Bijlage 1. Nota van Uitgangspunten.pdf
Tekst van het document
Veiligheidszone spoor Er moet ook rekening worden gehouden met de veiligheidszone van het spoor in verband met het vervoer van gevaarlijke stoffen.
Aandachtszone geluid Veiligheidszone spoor (200m)
50
Nieuw Weiburg Harderwijk
51
Samenvatting Ruimtelijke analyse 1.
Het plangebied ligt tegen het station aan. Om van
tussen snelweg en binnenstad. Bij de ontwikkeling
deze ligging optimaal te profiteren is een stedelijke
van Nieuw-Weiburg wordt deze weg ook het adres
dichtheid op zijn plaats.
voor de nieuwe wijk en verbindt het de twee delen aan weerszijden. Het Westeinde zal meer door
2.
Het bedrijventerreinachtige karakter van de
voetgangers en fietsers worden gebruikt en zal
centrale zone komt voort uit de historische
ook voor deze verkeersdeelnemers aantrekkelijk,
ontwikkeling waarbij het station op afstand lag
sociaal veilig (ook 's avonds) en veilig oversteek-
van het centrum. Met de groei van de stad is het
baar moeten zijn.
station binnen het stedelijke weefsel komen te liggen. Het gebied tussen station en centrum
7.
Het westelijk deel van het plangebied sluit met de
heeft echter nog het karakter van een stadsrand:
Weiburglaan aan op de historische laagbouwbuurt
sterk auto georiënteerd, weinig verblijfskwaliteit
Het Nachthok. De overgang tussen bestaande
en onaantrekkelijk voor de voetganger.
buurt en nieuwe wijk dient met respect voor Het Nachthok te worden vormgegeven.
3.
In de Centrale Zone liggen diverse regionaal georiënteerde functies zoals het ziekenhuis, kanto-
8. Het plangebied heeft met uitzondering van de
ren en diverse scholen. De ligging dichtbij het
Weiburglaan en de boomstructuur aan de Beemd
station kan beter worden benut door de ruimtelijke
weinig groenkwaliteit. Gelegen tussen de wijk
relatie tussen deze functies en de stationsomge-
Stadsweide, met een sterke groene dooradering
ving te verbeteren.
tot aan het Wolderwijd, en de parkomgeving aan
Centrale Zone
de zuidzijde van het station (richting Veluwe) is er 4. De maat en schaal van de te behouden gebouwen
in de groen en ecologische structuur een mis-
in het gebied zelf (deel van Landstede) en in de
sende schakel. Bij de ontwikkeling van het gebied
directe omgeving (kantoren, politie, ziekenhuis cq
dienen deze groen- en ecologische structuren
de Centrale Zone) is onderscheidend ten opzichte
zoveel mogelijk met elkaar verbonden te worden.
van de meeste wijken in Harderwijk. Toe te voegen bebouwing moet zich tot deze maat en schaal verhouden.
9.
Bij het ontwerp van de groen én waterstructuur in het gebied zal rekening moeten worden gehouden met het hoogteverloop in het terrein (hoog bij het
5. Het westelijk deel van het plangebied (tussen
station aflopend richting Wolderwijd).
Westeinde, Westermeenweg en Het Nachthok) is nu een geïsoleerd gebied. In de ontwikkeling dient
10. Het plangebied ligt zeer dicht bij het treinstation
het gebied te worden verbonden met de aangren-
(en busstation). Dit betekent minder autoafhanke-
zende wijken en ‘doorwaadbaar’ te worden zodat
lijkheid en dit biedt kansen voor een autoluwe
het deel gaat uit maken van het stedelijk weefsel.
omgeving en anders omgaan met mobiliteit dan in wijken zonder deze voorzieningen. Bij de
6.
Het Westeinde is een belangrijke autoverbinding
ontwikkeling dient hier op ingespeeld te worden.. De Centrale Zone in de stad
52
Nieuw Weiburg Harderwijk
53
co nc ep t
it alite kw eld be
Du ur za a
id e h
en
m
Ruim teli jk
mm a w o n
en
en g n i nd i rb e v
Prog ra
5
KADER 1 ruimtelijk concept en beeldkwaliteit
en
onen t-w nie
M o bi l i t ei t en
Ruimtelijk concept Identiteit
stedelijk milieu gaat ontstaan waar de kwaliteit van de gezellige fijnmazige binnenstad wordt gecombineerd met een hedendaagse stedelijkheid en alle eigentijdse wensen die daarbij horen.
De opgave om het gebied te ontwikkelen direct grenzend aan het treinstation van Harderwijk is de reden om hier een gebied te realiseren met een stedelijk karakter. Er komt een hogere dichtheid dan tot op heden gerealiseerd in de hedendaagse uitbreidingswijken van Harderwijk. Nieuw Weiburg wordt een levendig stadsdeel, waar wonen, werken en voorzieningen worden gecombineerd. Een nieuw stuk stad dus, dat aanvullend is op wat er al is in Harderwijk.
Ontwerpen voor de voetganger Misschien wel de belangrijkste sleutel om dit te bereiken is het anders omgaan met mobiliteit. In de binnenstad van Harderwijk is de auto de grote afwezige. Er wordt geparkeerd aan de randen en men gaat de stad in, te voet of met de fiets. Met Nieuw
Het Hortuspark als goed voorbeeld van hoe groen en
Weiburg ontstaat de mogelijkheid een nieuw stuk
stad kunnen worden gecombinerd.
stad te realiseren bij het station en is het ook hier Tegelijkertijd is het de opgave om een gebied te
historische binnenstad. In de loop der tijd zijn er
mogelijk om van een autoluw gebied uit te gaan. In
ontwikkelen dat past bij het Harderwijkse karakter.
nieuwe wijken en gebieden gebouwd die niet zo
Nieuw Weiburg wordt ontworpen op de maat van de
bewegen, veel buiten zijn en aandacht voor groen. In
Om te kunnen aansluiten bij het dna van Harderwijk is
fijnmazig zijn opgezet. Een andere visie op het
voetganger en de fietser en blijft de auto grotendeels
Harderwijk is het landschap altijd dichtbij, of het nu
onderzoek gedaan naar het karakter van de binnen-
functioneren van de stad met scheiding van functies
uit beeld. Zo is die gewenste afwisseling van ruimtes
gaat om het water van het Wolderwijd of de bossen
stad. Want dit is niet alleen één van de belangrijkste
en de auto centraal heeft ook de maat en schaal van
mogelijk en kunnen er naast grotere ontmoetings-
van de Veluwe. De kwaliteit van leven met groen
identiteitsdragers van de gemeente, het is ook het
het stedelijk weefsel veranderd. De Centrale Zone,
ruimtes ook smalle doorsteekjes en onverwachte
willen we ook realiseren in het nieuwe stedelijk
meest compacte en stedelijke deel van Harderwijk.
met grootschalige functies die horen bij het heden-
pleintjes worden gerealiseerd die zo passen bij een
gebied. Waar de historische binnenstad wordt
Wat maakt de binnenstad nu zo aantrekkelijk? En wat
daagse Harderwijk zoals het ziekenhuis en scholen,
stedelijke sfeer.
gedomineerd door steen en groene plekken een
is typisch Harderwijks?
horen ook bij het dna van de stad. Deze grotere
(welkome) uitzondering zijn, komt in het eigentijdse
gebouwcomplexen zijn dus ook 'Harderwijkse'
Groen in plaats van steen
stadsdeel Nieuw Weiburg veel aandacht voor het
Harderwijkse schaal en maat
schaal en maat en maken deel uit van de identiteit
In de huidige tijd is er steeds meer aandacht voor
toevoegen van groen. Zo ontstaat er een geheel eigen
Vanzelfsprekend is het de kwaliteit van het histori-
van de hele zone tussen station en historisch hart.
gezond leven. Dit betekent onder meer ruimte voor
en nog onbekende sfeer die toch heel goed past bij
sche stadsbeeld: De individuele, ambachtelijke
het Harderwijkse dna.
kwaliteit van de afzonderlijke gebouwen die samen
Een nieuw stuk stad
een harmonieus samenhangend geheel vormen
De ambitie voor een nieuw stadsdeel is niet de
waarvan iedereen de kwaliteit herkent en waardeert.
historische bouwwijze te kopiëren. Dit is een ontken-
Lopend door de straten van Harderwijk valt op dat er een mooie afwisseling is van smalle en
ning van de huidige tijd
"Een nieuw stuk stad dat past bij het dna van Harderwijk."
bredere straten, stegen,
en is ook simpelweg niet mogelijk met de eisen van deze tijd. De opgave is wel iets nieuws toe te
pleintjes en pleinen, af en toe een park of ommuurde
voegen, iets wat Harderwijk nog niet heeft en dat
plaats of tuin en met veel verrassende doorkijkjes.
