Bijlage 1. Begroting 2026 - 2029

Zij verzorgen cultuureducatie, op school en daarbuiten. De bibliotheek vervult daarnaast een belangrijke taak bij het terugdringen van laaggeletterdheid en het vergroten van leesvaardigheid en digitale zelfredzaamheid.

Inhoud Het programma omvat de ontwikkelingen op het gebied van cultuur, recreatie en sport.

Ontwikkelingen De indexatie van de subsidies loopt de afgelopen jaren achter bij de stijgende kosten waarmee organisaties te maken hebben. In de afgelopen jaren hebben organisaties te kampen gehad met extreme loon- en prijsstijgingen. Hierdoor is een disbalans ontstaan tussen de compensatie voor lonen en prijzen vanuit de gemeente en de werkelijke lastenstijgingen als gevolg van CAO ontwikkelingen en prijsstijgingen bij de organisaties. Na een aantal jaren van extreme looncomponenten is juist afgelopen jaar de looncomponent lager dan de materiële index. Richting de toekomst zal de situatie opnieuw beoordeeld worden, om te bezien of hier extra in moet worden gecompenseerd. Voor de gesubsidieerde instellingen is het niet of nauwelijks mogelijk om te bezuinigen op loon- of overige kosten. De relatieve teruggang in subsidie zal leiden tot een vermindering in het programma van deze instellingen.

84

Ontwikkelingen sportaccommodaties De plannen en ontwikkelingen vanuit het Integraal Huisvestingsplan (IHP) met betrekking tot de scholen, vragen om aanvullende advisering voor de aangrenzende binnensportaccommodaties. De komende tijd met name rondom Stadsweiden en Vondellaan. GALA – Sportakkoord II – Sportbeleid In 2026 loopt de huidige sportbeleidsnota 2023-2026 'bewegen doen we samen' af en zal een start gemaakt worden met de evaluatie, zodat er vooruit gekeken kan worden naar een nieuwe nota vanaf 2027. De voortzetting van GALA en Sportakkoord II is nog onzeker, maar zal bij voortzetting een onderdeel worden van deze nieuwe nota. Om zo integraal te blijven werken aan een gezonde generatie in 2040. Inzet van buurtsportcoaches (Brede Regeling Combinatiefuncties) De samenwerking met GA! Harderwijk wordt verder voortgezet en doorontwikkeld. Jaarlijks worden afspraken gemaakt en verantwoord volgens de bestaande subsidiestructuur. Vanuit de Brede Regeling Combinatiefuncties ontvangen Cultuurkust, Zorgdat, Educare en Landstede subsidie voor inzet op het gebied van cultuur, buurtsportwerk, (speciaal) onderwijs in combinatie met sport. Door de samenwerking met Landstede worden er veel studenten ingezet. Regiovisie op het gebied van sporten en bewegen In de regio Noord-Veluwe wordt samengewerkt op een aantal onderwerpen.

Aangepast sporten, JOGG en OKO zijn voorbeelden van onderwerpen die gezamenlijk worden opgepakt. Onder andere vanuit het GALA en Sportakkoord II is er nog meer aandacht voor samenwerking en kennisdeling. Beweegvriendelijke en gezonde openbare ruimte In samenwerking met Athlos zijn er een aantal beweegroutes uitgezet in de stad voor wandelen of hardlopen. De komende jaren wordt meer aandacht besteed aan activatie van de beweegroutes en andere bestaande sport- en beweegvoorzieningen. Ook wordt er steeds meer aan de voorkant meegedacht bij ruimtelijke plannen voor een gezonde en beweegvriendelijke omgeving. Faciliteren podiumkunsten Stad als Podium heeft aangegeven dat veranderingen in de huisvesting noodzakelijk zijn om de doeleinden m.b.t. de podiumkunsten te kunnen verwezenlijken. Na kaderstelling door de raad kan in 2026 worden begonnen met het verbeteren van de podiumlocatie. Kunst- en Cultuurbeleid 2022-2025 In 2026 wordt de uitvoering van het kunst- en cultuurbeleid voortgezet en gestart met het evalueren van de beleidsperiode 2022-2025. Ook de gevolgen van de bezuinigingen voorzien voor 2026 worden hierbij betrokken. Tot slot blijft de samenwerking tussen de culturele instellingen een speerpunt.

Cultuureducatie De activiteiten op het gebied van cultuureducatie richten zich op een gevarieerd aanbod, verspreid over een groot aantal disciplines, en een doorgaande leerlijn voor cultuureducatie in het primair onderwijs. Cultuursubsidies inzetten voor sociale beleidsdoelen Met ingang van 2019 ontvangt een aantal culturele instellingen een beperkte subsidie met als doel dit in te zetten voor het bereiken van beleidsdoelen die samenhangen met het sociaal domein. Bibliotheek Noordwest Veluwe Door middel van een aanpassing in de Bibliotheekwet wordt de huidige bevorderingstaak van provincies en gemeenten vanaf 2025 omgezet in een verplichting om ervoor te zorgen dat de toegang tot de openbare bibliotheek wordt gewaarborgd. Samen met de bibliotheek brengen wij in 2026 de gevolgen hiervan in kaart. Samenwerking Ook voor de komende periode (2025-2028) wordt binnen de regio Noord-Veluwe samengewerkt op het gebied van Cultuur en Erfgoed in het Cultuur- en Erfgoedpact, een subsidieregeling van de Provincie Gelderland. Daarnaast wordt vanuit deze regio een eenmalige subsidie van de Provincie Gelderland ingezet ter versterking van de culturele en erfgoed-infrastructuur. Erfgoed In 2025 wordt een erfgoedvisie opgesteld, waar onroerend erfgoed (monumenten, archeologie), roerend erfgoed (collecties, varend erfgoed) en immaterieel erfgoed in samenkomen.

