Bijlage 1 Regioarrangement Ermelo Harderwijk Putten en Zeewolde versie 0.6 (26 juni 2023)

Ook weten we dan wat we van partners nodig hebben om deze oplossingen te kunnen realiseren, die randvoorwaardelijk zijn voor ruimtelijke ontwikkelingen. Dit feitenrelaas kan dan ook helpen het P-MIEK aan te scherpen. Kansen en dilemma’s: ● Kansen voor wind- (Horst en Telgt) en zonne-energie in Putten en Ermelo. ● Kansen voor integrale gebiedsprocessen waarin zonne-energie kan worden meegenomen. ● Kansen om op energiegebied meer kennis en ervaringen uit te wisselen tussen Zeewolde en Gelderse gemeenten. ● Kansen voor slimmer en georganiseerd aanpakken netcongestie op bedrijventerreinen, o.a. met Smart Energy Hubs in EHPZ. ● Kansen voor benutting zonne-energie op en bij infrastructuur (o.a. parkeerplaatsen, spoor, fietspaden, A28 zonnepanelen in geluidsschermen, snelwegen via het OER-programma van Rijkswaterstaat). ● Kansen voor het koppelen van energieopwekking en -opslag aan gebiedsopgaven (energie-neutraliteit is randvoorwaardelijk voor uitbreiding woningbouw/bedrijvigheid). ● Kansen: de wens van het Rijk is om een 'plus' te zetten op duurzame energie (zon en wind). Dit zou een opgave voor de EHPZ-regio kunnen zijn. ● Kansen voor zonne-energiewinning i.c.m. waterberging. ● Kansen voor opslag van warmte energie in de bodem. ● Kansen voor energietransitie bij gebiedsprocessen in combinatie met landschap en andere functies in het gebied.

Als energievoorzieningen zich concentreren door wonen en werken zelfvoorzienend te maken, dan hoef je de zoekgebieden niet te gebruiken en die gebieden kunnen dan natuur blijven. ● Kansen voor zon- en windenergie door (XXL) bedrijvigheid toe te staan onder de voorwaarde van een energie leveringsplicht. ●

Dilemma: beperkingen van mogelijkheden voor windenergie door wespendief. Zoektocht naar mogelijkheden voor technische innovaties en financiële mogelijkheden voor stilstandvoorziening.

Datum: 26 juni 2023; Versie 0.6 (Versie voor de vergadering college van Gedeputeerde Staten van Gelderland en de colleges van EHPZ op 4 juli 2023 )

22

● ● ●

● ● ● ● ● ●

Dilemma: netcongestie in de regio en de (on)mogelijkheden voor geplande uitbreiding van onderstation Harderwijk door stikstofbeperkingen. Dilemma: het realiseren van wateraansluitingen begint een vraagstuk te worden. Dilemma: er komen niet automatisch zonneparken in het buitengebied van Putten als vervangend verdienmodel van (stoppende) agrariërs, omdat dit ten koste gaat van kostbaar landbouwgebied. Dilemma: de nog onbekende locatie van het 380 KV-tracé in Zeewolde Dilemma: in Harderwijk zijn er onvoldoende mogelijkheden voor nieuwe energie (behalve op dak) Dilemma: groene economie en steden betekent hogere energievraag Dilemma: hoe borg je de ruimtelijke kwaliteit (landschappelijke inpassing) Dilemma: hoe zorg je voor continue energieopwekking? Dilemma: zijn dakconstructies geschikt voor aanleg zonnepanelen op grote bedrijfsgebouwen en zijn er geschikte verzekeringen?

C O N C EP T

4.3.2. Circulaire Economie Economie en de arbeidsmarkt zijn voor inwoners en de ondernemers in de vier gemeenten van groot belang. Vitaliteit van een dorp, stad of wijk is voor een belangrijk deel afhankelijk van de mate van arbeidsparticipatie en daarmee de werkgelegenheid in de regio. De beschikbaarheid en de kwaliteit van de werklocaties, alsmede het serviceniveau en de dienstverlening daaromheen zijn belangrijke redenen voor bedrijven om zich in dit gebied te vestigen. Dat vraagt een versterking van het economisch profiel en een versterking van het volume en de kwaliteit van ons aanbod van werklocaties. In vergelijking met de rest van Gelderland geldt dat de sector bouwnijverheid wat sterker vertegenwoordigd is in de regio EHZP. Een belangrijke sector voor onze bouwambities. De arbeidsmarkt in de regio EHZP is nog steeds erg krap. In de toekomst blijven de werkgelegenheid en de beroepsbevolking even hard stijgen, dus de krapte zal naar verwachting niet afnemen. Om deze en onze andere ambities te kunnen realiseren is het verstandig om als regio te werken aan een toekomstbestendige arbeidsmarkt en na te denken wat er nu en morgen nodig is om mee te kunnen bewegen op de uitdagingen en transities. Voor Harderwijk en Ermelo geldt dat de huidige bedrijventerreinen vol raken.

Ermelo heeft het voornemen om het door woningbouw omsloten bedrijventerrein Kerkdennen te transformeren tot eveneens woningbouw en wil voor lokale bedrijven een bedrijvenpark realiseren langs de A28. Putten heeft nog een bedrijfsterrein te ontwikkelen, dat eveneens is gericht op het accommoderen van al lokaal gevestigde bedrijven, waarbij de achterblijvende gronden verkleuren naar woningbouw. Nederland wil in 2050 volledig circulair zijn. Als tussendoel moeten we 50% minder primaire grondstoffen gebruiken in 2030. Een circulaire economie is meer dan een technisch vraagstuk; het gaat om een economie gebaseerd op andere waarden. Een systemische verandering is nodig, waarin we van een lineair systeem gefocust op consumptie naar een gesloten systeem gebaseerd op waardebehoud en veerkracht gaan. Om dit te bereiken is samenwerking essentieel – geen enkele partij kan immers alleen een volledig nieuwe economie creëren. In de huidige transitiefase wordt voornamelijk geëxperimenteerd met nieuwe technische oplossingen in projecten of op kleine schaal. Maar technische innovatie is niet de grootste uitdaging van de circulaire economie; samenwerking is de sleutel om torenhoge duurzaamheidsambities daadwerkelijk te realiseren binnen afgesproken kaders.

Hierbij horen radicale innovaties, nieuwe contractvormen en businessmodellen gericht op waardecreatie op de lange termijn in plaats van het traditionele korte termijn winstdenken. Steden vormen het kloppend hart van de samenleving: ze zijn het centrum van economische activiteit, creativiteit en huisvesten het grootste deel van de bevolking. Steden zijn katalysatoren van productiviteit en innovatie, maar ook van consumptie en emissies. Ze behelzen slechts 3% van het aardoppervlak, maar consumeren meer dan 75% van de grondstoffen wereldwijd. In Nederland is de gradatie van urbanisatie zelfs ver boven het wereldwijde gemiddelde: meer dan 90% van onze inwoners woont in steden (Data: The World Bank; The Netherlands). Zo hebben steden de mogelijkheid, maar ook de verantwoordelijkheid om de leiding te nemen in de transitie naar een duurzame economie. Vanuit sociaal, geografisch en ondernemend oogpunt biedt de stad Harderwijk volop kansen voor een transitie naar de circulaire economie. De sterke sociale cohesie onder haar veelal technisch geschoolde en ondernemende inwoners vormen een goede basis voor gezamenlijke verandering. Als onderdeel van de provincie Gelderland, die op dit moment wordt gezien als de Datum: 26 juni 2023; Versie 0.6 (Versie voor de vergadering college van Gedeputeerde Staten van Gelderland en de colleges van EHPZ op 4 juli 2023 )

23

C O N C EP T

aanjager van circulariteit binnen Nederland, zijn er veel mogelijkheden tot het delen van kennis en het aangaan van ambitieuze samenwerkingen. Daarnaast vormt de grote groep actieve ondernemers een belangrijke doelgroep om ‘hands-on’ met circulariteit aan de slag te gaan. De ketenaanpak en vele samenwerkingsverbanden onder de ondernemers bieden mogelijkheden voor slimme afspraken en een gezamenlijke transitie naar de circulaire economie.