bijdraagt aan de kwaliteit van de stad. Om stedelijk-
Geen plek is hetzelfde en steeds ligt er een verrassing
heid met een hoge kwaliteit te bereiken wordt voor dit
om de hoek. Deze afwisseling van ruimtes is kenmer-
nieuwe stadsdeel juist die afwisseling van ruimtes,
kend voor veel historische binnensteden en zeker ook
met verrassing om de hoek geambieerd, die zo
voor die van Harderwijk.
kenmerkend is voor de binnenstad. Maar tegelijkertijd wordt gekeken naar de grotere complexen die er al
Harderwijk bestaat natuurlijk niet alleen uit een 56
zijn in de Centrale Zone. De ambitie is dat er een
Schaalvergelijking: projectie binnenstad op de locatie Nieuw Weiburg Harderwijk
57
Vischmarkt 150x45m
INTERMEZZO Schaalanalyse Mar k 50x4 t 5m
lein Muntp m 5 50x3
Markt 40x50m
Hortuspark 100x60m
Kerkplein 70x60m
Hortuspark 100x60m Kerkplein 75x60m
Muntplein 50x30m
Hortus 50x30m s rtu m Ho x30 50 Vischm 150x45arkt m
0
58
20
40
60
80
100
Nieuw Weiburg Harderwijk
59
Ruimtelijk concept Inspiratie In de zoektocht naar een model dat past in de stad, maar ook iets anders biedt, komt het ‘college’ concept sterk naar voren. De inspiratie komt uit de college steden van Oxford en Cambridge. Dit concept heeft de potentie om een Harderwijkse eigenheid te kunnen creëren met een vanzelfsprekende samenhang in het gebied, maar ook flexibiliteit in de structuur.
Collegetowns
Wonen en leren in één ruimtelijk systeem
De engelse ‘collegetowns’ Cambridge en Oxford laten
Het stedelijk weefsel van de collegetowns leent zich
een structuur zien waar een combinatie van bebou-
goed voor wonen aan groen op een stedelijke manier.
wing en groen op een compacte en meer stedelijke
Maar het is ook een structuur die aantrekkelijk is voor
manier zijn gecombineerd. Bebouwing en (de vaak
scholen. Zo heeft Landstede meerdere domeinen/
groene) ruimte vormen een eenheid met elkaar. Dit is
opleidingen met elk een eigen entree en een eigen
anders dan in een campusachtige opzet, die ook vaak
sfeer. Tegelijk dienen de verschillende delen met
groen is, maar waar gebouwen los staan in de ruimte.
elkaar te zijn verbonden. Zo was het ook in Cam-
Het creëren van een reeks van verschillende groene
bridge en Oxford: de opleidingsgebouwen die horen
hoven, parken en pleintjes die met elkaar voor
bij de universiteiten waren via hoven met elkaar
voetgangers zijn verbonden via poorten of stegen
geschakeld. Maar bovenal, deze onderwijs- en de
zorgt voor de gewenste verrassing om de hoek.
woongebouwen waren onderdeel van één systeem.
Projectie van de Cambridge colleges op het plangebied in dezelfde schaal 60
Nieuw Weiburg Harderwijk
61
mte
karakteristiek hoven
New College, Oxford
39x26
54x36
27x22
47x23
High Street als drager 39x26
5
22
50x43 30x11
open naar randgroen
smalle ‘lanes’
INTERMEZZO Ruimtelijk concept ‘college’
verschillende functies, verschillend volume/ arch
41x31
36x26
26x20
54x36
32x30
27x22 6 38x1
50x43 30x11
35x2 1(13 )
41x40
“Wat is een College? Gebouw en bewoners vormen een herkenbare gemeenschap. Een specifieke vorm van huisvesting voor docenten en studenten die vanaf de 13e eeuw tot ontwikkeling kwam. Het zijn woongemeenschappen met gedeelde voorzieningen. De bouwvorm volgde de opzet van kloosters en manors, toen gangbare vormen van collectief wonen.“
2 56x3
5 50x4
3) 36x27(2
41x31 67x 33
Radcliffe Square met vrijstaand accent
gelaagdheid door arcade
eenheid
poort naar hoven
6 57x4
24x22
2 38x2
6 38x1
41x40
35x2 1(13 ) 16x 15
45x3 1
34 x16 30 x2 5
47 x3 6
40x22
67x 33
34 x16 16x 15
45x3 1
30 x2 5
47 x3 6
naar binnengerichte en met elkaar
hoven vormen zijn doorgaande ontwikke-
doorverbonden hoven
ling > labyrint van enclaves, flexibel uit te breiden
Beleving op ooghoogte: steeds een andere ruimte met een eigen sfeer
Fragment van Oxford tussen Catte Street and High Street Fragment of Oxford between Catte Street and High Street
Dash10 opmaak.indd 26
26
DASH
Oxford
stedelijk en landschappelijk tegelijk:
contrasten in beleving: transparant-
colleges vormen het midden tussen
gesloten. groot-klein, verhard-groen,
stad en landschap
informeel-formeel
de ruimtes hebben een bepaalde collectiviteit die aansluit bij de doelgroep. De opéén volgende hoven zijn verschillend.
het vormgeven van de verbinding is het architectonisch thema
3/06/14 20:24
62
de principes van een college die worden gebruikt voor het plan Nieuw Weiburg Harderwijk
63
Ruimtelijk concept Eén concept voor de Centrale Zone Het ruimtelijk concept dat wordt beoogd biedt ook veel mogelijkheden voor de andere gebieden in de Centrale Zone tussen station en historisch centrum. In de toekomst zou niet alleen de Challenge Boulevard, maar ook de structuur van hoven helemaal door kunnen lopen naar de binnenstad. Door het ziekenhuis en andere functies in de Centrale Zone te koppelen aan groene hoven en pleinen ontstaat ook in dit gebied meer verblijfskwaliteit. Inzet is om (in de toekomst met de betrokken partijen) stapsgewijs deze tussenruimtes te ontwerpen en met elkaar te verbinden zodat er zich - voor de voetganger - een verrassende en aantrekkelijke route vormt tussen station en binnenstad.
Challenge Boulevard Centrale Zone/ plekken in binnenstad Groene drager 64
Centrale Zone in de toekomst als één ruimtelijk geheel Nieuw Weiburg Harderwijk
65
Ruimtelijk concept De principes Het ruimtelijk concept kan uitgelegd worden aan de hand van een aantal principes. Deze vormen de uitgangspunten voor de verdere uitwerking van het plan.
Verankering op de plek
de plek waar water wordt opgevangen en vastgehou-
Het westelijk en het oostelijk deel van het plangebied
den. Bomen in de volle grond gaan hittestress tegen
hebben elk een eigen hoofdstructuur. De richting van
en zorgen midden in de stad voor koelte.
Verankering
De structuur van het plan sluit aan op de aangrenzende gebieden. Bij het Westeinde komen de richtingen bij elkaar.
de structuur aan de oostzijde van het Westeinde wordt bepaald door de Stationslaan en het spoor. De
Challenge Boulevard
huidige bebouwing van Landstede en het apparte-
De andere drager is de Challenge Boulevard. De
mentenblok aan het Stationsplein zijn daaraan
Challenge Boulevard wordt de levendige ‘mainstreet’
gerelateerd. Het westelijk deel van het gebied sluit
van het gebied en krijgt een stedelijk karakter. Alle
Twee dragers
aan op de Weiburglaan en het Nachthok. De huidige
opleidingen hebben hier hun adres, maar ook de
straat in het gebied, de Beemd, en de straten van het
kantoren, bedrijven en voorzieningen en een aantal
Nachthok zijn loodrecht-verbonden met deze laan.
woongebouwen. De Challenge Boulevard wordt een
Het toekomstige plan gaat uit van de huidige richtin-
hoogwaardige ‘loper’ en schakelt verschillende
gen waarmee het verankerd wordt in de omgeving.
ontmoetingsruimtes aan elkaar. Hier kunnen scholie-
In het plan zijn twee hoofddragers: de Challenge Boulevard richting centrum en de groene drager richting Wolderwijd.
Om het enigszins geïsoleerd gelegen Nachthok beter
ren, studenten, docenten, ondernemers, werknemers
te verbinden met de omgeving wordt er in het ver-
en bewoners elkaar treffen op weg naar hun werk,
lengde van de Roggelaan een langzaam verkeersver-
hun stageplek en tijdens de lunchpauze op de pleinen
binding gemaakt.
of in een koffiebar.
