Er wordt voorgesteld om in het jaar 2027 een bedrag van € 8.070.300,- te onttrekken van de bestemmingsreserve Parkeren Waterfront en te doteren aan de bestemmingsreserve Kapitaallasten Parkeren Waterfront. Vanuit laatstgenoemde bestemmingsreserve worden jaarlijks de kapitaallasten gedekt. Taakveld 2.4 Economische havens en waterwegen - € 80.200 Havengelden De havengelden worden in 2025 naar verwachting met € 113.000,- niet gehaald. Dit nadeel ontstaat met name op de recreatievaart en dat voor de tariefberekening 2025 al rekening werd gehouden met nieuwe deelgebieden vanuit Waterfront die nog niet zijn overgedragen. Mogelijke verklaringen voor de tegenvallende inkomsten op de recreatievaart zijn dat het slechtere weer in de tweede helft van het seizoen, wellicht is 'het nieuwtje' voor de nieuwe havens van Harderwijk er wat af en als laatste is het landelijke beeld dat de recreatievaart terugloopt na een groei als gevolg van de Corona-crisis. Exploitatie havens Binnen de exploitatie van de havens doen zich in 2025 een aantal voor- en nadelen voor.

De voordelen doen zich voor op het klein onderhoud à € 29.700,- en het budget voor de baggerwerkzaamheden à € 40.000,-. De nadelen zitten met name op de exploitatiekosten van de havens, onvoorziene kosten zoals het verwijderen van een olievlek en meer onderhoudskosten voor het havenkantoor. De kosten leiden tot een nadeel van € 36.900,-. Per saldo wordt er een voordeel verwacht op de havenexploitatie van € 32.800,-.

Programma 3 Economie Taakveld 3.1 Economische ontwikkeling Uitvoeringsprogramma Binnenstadsvisie 2031 De uitvoering van het Uitvoeringsprogramma Binnenstadsvisie 2031 is in volle gang. Onlangs is de raad middels een raadsinformatiebrief op de hoogte gebracht van de stand van zaken en de geplande projecten voor de rest van 2025 en 2026. Het beschikbaar gestelde budget was drie keer € 200.000,- en dit is toegevoegd aan een bestemmingsreserve. Het begrote budget van 2025 wordt niet volledig benut. Het restant wordt doorgeschoven naar 2026 en 2027. We hebben daarnaast ook subsidie van de Provincie voor de ondersteuning van de BIZ en de gebiedsvisie Donkerstraat-Kloosterplein ontvangen. Taakveld 3.4 Economische promotie Ontvangstlocatie Veluwe Harderwijk fase 2 Voor de realisatie van fase 2 van het project Ontvangstlocatie Veluwe Harderwijk is er een aanvraag ingediend bij de RegioDeal Veluwe. Het betreft een project van € 2 miljoen waarbij de aanvraag voor cofinanciering ter hoogte van € 1 miljoen is. De aanvraag is slechts gedeeltelijk goedgekeurd. Het meest onderscheidende onderdeel – de realisatie van een boomkroonpad vanaf de Boekhorstlaan richting de Veluwe – wordt momenteel niet gezien als een element van toegevoegde waarde. De focus is nu vooral verschoven naar de Veluwe kust. Wat dit concreet betekent, is op dit moment nog niet volledig duidelijk.

We verwachten echter dat middelen uit de RegioDeal beschikbaar zullen komen voor de belevingsroute en het versterken van het routenetwerk richting de Veluwse Kust. Voor het andere (grotere) deel van de aanvraag loopt momenteel een ander traject via de provincie. Uitslag over de aanvraag bij de provincie verwachten we in september 2025.

Programma 4 Onderwijs Taakveld 4.2 Onderwijshuisvesting Krediet Basisschool DOK19 (IHP) Het investeringskrediet voor uitbreiding van Basisschool DOK19 ad € 2.399.697,- is begin dit jaar in het IHP 2025 besloten. Bij de begroting 2026 zal dit krediet beschikbaar worden gesteld maar in deze zomervakantie heeft Stichting VCO aangegeven dat zij al graag in de zomervakantie van 2026 de uitbreiding willen realiseren. Dit lijkt een mogelijkheid, mits in 2025 de voorbereidingen worden opgestart, iets eerder dan gepland. In deze tussentijdse rapportage vermelden we deze versnelling waarvoor in 2025 voorbereidingskosten worden gemaakt die ten laste van het oorspronkelijk in 2026 beschikbaar te stellen investeringskrediet moeten worden gebracht. Daarom wordt de raad gevraagd dit krediet daarom al in 2025 beschikbaar te stellen. Er zijn geen financiële consequenties omdat de oplevering nog steeds in hetzelfde jaar plaatsvindt.