Verbonden partijen 

Streekarchivariaat Noordwest-Veluwe



Ontwikkelmaatschappij Vitale vakantieparken 85

Beleidskaders 

Beleidsnota sport en bewegen “Bewegen doen we samen” 2023-2026.



Lokaal sportakkoord gemeente Harderwijk 2023-2026.



Beleidsnota kunst en cultuur 2022-2025 ”Voortbouwen op een stevig fundament”.

Taakvelden Programma 5 5.1 Sportbeleid en activering Portefeuillehouder(s):

M. Companjen

Domein:

Mens & Maatschappij

Wat willen we bereiken? Stimuleren sporten en bewegen Harderwijk is een sportieve gemeente, waarin voor iedereen ruimte is en iedereen zich welkom voelt om te sporten en te bewegen. Wij stimuleren alle inwoners om met plezier een leven lang te sporten en te bewegen. Sportclubs spelen hier een belangrijke rol in. Sport levert een belangrijke bijdrage aan een gezonde leefstijl. Daarnaast is sporten en bewegen een belangrijk middel om sociale doelstellingen te verwezenlijken op het gebied van participatie, leefbaarheid en gezondheid.

Wat gaan we ervoor doen? Stimuleren van sporten en bewegen Zowel via de vele sportaanbieders en sportverenigingen in gemeente Harderwijk als via GA! Harderwijk, willen wij inwoners inspireren in beweging te komen om zo een gezonde leefstijl te bevorderen. Hierbij gaat het om: ontspanning, presteren, ontmoeten, gezelligheid, verbinding en gezondheid. 

We werken aan het verbeteren van de motorische vaardigheden van kinderen.



We bevorderen een gezonde en actieve leefstijl, specifiek voor jongeren en senioren.



We zetten in op voldoende sport- en beweegmogelijkheden in de wijk.



We versterken de verbinding met zorg.



We stimuleren talentontwikkeling.

Regulier Sporten beschikbaar stellen voor iedereen De meeste inwoners zijn prima in staat om uit eigen beweging te sporten of te bewegen. Maar meedoen aan sport en bewegen is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Er moet voor iedereen ruimte zijn om te sporten en te bewegen, ongeacht iemands leeftijd, fysieke of mentale gezondheid, etnische achtergrond, geloof, seksuele geaardheid of sociale positie. 

We zetten in op kennisdeling en deskundigheidsbevordering.



We stimuleren het aangepast sporten.



We stimuleren inwoners in kwetsbare situaties om in beweging te komen 86

Om alle kinderen te kunnen laten meedoen, nemen wij deel aan het Jeugdfonds Sport & Cultuur. Hierbij bieden wij ook de mogelijkheden voor het zwemdiploma A via het Zwemfonds. De gemeente biedt ook schoolzwemmen aan, waarin leerlingen uit groep 5 en 6 leren Reddend Zwemmen en Survivalzwemmen. Regulier Inzetten op vitaliteit van sportverenigingen In de gemeente Harderwijk zijn zowel sportverenigingen als sportaanbieders actief. Voor de uitvoering van het sportbeleid, en omdat verenigd sporten op zich al waardevol is, zijn beiden van belang en zijn we met beide groepen in contact. Voor de sportverenigingen bieden we extra ondersteuning en advies, vanwege het belang van de sociale context van de vereniging, de inzet van vrijwilligers en de specifieke vragen die zij hebben. 

We adviseren en ondersteunen sport- en beweegclubs.



We helpen sportverenigingen met het vrijwilligersbeleid.



We helpen sportverenigingen met het professionaliseren.

Regulier Uitvoeringsprogramma voor de sportbeleidsnota uitvoeren Het uitvoeringsprogramma van de beleidsnota sport en bewegen is leidend voor de inzet in 2026. Regulier Evaluatie sportbeleidsnota 2023-2026 In 2026 loopt de huidige beleidsnota sport en bewegen 2023-2026 af. Er wordt in 2026 een evaluatie gemaakt van het lopende sportbeleid, waarbij er alvast vooruitgekeken wordt naar de beleidsnota sport en bewegen 2027-2030. Specifiek Uitwerking bezuinigingsopdracht GA! Harderwijk Er zijn vanaf 2026 bezuinigingen doorgevoerd voor GA! Harderwijk. Samen met GA! Harderwijk wordt bekeken welke taken niet meer uitgevoerd kunnen worden. Specifiek Stimuleren sociaal veilige sport Extra aandacht is er in 2026 voor een sociaal veilige sport bij de sportclubs. Regionaal zijn er afspraken gemaakt om de sportclubs te stimuleren aan de basiseisen, de 4V's, te voldoen. De 4 V's staan voor Verenigingsbrede gedragscode, Vertrouwenscontactpersoon, Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) voor vrijwilligers en Vakkundig geschoolde trainer-coaches. De sportclubs worden hiervoor benaderd en worden geholpen door de clubadviseur. Specifiek

Verplichte beleidsindicatoren 5.1 Sportbeleid en activering Niet-sporters

87

Bron: Meerdere bronnen

5.2 Sportaccommodaties Portefeuillehouder(s):

M. Companjen

Domein:

Mens & Maatschappij

Wat willen we bereiken? Voldoende en kwalitatief goede sport- en beweegvoorzieningen Voldoende en goede sportaccommodaties, zowel binnen als buiten, die afgestemd zijn op de wensen van de gebruiker en zo bijdragen aan de ambities van gemeente Harderwijk. Voldoende en gevarieerde sport- en beweegaanbod in de openbare ruimte om zo sport en bewegen toegankelijk te houden voor alle inwoners van gemeente Harderwijk.