Groene drager
De Challenge Boulevard valt tot aan de bocht samen
In het plan zijn twee hoofddragers. Deze vormen de
met het Westeinde, waarbij ruimte voor de auto op
Randen
belangrijkste openbare ruimtes van het gebied. Door
een intelligente manier wordt gecombineerd met de
het westelijk deel loopt een route van het Stations-
route voor voetgangers en fietsers. Doordat de
plein naar Stadsweiden. Deze centrale route schakelt
bebouwing niet de kromming van de weg volgt, maar
de belangrijkste openbare plekken in het westelijk
kartelend verspringt, ontstaat er ruimte voor ver-
Het plan reageert op zijn omgeving aan de randen. Elke rand krijgt zijn eigen ruimtelijke kwaliteit.
deel aan elkaar en vormt het hart van de wijk. Het
blijfsplekken aan weerszijden van het Westeinde. Net
karakter is groen, waarbij de beplanting van station
als de groene drager wordt er niet uitgegaan van één
naar Stadsweiden steeds een stukje natuurlijker
continue karakter maar schakelt de Challenge
wordt. De groene drager heeft betekenis voor het
Boulevard verschillende sferen: denk aan een leven-
natuurlijk ecosysteem: in dit gebied worden flora en
dig stationsplein, een sportief entreeplein van Lands-
fauna zodanig op elkaar afgestemd dat de groene
tede en aan een groen en rustig werkplein aan de
drager bijdraagt aan de verbetering van het natuur-
noordkant dat de ‘stepping stone’ wordt naar de
lijke ecosysteem in de stad. De groene drager is ook
toekomstige oversteek naar het ziekenhuis St. Jansdal.
66
Nieuw Weiburg Harderwijk
67
Auto ontsluiting
Vanaf de randen worden parkeervoorzieningen zo snel mogelijk bereikt.
Verschillende randen
Hoogteopbouw in het gebied
De Westermeenweg, het Westeinde (met Challenge
Het gebied is gemiddeld hoger dan de meeste wijken
Boulevard) en de Weiburglaan hebben elk een eigen
in Harderwijk maar uitgangspunt is dat er aansluiting
karakter waarvan het de bedoeling is dat daar in het
blijft op de Harderwijkse schaal en maat. De over-
ontwerp voor het gebied op wordt gereageerd. Het
gang naar het Nachthok en de Stationslaan is
Kwadranten
Westeinde heeft een stedelijk karakter met verschil-
geleidelijk (max. 3 lagen) wat betekent dat het gebied
lende verblijfplekken die samen met de bebouwing
in het hart het hoogste zal zijn. Maar het gebied is
zorgen voor een gevarieerd en dynamisch beeld. De
zeker geen ‘platte koek’. Om routes te begeleiden en
Ontwikkeling in vier delen met een aflopende dichtheid richting het Nachthok.
Westermeenweg heeft een groen en waterrijk karak-
belangrijke plekken te accentueren worden verschil-
ter. De natuurlijke sfeer wordt versterkt en ecologisch
lende hoogteaccenten toegevoegd. Er is één hoofd-
rijker gemaakt. De bedoeling is bovendien dat het
accent: dat betekent zichtbaar vanuit verschillende
groen in het gebied aan de rand ook gebruikswaarde
richtingen uit de stad. Dit accent (max. 16 lagen/ ca.
krijgt. De boomstructuur van de groene Weiburglaan
50m) markeert de route naar het centrum bij de
wordt tot aan de fietsenstalling op het Stationsplein
rotonde aan de Westermeenweg. Op het tweede
gecontinueerd, zodat deze laan nog beter als door-
niveau zijn er enkele accenten langs de randen (max.
gaande fietsroute naar het station wordt herkend. De
12 lagen/ ca. 40m) : bij de entrees tot de groene
bebouwing aan deze zijde van het plan is het laagst,
drager en de Challenge Boulevard. Het derde niveau
Hoogteopbouw en accenten
zodat er ruimtelijk een verbinding wordt gemaakt met
(max. 8 lagen/ ca. 30m) markeert bijzondere plekken
de kleinschalige bebouwing van het Nachthok.
ín de wijk, bedoeld voor oriëntatie en dynamiek als je
Hoogteaccenten zorgen voor een dynamisch beeld en voor oriëntatie.
je beweegt door de wijk.
Autoluwe wijk met vier kwadranten Omdat het gebied direct bij het station is gelegen
Hoven
wordt gestuurd op zoveel mogelijk vervoer te voet en
De belangrijkste bouwsteen voor het plan zijn de
te fiets. Er komt geen parkeren verspreid langs
hoven. In de hoven gaat het om een zorgvuldig
straten maar er komen op enkele plekken in het
samenspel tussen bebouwing en ruimte. Uitgangs-
gebied geconcentreerde voorzieningen in garages.
punt is hoe stedelijker en publieker de ruimte hoe
Onderzoek naar verkeersvarianten zal uitwijzen wat
meer ruimte er is voor een divers beeld. En waar
daarvoor de beste locaties zijn. Uitgangspunt is dat
ruimtes intiemer en kleiner zijn is het beeld meer
vanaf de randen auto’s direct worden opgevangen en
ingetogen en rustig. In dit samenspel speelt de
Hoven
naar deze parkeervoorziening worden geleid. Er wordt
overgang tussen openbaar en privé een cruciale rol.
daarbij uitgegaan van vier kwadranten met een eigen
Deze overgang is altijd ontworpen. De hoven kunnen
voorziening zodat de belangrijkste oost-west en
groen zijn maar ook pleinachtig.
De woningbouw (en school) wordt georganiseerd rond een serie hoven.
noord-zuid verbinding voor langzaam verkeer niet worden doorkruist door auto’s. Bedoeling is dat de centrale groene drager vrij blijft van gebouwde parkeerkelders zodat het groen ook groot kan groeien in de volle grond. 68
Nieuw Weiburg Harderwijk
69
gradaties van collectiviteit
Beeldkwaliteit en beleving Groen en stedelijk tegelijk Nieuw Weiburg wordt een wijk die iets toevoegt aan Harderwijk. Iets dat er nog niet is. Ruimtelijke principes geven de kaders voor de te ontwerpen ruimtelijke structuur. Er wordt gebruik gemaakt van de ingredienten die horen bij een 'college' zoals verschillende hofjes en plekken met een eigen sfeer die met elkaar verbonden zijn. De wijk is behoorlijk stedelijk met veel appartementen maar heeft tegelijk een mensenlijke maat en er is veel groen. Die dingen kunnen samengaan omdat de omgeving niet is ontworpen voor de auto maar voor bewoners en bezoekers te voet en te fiets. Dat scheelt ruimte en zorgt voor een fijne leefomgeving met verblijfskwaliteit.
levendig stedelijk
Sociaal karakter
kleuren en materialen. Met name rond de hoven
De ambitie is om in Nieuw Weiburg een unieke groene
speelt samenhang een grote rol. Uitgangspunt is hoe
stedelijke leefomgeving te maken. Een leefmilieu dat
stedelijker de ruimte hoe meer ruimte er is voor een
er nog niet is in de gemeente en dat bijdraagt aan ‘het
divers beeld. Zo kan een hoge toren die betekenis
verhaal van Harderwijk’. Een levendig, bruisend
heeft op de schaal van de stad onderscheidend en
gebied, waar mensen wonen, werken en leren en
expressief zijn en waar ruimtes intiemer en kleiner
elkaar ontmoeten. Een gebied dat sociaal duurzaam
zijn is het beeld meer ingetogen en rustig.
is door de combinatie van functies en doelgroepen.
communities
De intieme hofjes nodigen uit om buitenruimte te
Menselijke maat
delen met de mensen in de buurt en geven aanleiding
Met veel apartementen is het bebouwingsbeeld
om te bouwen voor specifieke doelgroepen die graag
stedelijker dan elders in Harderwijk, maar ook wordt
met elkaar samenleven. De centrale dragers zijn
aangesloten op de schaal en maat die zo herkenbaar
nieuwe stedelijke ontmoetingsplekken: de Challenge
is voor de historische context. Langs het Westeinde
Boulevard is levendig en stads, de groene loper
worden er gevels gemaakt met een goede stedelijke
natuurlijk en wat rustiger.
korrel en een open plint. In het gebied is er dankzij de principes van het collegeconcept ook een goede
groen en luwte
Eigentijdse architectuur
aansluiting op de menselijke maat en is er een
De bebouwing krijgt een moderne uitstraling. Er zal
gelaagde overgang van de begane grond naar de
gebouwd worden met duurzame materialen. De
collectieve en openbare tuinen en hoven.
architectuur is licht maar warm tegelijk. Variatie is een belangrijk thema: de verrassing ligt om de hoek. Tegelijk wordt de wijk wel beleefd als een eenheid. Dit komt door de stedenbouwkundige en architectonische principes. Het gaat daarbij om een zorgvuldig samenspel tussen bebouwing en ruimte. Maar ook de materialisering speelt een rol. Er zal gezocht worden naar een samenhangend palet van 70
samengesteld
samenhangend
Nieuw Weiburg Harderwijk
71
Beeldkwaliteit en beleving De groene drager De groene drager is de autovrije verbinding dwars door Nieuw Weiburg en schakelt Stadsweiden, Nieuw Weiburg en de stationsomgeving aan elkaar. De groene drager kan gezien worden als een schakelketting met grotere en kleinere delen. De schakels zijn verschillend maar het groen voert altijd de boventoon. Van meer stads en pleinachtig dichtbij het Westeinde naar natuurlijk en ruiger richting Stadsweiden.