8

Taakveld 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken € 33.000 Zwem/gymvervoer Voor een aantal jaar op rij is een daling te zien in het gebruik van gym/zwemvervoer. Over 2025 wordt een voordeel verwacht van € 33.000,-. Omdat deze trend zich al enige jaren voortzet is met de meerjarenbegroting 2026-2029 dit budget structureel naar beneden bijgesteld.

Programma 5 Sport, cultuur en recreatie Taakveld 5.1 Sportbeleid en activering € 23.000 Subsidie Willem Tell Schietvereniging Willem Tell heeft in 2024 een subsidie ontvangen in het kader van eenmalige investeringen in sportaccommodaties van € 68.000,-. Deze subsidie was toegekend voor het aanpassen van de wand- en plafondbekleding van de sportaccommodatie. Bij nader inzien heeft de club gekozen voor een ander systeem voor het plafond zonder zichtbare metalen bevestigingen, wat voor de schietbaan veiliger zou zijn. Dit alternatief plafond bleek goedkoper te zijn, daarnaast zijn er nog werkzaamheden door vrijwilligers gedaan wat ook een kostenbesparing heeft opgeleverd. Het gevolg is dat er € 23.000,- (voordeel) van de toegekende subsidie is teruggevorderd. Taakveld 5.2 Sportaccommodaties Exploitatie Sypel Binnen de exploitatie van de Sypel hebben zich een aantal afwijkingen voorgedaan gedurende het jaar. Aan de uitgavenkant is een bijstelling benodigd voor het OZB budget (€ 45.750,-) en de energiekosten (€ 24.600,-). De bijstelling van het OZB budget is het gevolg van een stijging van de WOZ-waarde als gevolg van de nieuwbouw. De energiekosten moeten incidenteel worden bijgesteld als gevolg van een nadelige gasafrekening over 2024. Daarnaast blijft de overige omzet dit jaar op de Sypel achter.

De reden hiervoor is dat er geen evenementen zijn geweest en de energie afrekeningen richting derden lager zijn uitgevallen ten opzichte van voorgaande jaren. Dit leidt tot een verwacht nadeel van € 51.450,-. De bijstellingen kunnen opgevangen worden door incidentele voordelen elders binnen de exploitatie (€ 48.300,-) en een hogere omzet (€ 73.500,-) binnen het zwembad. Per saldo is de bijstelling budgettair neutraal. Wel heeft de Sypel de inspanningsverplichting op zich genomen om in de laatste periode van 2025 te kijken naar de mogelijkheden om extra omzet te genereren. Taakveld 5.3 Cultuurpres., cultuurprod., en cultuurparticipatie Onderzoekskosten podiumvoorziening Het budget was voorzien voor extern onderzoek, maar gekozen is voor intern onderzoek. Een deel van het budget is gebruikt en wordt gebruikt voor inhuur van collega’s bij Meerinzicht en extern juridisch advies. Het restant van het budget is nodig voor continuering van het onderzoek en begeleiding in 2026 en wordt overgeheveld. Zie hiervoor het verzoek onderhanden werken budgettair neutraal. Taakveld 5.5 Cultureel erfgoed Subsidie restauratie molen De Hoop Op 20 maart 2025 heeft de raad de motie “Garantstelling voor Molenstichting Harderwijk” aangenomen In deze motie is het college verzocht om voor maximaal € 20.000,- garant te staan voor de restauratie van molen De Hoop.

De Molenstichting heeft in mei 2025 een beroep gedaan op deze garantstelling voor het maximale bedrag van € 20.000,-. In de 1e tussentijdse rapportage is dit reeds meegenomen. Tijdens de restauratie, die op gemeentegrond plaatsvond, bleek de molenstichting geconfronteerd te worden met een onverwachte precarioheffing van € 7.000,-. Bij de gemeente ontstaat daardoor een extra precario inkomst van € 7.000,-. Met de molenstichting is afgesproken dat we dit budgettair neutraal zullen verwerken in de gemeentelijke begroting door de subsidie aan de molenstichting met hetzelfde bedrag te verhogen. Taakveld 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie Project Goeman De renovatie door Uwoon van de flats aan de Goeman Borgesiuslaan omvat twee deelprojecten onder regie van de gemeente. Voor het deelproject Community Building wordt gedurende de renovatie extra opbouwwerk ingezet. Voor het deelproject Herinrichting openbare ruimte is bij de provincie de Wijkendeal subsidie aangevraagd en een kadernota aanvraag opgesteld. Voorstel is de ontvangen precario van Uwoon (€ 70.000,-) incidenteel in te zetten voor de herinrichting van de openbare ruimte. Dit betekent een neutrale wijziging, namelijk een budget van € 70.000,- en daarnaast een ophoging van de precario-inkomsten met hetzelfde bedrag.