Datum: 26 juni 2023; Versie 0.6 (Versie voor de vergadering college van Gedeputeerde Staten van Gelderland en de colleges van EHPZ op 4 juli 2023 )

24

4.4

Leefbare dorpen en steden

In deze paragraaf zijn opgenomen: Woondeal, werklocaties en mobiliteit 4.4.1. Wonen In de regio Noord-Veluwe wordt in de Woondeal ingezet op een bouwopgave van ruim 12.500 woningen verspreid over de 7 gemeenten Elburg, Ermelo, Harderwijk, Hattem, Nunspeet, Oldebroek en Putten. In de provincie Flevoland geldt voor de ZUND-gemeenten (Zeewolde, Urk, Noordoostpolder en Dronten) een gezamenlijke opgave van 8.343 woningen.

C O N C EP T

Een opgave met onderliggende locaties en met voldoende financiële slagkracht bij de corporaties voor de invulling van de sociale huur binnen de totale woningopgave. Als samenwerkende partijen willen en kunnen we deze opgave aan. Toch betekent dat niet dat de ambitie zonder meer gerealiseerd kan worden. Daarvoor is het nodig dat er tegemoet wordt gekomen aan enkele essentiële randvoorwaardelijke condities. De belangrijkste daarvan zijn bereikbaarheid, ambtelijke capaciteit, een oplossing voor het stikstofvraagstuk, netwerkcapaciteit en het wegnemen van de publieke tekorten bij verschillende (grootschalige) woningbouwontwikkelingen. Naast deze generieke randvoorwaarden willen we als regio aandacht vragen voor het belang van het meegroeien van groen met de verstedelijking. De druk op de buitenruimte is groot en natuurwaarden staan her en der onder druk. Zeker in een regio als de onze waarbij de kernen ingeklemd zijn tussen Veluwe en Randmeren. Investeringen in natuur en recreatie zijn noodzakelijke randvoorwaarden bij groei. Verder willen we benadrukken dat groei niet alleen benaderd kan worden vanuit het perspectief van woningbouw, maar vraagt om een integrale en toekomstbestendige benadering waarbij ook aandacht is voor werken, bereikbaarheid, natuur & landschap en energie & klimaat.

Voor de realisatie van de opgave zit er zorg in het feit dat de gemeenten in de regio Noord-Veluwe zelf maar beperkt beschikking hebben over gronden. Dit kan het sturen op betaalbaarheid en het in stelling brengen van woningcorporaties bemoeilijken. Om meer regie te (kunnen) pakken op deze opgave wordt een faciliterend instrumentarium vanuit het Rijk wenselijk en nodig geacht. Leefbare verstedelijking De leefbaarheid van steden en dorpen staat onder druk. Door klimaatverandering krijgen bewoners in toenemende mate last van hittestress, die in de stedelijke omgeving versterkt wordt. Zwaardere hoosbuien én langduriger droogte leveren ook steeds grotere risico’s en overlast op voor burgers en bedrijven. Niet in alle wijken en werklocaties is voldoende groen voor recreatie, sport, spel en natuur aanwezig. De sociaal economische tweedeling op het vlak van energiearmoede, hittestress en leefbaarheid groeit. Tegelijk zoeken we bij de bouw naar mogelijkheden om zo efficiënt mogelijk gebruik te maken van hernieuwbare energiebronnen, circulaire bouwmaterialen en fabrieksmatige bouwwijzen. Veel van de mogelijke maatregelen voor al deze opgaven versterken elkaar en kunnen effectief en efficiënt tegelijk uitgevoerd worden.

Tevens erkennen we de meerwaarde van een uniforme, gezamenlijke aanpak, om zo een gelijkwaardig speelveld te creëren en de administratieve last bij ontwikkelaars te beperken. Daarom spreken we af dat gemeenten, waterschappen, provincie(s), rijk en andere partners samen onderzoeken of we tot afspraken en/of normen kunnen komen voor een leefbare verstedelijking. Dat doen we niet alleen in onze eigen regio, maar samen met de andere Gelderse regio’s. Daarbij maken we gebruik van goede voorbeelden die al bestaan, zowel in Gelderland als daarbuiten (bv.: Utrecht en Zuid-Holland). Ook betrekken we de ‘maatlat voor een groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving’ van het rijk. Hoe we vervolgens deze afspraken en normen vastleggen en wat de rol daarbij is van de verschillende partners is onderdeel van dit onderzoek. Dit doen wij gezamenlijk en gelijkwaardig, waarbij de provincie organisatorisch gezien een trekkende rol vervult.

Datum: 26 juni 2023; Versie 0.6 (Versie voor de vergadering college van Gedeputeerde Staten van Gelderland en de colleges van EHPZ op 4 juli 2023 )

25

Het aanbod van iedere gemeente is: Ermelo: Woondeal 2030 realiseren van 1.508 woningen. De sleutelprojecten zijn: i. Horsterhoeve 267 woningen ii. Veldwijk: 490 woningen iii. Hart van Horst: 62 woningen Verstedelijking na 2030: het zoekgebied ligt aan de westelijke kant van de gemeente.

C O N C EP T

Harderwijk Woondeal 2030 realiseren van 5.557 woningen. De sleutelprojecten zijn: i. Waterfront: 1.250 woningen ii. Harderweide: 860 woningen iii. Nieuw Weiburg: 1.100 woningen Verstedelijking na 2030: Eendengebied, landelijk wonen in het Bosfront en zuidelijke stadsrand. Putten Woondeal 2030 realiseren van 1.403 woningen. De sleutelprojecten zijn: i. Halvinkhuizen: 1.300 woningen ii. Bosrande: 240 woningen

Verstedelijking na 2030: transformatie gaat voor in- en uitbreiding om het groene karakter zo veel mogelijk te behouden. Bouwen voor de 'lokale' bevolking (De Bosrande). Bij uitbreiding biedt de beoogde zuidelijke ontsluitingsweg hiervoor aanknopingspunten. Zeewolde Woondeal 2030 realiseren van 1.632 woningen. Het sleutelproject/grootschalige woningbouwlocatie is: i. Polderwijk: 1.500 woningen Verstedelijking na 2030: 1. Het dorp bestaat 40 jaar. Van transformatie is nog geen sprake. Richting het Noord-Oosten zijn 1.000 woningen voorzien. 2. Daarna bouwen richting Harderwijk langs de Zeewolderdijk richting Knardijk (3.000 woningen) 3. Realisatie 20.000 woningen samen met Almere in Oosterwold, waarvan 10-15 duizend op grondgebied Zeewolde.

Datum: 26 juni 2023; Versie 0.6 (Versie voor de vergadering college van Gedeputeerde Staten van Gelderland en de colleges van EHPZ op 4 juli 2023 )

26

Randvoorwaarden woondeal: Om te voldoen aan de afspraken in deze overeenkomst geldt voor de regio Noord-Veluwe een aantal randvoorwaarden. Over deze randvoorwaarden gaan partijen verder in gesprek, om deze zodoende te concretiseren, verder te onderbouwen en in kaart te brengen wat de mogelijkheden voor steun er zijn. De belangrijkste randvoorwaarden zijn:

C O N C EP T

• Bereikbaarheid De bereikbaarheid van de regio Noord-Veluwe staat onder druk en die druk neemt toe. Niet alleen door de groei in onze regio zelf (wonen, werken en recreëren), maar ook zeker door de forse groei in de verstedelijkingsregio’s om ons heen: Amersfoort, Foodvalley en Zwolle. Er zijn onvoldoende middelen voor lokale en regionale infrastructurele maatregelen die nieuwe woningbouwgebieden op een goede manier moeten ontsluiten. Zonder extra financiële middelen verslechtert de bereikbaarheid, raakt het wegennet overbelast en kan de regio Noord-Veluwe minder woningen realiseren dan er nodig zijn. Verdere verstedelijking vraagt om investeringen van de samenwerkende overheden in de hoofdwegenen onderliggende structuur (inclusief fiets) en ook om investeringen in de bereikbaarheid per spoor. De regio als geheel, evenals de aangrenzende grotere steden zoals Amersfoort en Zwolle zijn gebaat bij een robuuste multimodale bereikbaarheid.