72
Nieuw Weiburg Harderwijk
73
Beeldkwaliteit en beleving De Challenge Boulevard Het Westeinde zal getransformeerd worden van een snelle verkeersroute met weinig ruimtelijke kwaliteit, naar een levendige Challenge Boulevard. Aan het Westeinde bevinden zich meerdere verblijfsplekken met ruimte voor onderwijsinstellingen en bedrijvigheid. Het is de loper van de nieuwe stad naar de historische stad en als zodanig ook herkenbaar.
Interactie tussen binnen en buiten
De loper naar de stad
De Challenge Boulevard is hét adres voor de onder-
De Challenge Boulevard is de route naar de stad voor
wijsgebouwen maar ook voor kantoren en de meer
voetgangers. Deze zal goed herkenbaar moeten zijn.
stedelijk georiënteerde woongebouwen. Het wordt
Met een eigen sfeer en eigen goed herkenbare
niet alleen een belangrijke drager van Nieuw Weiburg,
inrichtingselementen. de Challenge Boulevard staat
maar ook voor de toekomstige ontwikkeling van het
voor dynamiek, energie en innovatie. De inrichting
hele gebied tussen het station en de historische
sluit hierbij aan en mag stoer en spannend zijn.
binnenstad. Het is de bedoeling dat binnen en buiten een relatie met elkaar aangaan. Dat wat er binnen wordt geleerd en gemaakt mag zichtbaar zijn en de nieuwsgierigheid wekken bij de voorbijgangers. Speciale aandacht gaat uit naar de plint: deze is hoger dan de standaard verdieping en de begane grond is open en uitnodigend. Ook op hoogte mag er interactie zijn tussen binnen en buiten. De hogere gebouwen aan de Challenge Boulevard kunnen op meerdere niveau's collectieve of openbare terassen hebben. Zo kan er een sportveld zijn voor de school op het dak van een aanbouw en kan een kantoorgebouw een groene daktuin hebben.
Groen in de publieke ruimte Groen speelt een grote rol in de buitenruimte. Met plantenbakken met groen kunnen vanzelfsprekende afscheidingen gemaakt worden naar de verkeersfunctie. Bomen geven schaduw en maken de straat zachter een aantrekkelijker om te verblijven.
74
Nieuw Weiburg Harderwijk
75
Beeldkwaliteit en beleving Hoven De belangrijkste bouwsteen voor het plan zijn de hoven waar aan wordt gewoond. Deze soms ruime en soms juist intieme omsloten ruimtes nodigen uit om buitenruimte te delen met de mensen in de buurt en geven aanleiding om te bouwen voor specifieke doelgroepen. De hoven zijn nooit helemaal omsloten door bebouwing: ze vormen de bijzondere plekken in het fijnmazig netwerk van paden, stegen en straten.
76
Nieuw Weiburg Harderwijk
77
Beeldkwaliteit en beleving Architectonische elementen Verbindingen De doorgangen en poorten die de hoven en plekken met elkaar verbinden zijn belangrijk voor het karakter, de sfeer en de menselijke maat van het plan. Bij de uitwerking in de stedenbouw en architectuur zijn dit belangrijke elementen die extra aandacht verdienen.
Inspiratie colleges De analyse van de colleges biedt de inspiratie voor de in te zetten architectonische elementen. De belangrijkste zijn hieronder samengevat.
Contrasten in beleving: transparant-gesloten. groot-klein, verhard-groen, informeel-formeel.
Naar binnen gerichte hoven met aandacht voor de overgang tussen openbaar en privé. Hoe kleiner en intiemer de hof hoe meer samenhang in het beeld.
Het vormgeven van de verbinding is het architectonisch thema: poorten, trappen en arcades zorgen voor verrassing om de hoek.
78
Nieuw Weiburg Harderwijk
79
Beeldkwaliteit en beleving Bouwhoogtes De gebouwen krijgen een afwisselend hoogteprofiel, met lage bebouwing richting voornamelijk het Nachthok en de Stationslaan en hogere bebouwing in het centrum van het gebied. Hoogte-accenten op strategische locaties verlevendigen het profiel en creëren een nieuwe skyline voor Harderwijk. Centraal in het gebied, langs Westeinde zal een iconisch accent komen dat het gebied en Harderwijk op de kaart zet. De hoogte-accenten moeten voldoen aan de hoogbouwvisie.
B
A 3-8 C B
C
3-8
2-5
2-3
C 2-5 2-3
2-5 2-3
C B
Accent A - max. 16 lagen Accent B - max. 12 lagen Accent C - max. 8 lagen 80
Nieuw Weiburg Harderwijk
81
co nc ep t
it alite kw eld be
Du ur za a
id e h
en
m
Ruim teli jk
mm a w o n
en
en g n i nd i rb e v
Prog ra
5 6
KADER 2 Programma A wonen B niet-wonen
en
onen t-w nie
M o bi l i t ei t en
6A Programma wonen Een nieuwe stedelijke wijk Nieuw Weiburg wordt een nieuwe stedelijke wijk die een eenheid vormt. Het is echter ook een gebied dat bestaat uit twee delen. Het oostelijk deel wordt een gebied met veel variatie in functies met een focus op onderwijs en werk. Het woonprogramma zal vooral in het westelijke deel worden gerealiseerd. De nieuwe stadswijk krijgt een divers karakter met veel dynamiek aan de kant van het Westeinde en meer luwte richting Stadsweiden.
Woonfuncties
84
Nieuwe Weiburg als vliegwiel Nieuw Weiburg is een stedelijke ontwikkeling die uniek is voor de gemeente Harderwijk en de regio. Een binnenstedelijke locatie gelegen naast het station en op loopafstand van de historische binnenstad met een belangrijke centrumfunctie voor de regio. Nieuw Weiburg kan gezien worden als een belangrijk vliegwiel voor de verdere ontwikkeling van Harderwijk en kan een substantiële rol spelen in de woningbehoefte onder lagere inkomens en middeninkomens.
stadswijk. In zo’n wijk is dan ook volop ruimte om, geredeneerd vanuit de Harderwijkse woonvisie, bij te dragen aan meerdere beleidsopgaven.
Woningbehoefte In 2021 is de woningbehoefte onderzocht. Volgens de boven-trendmatige prognose is er tot 2030 behoefte aan ruim 3800 woningen. In Nieuw Weiburg wordt er een programma gerealiseerd dat aansluit op deze woningbehoefte. Er is een grote behoefte aan betaalbare woningen en Nieuw Weiburg kan daar een belangrijke rol in Een divers en stedevervullen. Er is een lijk woonmilieu “Wonen voor iedereen die SWOT analyse gedaan De ambitie voor Nieuw van verschillende houdt van stedelijk wonen Weiburg is om een aantallen woningen op stadswijk te creëren die, in een groene setting“ Nieuw Weiburg, deze is centraal gelegen in opgenomen in bijlage 2. Harderwijk, een levendig en aantrekkelijk gebied vormt voor de lange termijn. Een stedelijk woonDoelgroepen milieu dat complementair is aan de woonmilieus Een gevarieerde wijk die iets anders toevoegt die er al zijn in Harderwijk en in de regio. Een aan Harderwijk kan een belangrijke rol spelen bij duurzame wijk met toekomstwaarde, hetgeen de woningbehoefte onder doelgroepen die nu resulteert in een leefbare plek om te wonen, te moeilijk aan bod komen. Ook kunnen er woonwerken en te leren. Dat vraagt om een goede mix producten worden toegevoegd aan de Hardervan doelgroepen, woningtypologieën, koop/huur, wijkse woningvoorraad die nu nog beperkt prijssegmenten én een kwalitatief goede inrichaanwezig zijn of beperkt gerealiseerd worden.