Wat gaan we ervoor doen? Onderhouden van sportfaciliteiten 

Het onderhouden van de buitensportaccommodaties op de diverse in Harderwijk en Hierden gelegen sportparken. Hiermee voldoen we aan de eisen van de sportbonden (o.a. KNAU, KNVB, KNHB) zodat de velden geschikt zijn om wedstrijden te spelen en te trainen.



Het onderhouden en beheren/exploiteren van binnensportaccommodaties van de gemeente Harderwijk, inclusief het zwembad, waardoor deze aansluiten bij de ambities vanuit het sportbeleid. De accommodaties dienen te voldoen aan de eisen van het bewegingsonderwijs en zijn geschikt voor verenigingen om wedstrijden te spelen en te trainen.



Groot onderhoud en verduurzaming van diverse gymzalen en sporthallen om de levensduur van de faciliteiten te verlengen en de kwaliteit te waarborgen.

Regulier 88

Groot onderhoud voetbalvelden Volgens het Beheerplan voor de buitensportaccommodaties wordt het hoofdveld van Zwart-Wit en twee kunstgrasvelden van VV Hierden vervangen in 2026. Hiermee blijven de velden voldoen aan de eisen vanuit de bond om te kunnen blijven voorzien in wedstrijd- en trainingsmogelijkheden. Specifiek Activering sport- en beweegvoorzieningen openbare ruimte In 2026 wordt extra aandacht besteed aan activering van bestaande sport- en beweegactiviteiten in de gemeente Harderwijk. Samen met GA! Harderwijk stimuleren wij het bewegen in de openbare ruimte. Specifiek Uitwerking sportaccommodatie Stadsweiden Volgend uit de ontwikkelingen van het IHP (Integraal Huisvestingsplan) wordt er ook gekeken naar aangrenzende sportaccommodaties. In Stadsweiden wordt er onderzoek gedaan of een nieuwe sporthal wenselijk is. Dit als vervanging van de huidige sportzaal. Deze hal wordt gebruikt door het bewegingsonderwijs en de sportverenigingen. Specifiek Stimuleren beweegvriendelijke en gezonde openbare ruimte 

Het onderhouden en beheren van openbare beweegplekken, zoals de kunstgrasvelden, het callisthenicspark, de skeelerbaan, skatebanen, pumptrackbanen en 3x3 veldje.



Het stimuleren van laagdrempelige beweegmogelijkheden in de openbare ruimte, zoals beweegroutes, om het bewegen zo toegankelijk mogelijk te maken. Er wordt onderzocht of er behoefte is aan alternatieve beweegroutes voor specifieke doelgroepen

Regulier

5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Portefeuillehouder(s):

M. Pijnenburg

Domein:

Mens & Maatschappij

Wat willen we bereiken? De stad als podium presenteren We willen culturele initiatieven en creatief ondernemerschap benutten als motor voor economische spin-off op basis van de rijke historie van de gemeente Harderwijk en het historisch centrum. Wij willen de stad als podium presenteren en gebruiken.

Wat gaan we ervoor doen? Professionaliseren van de Popschool

89

In 2025 zijn de aanvullende middelen gebruikt voor het deels invoeren van Fair Pay voor de docenten. Het uurloon wordt in 2026 stapsgewijs verder verhoogd tot marktconform niveau. Daarnaast is de popschool als organisatie bezig met een transitie die ervoor zorgt dat de organisatie past bij de inhoudelijke ontwikkelingen die het heeft doorgemaakt. Van een initiatief van enthousiaste popmusici is de Popschool uitgegroeid tot een volwassen en unieke organisatie binnen een regionaal en landelijk netwerk van muziekeducatie. Regulier Wat willen we bereiken? Een cultureel verrijkte openbare ruimte Wij willen kunst en cultureel erfgoed benutten om de uitstraling, betekenis en kwaliteit van de openbare ruimte in Harderwijk en Hierden te versterken. We willen dat kunst voor inwoners, bezoekers en bedrijven toegankelijk is. Kunst kan daarnaast ook een middel zijn voor de beleving van en een dialoog over maatschappelijke kernwaarden.

Wat gaan we ervoor doen? Onderhouden kunst in de openbare ruimte Onderhoud van beeldende kunst in de openbare ruimte en benutting van erfgoed om de kwaliteit van de openbare ruimte te versterken. Regulier Wat willen we bereiken? Een kwalitatief goed en divers cultureel aanbod We zetten in op professionele culturele instellingen die een kwalitatief goed, divers, samenhangend en laagdrempelig aanbod voor alle Harderwijkers en Hierdenaren verzorgen en daarvoor optimaal samenwerken, zowel onderling als met amateurkunstinstellingen.