Aanvullend krediet uitkijktoren Beekhuizerzand De realisatie van de uitkijktoren Beekhuizerzand vraagt om een investering van € 270.000,-. Het huidige krediet voor uitkijktoren Beekhuizerzand (INV252) bedraagt € 215.000,- is ontoereikend. Aanvullend krediet van € 55.000,- is nodig. Met een afschrijvingstermijn van 20 jaar vertaalt dit zich naar een extra jaarlijkse 9

kapitaallast van € 3.025,- (nadeel) vanaf 2026. Het college heeft op 9 september 2025 besloten dit mee te nemen in de 2e tussentijdse rapportage. In bijbehorend collegevoorstel is meer informatie te vinden.

Programma 6 Sociaal domein Taakveld 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie - € 28.000 Aanschaf tafels MFC De Roef Een deel van de bestaande tafels in MFC De Roef blijkt arbo-technisch niet te voldoen. Ze zijn te groot en zwaar, met als gevolg dat het in- en uitruimen van zalen veel problemen geeft en niet op een arbotechnisch verantwoorde manier kan worden uitgevoerd. De inventaris in de gemeenschappelijke ruimtes van MFC De Roef is eigendom van de gemeente Harderwijk en wordt als zodanig verhuurd aan Stichting MFC Harderwijk. Daarmee is de inventaris (en de eventuele vervanging daarvan) een verantwoordelijkheid van de gemeente Harderwijk. Voor vervanging van de tafels is een vervangingskrediet beschikbaar vanuit het MIP, maar dit krediet is pas in 2033 beschikbaar. Voorgesteld wordt het betreffende deel van de tafels (45 stuks) voor een bedrag van in totaal ca. € 21.000,-, inclusief niet-verrekenbare btw, te vervangen. Deze investering is lager dan de minimale activeringsgrens van € 25.000,- op basis van de Nota Waarderings- en Afschrijvingsbeleid 2024, en derhalve is een incidenteel budget nodig van € 21.000,- (nadeel) in 2025 Anti-discriminatie voorzieningen Voor 2025 en 2026 wordt jaarlijks afgerond € 7.000,- (nadeel) extra beschikbaar gesteld vanuit de meicirculaire 2025 voor preventie van discriminatie.

Voorgesteld wordt dit bedrag via deze Turap beschikbaar te stellen voor het daarvoor bestemde doel. - € 44.000 Dekking Stelpost taakmutaties € 44.000 In 2024 is € 44.000,- beschikbaar gekomen in verband met de Spreidingswet. In 2025 wordt dit ingezet voor de kosten van het locatie onderzoek voor het nieuwe AZC. Zie ook de tabel 7.5 stelpost taakmutaties. Vreemdelingen

Taakveld 6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal - € 12.600 Subsidie Veilig Thuis Veilig Thuis Noord-Oost Gelderland (22 deelnemende gemeenten) hanteert voor 2025 een indexatie van 3,9%. Dit is hoger dan waarmee in de begroting van Harderwijk rekening mee is gehouden. Dit leidt voor 2025 tot een hogere incidentele bijdrage van € 12.600,- (nadeel). Voor 2026 en verder wordt dit verwerkt in de begroting 2026-2029 van Harderwijk. Toekomsttuinen In Noord-Oost Gelderland worden veel gezinnen goed geholpen. Echter bij een deel van de gezinnen waar zorgen zijn over de onveiligheid, lukt het nog onvoldoende om de juiste hulp en ondersteuning te bieden en patronen van onveiligheid te doorbreken. De betrokken organisaties in Noord-Oost Gelderland (Gemeenten, Jeugdbescherming Gelderland, William Schrikker Stichting, Veilig Thuis NOG, Leger des Heils Jeugdbescherming & Reclassering, Buurtplein, CJG Apeldoorn, SJNV, Stimenz, Moviera en Raad voor de Kinderbescherming) willen dat er zoveel mogelijk in het vrijwillig kader aan duurzaam herstel van veiligheid wordt gewerkt. De toekomsttuinen bieden de omgeving om hieraan te werken. Het project toekomsttuinen kind- en gezinsbescherming NOG loopt inmiddels ruim een jaar. De financiering van de toekomsttuinen liep tot en met 2024 via gemeente Apeldoorn.