Er ting van de openbare ruimte. is behoefte aan betaalbare koopwoningen, Het doordacht en samenhangend programma sociale huurwoningen en betaalbare vrije sector levert een sociaal diverse wijk op, waardoor de huur. Met name starters ondervinden problemen wijk gaat functioneren als levendige en inclusieve op de woningmarkt. Nieuw Weiburg gaat een Nieuw Weiburg Harderwijk
85
•
Nieuw Weiburg draagt daarmee bij aan de Harderwijkse woonvisie door: 86
•
•
•
•
•
•
Betaalbare koopwoningen te realiseren voor lage inkomens en middeninkomens. Ruimte te bieden aan een diversiteit aan doelgroepen: gezinnen, empty-nesters, jongeren, starters. 30% van het programma in het sociale huursegment te realiseren. Nieuw Weiburg levert hiermee een belangrijke bijdrage aan de (prestatie)afspraken tussen de gemeente en woningcorporaties om 1000 sociale huurwoningen in Harderwijk te realiseren tot 2030 en sluit aan op de doelstellingen uit de Nationale Woon- en Bouwagenda (minimaal 2/3e betaabaar). Passende en aantrekkelijke huisvesting voor senioren (empty-nesters) te realiseren die hiermee een woning achterlaten waardoor er een verhuistrein kan worden gerealiseerd. Passende, betaalbare en aantrekkelijke betaalbare huur- en koopwoningen en alternatieve woonvormen te realiseren die een kwalitatieve en kwantitatieve aanvulling op de Harderwijkse woningmarkt vormen. De opgave een duurzame wijk met duurzame woningen te realiseren wat een gunstig effect oplevert voor energieverbruik en woonlasten. Woningen te realiseren die langdurig betaalbaar en beschikbaar blijven voor de doelgroep. Hiervoor worden mogelijkheden onderzocht om instrumenten in te zetten die hieraan bijdragen zoals een zelfbewoningsplicht of een anti-speculatiebeding.
800 woningen
Uitgangspunten: • Centraal staat het begrip stedelijkheid in de luwte. • Grotendeels gestapelde bouw, maar daarbinnen voldoende variatie in producten en doelgroepen. Appartementen en maisonnettes in verschillende groottes zijn een onderdeel van een gevarieerd programma en kunnen voorzien in de behoefte aan woningen in Harderwijk voor zowel gezinnen, eenpersoonshuishoudens, startende stellen en empty-nesters. • Een evenredige verdeling en spreiding in kleine, middelgrote en grote woningen (m2); • Een programma dat complementair is aan het bestaande woningaanbod in de gemeente Harderwijk en de regio. • Een wijk in balans met een gevarieerd woningbouwprogramma dat passend bij de woningbehoefte een duurzame bijdrage levert aan de woningbouwopgave in de stad. • Een sociaal en economisch draagkrachtige wijk met een goede balans tussen ‘dragers en vragers’, waarmee de leefbaarheid in de wijk gewaarborgd wordt. Tevens draagt een goede verhouding tussen koop en huur bij aan de betrokkenheid van bewoners bij hun woonomgeving en woning, hetgeen ook bijdraagt aan de sociale cohesie.
INTERMEZZO Scenario's woningaantallen (SWOT in bijlage)
1100 woningen
opleveren voor de doorstroming. Hiermee kunnen ook elders in Harderwijk woningen vrijkomen voor de starters doelgroep. De 1100 woningen aan de westkant zijn als volgt verdeeld:
1500 woningen
belangrijke rol vervullen voor de woningbehoefte van deze doelgroep. Daarnaast worden in Nieuw Weiburg ook woningen voor empty-nesters gerealiseerd, hetgeen een positief effect kan
Onderwijs Werk Zorg Commercieel/ onderwijs Hotel Maatschappelijk
6B Programma niet-wonen Voorzieningencentrum van de regio Nieuw Weiburg is een stedelijke ontwikkeling die uniek is voor de gemeente Harderwijk en de regio. Een binnenstedelijke locatie gelegen naast het station en op loopafstand van de historische binnenstad met een belangrijke centrumfunctie voor de regio. De focus in dit gebied ligt op onderwijs en werk. Deze functies worden gecombineerd aan de 'Challenge Boulevard', waarbij flexibiliteit in inzet van ruimten de grote uitdaging en opgave is. De meeste functies zijn gelegen aan het oostelijk deel, op de route van station naar binnenstad.
Niet-woonfuncties (hele gebouw of plint)
Kantoren Het stationsgebied is een belangrijke plek voor de ontwikkeling van kantoren in de gemeente Harderwijk. Naar schatting 50% van de totale ingeschatte vraag naar kantoorruimte de komende periode vindt een plek in de stationsomgeving.
baar zijn voor andere functies en andersom. Ook kan binnen deze meters gedacht worden aan mogelijkheden voor startups. Deze ambitie is door de gemeenteraad bij motie uitgesproken en deze is door het college omarmd.
Onderwijs In het gebied is op dit moment Landstede De toekomstige vraag (tot en met 2025) naar gevestigd met MBO en VMBO onderwijs. kantoren in het Stationsgebied komt daarmee op Landstede gaat nieuw bouwen voor het VMBO circa 12.500m². Dit is inclusief de vraag die en ook het MBO vernieuwen. De Techniek Acadeontstaat door transformatie van bestaande mie wordt bij deze nieuwbouwplannen betrokkantoren. Het betreft vooral vraag naar kleinken. In totaal wordt tussen de 20.000 en 25.000 schalige kantoorruimtes tot een maximum van vierkante meter aan scholen gebouwd en ver1.000 m². Een combinatie van kleinschaligheid nieuwd. Deze ontwikkeling vindt plaats op het en vernieuwende vastgoedconcepten in een terrein van Landstede waar dus een nieuw hoogwaardige, groene en/of campusachtige schoolgebouw voor VO, MBO, Techniek Acadeomgeving is zeer mie en ISK/Entree kansrijk. onderwijs zal komen. “Op de Challenge Boulevard
komt werken, leren en verblij-
Dit beeld wordt bevesDe Techniek Academie tigd door een toets van ven in de stad samen“ is reeds gevestigd in de markt. De verwachNieuw Weiburg. De te ruimtevraag is ca. 500 m2 per jaar voor de Techniek Academie werkt nauw samen met kantorenmarkt in Nieuw Weiburg. Vooralsnog Landstede maar kent een financiering vanuit het wordt rekening gehouden met in totaal circa bedrijfsleven. Zij hebben daardoor een eigen 7.500-12.500 m2. Gezien de onzekerheid is het identiteit. Docenten zijn afkomstig van goed om flexibel met kantoormeters om te gaan. Landstede. Onderdak vinden bij Landstede is het Met andere woorden, werkunits moeten inzetuitgangspunt onder de voorwaarde dat de 88
Nieuw Weiburg Harderwijk
89
huidige onderwijsvorm met adaptieve en individuele begeleiding en de eigen uitstraling en identiteit behouden blijven.
Er is geen ruimte voor detailhandel of een grotere supermarkt. De omliggende winkelcentra bedienen ook deze nieuwe woningen. Er is ook geen ruimte voor een theater.
Naast Landstede en de Techniek Academie zijn nog Horeca is toegestaan een tweetal onderwijsinstelwanneer het nevengeschikt “Een dynamische plek, lingen geïnteresseerd in een is aan de hoofdfunctie of verhuizing naar Nieuw wanneer het lichte horeca binnen en buiten" Weiburg. Voor deze scholen betreft (B1). wordt ruimte gereserveerd. In totaal gaat het om circa 5.000 vierkante meter. In verband met de aanwezigheid van scholen moet terughoudend worden omgegaan met Zorg en welzijn fastfood. Circa 1.500 vierkante meter wordt gereserveerd voor zorg en welzijn. Bijvoorbeeld een huisartsen- Ten slotte wordt de mogelijkheid opengehouden praktijk, een verloskundige of fysiotherapeut. voor de vestiging van een hotel. Overig (maatschappelijk en commercieel) De scholen in Nieuw Weiburg zijn praktijkgericht. Door onderwijs te koppelen aan commerciële voorzieningen als een winkel, een werkplaats of een horecagelegenheid ontstaan plekken waar leerlingen praktijkervaring op kunnen doen. Bovendien wordt hiermee het multifunctionele karakter van het gebied versterkt. Voorwaarde is dat die functies een link hebben met het Challenge Boulevard concept. Te denken valt aan praktijkomgevingen in de horeca of detailhandel, maar ook praktijk oefenplekken zoals een repairshop, kringloopwinkel of andere ambachtelijke activiteiten.
Naast de functies gekoppeld aan de scholen is er ruimte voor commerciële voorzieningen bijvoorbeeld gekoppeld aan de mobiliteitshub. De plaats waar je overstapt van vervoermiddel kan ook de plek zijn om een vergeten boodschap te doen of een pakketje op te halen. Een gemakswinkel (tot max ca. 400 m2) vergroot de levendigheid en de leefbaarheid van dit stadsdeel.
90
Uitgangspunten: • Nieuw Weiburg wordt een ontwikkeling met een mix aan functies. Opbouw van west naar oost van wonen naar een mix van onderwijs, wonen, werken en maatschappelijke functies. In het oosten de nadruk op onderwijs met ruimte voor wonen, horeca en detailhandel. • Werken, detailhandel en horeca is deels ook ondersteunend aan het onderwijs. Praktijkonderwijs maakt op die manier integraal onderdeel uit van de gebiedsontwikkeling. • Er is ruimte voor start-ups en innovatieve bedrijven. Kansrijk in combinatie met de onderwijsfuncties in het gebied. • Er wordt flexibel en aanpasbaar gebouwd zodat functies naar behoefte kunnen worden aangepast en uitgewisseld bijvoorbeeld tussen hotel en kantoor al naar gelang de vraag. • Er is ruimte voor maatschappelijke voorzieningen en kleinschalige detailhandel in combinatie met de hub en het onderwijs.