De regio ziet de volgende elementen als randvoorwaardelijk voor de bereikbaarheid en vraagt daarbij ondersteuning vanuit Rijk en provincie: ● Uitbreiding en optimalisering van snelfietsverbindingen langs de A28-corridor is wenselijk om de fiets tot volwaardig alternatief te maken; ● Station Harderwijk upgraden tot intercitystatus in Harderwijk en meer hoogfrequente treinverbindingen met Amersfoort en Zwolle; ● Het aanleggen van een keerlusvoorziening in de gemeente Harderwijk ten behoeve van de duurzame bereikbaarheid van de regio en het faciliteren van de woningbouwontwikkeling in het stationsgebied van Harderwijk; ● Ondertunneling van spoorwegovergangen om de woonomgeving veiliger te maken en doorstroming te verbeteren als het aantal woningen wordt uitgebreid. ● Verbeteren doorstroming op de A28, zeker met het oog op de leefbaarheid van de aangrenzende woonwijken. Het (gedeeltelijk) opheffen van de barrièrewerking van de A28 kan ook bijdragen aan de leefbaarheid van de aangrenzende wijken en kernen. ● Verlenging van de opritten van de A28 om de filedruk te verminderen; ● Een vervolg op het MIRT Onderzoek A28 Amersfoort-Hoogeveen waarbij de geïdentificeerde mobiliteits- en gebiedsopgaven nader worden verkend; ● Verbetering doorstroming en aansluiting op richting de A28/Nijkerk via de Nijkerkerbrug en de achterliggende rotonde (en vice versa).

• Subsidiering onrendabele toppen Om de volumes en het aandeel betaalbaar waar te kunnen maken moet veel geïnvesteerd worden. Voor een belangrijk deel van de ontwikkelingen geldt dat er sprake is van publieke tekorten. Om de ambities te realiseren is ondersteuning nodig met betrekking tot deze onrendabele toppen. Op basis van een globale, regionale inschatting zou het publieke tekort in de regio uitkomen op ca. 106 miljoen euro6. Vanuit de Rijkssystematiek (WBI) die uitgaat van lagere overheden die minimaal de helft van het publieke tekort dragen, komt de regio tot benodigde Rijksbijdrage voor het afdekken van onrendabele toppen van ca 53 mln. Het Rijk draagt bij aan projecten met een onrendabele top via de Woningbouwimpuls. • Ambtelijke capaciteit Het tekort aan ambtelijke capaciteit is een forse vertragingsfactor voor de woningbouw, ook in onze regio. Dit tekort speelt op veel onderdelen binnen het proces: er is een gebrek aan projectleiders, aan medewerkers ruimtelijke ordening en aan vergunningverleners. Ook is er grote behoefte aan extra deskundigheid op gebieden zoals stikstof, mobiliteit, planeconomie, omgevingsmanagement en flora & fauna. Rijk en provincie ondersteunen de regio in de breedte en de diepte. •

Stikstof

Datum: 26 juni 2023; Versie 0.6 (Versie voor de vergadering college van Gedeputeerde Staten van Gelderland en de colleges van EHPZ op 4 juli 2023 )

27

Momenteel maakt de beperking qua stikstofruimte -en de barrières die het opwerpt voor bedrijfsverplaatsingen- een aantal (grootschalige) ontwikkelingen onmogelijk. Het is randvoorwaardelijk dat er op korte termijn duidelijkheid komt over de aanpak van stikstofproblematiek. Rijk en regio zetten zich gezamenlijk in voor de stikstofruimte die nodig is om de betreffende lokale en regionale opgaven het hoofd te kunnen bieden. • Netwerkcapaciteit De regio bouwt meer dan 11.000 woningen en onderzoekt additionele groei. Het huidige elektriciteitsnetwerk biedt daartoe te weinig ruimte. Concreet komen er momenteel en op korte termijn al projecten in de knel. Uitbreiding van het onderstation in Harderwijk is nodig voor de realisatie van de regionale woningbouwopgave (en de hoognodige uitbreiding van bedrijventerrein Lorentz in Harderwijk). Voor uitbreiding van dit onderstation is stikstofruimte nodig. De regio vraagt om dit in het kader van de (landelijke) stikstofaanpak met prioriteit op te pakken.

C O N C EP T

• Grondposities Woningcorporaties en gemeenten nemen beide een actieve rol in het verwerven van locaties met het oog op het realiseren van sociale huur en gemeenten zetten hun instrumentarium in om corporaties te helpen in deze opgave. • Financiële haalbaarheid De woningcorporaties kunnen de bouw van de sociale huurwoningen zoals opgenomen in de woondeal financieren op basis van de huidige marktomstandigheden. Partijen gaan de in deze woondeal opgenomen verplichtingen aan onder het voorbehoud dat zij passende financiering voor de desbetreffende verplichting kan verkrijgen. Voor de in deze woondeal opgenomen DAEBinvestering geldt ook het voorbehoud dat corporaties een borging van het Waarborgfonds Sociale Woningbouw voor de financiering van de desbetreffende DAEB-verplichting hebben gekregen. Woningcorporaties informeren de andere partijen als zij onvoldoende (passende) financiering kunnen aantrekken om de woondeal uit te voeren. Aanvullende afspraken. ● Alle gemeenten stellen in lijn met het beleidsprogramma ‘Een thuis voor iedereen’ in 2023 lokaal een integrale woonzorgvisie op. ● De provincie Gelderland zet in op het realiseren van minimaal 3.000 flexwoningen tot medio 2025, waarvan 500 tot 1.000 in 2023.

Dit krijgt vorm door gemeenten te ondersteunen: ○ Begeleiding van individuele gemeenten bij de realisatie van flexwoonprojecten door het inschakelen van de Taskforce Versnelling Tijdelijke Huisvesting (bij grote projecten met minimaal 100 flexwoningen) of door het provinciale versnellingsteam. ○ Via een collectieve benadering middels een praktijkleerkring, waarbij gemeenten in vijf bijeenkomsten toewerken naar een haalbaar plan voor de oplevering van flexwoningen voor medio 2024. ○ De provincie Gelderland zet zich in voor de transformatie van leegstaand vastgoed naar woningen, onder andere via het programma Steengoed Benutten. In de periode van 2019 tot en met oktober 2022 zijn via Steengoed Benutten ruim 1.600 woningen verder naar realisatie gebracht en de verwachting is in 2023 nog eens 1.500 woningen. In de loop van 2023 wordt besloten of dit programma na 2023 gecontinueerd kan worden en op welke andere wijze de provincie zich inzet voor transformatie. Kansen en dilemma’s: 1.

Dilemma: naast de kritische succesfactoren zoals beschreven in de Woondeal (zie pagina 13 en verder), zoals bijvoorbeeld stikstof, bereikbaarheid en energievoorziening, staat het realiseren van nieuwe woningen onder druk door de stijgende bouwkosten, krapte op de arbeidsmarkt, aangescherpte hypotheekregels en het betaalbare programma (een derde sociale huur, een derde middenhuur en/of betaalbare koop en een derde dure huur en koop); 2. Dilemma: Voor de verstedelijkingsopgave vanaf 2030 geldt dat met name in Harderwijk ruimte voor mogelijke bouwlocaties beperkt is. Daarnaast dwingen de grenzen van het Natura Datum: 26 juni 2023; Versie 0.6 (Versie voor de vergadering college van Gedeputeerde Staten van Gelderland en de colleges van EHPZ op 4 juli 2023 )

28

3. 4. 5. 6. 7.

C O N C EP T

8.

