Bijlage 1. Begroting 2025 - 2028

• GGD Noord- en Oost Gelderland (GGD NOG) • Centrumregeling Meten en Monitoren Afvalwaterketen en Grondwater Vallei en Veluwe • Warmtenetwerk Harderwijk BV • Zonnepark Harderwijk BV Beleidskaders • Omgevingsvisie • Van Afval naar Grondstof (VANG) • Duurzaamheidsvisie “De Duurzame Stad” • Circulaire economie beleid “De Circulaire Stad” • Natuur- en Groenvisie “Harderwijk Natuurlijk Groen!” • Energietransitiebeleid “De Energieke Stad” • Beleidsuitwerking en Uitvoeringsagenda Riool, Water en Klimaatadaptatie (BuRWKa) • Beleidsuitwerking en Uitvoeringsagenda Natuur en Groen (BUNG) • Beleid inpassing zonnepanelen • Nota Volksgezondheid “Samen verder voor een Gezond Noord-Veluwe 2022-2025” - 86 -

• • • • •

Beleidsnotitie begraven en cremeren Harderwijk Zuiveringskring Afvalwaterketenplan WHEP 2015-2023 Nota Sociaal Domein ‘Samen doen wat nodig is’ Gezond Actief Leven Akkoord (GALA) Harderwijk Regioplan Noord-Veluwe en Zeewolde I(ZA)

B TAAKVELDEN 7.1 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Volksgezondheid M. Reckman Mens en Maatschappij

Wat willen we bereiken? De gemeente stimuleert en activeert de eigen verantwoordelijkheid bij inwoners om te kiezen voor gezonde leefgewoonten, die positief bijdragen aan gezond opgroeien en gezond ouder worden. Wat doen we daarvoor? Regulier • Bevorderen gezonde leefstijl, o.a. door preventie, interventies en voorlichting met betrekking tot middelengebruik, met name en mentale gezondheid op voortgezet onderwijs, door de aanpak Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) • Vergroten van de veerkracht van jongeren • Bevorderen gezonde en actieve leefstijl ouderen, aandacht voor de sociale/mentale gezondheid van ouderen • JOGG gemeente waarbinnen vele activiteiten en programma’s als Move(F)it, Realit en Kind naar Gezonder Gewicht • Inzetsportcoaches (leefstijl) • Gezamenlijk met 22 gemeenten zijn we verantwoordelijk voor de GGD NOG de gezondheidsdienst van de gemeenten. De GGD werkt aan het bevorderen van de gezondheid en het voorkomen van gezondheidsproblemen bij de inwoners van Noord- en Oost-Gelderland. • Jeugdgezondheidszorg wordt uitgevoerd conform gemaakte contractafspraken met Icare JGZ en GGD NOG, onderdeel van deze afspraken is het Rijksvaccinatieprogramma (Wet publieke gezondheid) • Inzet Kansrijke Start (1e 1000 dagen) waaronder het programma Nu Niet Zwanger • Extra inzet op verzuimbegeleiding bij ziekte in het Voortgezet Onderwijs.

• Opzetten van de netwerkaanpakken valpreventie en Volwassenen naar Gezond Gewicht (VNGG). • Door ontwikkelen van het Trefpunt Positieve Gezondheid. Specifiek Uitbreiding uren gezondheidsbeleid: De druk op de zorg is hoog. Om de zorg betaalbaar te houden, van goede kwaliteit en beschikbaar voor iedereen, is er een beweging naar de voorkant nodig: (nog) meer inzetten op preventie, health in all policies en een integrale benadering. De ambitie is een gezonde generatie in 2040. Dit vraagt om meer tijd en uren binnen het beleidsterrein Volksgezondheid. Nieuw beleid Om de beweging van zorg naar gezondheid te maken, heeft de landelijke overheid het Gezond Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA) opgesteld. Deze akkoorden bevatten afspraken die een impuls geven aan het verbeteren van de gezondheid van alle inwoners. De regio Noord-Veluwe en Zeewolde hebben een regioplan IZA geschreven. Hierin staat de koers beschreven die de regio NoordVeluwe en Zeewolde volgt om te werken aan de doelen van het IZA. Daarnaast is het GALA doorvertaald in een plan van aanpak voor de gemeente Harderwijk. Hierin staat de lokale aanpak beschreven voor een integraal preventie- en gezondheidsbeleid.

- 87 -

7.2 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Riolering, Water en Klmaatadaptatie M. Pijnenburg Stad en Omgeving

Wat willen we bereiken? • Het zorgdragen voor een doelmatige inzameling en transport van stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater ter bescherming van de volksgezondheid en milieu • Het voorkomen van water op straat • Het beheren en nemen van doelmatige maatregelen ter voorkoming van structurele grondwateroverlast. Wat doen we daarvoor? Regulier • Zorgdragen voor reiniging, inspectie en onderhoud van de hoofdriolering incl. huisaansluitingen en voorzieningen zoals kolken, gemalen, schuiven en infiltratievoorzieningen; • Curatief onderhoud (herstellen van schade) • Het doorvoeren van verbeteringen • Projectmatige werkzaamheden (grootschalige vervanging, renovatie en reconstructie) vanuit het OMP (Operationeel Maatregelen Programma) • Meten, beheren en verstrekken van informatie over grondwaterstanden. • Meten, monitoren en modelleren van de afvalwaterketen. Specifiek Het college B&W heeft een Beleidsuitwerking en uitvoeringsagenda voor Riolering Water en Klimaatadaptatie Harderwijk 2024-2028 opgesteld (BuRWKA). Op 10 juni 2024 heeft de gemeenteraad ingestemd met de visiecomponenten in deze beleidsuitwerking. Opgemerkt wordt dat samenwerking met de regio en het waterschap onverminderd belangrijk is en wordt voortgezet.