Wat gaan we ervoor doen? Realiseren van een kwalitatief en toegankelijk cultureel aanbod Een kwalitatief goed, divers, samenhangend en laagdrempelig aanbod voor alle Harderwijkers en Hierdenaren. Benutting van culturele initiatieven als motor voor economische spin-off en de stad als podium, op basis van de rijke historie van gemeente Harderwijk en het historisch centrum. Regulier Omgaan met budgetverlaging Onder categorie A van de ombuigingen valt het terugbrengen van het budget voor multiculturele activiteiten vanaf 2025. Eveneens is onder categorie A opgenomen het verlagen van het budget voor aankoop en onderhoud van beeldende kunst (het betreft hier binnenkunst uit de gemeentelijke kunstcollectie). In 2026 wordt bezuinigd op de subsidies van de culturele instellingen. In 2026 worden de gevolgen hiervan voor de kwaliteit en toegankelijkheid van de activiteiten nauwlettend in de gaten gehouden. Specifiek Evalueren beleidsnota cultuur 2022-2025 De looptijd van de beleidsnota cultuur 2022-2025 'Voortbouwen op een stevig fundament' eindigt in 2025. In 2026 wordt de nota geëvalueerd.

Wat willen we bereiken? 90

Inwoners de kans geven zelf deel- en kennis te nemen van culturele activiteiten Het goede voorzieningen- en activiteitenniveau op het gebied van kunst en cultuur stimuleert bewoners en bezoekers van gemeente Harderwijk om kennis te nemen van en deel te nemen aan een breed palet van culturele activiteiten. De inzet van vrijwilligers blijft daarbij noodzakelijk, zeker met het oog op de ombuigingen. Het is daarom ook in 2026 belangrijk om vrijwilligers te vinden en te behouden. Kunst en cultuur zijn een belangrijke manier om deelname aan de samenleving te bevorderen. Wij stimuleren talentontwikkeling van de jeugd en faciliteren de relatie tussen kunst, cultuur en het onderwijs. Na de fusie worden via de Stichting Stad als Podium (voorheen Stad als Podium en Stichting Podia Harderwijk) de podiumkunsten ondersteund, met diverse activiteiten en uitvoeringen op locaties in de stad, Estrado, De Catharinakapel en Het Garnizoen (gevestigd in het Bouw en Infra Park).

Wat gaan we ervoor doen? Ondersteunen amateurkunst Versterken ondersteuning amateurkunstbeoefening Regulier Stimuleren culturele ontwikkeling Stimulering van cultuureducatie en talentontwikkeling. Regulier Besluit nemen over de realisatie van een binnenpodium De podiumkunsten staan onder druk in Harderwijk. Steeds minder inwoners bezoeken een podiumvoorstelling en ook het aantal voorstellingen neemt af. Daarom is het nodig om de podiumkunsten een impuls te geven. Wanneer de raad eind 2025 een besluit heeft genomen over de kaders, gaat het college in 2026 aan de slag met het verbeteren van een al bestaande podiumvoorziening in Harderwijk. Hiervoor zijn op dit moment drie locaties in beeld. Met een verbeterde podiumvoorziening kan Stad als Podium de komende jaren haar professionele ambities waarmaken voor de inwoners van gemeente Harderwijk. Specifiek Wat willen we bereiken? Vrijwilligers vinden en behouden Het goede voorzieningen- en activiteitenniveau op het gebied van kunst en cultuur stimuleert bewoners en bezoekers van gemeente Harderwijk om kennis te nemen van en deel te nemen aan een breed palet van culturele activiteiten. De inzet van vrijwilligers blijft daarbij noodzakelijk, zeker met het oog op de ombuigingen. Het is daarom ook in 2026 belangrijk om vrijwilligers te vinden en te behouden.

Wat gaan we ervoor doen? Vrijwilligersmarkt Er wordt jaarlijks een vrijwilligersmarkt georganiseerd, waar ook culturele partners bij betrokken worden. Regulier Harderwijk voor elkaar Het platform Harderwijk voor Elkaar is gelanceerd, waar vraag en aanbod qua vrijwilligers en vrijwilligerswerk bij elkaar komen. Regulier

91

5.4 Musea Portefeuillehouder(s):

M. Pijnenburg

Domein:

Mens & Maatschappij

Wat willen we bereiken? Het verleden van Harderwijk en Hierden waarborgen voor de toekomst Door middel van subsidies voor musea, exposities, archeologie, heemkunde en historische archieven willen wij de geschiedenis en gebruiken van Harderwijk en Hierden en de omliggende regio onderzoeken, presenteren en bewaren voor alle Harderwijkers, Hierdenaren en toekomstige generaties.

Wat gaan we ervoor doen? In stand houden Streekarchivariaat Tevens wordt het Streekarchivariaat in stand gehouden. Het SNWV beheert onder andere de overgebrachte archieven van de gemeente en voert de dienstverlening uit ten aanzien van deze archieven. Veelvuldig geraadpleegde archieven kunnen worden gedigitaliseerd voor raadpleging. Daarnaast voert het SWNV ook toezicht uit op het informatie- en archiefbeheer van de gemeente. Regulier Bijdragen aan de toegankelijkheid van de lokale geschiedenis Door middel van subsidies en andere bijdragen wordt voorzien in de toegankelijkheid van de geschiedenis van gemeente Harderwijk door middel van een permanente tentoonstelling hierover in het Stadsmuseum, in de toegankelijkheid van tijdelijke tentoonstellingen over geschiedenis en (moderne) kunst in het Stadsmuseum. Regulier Nieuw onderkomen Marius van Dokkum Museum In 2026 verhuist het Marius van Dokkum Museum van de oude Snijkamer naar een monumentaal pand aan Het Klooster / Academiestraat. Dit pand wordt daartoe verbouwd met steun van fondsen, eigen middelen en een incidentele subsidie van de gemeente. Het museum trekt jaarlijks zo'n 80.000 bezoekers naar Harderwijk. Specifiek