2000-gebied de gemeenten Ermelo, Harderwijk en Putten uitleglocaties te zoeken richting het water (westwaarts). Als het uitgangspunt water- en bodemsturend strikt wordt toegepast bij het zoeken naar uitleglocaties, dan is het uitbreiden in oostelijke richting ten opzicht van de huidige kernen logischer. Er moeten gesprekken worden gevoerd tussen overheden om te onderzoeken of er uitruil kan plaatsvinden tussen Natura 2000 gebied en de randen langs het water. Specifieke vraagstukken met oog op de eendenhouderij t.o.v. verstedelijking/duurzaamheid (Harderwijk); Dilemma: Harderwijk: A28 is en spoorlijn vormen een barrière. Er is ruimte nodig voor wonen en er moet ruimte zijn voor groene ruimte. Zonder stikstofruimte geen energie en zonder energie geen woningbouw. Geen stikstofruimte voor woningbouw Kans: Deze regio is/moet zelfvoorzienend worden. Geen grote steden in de buurt voor directe koppeling (Zwolle en Amersfoort/ Apeldoorn en Almere/Lelystad op afstand) Kans: Harderwijk doorontwikkelen naar regiostad

Datum: 26 juni 2023; Versie 0.6 (Versie voor de vergadering college van Gedeputeerde Staten van Gelderland en de colleges van EHPZ op 4 juli 2023 )

29

4.2.2. Werklocaties

C O N C EP T

Enkele noties van de provincie: ● De regio ontwikkelt een ruimtelijk-economische visie. Dit vormt de basis voor de programmeringsafspraken in het regionaal programma werklocaties (RPW). ● Uit onderzoek dat Stec Groep in opdracht van de provincie Gelderland heeft laten uitvoeren blijkt dat er op de Gelderse bedrijventerreinen zeker ruimtewinst te behalen valt. We beseffen dat het verzilveren van deze potentie niet eenvoudig is, maar maken ons er wel hard voor. Samen met de provincie ontwikkelt de regio een strategie om bestaande bedrijventerreinen beter te benutten. Daarbij zijn de volgende overwegingen van belang: ● Rolverdeling en verantwoordelijkheid: intensivering vraagt om een heldere rolverdeling tussen regio, Rijk, provincie en gemeenten en private partijen. Wat kan men van elkaar verwachten? ● Financiering: Deze actieve inzet vergt een forse investering in verduurzaming, vergroening, herontwikkeling en herstructurering. Ook hiervoor geldt dat dit samenwerking vergt met het Rijk, Provincie, Ontwikkelings- en Herstructureringsmaatschappij Gelderland (OHG), gemeenten en private partijen. ● Implementatie en beleid: we willen de inzet op het beter benutten van bestaande bedrijventerreinen vastleggen in het volgende RPW. Samen met de provincie willen we dit proces verder uitwerken.

De provincie onderzoekt of en hoe het beter benutten van bedrijventerreinen geborgd kan worden via de Omgevingsverordening. ● De ruimtewinst op bestaande bedrijventerreinen is relatief beperkt ten opzichte van de verwachte uitbreidingsvraag. Het blijft nodig om nieuwe bedrijventerreinen te realiseren. In Q2 komt de nieuwe provinciale bedrijventerreinen- en kantorenprognose beschikbaar met de meest actuele inzichten. We ontwikkelen een integrale ruimtelijke regionale visie waarin we ruimteclaims ten opzichte van elkaar afwegen en maken van daaruit keuzes waar de uitbreidingsruimte voor bedrijventerreinen het beste kan landen. We kijken hierbij zowel naar de korte als lange termijn, zodat we ook voor de lange termijn ruimte voor werken geborgd is. Om invulling te geven aan de landelijke Grip-afspraken wijzen we zoekgebieden aan waar grootschalige bedrijvigheid geconcentreerd wordt. Deze zoekgebieden stemmen we af met buurprovincies (of gelegen aan dezelfde corridor) en het Rijk. Regionaal programma werklocaties In het RPW 2019 hebben de Noord-Veluwe West gemeenten ingezet op het midden-scenario. De sub-regio had de verwachting dat er uitbreidingsbehoefte van bedrijven zou zijn, maar wilde eerst kijken naar oplossingen binnen het huidige areaal. Versterking van de huidige terreinen door herstructurering en revitalisering en inbreiding hadden de voorkeur.

De regio wilde eerst inzetten op inbreiding en dan pas op uitbreiding. Het RPW 2.0 wordt in mei 2023 verwacht. Kwaliteit De bedrijventerreinen in Harderwijk, Ermelo en Putten zijn over het algemeen van goede kwaliteit. Voor alle drie de gemeenten geldt dat duurzaamheid op bedrijventerreinen een hoge prioriteit heeft. Samenwerking met de bedrijvenkringen en actieve deelname in RES zijn belangrijk om de duurzame opgave gezamenlijk op te pakken. Voorraad Er is medio 2022 nog 40.000 m2 direct uitgeefbaar. Met deze voorraad en dit tempo zouden de gemeenten volgend jaar geen grond meer hebben om uit te geven. Een onzekere factor is de 214.300 m2 die in optie zijn en/of waar gesprekken over lopen. In de praktijk zou het kunnen dat opties teruggeven worden. Gezien de huidige marktomstandigheden is de verwachting dat de meeste opties tot uitgifte leiden. Noodzaak uitbreiding De uitgifte blijkt hoger te zijn dan het WLO groeiscenario ‘midden’. Aangezien er ook geen nieuwe plannen in voorbereiding zijn en er tevens een vervangingsvraag ligt, ontstaat er op korte termijn de situatie dat er geen uitgeefbare gronden beschikbaar zijn. Datum: 26 juni 2023; Versie 0.6 (Versie voor de vergadering college van Gedeputeerde Staten van Gelderland en de colleges van EHPZ op 4 juli 2023 )

30

C O N C EP T

Acties die de regio gaat uitzetten ● Harderwijk, Ermelo, Putten en Zeewolde kijken samen naar gebiedsontwikkeling en de positie van toekomstige bedrijventerreinen; ● Het programma rondom de gebiedsagenda EHZ verkent de verdere samenwerking; ● Het streven in Putten en Ermelo is het onderbrengen, daar waar mogelijk, van nu nog geïsoleerd liggende bedrijvigheid (in het buitengebied) op nieuwe terreinen; ● De verwachting is dat er voor Henselare (Putten) medio 2023 de eerste kavels uitgegeven kunnen worden. Dit betreft in totaal 70.000 m2. Naar verwachting zal de helft vervanging zijn van de Ambachtstraat en de rest zal vrij uitgegeven worden; ● Ermelo wil bedrijventerrein Kerkdennen transformeren naar woonlocatie. Voor de vervangen is het voornemen om een nieuw duurzaam bedrijventerrein (Ecopark) langs de A28 te realiseren; ● Voor Harderwijk geldt dat als het regionaal bedrijventerrein vol is, er geen ruimte meer beschikbaar is. Het ontbreekt aan ruimte om nog fors uit te breiden. Er wordt nadrukkelijk gekeken naar samenwerking met Ermelo, Putten en Zeewolde; ● Putten wacht op het RPW 2.0 (mei 2023). Zoekgebieden voor bedrijven kunnen nog niet genoemd worden, gewacht wordt op cijfers om de vraag concreet te krijgen. Later in het jaar afstemming met Harderwijk en Ermelo.

Pas na de uitgifte Henslare en mogelijkheden herstructurering Keizerswoert, op zoek naar een nieuwe locaties (samen met Ermelo?); ● Zeewolde:Trekkersveld 3 was voor logistieke bedrijven. Trekkersveld 4 is voorzien voor 4 andere bedrijvigheid, met name MBO+ georiënteerd. Kansen en dilemma’s:

1. Waar is ruimte voor zware bedrijvigheid? 2. Veel MKB bedrijven hebben relatief veel werknemers die in de eigen gemeente wonen. Bij een eventuele verplaatsing naar buiten, bestaat de vrees bij deze ondernemers dat het gros van het personeel niet meegaat. 3. Vooral bij (intern) opgeleid technisch personeel is vervanging moeilijk, zeker met deze arbeidsmarkt. 4. Aandacht voor tekort aan arbeidskrachten (dit speelt mee bij de overweging van al dan niet bedrijfsverplaatsing, bij verhuizing zijn bedrijven bang de toch al schaarse medewerkers te verliezen);

Koppelkans: bedrijventerrein Ermelo en Putten nabij Windmolens en groene energie als energie-hub. 4.2.3. Mobiliteit Bereikbaarheid is een kritische succesfactor en randvoorwaardelijk voor ruimtelijke ontwikkelingen (onder andere wonen en werken), een verbonden en leefbare samenleving en een krachtige, duurzame economie. De vier gemeenten vormen een scharnierpunt tussen de stedelijke regio’s Zwolle, Amersfoort, Apeldoorn en Lelystad, langs de A28: een belangrijke vervoersader tussen de Randstad en Noord- en Oost-Nederland. Deze geografische ligging maakt de regio (potentieel) tot een aantrekkelijk vestigingsgebied voor forensen en bedrijven. Een goede infrastructuur is om deze reden een belangrijke basis voor de economische ontwikkeling en het behoud van werkgelegenheid. Dit geldt ook voor de omliggende regio’s (Amersfoort, Zwolle en Foodvalley). De gemeenten Ermelo, Harderwijk, Putten en Zeewolde zijn over de weg en met het OV redelijk tot goed bereikbaar, maar de grenzen zijn bereikt. Door de groei van het aantal inwoners (woondeals) zal de bereikbaarheid verslechteren, aangezien de weg- en spoorinfrastructuur nog uit de jaren '70 stamt. Een (financiële) impuls in mobiliteitsmaatregelen is noodzakelijk en randvoorwaardelijk voor het realiseren van de groei.