Vanuit Apeldoorn is het verzoek gekomen om de inzet voor de toekomsttuinen voor de Noord-Veluwe via gemeente Harderwijk te laten verlopen. Apeldoorn maakt het restant van de middelen 2024 en 2025 voor de regio Noord-Veluwe over naar Harderwijk. Het gaat om een bedrag van € 250.000,-. Hieruit worden de kosten van de door Meerinzicht ingehuurde procescoördinator en de zorgaanbieders bekostigd. Het gaat om tijdelijke middelen, het restantbudget eind 2025 kan in 2026 nog ingezet worden voor een eventuele verlenging. Het betreft een budget neutrale mutatie voor de begroting. - € 14.315 Dekking BR sociaal domein € 14.315 Het college heeft d.d. 3 juni 2025 ingestemd met de voorgestelde opzet voor de voorbereiding van de Omgekeerde Verordening. Uitvoering vindt plaats door Meerinzicht. De financiële effecten voor Harderwijk bedragen € 14.315,- voor 2025 en € 60.123,- voor 2026. Deze kosten worden gedekt vanuit de reserve sociaal domein. Omgekeerde verordening

Taakveld 6.811 Beschermd Wonen Respijtvoorziening Anne Het college heeft op 24 juni 2025 besloten respijthuis Anne voor een pilotperiode van 2 jaar een subsidie te verstrekken. De respijtvoorziening is voor jongeren in de leeftijd van 18-27 jaar. De totale bijdrage voor de EHZ-gemeenten bedraagt € 182.500,- per jaar voor 2025 en 2026. Het Harderwijkse aandeel bedraagt € 91.250,- per jaar. Dit wordt gedekt vanuit de Harderwijkse overschotten Beschermd Wonen en 10

Maatschappelijke Opvang. Voor Ermelo en Zeewolde is de jaarlijkse bijdrage € 45.625,-. De subsidieverstrekking verloopt vanuit de gemeente Harderwijk. De subsidie en de inkomsten worden geraamd in de begroting 2025. Dit is een budget neutrale mutatie. Bij de begroting BW/MO 2025 is 75% van het begrote overschot teruggestort naar de deelnemende gemeenten. Voor Harderwijk is dat ruim € 550.000,-. Hiermee is de ombuiging van € 500.000,- ingevuld. Bij de jaarrekening 2025 BW/MO wordt het werkelijke overschot bekend en zal er een bestedingsvoorstel komen waarbij middelen terugvloeien naar de gemeente. Taakveld 6.811 Beschermd Wonen – Woonpark Molenweg Hierden - aansprakelijkheidsstelling Het Woonpark Hierden is inmiddels gerealiseerd en wordt in gebruik genomen. De realisatietijd was voor de ontwikkelaar langer dan vooraf verwacht doordat de vergunningverlening diende plaats te vinden. Hiervoor houdt de ontwikkelaar de gemeente aansprakelijk voor een bedrag van ruim € 1,1 miljoen. De gemeente heeft aansprakelijkheid afgewezen. Het vervolg en uitkomst is op moment van rapportage nog niet duidelijk. € 356.000,Dotatie aan reserve sociaal domein -/- € 356.000,Op basis van de 2e prognose zorgkosten sociaal domein worden de volgende financiële afwijkingen gerapporteerd: Programmagelden/zorgkosten sociaal domein

Jeugd Voorlopige terugvordering CJG 2025 Wmo Participatie Hogere rijksbijdrage Buig Dekking vanuit circulaires Gemeentefonds Harderwijkse deel overschot BW/MO Totaal effect zorgkosten Middelen jeugd septembercirculaire Totaal

-/- € 2.237.000,€ 500.000.-/- € 470.000,-/- € 508.000,€ 901.000,€ 184.000,€ p.m. -/- € 1.630.000,€ 1.986.000,€ 356.000,-

Bij de eerste tussentijdse rapportage werd een tekort op de zorgkosten verwacht van afgerond € 3,7 miljoen. Op basis van de 1e prognose is de begroting niet gewijzigd. Bij deze 2e prognose wordt voorgesteld de begroting wel aan te passen. Bij de jaarrekening 2025 is het mogelijke overschot Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang 2025 bekend. Het Harderwijkse deel van het overschot kan dan toegevoegd worden aan de reserve sociaal domein. Het demissionair kabinet heeft besloten tot compensatie van de incidentele tekorten op jeugdzorg in 2023 en 2024. Gemeenten kunnen dit inzetten ter ondersteuning van de transformatie conform de afspraken in de Hervormingsagenda Jeugd. Voor Harderwijk gaat het om een bedrag van € 1.986.000,-. In de septembercirculaire 2025 is dit bedrag verwerkt. Over de septembercirculaire vindt separate advisering plaats. Het voordeel van € 356.000,- kan toegevoegd worden aan de reserve sociaal domein. De prognosestand van de reserve, na het effect van de 2e turap 2025, bedraagt € 4,3 miljoen. Bij de jaarrekening 2025 is het definitieve effect van de zorgkosten sociaal domein bekend en zal de reserve sociaal domein mogelijk nog muteren.