5.5 Cultureel erfgoed Portefeuillehouder(s):

M. Pijnenburg

Domein:

Stad & Omgeving

Wat willen we bereiken? Het cultureel erfgoed bewaren, onderzoeken, versterken en zichtbaar maken 92

Het behouden en beschermen van de historische gebouwen, archeologische vindplaatsen en de cultuurlandschappen van Harderwijk en Hierden en deze, waar mogelijk, toegankelijk en zichtbaar te maken.

Wat gaan we ervoor doen? Beoordelen omgevingsvergunningen De aanvragen voor een omgevingsvergunning voor het wijzigen/verbouwen van een beschermd gemeentelijk of rijksmonument, worden voor advies voorgelegd aan de commissie omgevingskwaliteit en inhoudelijk beoordeeld. Er wordt toezicht gehouden op de verleende omgevingsvergunning. Regulier Subsidiëren van onderhoud aan monumenten Het verstekken van subsidies voor onderhoudswerkzaamheden van gemeentelijke monumenten en bepaalde rijksmonumenten. Regulier Zorg dragen voor archeologie en cultuurhistorisch behoud Cultuurhistorische waarden, zoals monumenten, karakteristieke/beeldbepalende gebouwen, landschapselementen en archeologische vondsten, worden waar mogelijk behouden, herbestemd en geïntegreerd in nieuwe woon- en werkgebieden. Regulier Ondersteunen van de monumentencommissie De gemeente is volgens de Omgevingswet verplicht om een commissie te hebben, die het gemeentebestuur tenminste adviseert over aanvragen, omgevingsvergunning voor het wijzigen van rijksmonumenten. In de gemeente Harderwijk heeft de adviescommissie Omgevingskwaliteit mede deze taak. De commissie adviseert ook over het wijzigen van gemeentelijke monumenten, het aanwijzen of afvoeren van gemeentelijke monumenten en over welstand.

Regulier Waarderen van cultuurhistorische locaties Het (laten) inventariseren, waarderen en selecteren van cultuurhistorische waarden van gebouwen, archeologische vindplaatsen en overige locaties/elementen. Regulier Aanwijzen van gemeentelijke monumenten Het aanwijzen van gebouwen en bouwwerken als beschermd gemeentelijk monument. Dit gebeurt door middel van inventarisaties en onderzoek op basis van een door het college en/of raad vastgestelde agenda, of op verzoek van een eigenaar of belangenorganisatie. Specifiek Publiek informeren en voorlichten Het geven van informatie en voorlichting over (de instandhouding) van monumenten en archeologische vindplaatsen. Dit doen we ondermeer door middel van de gemeentelijke website, informatieborden in de openbare ruimte en het zichtbaar maken van archeologische vondsten in de openbare ruimte. Tevens subsidiëren we de organisatie van de Open Monumentendag.

93

Regulier Onderhouden van monumenten in gemeentelijk eigendom Het onderhouden van beschermde rijks- en gemeentelijke monumenten in eigendom, zoals de Vischpoort, Oude Stadhuis, de stadsmuren, Smeepoort en Catharinakapel. Het onderhoud vindt plaats op basis van het meerjarenonderhoudsplan (MJOP). Regulier Inventariseren en waarderen van interieurs Als uitvoering van de Visie religieus erfgoed worden, in overleg en afstemming met de betrokken eigenaren, de interieurs en roerende zaken van 5 kerkgebouwen geïnventariseerd en gewaardeerd. De kerkeigenaren krijgen op deze manier inzicht en waardering voor het interieur en bijzondere roerende zaken van de kerkgebouwen. Regulier Opstellen van erfgoedbeleid Er wordt uitvoering gegeven aan het in 2025 vastgestelde erfgoedbeleid, waarin behoud en omgang met onroerend erfgoed (o.a. monumenten, archeologie), roerend erfgoed (o.a. varend erfgoed) en immaterieel erfgoed (o.a. volksgebruiken) samenkomen. Regulier

5.6 Media Portefeuillehouder(s):

M. Pijnenburg

Domein:

Mens & Maatschappij

Wat willen we bereiken? Verzorgen van een goede informatievoorziening voor de inwoners Tot dit taakveld behoren de lasten en baten die te maken hebben met de openbare bibliotheek, de Cultuurwijzer, de lokale media en de verzekeringen en de onroerendzaakbelasting van de culturele instellingen. Al deze zaken hebben betrekking op een goede informatievoorziening van de inwoners van Harderwijk en Hierden. Mogelijk zullen in de nabije toekomst kostenoverwegingen leiden tot een aangepast aanbod. Gemeenten zijn wettelijk verplicht, de toegang van hun inwoners tot een openbare bibliotheek te bevorderen. Vanaf de ingangsdatum van de nieuwe Bibliotheekwet zal deze verplichting veranderen in de verplichting de toegang tot een openbare bibliotheek met een in de wet bepaald voorzieningenniveau te waarborgen. In 2026 moet hier vorm aan worden gegeven.