Harderwijk zet in op het STOMP-principe (Stappen, Trappen, OV, Mobility as a Service en Privé-auto) voor mobiliteitsvraagstukken bij gebiedsontwikkeling. De opgaven in de regio zijn: Datum: 26 juni 2023; Versie 0.6 (Versie voor de vergadering college van Gedeputeerde Staten van Gelderland en de colleges van EHPZ op 4 juli 2023 )

31

Realiseren van een snelle en frequente spoorverbinding; IC-status station Harderwijk, inclusief een keervoorziening voor treinen in Harderwijk. Met een IC-stop zijn inwoners van Harderwijk, maar ook van de omliggende steden en dorpen, veel sneller in Amersfoort, Utrecht, Den Haag, etc. Het openbaar vervoer wordt dan een volwaardig alternatief voor de toenemende drukte op de A28 richting Randstad. Daarnaast worden we een veel aantrekkelijker woonregio! Minder autobezit en -gebruik. b. Snelle fietsverbindingen tussen Putten, Ermelo, Harderwijk en Nunspeet om mede de toenemende congestie op de A28 te verminderen; c. Verbetering doorstroming en aansluiting op richting de A28/Nijkerk via de Nijkerkerbrug en de achterliggende rotonde (en vice versa); d. Zeewolde: realiseren flyover kruising N302 en N305; e. De leefbaarheid en verkeersveiligheid op de doorgaande Zuiderzeestraatweg-route verbeteren; f. De realisatie van mobiliteitshubs om regionale en lokale mobiliteit duurzaam en slim vorm te geven; g. De geplande woningbouw in Putten-Zuid en Nijkerk vraagt eveneens aandacht ten aanzien van de capaciteit van de N301 (Zuidelijke rondweg); h. A28: i. De doorstroming op de A28 is van landelijk belang.

In 2020 heeft het Rijk naar aanleiding van de MIRT-studie besloten om niet in te zetten op een vergroting van de wegcapaciteit, maar om de doorstroming te waarborgen door in te zetten op andere maatregelen, zoals: 1. inzetten op het stimuleren van fietsgebruik door aanleg snelle fietsroutes; 2. inzetten op sneller en frequenter openbaar vervoer naar steden als Amersfoort en Zwolle. ii. Gezien de onzekerheid van de ontwikkeling van de groeiscenario’s en de invloed van de doorstroming op de A28 op woon- en vestigingsklimaat van de regio is het voor de regio echter van belang dat de eventuele infrastructurele aanpassingen op de langere termijn niet volledig van tafel verdwijnen. Maatregelen omtrent deze infrastructurele aanpassingen zijn beschreven in het achtergrondrapport MIRT onderzoek A28. iii. Knelpunten die op dit moment spelen hebben te maken met de te korte invoegstroken bij Harderwijk en Nunspeet en de onduidelijkheid rondom het opheffen van verzorgingsplaatsen langs de A28.”.

C O N C EP T

a.

Kansen en dilemma’s: 1. Rijkswaterstaat heeft plannen om verzorgingsplaatsen op te heffen, de regio is hier geen voorstander van, in verband met de problematiek rond vrachtwagenparkeren die er al is en mogelijk nog meer naar de gemeenten verschuift; 2. Station Harderwijk moet de IC-status en keerlus krijgen; 3. Stadsdistributie als potentiële gedachte voor overslag goederen 4. We moeten op een andere manier durven kijken naar mobiliteit; 5. Realiseren van vaste, snelle en comfortabele fietsverbinding tussen Zeewolde en Ermelo

(Horst)”; 6. 7. 8. 9.

Realiseren van hub’s; (Snel)Fietsnetwerk verbeteren en uitbreiden; A28 (files) (maar landschappelijk/stedenbouwkundig ook als barrière); Relatie leggen tussen mogelijke komst kazernelocatie Zeewolde, investeren nieuwe (fietsbrug), verbreding van de brug en de Nijkerkerweg (Gelderland) en nieuwe zuidelijk rondweg Putten.

Datum: 26 juni 2023; Versie 0.6 (Versie voor de vergadering college van Gedeputeerde Staten van Gelderland en de colleges van EHPZ op 4 juli 2023 )

32

Vragen leefbare dorpen en steden 1.

Welke rol kan en wil de regio spelen voor het opvangen van de woningbehoefte vanuit de Randstad naast de eigen woningbouwopgave? 2. Welke keuzes zijn er te maken ten aanzien van het ruimtegebrek ? Koppelkansen leefbare dorpen en steden Mobiliteits hub’s in combinatie met deelmobiliteit en laadsystemen; Duurzame brugverbinding Ermelo en Zeewolde; Nieuwe plekken voor bedrijvigheid geeft ruimte om te transformeren; Snelle fietsverbinding Lelystad, Harderwijk Apeldoorn; Zachte oplossingsrichting woningbehoefte: a. samenwonen mogelijk maken; b. wonen en werken bij elkaar brengen; c. aanpakken belemmerende regels splitsen van woningen; d. optoppen of meer in de hoogte bouwen, in combi met verkeersluwe oplossingen; 6. Bedrijventerreinen met ruimtelijke kwaliteiten ontwikkelen; 7. Let bij woningbouwuitleg op groene en stadse dorpsranden; 8. Mobiliteit: Wegennet als structurerend element in het landschap (oude zuiderzeestraatweg); Denk na over hubs vanuit niet alleen mobiliteit maar ook vanuit wonen en werken en voorzieningen niveau; 9. Woningbouw: CO2 vastleggend, biobased en duurzaam doen en energieopwekking en opslag voor en in wijk; 10. Project OPR voor RES Noord Veluwe 1.o; 11. Combinatie van smart energie hubs met energieopslag/batterijen op het elektriciteitsnetwerk. 12. Combineren van vrijkomende agrarische gebouwen (VAB) met woningbouw en energieopgave; 13.

Bedrijventerrein van kwantiteit naar kwaliteit (duurzaam toekomstbestendig).

C O N C EP T

1. 2. 3. 4. 5.

Datum: 26 juni 2023; Versie 0.6 (Versie voor de vergadering college van Gedeputeerde Staten van Gelderland en de colleges van EHPZ op 4 juli 2023 )

33

5. De afwegingen met elkaar 5.1. Welke leidende principes kennen we Dit betreft een eerste opzet. Gedeelde ambities EHZ: (Putten nog toevoegen) ● Een inclusieve samenleving waarin iedereen kan meedoen ● Een goed plek om te wonen ● Perfecte bereikbaarheid en toegankelijkheid ● Met ruimte voor natuur en natuurlijke systemen: aandacht voor Veluwe en randmeren ● Klimaatadaptieve leefomgeving ● Recreatie als belangrijke factor van onze economie ● Zelfredzame buurten en wijken

C O N C EP T

Kansen ● Positieve gezondheid, toegankelijkheid en inclusiviteit als uitgangspunt ● Voldoende woningen, óók voor de lokale behoefte, rekening houdend met de regionale/nationale toestroom: dat betekent woningen in Harderwijk toevoegen daar waar herstructurering/functieverlies aan de orde is; uitlegwijken aan ‘nieuwe ringinfra’ ● Denken/opererend in EHPZ verband ● Kracht van de Natuur gebruiken als natuurlijk systeem: natuur adaptief ● Wolderwijd als 'Central Park' ● Verstedelijking aan de randen van het Wolderwijd ● Nadrukkelijk kiezen voor S.T.O.M.P.- principe voor de mobiliteitsprioritering: Stappen, Trappen, modern hoogwaardige OV, M.a.a.S. en dan pas Privé-auto ● Autoluwe/emissieluwe wijken ● Beweeg/sport/wandel/fietsroutes i.c.m. klimaatadaptatie, koelte-eilanden, ● ontmoetingsplekken ● Multifunctioneel ruimtegebruik waaronder energieopwekkingen -opslag bij/boven infrastructuur Potentiële waarde: agenderen in EHPZ programma’s: ● Verbinding tussen mensen (en bevolking): ontmoeten/sociale cohesie ● Verbinding door (nieuwe) fysieke verbindingen ● Verbinding in voorzieningen: met elkaar, voor elkaar