Onderstaand een toelichting op de verschillende onderdelen: Jeugd In de financiële prognose (nadeel van € 2.237.000,-) is nog geen effect te zien van de structurele verschuiving van de € 1,8 miljoen van de programmagelden naar de versterking van de inzet van het CJG. Het beoogde effect hiervan is nog niet zichtbaar omdat het CJG tot voorkort de benodigde formatie niet volledig heeft kunnen invullen. Daarnaast is het zo dat indicaties een looptijd hebben van gemiddeld 9 maanden en het effect pas over langere termijn zichtbaar wordt. Daarnaast hebben we te maken met autonome groei, kostprijs onderzoek ed. In deze prognose is geen rekening gehouden met de verwachte effecten van maatregelen en interventies om de jeugdhulpkosten te beheersen. Hieronder valt onder andere de inzet van het zogenaamde 6-ogenprincipe,

11

waarbij een kwaliteitsmedewerker conceptbeschikkingen toetst op de kwaliteit van de besluiten, juridisch en qua inkooptechnische afspraken. Het positieve effect van de vastgestelde Integrale Verordening die bijdraagt aan een meer genormaliseerde inzet van PGB’s is inmiddels wel zichtbaar. We zien dat de prognoses van Meerinzicht de afgelopen jaren steeds vrij nauwkeurig zijn gebleken. Tegelijkertijd zien we nu voorzichtige positieve ontwikkelingen: het aantal verleningsbesluiten wordt minder en de instroom van cliënten lijkt af te nemen. Deze ontwikkelingen zijn nog niet als een financieel voordeel vertaald omdat we tegelijkertijd merken dat de zorg complexer wordt en de zorgtrajecten langer doorlopen,. Met de lagere begroting voor de PGB’s en de vervoerskosten kunnen een aantal ombuigingen in 2026 (gedeeltelijk) worden ingevuld. Daarnaast worden er vanuit het rijk extra middelen toegekend aan gemeenten om de jeugdzorg te verbeteren en de stijgende kosten te compenseren. Deze financiële gevolgen zijn in de mei- en septembercirculaire 2025 zichtbaar en worden financieel verwerkt in deze turap. Terugvordering subsidie CJG 2025 Voor de versterking van het CJG is vanaf 2023 de subsidie aan de Stichting Jeugd Noord Veluwe opgehoogd ten laste van de maatwerkvoorzieningen jeugd (zorgkosten).

Door het organiseren van de zorg van de ‘achterkant naar de voorkant’ is het de verwachting dat de uitgaven voor maatwerkvoorzieningen jeugd verminderen. In 2025 is zijn nog niet alle vacatures binnen de SJNV ingevuld. We verwachten daarom over dit jaar een terugvordering van € 500.000,-. Het blijkt nog steeds lastig om voldoende personeel te behouden en aan te trekken. Gezien het feit dat dit het derde jaar op rij is waarin de opdracht niet volledig wordt uitgevoerd, wordt samen met het CJG bezien waar de oorzaken liggen en of een andere inrichting van de uitvoering nodig is. Wmo Het nadeel op de zorgkosten Wmo van € 470.000,- wordt voornamelijk veroorzaakt door de effecten van de hogere tarieven uit het kostprijsonderzoek. De eerste termijn van de in 2021 afgesloten contracten Wmo 2021 loopt af per 1 juni 2025. Besloten is om de eerste verlengingsoptie te benutten, van 1 juni 2025 tot en met 31 mei 2026. In de aanbestedingsdocumenten is vastgelegd dat bij verlenging van de contracten een kostprijsonderzoek zal worden uitgevoerd. Dit is in lijn met de Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) reële prijs Wmo 2025, die gemeenten verplichten om bij de inkoop van Wmo-voorzieningen tarieven te hanteren die in verhouding staan tot de kwaliteit van de geleverde zorg. De tariefwijziging is verwerkt in de prognose voor 2025.

Over het kostprijsonderzoek is afzonderlijke advisering geweest. Daarnaast is de prognose van de woonvoorzieningen naar boven bijgesteld. Op basis van de technische levensduur van trapliften, is de verwachting dat er in 2025, net als in 2024, een groot aantal trapliften vervangen moet worden. Naast deze vervangingsopgave lopen er tevens een aantal (grotere) ingrijpende woningaanpassingen. Dit wordt versterkt door de aanhoudende krapte op de woningmarkt, waardoor mensen langer in hun huidige woning (moeten) blijven wonen en vaker zijn aangewezen op aanpassingen om daar te kunnen blijven. Participatie In de eerste prognose 2025 is uitgegaan van het gemiddelde aantal bijstandsontvangers over de periode januari t/m april 2025. De aantallen waren in die periode hoog. Gelukkig heeft deze stijging niet doorgezet en is momenteel zelfs sprake van een dalende trend. De verwachting is dat het aantal bijstandsontvangers tot het eind van jaar iets zal stijgen, conform de trend 2023 en 2024. De uitgaven voor loonkostensubsidie (LKS) zijn ten opzichte van 2024 gestegen, wat tot een minder negatief effect leidt bij de uitgaven voor bijstand. Vanuit de re-integratie middelen is een extra impuls gegeven om bijstandsontvangers richting werk te begeleiden, gebruikmakend van LKS. Per saldo een nadeel binnen Participatie van € 508.000,-.