Wat gaan we ervoor doen? Subsidiëren van de bibliotheek en Stichting Veluwe FM Door middel van subsidies en andere bijdragen wordt de openbare bibliotheek in stand gehouden door de Stichting Bibliotheek Noordwest Veluwe en wordt de Stichting Veluwe FM in stand gehouden. Regulier Organiseren Cultuurwijzer 94

De Cultuurwijzer maakt het voor kinderen, jongeren en volwassenen mogelijk om laagdrempelig kennis te maken met verschillende vormen van kunst en cultuur. Regulier Voorbereiden op de wettelijke zorgplicht Samen met de bibliotheek voorbereiding op de wettelijke zorgplicht die de gemeente vanaf de ingangsdatum van de nieuwe Bibliotheekwet zal hebben. Specifiek Open-Plus concept invoeren bij de bibliotheek De bibliotheek heeft met het Open-Plus concept positieve ervaring opgedaan in de vestiging in Putten. Door de bibliotheek (voor leden) doorlopend open te stellen, kan worden tegemoetgekomen aan de dringende behoefte van met name scholieren en studenten aan een rustige werkplek. Hiermee zal de bibliotheek 24/7 opengesteld worden. Regulier

5.7 Openbaar groen en (openlucht)recreatie Portefeuillehouder(s):

M. Pijnenburg

Domein:

Stad & Omgeving

Wat willen we bereiken? Een verzorgde en goed functionerende openbare ruimte De gemeente levert een verzorgde basiskwaliteit en een goed functionerende openbare ruimte.

Wat gaan we ervoor doen? Planmatig onderhouden Er is sprake van planmatig jaarlijks onderhoud, meerjarig onderhoud (vervanging op basis van technische en economische levensduur), curatief onderhoud (herstellen van schade) en van meer projectmatige werkzaamheden (grootschalige vervanging, renovatie en reconstructie). Regulier Plantsoenkwaliteit handhaven Het plantsoen jaarrond op kwaliteitsniveau B. Onder kwaliteitsniveau B wordt verstaan: een vorm van onkruidbeheersing waarbij de nadruk ligt op de technische kwaliteit en beeldkwaliteit (beperkt mate van onkruid, de maximale hoogte is 30 cm). De jaarlijkse noodzakelijke vervanging realiseren. Dit betekent ca. 35.000 m2 plantsoen en ca. 95 bomen. Regulier Invulling geven aan ombuigingen

95

In categorie A en B van de ombuigingen is een taakstelling opgenomen voor beheer en onderhoud groen. Hier wordt, na het vaststellen van de begroting 2025, bij de behandeling van het nieuwe IBOR-plan, door de Raad in oktober 2025 nadere invulling gegeven. Regulier Wat willen we bereiken? Goed onderhouden en stabiele natuurterreinen Stabiele natuurterreinen waarin de verschillende functies; natuur, recreatie en houtoogst op een maatschappelijk verantwoorde wijze tot hun recht komen en voor toekomstige generaties geborgd zijn. Net als in het stedelijk beheer maken we ook in het beheer van de natuurterreinen gebruik van vijf thema’s Doel van deze thema’s is het bevorderen van de realisatie van de doelen in het integrale gemeentelijke beleid.

Wat gaan we ervoor doen? Het onderhouden van de gemeentelijke natuurterreinen Dit betekent de volgende werkzaamheden: 

Het beheer en onderhoud van de gemeentelijk natuurterreinen (met name bossen) waarbij de Natuur, recreatie en houtoogst de drie pijlers zijn



De jaarlijkse noodzakelijke dunning realiseren, (100 ha met gemiddelde meerjaren opbrengst van c.a. 1.100 m3 per jaar);



Uitvoering van Faunabeheerplan (Prov. Gelderland)

Regulier Wat willen we bereiken? Het stimuleren van lokale initiatieven Daarnaast stimuleren we bewoners en bedrijven om zelf initiatieven op te pakken en uit te voeren. Zo houden we de dynamiek die in de afgelopen periode is ontstaan vast. Om onze doelen te bereiken maken we gebruik van vijf thema’s: Natuurlijk Duurzaam, Burger en Bedrijfsinitiatieven, Eenvoud en Differentiatie, Gezondheid en Vitaliteit en Iedereen doet mee.

Totaaloverzicht Programma 5

96

Bedragen x €1.000 Exploitatie

Realisatie 2024 Begroting 2025 Begroting 2026

Primitieve begroting 2027

Primitieve begroting 2028

Primitieve begroting 2029

Baten TV51 TV51 Sportbeleid en activering

328

320

274

0

0

0

TV52 TV52 Sportaccommodaties

2.545

2.313

2.539

2.568

2.694

2.694

13

93

94

94

94

94

TV53 TV53 Cultuurpres. cultuurprod. cultuurpart. TV54 TV54 Musea

84

86

88

88

88

88

TV55 TV55 Cultureel erfgoed

245

169

173

173

173

173

TV56 TV56 Media

184

47

47

47

47

47

TV57 TV57 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

119

145

136

136

136

140

3.517

3.173

3.352

3.107

3.232

3.237

TV51 TV51 Sportbeleid en activering

-1.150

-1.145

-1.094

-1.064

-1.058

-1.049

TV52 TV52 Sportaccommodaties

-4.382

-5.362

-5.569

-5.338

-5.283

-5.208

TV53 TV53 Cultuurpres. cultuurprod. cultuurpart.