5.2. Hoe wegen we die tegen elkaar volgt Om naar de toekomst afwegingen te maken tussen spannende of tegengestelde belangen, is het onderstaande schema bedoeld ter ondersteuning van het gesprek om verschillende aspecten in beeld te brengen en af te wegen. Het schema bevat een afwegingskader dat dienend zal zijn aan het gesprek en afwegingen om tot keuzes te komen. In alle regioarrangementen is de tabel bedoeld als hulpmiddel om in de toekomst de relevante perspectieven in beeld te brengen bij toekomstige dilemma’s. Meervoudig ruimtegebruik

Identiteit centraal

Voorkomen afwenteling

Gebruikswaarde Belevingswaarde Toekomstwaarde 5.3 De voorgestelde keuzes voor de inrichting van onze regio volgt 6. De regio in 2030 met doorkijk naar 2050 Datum: 26 juni 2023; Versie 0.6 (Versie voor de vergadering college van Gedeputeerde Staten van Gelderland en de colleges van EHPZ op 4 juli 2023 )

34

6.1 Inleiding De EHPZ-regio is relatief jong (2023) en is specifiek voor het regioarrangement op voordracht van de provincie Gelderland met instemming van de provincie Flevoland ingesteld. De gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde werken al langer samen. Naast het gezamenlijk eigenaarschap van de GR Meerinzicht (bedrijfsvoering en uitvoering sociaal domein) is in 2020 gestart met een proces om te komen tot een gebiedsagenda EHZ. Hierbij zijn naast de drie gemeenten de provincies Flevoland en Gelderland betrokken.Inmiddels is de gebiedsagenda door drie gemeenteraden vastgesteld. In deze gebiedsagenda zijn twee actielijnen opgenomen: wonen en werklocaties. Het ordenend thema is ruimte. De onderwerpen op de lobbyagenda zijn: mobiliteit en recreatie & toerisme. Op onderdelen lopen de processen van het regioarrangement en de gebiedsagenda parallel aan elkaar en raken elkaar op inhoud (verstedelijking).

C O N C EP T

Het ontbreekt aan een gezamenlijk profiel en de gesprekken over de toekomst van de regio na 2030 zijn nog niet gestart. In het kader van dit regioarrangement is een aantal mogelijke gebiedsopgaven geformuleerd. De uitkomsten van deze gebiedsopgave zullen mede invulling geven aan het toekomstbeeld.

6.2 Regionale perspectief Tijdens een regioatelier (ambtelijk niveau) zijn twee denkrichtingen voor het gezamenlijke toekomstige regionale EHPZ-perspectief uitgewerkt: 1. Ringstad rondom het Wolderwijd en 2. Kernen in het groen Deze twee ontwikkelrichtingen zijn alleen ter illustratie in dit regioarrangement opgenomen. 1. Ringstad rondom het Wolderwijd a. De ontwikkeling van het landelijk gebied (inclusief de natuurgebieden) Bandbreedte: landschap met verweving - gebruik de extensivering en het saneren van de landbouw voor verbreding van de landbouw en het ontwikkelen van een recreatief/natuurlijk landschap. i. Maatregelen: 1. Overgangsgebied gebruiken als kans om de recreatiedruk van de Veluwe en nieuwe steden op te vangen; 2. Inzetten op dijkversterking ter bescherming van Zeewolde; 3. Verbreding van de landbouw in het overgangsgebied. Dit leidt tot meer recreatie en toerisme en dus tot een groter economisch draagvlak; 4. Verstedelijkingsstructuur volgt niet het principe ‘bodem en water sturend’, daarom extra adaptatiemaatregelen nodig. b. De ontwikkeling van een bestendig economisch profiel met passende netwerken (mobiliteit, energie) Bandbreedte: : inzet op gedragsverandering en mobiliteitstransitie i.p.v. verbreding A28. i. Maatregelen: 1. Voorkeur voor inzet op mobiliteitstransitie: goede interne HOV verbinding in de ringstad; 2. Harderwijk krijgt een intercity station.

• Energiehubs met eigen energievoorziening. Woonwijken als energielandschappen; 3. Bedrijventerreinen in ringstad profileren als veelzijdige werklocaties. Ook werkgelegenheid gaan koppelen aan toerisme en recreatie.

Datum: 26 juni 2023; Versie 0.6 (Versie voor de vergadering college van Gedeputeerde Staten van Gelderland en de colleges van EHPZ op 4 juli 2023 )

35

De ontwikkeling van het Gelders stedelijk netwerk van vitale dorpen en sterke steden Bandbreedte: schaalsprong in verstedelijking. i. Maatregelen: 1. Grote verstedelijkingsdruk faciliteren rondom het Wolderwijd: ontwikkeling tot een Ringstad, waarbij bedrijventerreinen en woningbouw elkaar afwisselen in de kralenketting.; 2. Bedrijventerreinen niet als losse gebieden, maar meer verweven met verstedelijking en groen; 3. Recreatie ontwikkelen op en rondom Wolderwijd; 4. Harderwijk als centrumstad met de ringstad als verzorgingsgebied. Stevige verstedelijking in Harderwijk. Gemeenten groeien meer complementair; 5. Onderwijs als verbindende schakel tussen stedelijke gebieden en bedrijventerreinen; 6. Recreatie en toerisme zijn belangrijke pijlers van economisch profiel van de regio: kracht in de veelzijdige palette van Randmeren (Wolderwijd) tot de Veluwe, en de verbindingen daar tussen. 2. Kernen in het groen a. De ontwikkeling van het landelijk gebied (inclusief de natuurgebieden) Bandbreedte: bodem- en watersysteem leidend voor het verstedelijkingsconcept. i. Maatregelen: 1. Wonen op de zandgronden (Veluwe), zoeken naar nieuwe woonconcepten waar groen en wonen samen gaan; 2. Natte natuur rondom de randmeren. Beschermen van de Veluwe als wateraccu; 3. Landbouw concentreert zich rond Zeewolde, met natuurontwikkeling in kwelzones. b.

De ontwikkeling van een bestendig economisch profiel met passende netwerken (mobiliteit, energie) Bandbreedte: inzet op corridorontwikkeling A28. i. Maatregelen: 1. Fietsbrug maken tussen Zeewolde en Ermelo 2. Bedrijventerreinen verder ontwikkelen; 3. Uitbreiding van windenergie staat in Zeewolde ‘op slot’; c. De ontwikkeling van het Gelders stedelijk netwerk van vitale dorpen en sterke steden Bandbreedte: groei opvangen in knooppunten verspreid over de regio om te voorzien in eigen behoefte. i. Maatregelen: 1. Beperkte stedelijke verdichting nabij knooppunten om te voorzien in behoefte eigen bewoners; 2. Recreatie en toerisme belangrijke pijler van economisch profiel van de regio: kracht in veelzijdig palette van Randmeren tot de Veluwe, en de verbindingen daartussen; 3. VAB: sturen op VAB met werkgelegenheidskansen (geen villa’s, wel zorgconcepten en doorontwikkeling vrijetijdseconomie)

C O N C EP T

c.

De denkrichtingen zijn te beschouwen als een eerste vingeroefening voor het opstellen van een gezamenlijk EHPZ-profiel. Het is de bedoeling om de komende tijd met elkaar een proces te volgen voor het opstellen van Datum: 26 juni 2023; Versie 0.6 (Versie voor de vergadering college van Gedeputeerde Staten van Gelderland en de colleges van EHPZ op 4 juli 2023 )

36

een gebiedsbreed regionaal EHPZ-profiel. Hierbij worden alle relevante stakeholders (triple helix) betrokken. Dit is feitelijk een gebiedsopgave voor de hele regio op de onderdelen verstedelijking, energie en landelijk gebied. 6.3 Ruimtelijke effecten van het regionaal perspectief Volgt.