In de prognose is de verhoging van het wettelijk minimum loon per 1 januari 2025 (2,73%) en per 1 juli 2025 (2,42%) meegenomen. Onderstaand het verloop van het aantal cliënten en het aantal uitkeringen vanaf januari 2024:

12

Rijksbijdrage BUIG Begin oktober 2025 heeft het rijk het definitieve buigbudget 2025 bekend gemaakt. Voor Harderwijk bedraagt dit € 16,4 miljoen en is ruim € 900.000,- hoger dan begroot. In de 1e tussentijdse rapportage was een prognose van het rijksbudget afgegeven van € 16,0 miljoen. De bijstelling door het rijk is een saldo van positieve en negatieve mutaties en is het resultaat van de verwerking van de realisatiecijfers over 2024, nieuwe inzichten in de conjunctuur, effecten van Rijksbeleid en de loon- en prijsbijstelling. In de 1e tussentijdse rapportage is een prognose afgegeven van het tekort tussen de uitgaven voor bijstand en de rijksbijdrage van € 1,3 miljoen. Door een gunstiger prognose van de uitgaven (zie punt participatie) en een hoger rijksbudget bedraagt dit tekort € 230.000,-. In de begroting 2025 is gerekend met een tekort van € 250.000,-. Dekking vanuit circulaires Gemeentefonds Vanuit de septembercirculaire 2024 en de meicirculaire 2025 is in totaal € 150.000,- ontvangen voor alleenverdienersproblematiek. Gemeenten kunnen financiële ondersteuning bieden aan huishoudens die als gevolg van de alleenverdienersproblematiek in 2023 en 2024 onder het bestaansminimum uitkomen. Gemeenten kunnen de gemiste huur- en zorgtoeslag compenseren vanuit de individuele bijzondere bijstand.

Deze actie is door Meerinzicht opgepakt en de uitgaven maken onderdeel uit van de Participatie. De rijksmiddelen worden als dekking ingezet voor de hogere uitgaven. De Sociaal Medische Indicatie (SMI) is een gemeentelijke regeling om gezinnen die geen recht hebben op kinderopvangtoeslag, maar die ook niet in staat zijn de zorg voor de kinderen volledig te dragen vanwege sociale of medische problematiek, een vergoeding te kunnen bieden voor het gebruik van kinderopvang. Door verschillende ontwikkelingen is de SMI budgettair steeds meer onder druk komen te staan en ontvangen gemeenten hiervoor een vergoeding vanuit het Rijk. Deze middelen worden gebruikt als dekking voor de hogere uitgaven binnen Participatie. Het Rijk compenseert gemeenten vanaf 2025 voor de afschaffing van het lage-inkomensvoordeel (LIV) in de sociale werkvoorziening. Het betreft een bedrag per plek. De middelen voor de WsW zijn toegevoegd aan het budget voor de Inclusief Groep. De middelen voor de beschut werkplekken worden als dekking ingezet voor de hogere uitgaven binnen Participatie. 13

Basismobiliteit (Viavé vervoer) TV 4.3 Leerlingenvervoer en TV 6.72 Jeugdvervoer Bij leerlingenvervoer (programma 4) en jeugdvervoer wordt een afname van het vervoer gezien. Er is een daling in het aantal leerlingen dat gebruik maakt van het leerlingenvervoer. Dit sluit aan bij de visie om kinderen meer zelfredzaam te maken en te houden. Het aantal geïndiceerde leerlingen en het aantal ritten laat een daling zien van rond de 14%. Voor leerlingenvervoer wordt een voordeel verwacht van € 100.000,en voor jeugdvervoer een voordeel van € 50.000,-. TV 6.71 Wmo vervoer (Viavé) Er wordt een voordeel verwacht op het Wmo vervoer van € 55.000,-. Er is al langer een dalende trend zichtbaar die doorzet. Het (blijvend) sturen op het oneigenlijk gebruik werpt zijn vruchten af. Ook worden er veel kortere ritten door het Automaatje gereden. ANWB AutoMaatje is gestart op 29 mei 2024 als een lokaal vervoersinitiatief, waarbij vrijwilligers minder mobiele plaatsgenoten vervoeren met hun eigen auto. Naast ontmoeting is vervoer voor ouderen en voor minder mobiele inwoners een belangrijk punt om zelfstandig te kunnen blijven functioneren en mee te blijven doen in de samenleving. Eigen vervoer is vaak een gemis. Wanneer zelf autorijden niet (meer) lukt biedt AutoMaatje een uitkomst. Eind 2024 waren er zo'n 30 vrijwillige chauffeurs, 6 matchmakers actief en samen hebben zij bijna 300 ritten gereden.