Nieuw Weiburg Harderwijk
91
co nc ep t
it alite kw eld be
Du ur za a
id e h
en
m
Ruim teli jk
mm a w o n
en
en g n i nd i rb e v
Prog ra
5 7 6
KADER 3 Mobiliteit en verbindingen
en
onen t-w nie
M o bi l i t ei t en
Stationsomgeving en mobiliteit Toewerken naar Ic status
nodig hebben en gezinnen en stellen die met deze
Sneller en frequenter met de trein naar Amersfoort en
hub voor de deur niet kiezen voor een tweede auto.
Zwolle. Het is gebleken dat de Spits-sprinter Harder-
Station Harderwijk : ontwikkeling tot multimodale Hub
wijk-Nijkerk-Amersfoort succesvol is. In drie maan-
Transitie mobiliteit en gedragsverandering
den tijd zijn er 10% meer reizigers gemeten. In de
Het terugdringen van automobiliteit bij belangrijke
ochtendspits zijn reizigers 10 minuten sneller in
werkgevers in het gebied moet worden gestimuleerd
Amersfoort, 14 minuten sneller in Utrecht en 27 minu-
door bijvoorbeeld pilots te organiseren. De uitkom-
ten sneller op Schiphol.
sten daarvan worden verwerkt in de plannen en in de
Deze sprinters zijn door capaciteitsproblemen bij de
normen die gehanteerd worden voor Nieuw Weiburg.
NS in december 2022 uit de dienstregeling gehaald.
veilige en aantrekkelijke routes voor fietsers en voetgangers
Voor de korte termijn (december 2023) is het voorne-
Doel van Nieuw Weiburg is een aantrekkelijke,
men dit traject weer in te zetten en in volgende jaren
levendige én bereikbare omgeving. ‘Autoluw’ creëert
uit te breiden evenals het voorbereiden van een
ruimte voor groen, een aantrekkelijke leef- en werk-
keervoorziening in Harderwijk. Voor de langere
omgeving en goede verbindingen. De transitie naar
termijn wordt ingezet op een stop van de Intercitytrei-
duurzame mobiliteit vraagt om een aanzienlijke
nen op station Harderwijk. Deze ambities passen in
gedragsverandering. Het is daarbij essentieel om in
de aanpak van duurzame mobiliteit voor Nieuw
een vroeg stadium de reizigers (woon-werk, school-
Weiburg. Meer en betere treinverbindingen passen in
gaand, recreatief) mee te nemen. Door instanties en
de lijn die wordt gekozen namelijk het terugdringen
reizigers dit vroegtijdig te laten ervaren, met focus op
van de automobiliteit.
de gehele reis van deur tot deur, is het mogelijk om aandacht te geven aan haalbare en schaalbare
fiets/ ov knooppunt regio Noordwest Veluwe
Stedelijke Hub
oplossingen nu er nog sturing gegeven kan worden
De snelle ontwikkeling van deelmobiliteit en mobili-
aan de plannen.
teitshubs biedt kansen om nog slimmer en duurzamer met de openbare en particuliere ruimte om te
In eerste instantie worden de woon-werk-kilometers
gaan. In Nieuw Weiburg wordt een stedelijke hub
van het personeel van Landstede en ziekenhuis St.
gerealiseerd waar deelmobiliteit zoals deelauto’s en
Jansdal, alsmede de reiskilometers van de Landste-
deelfietsen worden aangeboden. Voor de nieuwe
de-studenten, geanalyseerd. Dit betreft een analyse
bewoners en gebruikers van Nieuw Weiburg maar
van herkomst van clusters en mogelijke duurzame
ook voor omringende buurten en zeker ook voor de
vervoersalternatieven voor de auto. Vervolgens
OV-reiziger. Zo worden de voorwaarden gecreëerd
worden doelen gesteld en een aanbod van alterna-
om automobiliteit tot een minimum te beperken. Aan
tieve ketenreizen samengesteld. Het uitvoeren van
deze stedelijke hub worden voorzieningen gekoppeld
een eerste pilot met medewerkers en ondersteunen-
zoals een kleine supermarkt en pakketkluizen.
de communicatiecampagne is de volgende stap.
Belangrijkste doelgroepen voor deelauto’s zijn
Afsluitend volgt er een advies voor het verduurzamen
eenpersoonshuishoudens die vaak geen eigen auto
van de kilometers voor Nieuw Weiburg.
slimme parkeervoorzieningen voor bewoners en gebruikers 94
Nieuw Weiburg Harderwijk
95
Parkeren Nieuw Weiburg ligt naast het station en aan één van de belangrijkste ontsluitingswegen naar de binnenstad. Duurzame mobiliteit is daarom belangrijk voor deze ontwikkeling. Nieuw Weiburg wordt een autoluwe wijk. Door in te zetten op een mobiliteitsaanpak waar veel ruimte wordt geboden aan goede fietsvoorzieningen, OV-verbindingen en een deelauto concept, wordt er gekozen voor het ontmoedigen van autobezit. Parkeren wordt in gebouwen of verdiept opgelost.
ook nog altijd mogelijk om een eigen auto te
Het autobezit neemt toe met het groter worden van
van alternatieven ten opzichte van de auto, maar
de woning. Het autobezit van kopers is groter dan van
verbiedt het hebben van een eigen auto niet.
huurders en van huishoudens in grondgebonden
rijden. Het principe gaat uit van het stimuleren
•
Parkeerplaatsen worden zoveel mogelijk onderge-
woningen groter dan van huishoudens in apparte-
bracht in een collectieve parkeervoorziening met
menten. Het grootste autobezit is onder huishoudens
zwerfplaatsen. Alleen enkele koopwoningen die
in grondgebonden koopwoningen. De woningdifferen-
fysiek een eigen parkeerplaats kopen maken
tiatie van een woningbouwproject is daardoor erg
gebruik van eigen parkeerplaatsen. Deze parkeer-
bepalend voor de parkeerbehoefte. Het woningpro-
plaatsen zijn niet beschikbaar voor dubbelge-
gramma van Nieuw Weiburg valt op door een gesta-
bruik. De woningen met een fysiek eigen parkeer-
peld woonprogramma (85% appartementen) en een
plaats dienen in de parkeerbalans apart benoemd
groot aandeel sociaal en middensegment (circa
te worden en hebben een aanwezigheidspercen-
70-75%).
tage van 100% op alle momenten in de week.
Mobiliteitstransitie en gebiedsontwikkeling
buurtvoorzieningen zoals een kleine supermarkt voor
De druk op de stedelijke ruimte is groot en ongeveer
bewoners en andere gebruikers. Veel andere voorzie-
de helft van de openbare ruimte in steden wordt
ningen in de omgeving van Nieuw Weiburg liggen op
Parkeerbalans en reductiemogelijkheden
woningen is een landelijke trend gaande waarbij
ingenomen door wegen en parkeervoorzieningen.
5, 10 en 15 minuten lopen of fietsen. Hiermee kan
Bij het opstellen van de parkeerbalans is een
de parkeernorm voor bezoekers lager is dan de
Mobiliteit is verder in transitie door innovaties zoals
geconcludeerd worden dat Nieuw Weiburg prima
uiteenzetting gemaakt van de verschillende functies,
CROW-norm voor bezoekers. Voor de norm voor
deelmobiliteit, e-mobiliteit en MaaS . Vooral in de
voldoet aan een zogenaamde “10 minutenstad” met
doelgroepen en is gekeken naar de mogelijkheden
bezoekers wordt over het algemeen 0,3 parkeer-
grotere steden vindt steeds meer een verschuiving
een treinstation op loopafstand en de binnenstad met
voor meervoudig gebruik van de parkeerplaatsen.
plaatsen per woning aangehouden. Uit onderzoek
plaats van eigen auto naar deelauto en andere
alle (winkel) voorzieningen op fietsafstand.
Hierbij zijn onderstaande uitgangspunten gehanteerd:
is gebleken dat dit in de praktijk rond 0,1 ligt. Voor
•
Er dient in het plangebied zelf en binnen een
Nieuw Weiburg wordt er veiligheidshalve een
vervoersmiddelen. Slimme en duurzame (deel)
•
Voor het bezoekersdeel van de parkeernorm voor
mobiliteit is daarom bepalend voor aantrekkelijke
Autobezit gemeente Harderwijk
straal van 300 vanaf het plangebied betaald
aangepaste norm van 0,15 voor bezoekers van de
steden en gebiedsontwikkelingen.