C O N C EP T

Woningbouwprognose 2031 - 2040 De inschatting is dat er in Gelderland van 2031 tot en met 2040 circa 100.000 woningen gebouwd moeten worden. Deze inschatting is gebaseerd op de meest recente Primos-pronose (2022) voor de huishoudensgroei in Nederland en enkele andere afwegingen en berekeningen. Op dit moment staat 11,5% van de Nederlandse woningen in Gelderland en met dat percentage rekenen we ook voor de toekomst. Bij de inschatting is verder rekening gehouden met het inlopen van het huidige woningtekort, de aantallen woningen die volgens de woondeals tot en met 2030 al gebouwd worden en de curve voor de bevolkingsgroei door de jaren heen. Onder meer omdat de bevolkingsgroei notoir te laag wordt ingeschat, baseren we de bandbreedte voor Gelderland vooral op het scenario ‘midden’ en ‘hoog’ van Primos. De bandbreedte loopt dan van 65.000 tot 123.000 woningen. Daarbinnen kiezen we voor het aantal van 100.000 woningen als indicatie voor het aantal te bouwen woningen van 2031 tot en met 2040, met de kanttekening dat dit een vrij onzekere indicatie is. Wanneer we deze aantallen over de woonregio's verdelen op basis van het aandeel woningen in de huidige woningvoorraad, komen we tot de bandbreedtes die hieronder in de tabel zijn weergegeven. Er zijn ook andere verdelingen over de regio's denkbaar, bijvoorbeeld op basis van de verwachte vraag naar woningen of ruimtelijke afwegingen.

Verwachte woningbouwopgave 2031 - 2040 Gelderland Achterhoek

8.500 - 16.000

Foodvalley

8.000 - 15.000

Groene Metropool

25.500 - 48.000

Noord-Veluwe

5.500 - 10.500

Stedendriehoek

11.000 - 50.500

Rivierengebied

7.000 - 14. 000

Totaal

65.500 - 123.000

Van de woningvoorraad van de Noord-Veluwe staat 55% in de EHP-gemeenten): ongeveer: 4.700 woningen.

6.4 Integrale uitwerking in gebieden (gekoppeld aan de dialoogkaart) Op de Dialoogkaart (versie 0.9 van 20 juni 2023 zijn gebiedsopgaven benoemd die per gebied dilemma’s aanstippen. Overal is sprake van een transformatieopgave. Gebiedsopgave 1 en 7 wijken af en zijn meer thematisch ingestoken (thema bereikbaarheid en recreatie). Opgave 2 is een opgave die zich richt op het aanbrengen van een juiste balans tussen natuur en verstedelijkingsdruk en die opgave komt ook terug in relatie tot de hoofdroutes in het gebied. Denk daarbij aan de Zuiderzeestraatweg. Opgaven 3-6 zijn opgaven landelijk gebied met elk eigen dilemma’s. 1. VERBINDEN DOOR FIETS EN O.V. Regio optimaal verbinden voor fietsers: een fietsbrug tussen Zeewolde en Strand Datum: 26 juni 2023; Versie 0.6 (Versie voor de vergadering college van Gedeputeerde Staten van Gelderland en de colleges van EHPZ op 4 juli 2023 )

37

Horst zorgt voor verbetering nabijheid vier kernen EHZP. afstanden zijn ineens veel korter. Zorgvuldige inpassing van de belangrijkste fietsroutes. Daarmee worden combinaties fiets met trein en bus aantrekkelijker voor de hele regio. Perspectieven: verbeteren fietsen o.v. bereikbaarheid en ruimtelijke kwaliteit routes.

C O N C EP T

2. A28 ZONE ERMELO - HARDERWIJK Harderwijk en Ermelo groeien en het is druk rondom de A28. De Natura 2000-grens is hier grillig en tal van functies die je niet in de natuur verwacht zijn hier te vinden. Hier is een integrale aanpak vereist waarbij ook de opgave van fiets en o.v. in dit gebied goed wordt ingepast, met name rondom het steeds belangrijker wordende station Harderwijk (IC-status). Hoe kan de verbinding tussen Veluwe en kust (in Harderwijk is de afstand het kortst) worden versterkt? Hoe wordt de A28 minder een obstakel? Is de rafelrand van het Natura 2000 gebied anders in te richten waardoor een fraaie stadsrand ontstaat die meer mensen een plek biedt? Perspectieven: infrastructuur, wonen en natuur. 3. DYNAMISCH LANDSCHAP Een halfopen landschap, afwisselend en klein van schaal. Langs de A28 is het meer open en weids, ons zoekgebied voor energie (windmolens) recreatie en natuur, zoekgebied voor bedrijven langs de A28. Ook zal ruimte voor wonen in de toekomst in dit gebied gezocht worden als blijkt dat het binnen de kernen niet past. We stimuleren de landbouw in dit gebied (meer) natuurinclusief te werken. Veel vragen komen samen in dit gebied, onderzoeken wat de ‘koppelkansen’ zijn. In het hart van het gebied ligt de Volenbeek/Groevenbeek die in aanmerking komen voor herstel. Zij verbinden de Veluwe met de Randmeren.

Perspectieven: landbouw, natuur, water, recreatie, energie en werken. 4. BUITENGEBIED HALVINKHUIZEN - HUINEN Dit buitengebied kent de komende jaren veel veranderingen. De uitbreiding van Putten aan de zuidkant betekent dat het gebied zal transformeren. Veranderingen in de landbouw en de mogelijkheid dat verschillende (oudere) agrariërs komende tijd zullen stoppen, bieden kansen voor de blijvende ondernemers hun bedrijf nog meer toekomstgericht te maken. Een gebiedsproces vanuit de perspectieven landbouw, natuur, water, leefbaarheid, recreatie en lokale identiteit kan hier een goed instrument voor zijn. Een vergelijkbaar proces hierin is de gebiedsaanpak GEUS. Ook willen we in aanpak en werkwijze graag de koppeling met regio Food Valley leggen omdat er sterke overeenkomsten zijn. Perspectieven: toekomstbestendige landbouw, ruimte voor nevenactiviteiten. 5.

BESLOTEN LANDSCHAP KOESTEREN Landgoederenzone Putten - Nijkerk - Barneveld: Een landschap zoals dit vind je niet veel rondom de Veluwe. Besloten, velden in het bos. De namen op oude kaarten spreken tot de verbeelding (De Ridder, Ridder, ‘t Hondsnest, Knapzak en Hell). perspectieven: natuur en landbouw, water, kleinschalige recreatie In dit gebied zijn drie aparte gebiedsprocessen met elk hun eigen aanpak te benoemen. Via het beeksysteem in dit gebied vormen zij weer één geheel: a. VEENHUIZERVELD Voor het Veenhuizerveld wordt in samenwerking met gemeenten Putten, Barneveld en Nijkerk en provincie Gelderland aan een gebiedsproces gewerkt waarvoor reeds een uitvoeringsplan is opgesteld. Het plan geeft invulling aan de uitwerking van vraagstukken op het gebied van natuur, landbouw en water. Het doel is aan te geven hoe het Gelders Natuur Netwerk in dit gebied in te vullen en te bepalen hoe natuurinclusieve landbouw kan bijdragen aan herstel van het natuurlijke systeem van de Veluwe.

Datum: 26 juni 2023; Versie 0.6 (Versie voor de vergadering college van Gedeputeerde Staten van Gelderland en de colleges van EHPZ op 4 juli 2023 )

38

b. GERVEN & HELL Op landgoed Gerven & Hell zijn al pilots gestart voor verdienmodellen voor natuurinclusieve landbouw. De komende jaren moet de integrale toekomstagenda die voor het landgoed opgesteld is gerealiseerd worden zodat in de komende jaren een vitaal cultuurlandschap met robuuste natuur ontstaat, gedragen door vitale landbouwbedrijven die als beheerders en financiële drager van dit gebied optreden. c.

SCHUITENBEEK Ook de Schuitenbeek (vormt een bekenstelsel met o.a. Veldbeek in gebiedsopgave 2 en deels 3) is aangegeven als project dat in aanmerking komt voor een gebiedsproces. Natuurmonumenten en gemeente Putten.

C O N C EP T

6. GEUS Dit is een gebiedsaanpak voor de agrarische enclaves Garderen, Elspeet, Uddel en Speuld. In dit gebied wordt samen vanuit de perspectieven landbouw, natuur, water, leefbaarheid, recreatie en lokale identiteit gewerkt aan een integraal gebiedsplan. 7.