Dat is meer dan voor het eerste jaar beoogd was. Het aantal deelnemers en ritten is nog steeds groeiend. ANWB AutoMaatje is een mooie aanvulling op de regioataxi (Viavé) en Valys vervoer. Vanuit het ombuigingsplan 2021 is een taakstelling voor het sociaal domein opgenomen. Van de oorspronkelijke taakstelling van € 750.000,- resteert er nog een bedrag van € 350.000,-. Voorgesteld wordt om de voordelen binnen basismobiliteit te verrekenen met deze taakstelling. Er resteert voor 2025 dan nog een taakstelling van € 145.000,-. Vanaf 2026 is de taakstelling betrokken bij de ombuigingen 2025-2028.

Programma 7 Volksgezondheid en milieu Taakveld 7.2 Riolering Klimaatadaptatie (buiten heffing) Dit budget is vooral bedoeld voor het planten van bomen in stedelijk gebied (beperken hitte eiland effect). Er is een lijst met meekoppelkans projecten opgesteld, maar tot op heden is er nog geen claim ingediend. Veel projecten zijn nog in voorbereiding en pas nadat de omgevingsparticipatie heeft plaatsgevonden is duidelijk welke investeringen er vanuit dit budget gedekt kunnen worden. Verwachting is dat besteding eind 2025 op nul blijft staan. Indien er geen overheveling plaatsvindt zal het budget vrijvallen, waardoor het bedrag in de reserve Klimaatadaptieve maatregelen blijft staan. Dit kan vervolgens in een ander jaar ingezet worden via een tussentijdse rapportage. Klimaatadaptatie voorz. Harderwijk (subsidieregeling) Het subsidiebudget voor buitenzonwering was medio mei al uitgeput (daarna zijn er nog 6 aanvragen voor buitenzonwering binnen gekomen die we hebben moeten afwijzen). Hoeveel aanvragen er nog voor blauwgroene voorzieningen gaan komen is niet te bepalen. Verwachting is dat er ca. € 20.000,- van dit budget over blijft. Het niet gebruikte deel van het budget valt vrij bij de jaarrekening en daardoor blijft het restant in de bestemmingsreserve duurzaamheidsfonds. Systeemoverzicht Stedelijk Water Hiervoor is een externe verplichting aangegaan.

Er worden een aantal meerwerken en aanvullende opdrachten verwacht die optellen naar ca. € 25.000,- excl. BTW. Het resterend budget is niet toereikend. Verzoek is om dit budget met € 25.000,- op te hogen en dit te dekken uit het budget uitvoeringsagenda Burwka (binnen de tariefberekening). Uitvoeringsagenda BURWKA Na vaststelling van het Burwka is gebleken dat er een onbalans zit in de uitvoeringsagenda waarbij er een onrealistisch takenpakket voor 2025 was gepland. Ook blijkt een aantal posten onjuist geraamd te zijn (zowel te hoog als te laag of met een ander ritme: incidenteel/structureel/cyclisch). En in een beperkt aantal gevallen is dezelfde activiteit dubbel geraamd. Door vertrek van een medewerker en de moeizame vervanging daarvan is in het winterseizoen 2024/2025 sprake geweest van personele onderbezetting, waardoor een aantal activiteiten zijn uitgesteld. Tenslotte zijn een aantal activiteiten wel opgestart, maar is de dekking geregeld vanuit andere budgetten ("voorziening gemeentelijk watertaken periodiek terugkerende onderzoeken" en Duurzaamheid). Al met al was dit aanleiding om de uitvoeringsagenda te actualiseren. Uit deze actualisatie blijkt dat de verwachte uitgaven voor 2025 uitkomen op € 50.000,- voor beleid en € 40.000,- voor realisatie en beheer (samen € 90.000,-). Dat is een onderbesteding van ca. 50% t.o.v. het budget. Voorstel is om het overschot 14

terug te laten vallen in de voorziening, wat bij de jaarrekening beoordeeld zal worden. De middelen blijven hiermee binnen het gesloten systeem van de riool- en waterzorgheffing. Rioolreiniging en inspectie In 2024 is voor de werkzaamheden in Hierden (Duinweg) en wijk Stadsdennen een benodigde ophoging gevraagd van € 116.000,-. Inmiddels is het reinigen en inspecteren van de riolering voor 2024 uitgevoerd. De kosten bedroegen € 164.000,-. Bij de uitvoering liepen we tegen de noodzaak dat we op meerdere locaties verkeersregelaars en verkeersplannen nodig hadden. Op meerdere locaties bleek er daarnaast meer vervuiling aanwezig dan verwacht. Ook was er een grote verstopping in het hoofdriool in de Stadswei door wortelingroei. De afgelopen jaren zijn de transportriolen vanaf de gemeentegrens met Ermelo tot de rotonde Verkeersweg / Stationslaan al gereinigd en geïnspecteerd. Dit onderhoud geeft aanleiding om de transportriolen tussen rotonde Verkeersweg / Stationslaan en de zuivering op industrieterrein Lorentz op dezelfde manier te onderzoeken of ook daar een relining nodig is, en zo ja wanneer. Na het regulier reinigen en inspecteren met een rijdende videocamera, is hiervoor een aanvullend onderzoek met maninspectie nodig. Door beide inspecties zoveel mogelijk gelijktijdig uit te voeren, besparen we onderzoekskosten.