Het gemiddelde autobezit ligt in de gemeente Harder-
parkeren (of een andere vorm van gereguleerd
woningen gehanteerd.
wijk met 1,1 per huishouden rond het Nederlands
parkeerregime) ingevoerd te zijn. Dit om te
Deze structurele veranderingen voor mobiliteit in het
gemiddelde. Dit autobezit varieert van 0,8 in het
voorkomen dat er in een ontwikkeling minder
Reductiemogelijkheden
algemeen en parkeren in het bijzonder bieden kansen
centrum tot 1,3 aan de randen van de gemeente
parkeerplaatsen gerealiseerd worden en bewo-
De concrete reductiemogelijkheden staan hieronder
voor gebiedsontwikkelingen. Juist nieuwbouw en
Harderwijk. Bron van deze cijfers over het autobezit
ners en bezoeker in de omgeving ‘gratis’ hun auto
omschreven. Deze zijn van toepassing op het weste-
verhuizingen bieden hierbij goede kansen voor
per buurt is CBS kerncijfers wijken en buurten voor
kunnen parkeren.
lijk gedeelte van het plangebied Nieuw Weiburg. In
verandering van gewoontegedrag. Uitgangspunt is
2020. In de bestaande buurten rondom Nieuw
Het STOMP-principe wordt voor de nieuwbouw-
bijlage 4 staan deze mogelijkheden in een tabelvorm
het ontwikkelen van een aantrekkelijke woon en
Weiburg, Kruithuis en Stromenwaard ligt het gemid-
ontwikkeling ingezet. Stomp staat voor Stappen
uitgewerkt.
leefomgeving (met autoluw verblijfsgebied) en op
delde autobezit op 0,7- 0,8 en voor Sypel en Friese-
– Trappen – Openbaar Vervoer – MaaS – Privé
1. Inzet van deelauto’s – 10% reductie
loop- en fietsafstand van de belangrijkste
gracht op 1,0-1,2 per huishouden.
auto. Daarbij wordt in deze volgorde voorrang
•
voorzieningen.
•
Door de inzet van deelauto’s worden mensen
gegeven aan de verschillende vervoerswijzen. Het
gestimuleerd om hun eigen auto, of hun 2e auto
Het autobezit verschilt sterk per doelgroep en wo-
ontwerp van een gebied stimuleert bewoners om
van de hand te doen en indien nodig gebruik te
Locatie
ningtype. Het autobezit wordt groter met het toene-
zich lopend of fietsend te verplaatsen. Als dat niet
maken van een deelauto die in het gebied aanwe-
In de omgeving van Nieuw Weiburg is een mix van
men van leeftijd, welstand en huishoudensgrootte.
lukt dan dient men te kunnen kiezen om het OV te
zig is.
functies te vinden met onder andere scholen, kanto-
Het autobezit in Harderwijk bedraagt 0,3 - 0,5 onder
gebruiken. Vervolgens worden mensen middels
ren en woningen. Deze functiemix biedt goede kansen
de doelgroep sociale huurders en 1 persoonshuishou-
MaaS (Mobility as a Service) gestimuleerd en
deelauto’s bedraagt (bruto) 1:4. Dat
voor meervoudig gebruik van parkeerplaatsen. Het
dens. Het hoogste autobezit in Harderwijk is met 1,4
gefaciliteerd om het verplaatsingsgedrag aan te
betekent dat 1 deelauto maximaal 4 reguliere
voorzieningenniveau van Nieuw Weiburg kan ver-
tot 1,9 auto’s onder de “echte gezinsdoelgroepen”.
passen en bijvoorbeeld deelauto’s te gebruiken.
auto’s kan vervangen. Voor de deelauto dient er
Als alle opties niet geschikt blijken te zijn, is het
wel een vaste parkeerplaats gereserveerd te
sterkt worden met de realisering van aantrekkelijke 96
Autobezit gemeente Harderwijk per woningtype
•
De norm die gehanteerd wordt voor de inzet van
Nieuw Weiburg Harderwijk
97
•
worden (met een aanwezigheidspercentage van
plaats per woning, daar kan geen enkele reductie
Uitgangspunten:
meter om zo eventuele (toekomstige) parkeer-
100% in de parkeerbalans). Netto vervangt 1
op gehaald worden. Per functie zal beoordeeld
•
Het Stappen, Trappen, OV, MaaS en Privé-auto
overlast in de omgeving te voorkomen. Allleen
deelauto daarmee 3 parkeerplaatsen.
worden of deze in aanmerking komt voor de
(STOMP) principe is leidend.
dan kan er gestuurd worden op het autogebruik
Deze reductiefactor (10%) is alleen van toepas-
reductie.
Met uitzondering van de dure appartementen en
en bezit.
sing op de functies wonen en kantoren.
Voorbeelden voor elementen die in dit plan
de grondgebonden woningen worden er collec-
aangeleverd kunnen worden zijn:
tieve parkeergarages gerealiseerd. Dat stimuleert
er gestuurd worden op het bezit en gebruik van
•
Specifieke doelgroepen beschrijving. Moge-
het dubbelgebruik van de beschikbare parkeer-
de auto. Dit moet helder en transparant worden
reductie
lijk zijn er doelgroepen die in het gebied
plaatsen en zorgt voor een optimale parkeersitu-
gecommuniceerd naar toekomstige bewoners en
Er kan een reductie behaald worden door mini-
komen wonen, die aantoonbaar minder
atie op het maatgevende moment ten opzichte
geïnteresseerden
maal 50% van de aanwezige fietsenstallingen
auto’s hebben.
van de normen.
2. Openbaarheid van fietsenstallingen – 10% •
(fietsparkeerplaatsen) openbaar te maken. Door
• •
•
•
MaaS oplossingen. Door het gebruik van
•
•
•
Om voornoemde principes te laten slagen moet
Als sluitstuk is er een terugval scenario achter de
Door het STOMP-principe door te voeren in het
hand. Dat wordt in de volgende fase verder
het openbaar maken van de fietsparkeerplaatsen
online tools, mobiliteits-app’s, data-analyses
plan kunnen enkele reducties op de parkeernorm
uitgewerkt. Dat kan een extra laag zijn bij de HUB,
wordt fietsparkeren meer zichtbaar in het gebied,
en actieve (online) communicatie is het
behaald worden.
een technische oplossing in de garages, een
waardoor het gebruik van de fiets gestimuleerd
mogelijk om meer bewustzijn voor de keuze
Zo worden goede en voldoende parkeervoorzie-
afspraak met de NS over het P+R terrein of
wordt.
van vervoerswijzen te realiseren. Hoe
ningen voor fietsen in goed bereikbare kelders
parkeren op maaiveld als laatste optie.
Het overige deel van de fietsparkeerplaatsen mag
concreter dit uitgewerkt wordt hoe meer
gerealiseerd. Dat geldt zowel voor de private
in eigen bergingen ondergebracht worden.
zekerheid voor het verkrijgen van een
fietsparkeervoorzieningen maar zeker ook voor
versie van het bouwprogramma wordt de par-
De reductie is te behalen op de parkeernorm voor
reductie.
fietsparkeervoorzieningen die te allen tijde goed
keerberekening bij het opstellen van het master-
Implementatie deelfietsen / -scooters en
openbaar toegankelijk zijn. Dit leidt tot een 10%
plan definitief gemaakt.
kantoren, winkels, sport en maatschappelijke
dergelijke. Door het aanbieden van deelfiet-
reductie op de gemeentelijk parkeernorm.
functies.
sen zullen niet direct minder auto’s in het
De reductie geldt niet op de parkeernorm voor
plan aanwezig zijn, maar het draagt wel bij
(MaaS). MaaS gaat om het plannen, boeken en
bezoekers van bewoners, zorgfuncties of hotels.
aan de bewustwording van het STOMP
betalen van al het mogelijke vervoer via apps.
in Nieuw Weiburg een vorm van parkeerregule-
Deze functies zijn moeilijk te verleiden om met de
principe, waarbij mensen gestimuleerd
Bijvoorbeeld de deelfiets, -auto, -scooter, trein, of
ring ingevoerd. Om eventueel toekomstig uitwijk-
fiets te komen.
worden om na te denken over de alternatie-
bus. En zelfs de eigen auto of fiets. Maar vooral
gedrag te voorkomen wordt ook in de bestaande
Om de reductie te behalen is niet alleen het aantal
ven voor de auto.
ook combinaties van al deze soorten vervoer
omliggende straten (loopafstand van ca. 300
openbare fietsparkeerplaatsen van belang, maar
zodat reizen van-deur-tot-deur op maat en
meter) een vorm van parkeerregulering inge-
ook de inhoudelijke onderbouwing. Het fietsen
volgens de wensen van de reiziger mogelijk is.
voerd.
dient actief gestimuleerd te worden in het gebied.
Maar ook om het mobiliteitssysteem te verbete-
bewoners met een zwerfplaats, onderwijs,
•
•
•
•
•
•
•
•
Er wordt gekozen voor Mobility as a Service
Op basis van deze lijn en op basis van de laatste
De parkeerbehoefte zal herijkt worden voor de uitwerking van de deelplannen.