-3.257

-3.230

-2.977

-2.802

-2.782

-2.691

TV54 TV54 Musea

-1.057

-1.163

-893

-887

-887

-886

TV55 TV55 Cultureel erfgoed

-827

-691

-567

-564

-558

-558

TV56 TV56 Media

-1.086

-1.001

-1.029

-875

-871

-871

TV57 TV57 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

-5.240

-6.346

-5.307

-5.146

-5.042

-5.016

Totaal Lasten

-17.000

-18.938

-17.435

-16.676

-16.480

-16.279

TV52 TV52 Sportaccommodaties

375

407

159

159

2

2

TV53 TV53 Cultuurpres. cultuurprod. cultuurpart.

311

146

31

83

83

83

TV55 TV55 Cultureel erfgoed

67

108

77

77

77

77

TV57 TV57 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

9

17

0

0

0

0

763

678

267

319

162

162

TV52 TV52 Sportaccommodaties

-46

-904

0

0

0

0

TV55 TV55 Cultureel erfgoed

-5

-12

-12

-12

-12

-12

Totaal Baten Lasten

Onttrekkingen

Totaal Onttrekkingen Stortingen

Totaal Stortingen Gerealiseerd resultaat

-51

-916

-12

-12

-12

-12

-12.771

-16.004

-13.828

-13.263

-13.098

-12.893

97

Financiële analyse begroting 2026 ten opzichte van begroting 2025 Bedragen x €1.000 Exploitatie

Begroting 2025

Begroting 2026

Primitief 2026 - Totaal 2025

Baten

3.173

3.352

179

Lasten

-18.938

-17.435

1.503

Onttrekkingen

678

267

-410

Stortingen

-916

-12

904

Verschil

-16.004

-13.828

2.176

Het resultaat van programma 5 is als volgt te verklaren Taakveld (Bedragen x 1.000)

Ondewerp

Bedrag afwijking

Verwijzing toelichting

Nieuw beleid

-45

1

Ombuigingen

365

2

Onderhanden werken (regulier en budget neutraal)

708

3

Kapitaallasten

51

4

Doorberekende salariskosten

-128

5

Incidentele middelen 2025

678

6

5.2

Reserve mutaties Sypel

904

7

5.2

Exploitatie Sypel

16

8

5.2

Vervanging kunstgrasvelden

-204

9

5.3

Ombuiging Popschool 2025

21

10

5.7

Vervallen projectbijdrage

-63

11

Diversen

-127

12

Totaal

2.176

Toelichting op de financiële analyse Taakveld (Bedragen x 1.000)

Naam aanmelding

I / S 2026 2027 2028 2029

5.1 Sportbeleid en activering

Koningsspelen

I

-9

-9

-9

-

5.1 Sportbeleid en activering

Beweegcoach senioren

S

-

-

-70

-70

5.3 Cultuur

Exploitatiesubsidie de Mess

I

-30

-

-

-

5.3 Cultuur

Cultuur en erfgoedpact

S

-6

-6

-6

-6

5.7 Openbaar groen en buitenrecreatie

Herinrichting Openbare ruimte Goeman Borgesiuslaan

S

-

-15

-15

-15

-31 -101

-91

Totaal programma 5

-45

1. Nieuw beleid

In bovenstaande tabel zijn de posten opgenomen die gerelateerd zijn aan nieuw beleid in 2026. Ten opzichte van 2025 geeft dit een nadelig effect.

2. Ombuigingen

Met de behandeling van de begroting 2025-2028 is door de raad besloten om de ombuigingen categorie B te effectueren. In 2026 levert dit ten opzichte van 2025 per saldo een begroot voordeel op.

3. Onderhanden werken (regulier en budget neutraal)

Bepaalde budgetten die in 2024 niet (volledig) zijn benut, zijn vanuit de Jaarrekening 2024 meegenomen naar de Begroting 2025. In de Begroting 2026 komen deze budgetten te vervallen en ontstaat een voordelig effect.

4. Kapitaallasten

Jaarlijks worden de kapitaallasten bepaald op basis van de aanwezige activa en de nieuwe investeringen. Deze kapitaallasten worden toegerekend aan de

98

betreffende taakvelden/programma's en hebben voor dit programma een voordelig effect.

5. Doorberekende salariskosten

Jaarlijks wordt de verwachte urenbesteding per taakveld opgevraagd. De geraamde salariskosten worden op basis van deze urenbesteding doorberekend. Voor 2026 leidt dit ten opzichte van 2025 tot een nadelig effect.

6. Incidentele middelen 2025

In de begroting 2025 zijn een aantal incidentele budgetten opgenomen. In de begroting 2026 zijn deze budgetten komen te vervallen of verlaagd. Dit leidt tot een voordelig resultaat.

7. Reserve mutaties Sypel

In 2025 staan er een tweetal toevingen begroot aan reserves vanuit programma 5. De reserve "Subsidieregeling eenmalige investeringen sportaccomodaties" (€450.000,- vanuit de Kadernota 2026-2029) en een toevoeging aan de reserve "energieneutraal de Sypel" (€454.250,- vanuit de jaarrekening 2024). Ten opzichte van de begroting 2025 levert dit in 2026 een voordeel op van €904.250,-.

8. Exploitatie Sypel

In de begroting 2026 hebben er een aantal bijstellingen plaatsgevonden binnen de exploitatie van de Sypel. Aan de uitgavenkant heeft er bijstelling plaatsgevonden op de OZB uitgaven en is het onderhoudsbudget bijgesteld vanwege een hogere indexering vanuit de leverancier. Beide bijstellingen konden gedekt worden vanuit extra opbrengsten. Per saldo leveren de bijstellingen een voordeel op van afgerond €15.500,-.