Het raambestek voorziet in het overdag uitvoeren van de werkzaamheden. Vanwege de hoge waterstand overdag is het verstandig de werkzaamheden ’s nachts uit te voeren. De kosten voor een uitvoering in de nacht zijn hoger, maar verwacht wordt dat er ’s nachts meer meters gemaakt kunnen worden. Ook hoeven er ’s nachts minder verkeersmaatregelen getroffen te worden en zijn er minder verkeersregelaars nodig. Op basis van bovenstaande is de verwachting dat de kosten voor rioolreiniging en inspectie een overschrijding opleveren in 2025. Voor afwijkingen binnen de tariefberekening riool- en waterzorgheffing zal niet tussentijds financieel worden bijgesteld, maar worden de gerealiseerde verschillen ten opzichte van de begroting bij de jaarrekening financieel verantwoord als één geheel. - € 20.000 Dekking VZ ond. Gem. watertaken € 20.000 De werkzaamheden worden verwacht in september 2026 (na de bouw Uwoon Holzstraat). Het krediet oorspronkelijke krediet uit 2023 is vanwege de indexering niet meer voldoende. Er is een ophoging nodig van € 20.000,-. Dit krediet wordt gedekt uit de voorziening onderhoud gemeentelijke watertaken en derhalve wordt de ophoging ten laste gebracht van deze voorziening. Krediet Rioleringswerkzaamheden Zeestraat

- € 305.400 Dekking VZ ond. Gem. watertaken € 305.400 In 2023 is gestart met het project Revitaliseren Binnenstad. De Grote- en Kleine Oosterwijck en een deel van de Keizerstraat zijn daarbij als eerste aan bod gekomen. Tijdens de voorbereidingen is onderzoek gedaan naar de staat van het rioolstelsel en onderzocht of er problematiek is rondom de afvoer van regenwater. Het bleek dat het rioolstelsel in de Grote- en Kleine Oosterwijck technisch niet meer voldoet en aan vervanging toe is. Uit het onderzoek naar de afvoer van regenwater is gebleken dat er bij toenemende regenintensiteit wateroverlast te verwachten valt. Om het riool technisch in goede staat te brengen en te zorgen dat de afvoer van regenwater geborgd blijft is het riool vervangen en een extra regenwaterriool aangebracht. De kosten voor deze werkzaamheden aan de riolering vallen niet onder het project Revitaliseren Binnenstad maar worden gedekt uit de hiervoor bestemde voorziening onderhoud egalisatie gemeentelijke watertaken. Dit gebeurt direct ten laste van de voorziening in het jaar van de uitvoering (kosten gekwalificeerd als groot onderhoud riolering). Het gaat om een bedrag van € 305.400,- wat conform de BuRWKA uit de voorziening gedekt wordt. Krediet rioolvervanging Grote- en Kleine Oosterwijck

Taakveld 7.3 Afval - € 50.000 Project Goeman afvalstroom De renovatie door Uwoon van de flats aan de Goeman Borgesiuslaan veroorzaakt een grote afvalstroom die veel extra inzet vraagt. De bewoners moeten 5 weken naar een logeerwoning en moeten hun woning en bergingen leeg opleveren. Het is door Uwoon onvoldoende voorzien een deel van de bewoners hun grofvuil, die deze verhuisbewegingen oplevert, niet naar de milieustraat brengen. Het afgelopen jaar is door het team Stadsbedrijf daarom extra afval verwijderd. Deze extra opruimingen zijn niet opgenomen in de begroting. Voor de resterende renovatieperiode willen we deze kosten beperken door extra afvalcontainers beschikbaar te stellen en te verrekenen met Uwoon. De kosten van de werkzaamheden voor de extra afvalverwijdering worden geschat op € 50.000,- (nadeel) voor gemeente Harderwijk. Een ander gedeelte van de kosten willen we verhalen op Uwoon. Afval en grondstoffen Voor het afval en grondstoffendomein voor het jaar 2025, wordt een netto voordeel verwacht van € 300.000,-. Hieronder volgt de toelichting en uitsplitsing. 15