Twee mogelijke gebiedsopgaven: a. VELUWSE KUSTEN/GASTVRIJE RANDMEREN De regio EHPZ, Regio Kop van de Veluwe e.v. Voor een groot gebied wordt al samengewerkt om van de Randmeerkusten een aantrekkelijk recreatiegebied te maken. Gemeenten van deze regio werken daarin samen en werken samen met hun buren. Is hier een gebiedsopgave te benoemen? Een brug Zeewolde Horst gaat ook voor recreatie-verkeer een heel nieuwe dynamiek opleveren. b. EHPZ BEREIKBAAR EN DUURZAAM VEILIG In regio EHPZ zijn er op de kaart diverse knelpunten aangegeven waarbij het noodzakelijk is dat een route verbetering gaat plaatsvinden. Dit is ook nodig omdat de kernen in EHPZ en daaraan grenzend (Nijkerk, Almere) de komende jaren flink gaan groeien door de komst van veel nieuwe woningen en bedrijven. Sommige route verbeteringen zijn al zeker en zullen gaan plaatsvinden zoals de verdubbeling van de N301 in Flevoland. Voor de Zuiderzeestraatweg zijn ze nog niet afgerond en geven geel rode stippellijnen met soms een pijlpunt de denkrichting aan. De kaart wordt nog met Noord Veluwe Bereikbaar afgestemd.

7.

Hoe worden we deze regio? In dit hoofdstuk is aangegeven wat er moet gebeuren om de doelen op het gebied van bodem, water natuur, landbouw, bereikbaarheid, energie en economie als gezamenlijke opgaven te realiseren. 7.1 Hoe bereiken we onze doelen: Volgt.

7.2 Mijlpalen en planning In deze paragraaf is op hoofdlijnen aangegeven wat we wanneer bereikt willen hebben. Dit geldt voor de korte (2030), de middellange (2040) en lange termijn (2050). In 2030: (nog uitwerken) Uit dit regioarrangement zijn resultaten te trekken. In 2030 hebben we in de EHPZ-regio bereikt (hoofdlijnen): 1. We hebben een gezamenlijk profiel en een breed gedragen toekomstbeeld; 2. (volgt) 3. Energievoorziening a. RES 1.0 is uitgevoerd. Het onderstation in Harderwijk is uitgebreid;

Datum: 26 juni 2023; Versie 0.6 (Versie voor de vergadering college van Gedeputeerde Staten van Gelderland en de colleges van EHPZ op 4 juli 2023 )

39

b. Netcapaciteit: Er wordt XX TWh ofwel XX GWh per jaar uit zon en wind opgewekt, waarvan XX TWh met zon op grote gebouwen. De energieinfrastructuur die hiervoor nu en in de toekomst nodig is, is in voorbereiding om te worden aangelegd c. In 2030 gebruiken we 50% minder grondstoffen (circulaire economie);

C O N C EP T

4. Verstedelijking a. Wonen: 1. er zijn 10.100 woningen gebouwd. Bij de keuzes voor locaties en inrichting van de woningbouw is uitgegaan van de risico’s van overstromingen, wateroverlast, bodemdaling en drinkwaterbeschikbaarheid sturend. 2. We gaan aan de slag met het woningbouwprogramma 2031 tot en 2040; b. Economie: voldoende werklocaties en c. Mobiliteit: het openbaar vervoer is verbeterd (IC-status en keervoorziening station Harderwijk en ), snelle fietsverbindingen, inclusief fietsbrug Ermelo Zeewolde) 5.

Landelijk gebied i. stikstof opgave helder ii. Volgt 2040: volgt 2050: volgt

7.3 Inzet van instrumenten (Volgt)

8. Hoe werken we samen (eerste aanzet) 8.1 Welke samenwerkingsvorm kiezen we? In het kader van dit regioarrangement stemmen we op bestuurlijk niveau af op de Bestuurlijke Integrale EHPZ-tafel (BIT). Aan deze tafel nemen vier gemeenten, twee waterschappen en twee provincies plaats. Om een beeld te geven van de wisselende samenstellingen rondom onderwerpen 1. er wordt door Ermelo, Harderwijk, Putten en de provincie Gelderland aan een nieuw Regionaal Programma Werklocaties gewerkt (2023-2027); 2. er vindt ambtelijk afstemming plaats rondom stikstof met Ermelo, Elburg, Harderwijk, Hattem, Nunspeet, Oldebroek en Putten; 3. we werken samen in het zogenaamde Veluwe Arrangement. Aan deze tafel wordt door rijk, provincie en gemeenten (nu nog Apeldoorn, Barneveld en Ede) gesproken over het stikstofkader voor de Veluwe, waarbij gedacht moet worden aan normeringen, zoneringen en dergelijke. Hier wordt ook een Veluwse vertegenwoordiger aan toegevoegd; 4. er wordt gewerkt aan duurzame oplossingen in de Veluwse enclave Uddel, Garderen, Elspeet en Speuld met de provincie Gelderland, het Waterschap, Apeldoorn, Barneveld, Ermelo en Nunspeet (GEUS); 5. Elburg, Ermelo, Harderwijk, Hattem, Nunspeet, Oldebroek en Putten werken aan de Regionale Energiestrategie; 6. We hebben een Woondeal vormgegeven met Elburg, Ermelo, Harderwijk, Hattem, Nunspeet, Oldebroek, Putten en de woningcorporaties; 7.

De Huisvestingsverordening wordt georganiseerd met Elburg, Ermelo, Harderwijk, Nunspeet, Oldebroek en Putten; 8. Er wordt een regionaal woningmarktonderzoek gedaan met Elburg, Ermelo, Harderwijk, Nunspeet, Oldebroek, Putten en Zeewolde.

Datum: 26 juni 2023; Versie 0.6 (Versie voor de vergadering college van Gedeputeerde Staten van Gelderland en de colleges van EHPZ op 4 juli 2023 )

40

Deze regionale inhoudelijke ‘deeltafels’ leveren de inhoud. De integrale afweging vindt plaats op de Bestuurlijke Integrerende EHPZ-tafel. Het resultaat van deze integrale afweging vormt de basis voor het te sluiten Regio Arrangement Ermelo-Harderwijk-Putten en Zeewolde. De Integrerende EHPZ-tafel vervult een scharnierfunctie richting gemeenteraden, de regionale inhoudelijke deeltafels, de provincies en waterschappen.

C O N C EP T

Besluitvorming over de individuele inzet in het totaal vindt plaats in de gemeenteraden, Provinciale Staten en Algemeen Besturen van waterschappen.

Datum: 26 juni 2023; Versie 0.6 (Versie voor de vergadering college van Gedeputeerde Staten van Gelderland en de colleges van EHPZ op 4 juli 2023 )

41

C O N C EP T

In onderstaande afbeelding zijn de onderlinge relaties in beeld gebracht.

8.2 Hoe sturen we op de voortgang Volgt

8.3 Wat is daarvoor nodig? Volgt

8.4 Samenwerking en overleg met betrokkenen in gebied Volgt.

Kansen en dilemma’s: 1. De gemeente Putten is voornemens om voor verstedelijking en werklocaties aan te sluiten bij EHZ en voor landelijk gebied bij de regio Foodvalley; 2. Durven we meer op de schaal van de regio te kijken in plaats van de eigen gemeente?; 3. Vasthouden aan bouwen voor ‘eigen’ inwoners is een gedachte die beperkend werkt. Nieuwe inwoners kunnen een verrijking zijn; voor het gebied zijn; 4. Elkaar beter leren kennen door uitwisseling werkt bevorderend voor de samenwerking; 5. Samen optrekken versterkt de positie van de regio. 6. Wat we willen na 2030 is nog onvoldoende gedefinieerd en bestuurlijk afgestemd.

Datum: 26 juni 2023; Versie 0.6 (Versie voor de vergadering college van Gedeputeerde Staten van Gelderland en de colleges van EHPZ op 4 juli 2023 )

42

C O N C EP T

Bijlagen: worden later toegevoegd 1. Dialoogkaart regio EHPZ (versieXX; datum …) 2. Woondeal Noord-Veluwe 3. Regionale Energiestrategie 1.0 Noord-Veluwe 4. Gebiedsagenda Noord Veluwe: nog niet beschikbaar

Datum: 26 juni 2023; Versie 0.6 (Versie voor de vergadering college van Gedeputeerde Staten van Gelderland en de colleges van EHPZ op 4 juli 2023 )