•
Om te sturen op autobezit en autogebruik wordt
ren. Dit levert een 15% reductie op. 3. Overige maatregelen (MaaS) – 15% reductie •
98
Door samen met de partners (NS, OV bedrijven
De derde mogelijkheid op een reductie van het
en aanbieders deelauto concepten) in te zetten
aantal parkeerplaatsen is een meer algemeen
op deze aanpak kan een reductie van 10% op de
element. Om ontwikkelaars de mogelijkheid te
parkeernorm worden gerealiseerd.
geven om heel goed in te spelen op de behoefte
•
•
•
Er wordt een pakket samengesteld die deze
en de mogelijkheden van het betreffende project
reductie mogelijk maakt. Denk hierbij aan de inzet
is deze niet hard gedefinieerd, maar wordt
van deelauto’s, deelfietsen en het laagdrempelig
beoordeeld op basis van aannemelijkheid en haal-
beschikbaar stellen van deze diensten voor de
baarheid.
verschillende doelgroepen bewoners.
In totaal kan 15% behaald worden op de parkeer-
•
Een vorm van parkeerregulering is daarbij een
norm van (in principe) alle functies. Uiteraard niet
absolute voorwaarde. Zowel in het gebied zelf als
op bijvoorbeeld woningen met een eigen parkeer-
binnen een loopafstand van gemiddeld 300 Nieuw Weiburg Harderwijk
99
Verkeersstructuur Harderwijk
In het verkeersmodel is rekening gehouden met de
De verwachting is dat deze intensiteiten als gevolg
volgende intensiteiten:
van de ontwikkeling van Nieuw Weiburg toe zullen nemen maar wel kunnen worden opgevangen binnen
Kan de gebiedsontwikkeling Nieuw Weiburg worden ingepast in de bestaande verkeerstructuur of is een aanpassing van die structuur noodzakelijk? Om die vraag te beantwoorden wordt er eerst ingezoomd op de structuur van Harderwijk. Die bestaat uit stroomwegen (A28), gebiedsontsluitingswegen (50 km/h) en erftoegangswegen (30 km/h). Gebiedsontsluitingswegen zijn van groot belang voor het vlot en veilig afwikkelen van verkeer in de stad. De gebiedsontsluitingswegenstructuur wordt vanouds gevormd door een aantal “ringwegen en inprikkers”.
2030 etmaalintensiteiten motorvoertuigen (mvt) vanuit Verkeersmodel Westeinde
de bestaande structuur.
•
Thv tunnelbak:
12.380 mvt
een belangrijk uitgangspunt in de concept omge-
•
Nabij rotonde Westermeenweg:
14.026 mvt
vingsvisie (zie hoofdstuk 2). Nieuw Weiburg grijpt op
Westermeenweg
keuze voor de inrichting van het Westeinde waarin de
•
tussen Westeinde en Stationslaan:
15.771 mvt
verkeersfunctie en de verblijfsfunctie worden gecom-
•
tussen Westeinde en Voorste Wei:
11.143 mvt
bineerd.
bewegingen per etmaal. Hieronder staat een over-
1.
1.
De Centrumring, bestaande uit de route Burg. De
zicht van het aantal bewegingen weergegeven.
2. De Binnenring
Meesterstraat, Scheepssingel, Bleek, Vitringasin-
Type woning
Totaal aantal
3.
De Buitenring
gel; Deze route heeft in de nabije toekomst geen
bewegingen per
4.
Inprikker Oranjelaan-Westeinde
functie meer voor (doorgaand) autoverkeer. Het
etmaal
5. Inprikker Deventerweg-Hoofd-
verblijfskarakter voor fietsers en voetgangers zal
Appartement
Licht verkeer
2.057
dan ook worden benadrukt.
(935 stuks)
Zwaar verkeer
18
2. De Binnenring, bestaande uit de route Verkeers-
Gezinswoning
Licht verkeer
958
weg, Westermeenweg. Deze route heeft een
(165 stuks)
Zwaar verkeer
4
De Centrumring
weg-Selhorstweg
1
belangrijke verkeersontsluitende functie binnen 3.
de stad.
Overige functies
De Buitenring, bestaande uit de route N302,
De overige functies in het gebied Nieuw Weiburg
Ceintuurbaan, Groene Zoomweg. Deze route
genereren volgens de berekening een kleine 1.500
heeft een bovenlokale / regionale verkeersfunctie.
bewegingen per etmaal.
De zogenaamde inprikkers vanaf de Buitenring naar
TOTAAL niet
het Centrum zijn de route Deventerweg-Hoofdweg-
woonfunctie
ren van mobiliteit op basis van het STOMP principe is
die ontwikkeling vooruit. Dat blijkt bijvoorbeeld uit de
De ringwegen zijn:
Type verkeer
Het terugdringen van de automobiliteit en het stimule-
2
Licht verkeer
1.192
Selhorstweg en de route Oranjelaan-Westeinde aan
Middelzwaar
115
de zuidzijde en de Verkeersweg richting de N302 aan
verkeer
de noord-oostzijde van de stad. Deze inprikkers
Zwaar verkeer
5
165
zorgen er voor dat het verkeer van en naar de binnenstad, de diverse woonwijken en de diverse functies
In het verkeersmodel Harderwijk 2030 (opgesteld in
zoals onderwijs en zorg, veilig en vlot kan doorstro-
2020) is rekening gehouden met de toevoeging van
men, waarbij dit verkeer niet door de 30 km/h ver-
900 woningen. De keuzes die nu worden voorgesteld
blijfsgebieden hoeft te rijden.
in de programmering (nadruk op kleine appartemen-
4
ten) en de parkeernormering (veel lager door integrale
Wonen
mobiliteitsaanpak) kan worden gesteld dat het nu
In het onderstaande schema is het woningbouwpro-
voorgestelde programma past binnen de kaders van
gramma vertaald naar aantallen verkeersbewegingen.
het verkeersmodel. Bij het opstellen van het Master-
Het woningbouwprogramma genereert circa 3.000
plan zal deze aanname nader worden onderbouwd.
3
Ontsluitingsstructuur stad 100
Nieuw Weiburg Harderwijk
101
Stadsstraat Westeinde Door de ontwikkeling van Nieuw Weiburg krijgt het Westeinde een nieuwe functie: van doorgaande autoroute naar de binnenstad wordt het ook een verblijfsgebied en een bestemming. Het Westeinde wordt een levendige stadsstraat waar voetgangers, fietsers en automobilisten de beschikbare ruimte met elkaar delen en rekening houden met elkaar. Het ontwerp van de stadsstraat is daar op gericht. Voor de bereikbaarheid en ontsluiting van het plangeHuidige situatie Westeinde
bied zijn er vier belangrijke “dragers” aan te wijzen.
Aan de oostkant ligt de nadruk op de ontwikkeling
Het Westeinde, de Weiburglaan en voor langzaam
van onderwijs, aangevuld met wonen. Dit deel van
verkeer de Challenge Boulevard en de groene drager.
Nieuw Weiburg krijgt een aansluiting op de Wester-
Dit zijn de lijnen die de ontwikkeling op de grotere
meenweg. Zo wordt voorkomen dat de Challenge
schaal verankeren en verbinden met de omliggende
Boulevard wordt doorkruist met bestemmingsverkeer
stad.
voor bijvoorbeeld de scholen. Belemmering van de verkeersfunctie van de Westermeenweg als gevolg
Verkeerskundig is het Westeinde op stadsniveau,
van deze aansluiting moet zoveel als mogelijk worden
maar ook op projectniveau de belangrijkste ontslui-
voorkomen. De uitwerking en een definitieve keuze
tingsweg. Het Westeinde heeft nu vooral een ver-
voor deze ontsluitingsvariant volgt bij de uitwerking in
keersfunctie maar zal het karakter krijgen van een
het masterplan.
stadsstraat. Naast de verkeersfunctie wordt West-
Toevoegen van verblijfskwaliteit ! 102
einde in combinatie met de Challenge Boulevard ook
Aan de westkant ligt de nadruk op wonen maar is
een verblijfsgebied en vormt daarmee de verbinding
langs het Westeinde ook ruimte voor onderwijs,
tussen de ontwikkelingen aan de oostkant en de
kantoren en een mobiliteitshub. De ontwikkeling aan
westkant. Een breed profiel maakt het mogelijk deze
de westzijde van het Westeinde wordt autoluw met
beide functies te combineren. Het profiel wordt zo
bereikbaarheid aan de randen. Parkeergarages
ontworpen dat er gemakkelijk en veilig kan worden
worden ontsloten door afslagen te creëren op
overgestoken, bijvoorbeeld door een brede midden-
Westeinde in de vorm van gestrekte rotondes. Voor
berm waardoor langzaam verkeer de weg gemakke-
de ontsluiting van Nieuw Weiburg op het Westeinde