9. Vervanging kunstgrasvelden

Met de Kadernota 2025-2028 zijn de vervangingsinvesteringen voor de kunstgrasvelden van Zwart-Wit en Hierden naar voren gehaald. De restant boekwaarde per 31-12-2026 moet vanuit wet- en regelgeving (BBV) worden gedesinvesteerd. Ter dekking van deze desinvestering zijn deze lasten meegenomen in de Kadernota 2025-2028. Ten opzichte van de begroting 2025 is dit een incidenteel nadeel in 2026.

10. Ombuiging Popschool 2025

Vooruitlopend op de ombuiging culturele instellingen vanaf 2026 is de ombuiging voor de Popschool deels in 2025 gerealiseerd.

11. Vervallen projectbijdrage

De bijdrage aan het project Revitalisering Binnenstad loopt af in 2025, waardoor het budget in 2026 weer volledig beschikbaar is voor het oorspronkelijke doel.

12. Diversen

Diverse kleine budgetwijzigingen, voornamelijk vanwege het indexeren van de budgetten, hebben geleid tot een nadelig effect.

99

Programma 6 Sociaal domein Algemeen Programma 6 De inzet van het beleid sociaal domein is gericht op meedoen mogelijk maken voor iederéén. Meedoen betekent voor inwoners dat ze verbinding hebben met elkaar, van betekenis zijn voor elkaar en ‘samen’ de samenleving zijn. We werken vanuit vier maatschappelijke opgaven, die in relatie staan met de levensfasen van een mens: 

Bevorderen van kansrijk opgroeien. We streven ernaar om jongeren optimale kansen te bieden, zodat ze hun volledige potentieel kunnen benutten. Samen met hen werken we aan een toekomst waarin ze zich kunnen ontwikkelen en succesvol kunnen zijn.



Stimuleren van samenredzaamheid. Dit betekent dat we als gemeenschap naar elkaar omkijken en elkaar ondersteunen. We geloven in de kracht van samenwerking en willen een omgeving creëren waarin iedereen zich gewaardeerd en betrokken voelt.



Bestaanszekerheid en perspectief op (on)betaald werk. Dit is essentieel voor het welzijn van onze inwoners. We willen ervoor zorgen dat iedereen de mogelijkheid heeft om zijn of haar talenten te benutten en een zinvolle bijdrage te leveren aan de samenleving.



Zelfstandig thuis kunnen / blijven wonen. We willen een omgeving creëren waarin iedereen de ondersteuning en zorg kan krijgen om een gezond en onafhankelijk leven te leiden. We richten ons op het versterken van de mogelijkheden en vaardigheden van mensen, zodat ze zelfredzaam kunnen zijn en volwaardig meedoen in de samenleving (‘positieve gezondheid’).

Daarnaast streven we naar gelijke kansen en een inclusieve samenleving. We willen dat iedereen volledig kan meedoen en zonder belemmeringen de eigen stem kan laten horen. We zetten ons extra in om barrières weg te nemen en een omgeving te creëren waarin iedereen zich welkom en veilig voelt. We werken hierbij Mensgericht. Bij mensgericht werken in het sociaal domein is het belangrijk om te luisteren naar de behoeften en wensen van individuen, hen actief te betrekken bij besluitvorming en te streven naar gelijkwaardige partnerschappen. Door te focussen op het versterken van welbevinden van individuen en gemeenschappen, kan mensgericht werken bijdragen aan het bevorderen van inclusie, sociale rechtvaardigheid en duurzame verandering in het sociaal domein. De uitvoering van het sociaal domein is financieel risicovol. Daarom hebben we de komende jaren expliciet aandacht voor het kunnen bieden van ondersteuning waar nodig. De gemeente neemt de verantwoordelijkheid voor het verdelen van schaarste in middelen en mensen. En samen met ons netwerk zetten we in op normaliseren van hulpvragen, preventie en voorkomen van stapeling.

Inhoud Programma 6 Sociaal domein omvat het geheel van beleid en uitvoering gericht op een inclusieve samenleving, waarin inwoners kansrijk kunnen opgroeien, in staat zijn samenredzaam te functioneren, beschikken over bestaanszekerheid en perspectief op werk en passende ondersteuning ontvangen om zo lang mogelijk zelfstandig thuis te wonen.

Ontwikkelingen De gemeente hanteert een indexatie van 2,7 %. De loonstijgingen van de afgelopen jaren waar gesubsidieerde instellingen mee te kampen hebben liggen rond de 8-10%. De relatieve teruggang in subsidie zal blijven leiden tot een vermindering in het programma van deze instellingen. Arbeidsmarkt De arbeidsmarktkrapte heeft grote invloed op het sociaal domein. Stijgende cao-lonen zorgen voor hogere tarieven bij aanbieders, wat direct doorwerkt in de gemeentelijke uitgaven. De verwachting is dat deze krapte structureel blijft, mede door demografische ontwikkelingen en de toenemende zorgvraag. De krapte raakt zowel publieke als private partijen. Dit vraagt om blijvende aandacht in de sturing op middelen, het maken van keuzes en het zoeken naar innovatieve oplossingen om de continuïteit en toegankelijkheid van ondersteuning te waarborgen.

100