Systeembeschrijving Stedelijk Water: Om de 10 jaar wordt het stedelijk watersysteem opnieuw doorgerekend en getoetst op hydraulisch- en milieutechnisch functioneren. De laatste keer was 2012. In 2024/2025 wordt dit geactualiseerd, waarbij voor het eerst -naast het rioolsysteem- ook het hemelwater verwerkingssysteem (wadi’s en infiltratieriolen), het oppervlaktewatersysteem en grondwatersysteem in samenhang wordt bekeken Nieuw beleid De recent vastgestelde BuRWKA vormt de basis voor het in stand houden van het bestaande rioolsysteem. Door de snelle groei van gemeente Harderwijk na de 2e wereldoorlog neemt de vervangingsopgave voor de riolering vanaf 2025 alleen maar toe (de levensduur van riolering is gemiddeld 75 jaar). Daarnaast vormt de BuRWKA de basis om ons voor te bereiden op de effecten van klimaatverandering. 7.3 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Afval E. Enklaar Stad en Omgeving

Wat willen we bereiken? Het op een milieuvriendelijke en betaalbare manier inzamelen, opslaan, vervoeren en verwerken van huishoudelijk afval en grondstofstromen, op een manier die makkelijk en gebruiksvriendelijk is voor inwoners. Tegen aanvaardbare en kostendekkende afvaltarieven. • 2021: 166 kg fijn en grof restafval / inwoner. 67% scheidingspercentage. Behaald. • 2022: 110 kg fijn en grof restafval / inwoner. 75% scheidingspercentage. Behaald. • 2023: 97 kg fijn en grof restafval / inwoner. 78% scheidingspercentage. Behaald. • 2024: 91 kg fijn en grof restafval / inwoner. 79% scheidingspercentage. N.t.b. Wat doen we daarvoor? Regulier • Het (gescheiden) inzamelen van huishoudelijk afval • Het exploiteren van het milieupark met kca-depot • De afvalstoffen zoveel mogelijk hergebruiken en recyclen, en anders zo duurzaam mogelijk verwerken • Het ontwikkelen en bijstellen van het afvalstoffenbeleid • Het monitoren van de progressie middels de Benchmark Afval - 88 -

•

Het verlenen van kwijtschelding en het treffen van een financiële compensatie voor mensen met medisch afval Het registreren van het aantal aanbiedingen restafval en het innen van afvalstoffenheffing Het informeren van onze inwoners over het afvalbeleid Het schoonhouden van de openbare ruimte en de handhaving. Uitbreiden strategische locaties voor diverse grondstofstromen

• • • •

Specifiek PMD pilot De PMD-pilot is in 2023 afgerond. In 2024 wordt het PMD-adviesrapport besproken met het College en de Raad, waarna er mogelijk een beleidswijziging zal plaatsvinden voor het scheidingsmodel van PMD in de gemeente Harderwijk, afhankelijk van de gemaakte keuze. Grondstoffenplan 2026-2030 In 2024 en 2025 wordt samen met het College en de Raad het proces gestart voor het Grondstoffenplan 2026-2030. In dit lange termijnplan wordt uiteengezet hoe de verdere daling van restafval en de verhoging van grondstofscheiding gerealiseerd zullen worden. Veluwe Milieu B.V. Het proces voor het aandeelhouderschap van Omrin is in 2023 afgerond. In 2024 en 2025 wordt er gewerkt aan de oprichting van Veluwe Milieu B.V., de eigen regionale inzameldienst. Op basis van, onder andere, de gemaakte keuzes voor het PMD-scheidingsmodel en het Grondstoffenplan zal het beleid worden vastgelegd in de dienstverleningsovereenkomst en vervolgens uitgevoerd worden door de inzameldienst. Nieuw beleid • Afschaffing van het 2 keer gratis aanbieden van grof huishoudelijk restafval op de milieustraat. • Sluiten van het PMD brengpunt op de milieustraat. PMD dient enkel via de restafvalcontainers aangeboden te worden. Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren Omvang huishoudelijk restafval in kg per inwoner (Bron: CBS)

225

Harderwijk

150

Gemeenten 25.000-50.000 inwoners

75

Gemeenten 50.000 100.000 inwoners

0 2017 2018 2019 2020 2021 2022

- 89 -

7.4 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Milieubeheer M. Pijnenburg Stad en Omgeving

Wat willen we bereiken? Met duurzaamheid draait het niet alleen om het hier en nu, maar ook om het elders en later. We zorgen dat de impact van ons handelen een minimale impact heeft voor mensen die ergens anders leven en voor mensen die later zullen leven. In een duurzame toekomst heeft de volgende generatie minimaal dezelfde kansen als de huidige generatie! Milieukwaliteit is een belangrijk onderdeel van de beleving van de leefomgeving. Hierbij hebben we het over de milieuaspecten zoals geluid, geur, bodem, externe veiligheid,luchtkwaliteit en milieugezondheidskwaliteit. Na de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024 zijn gemeenten verplicht een omgevingsvisie op te stellen waar het milieubeleid integraal in is opgenomen. De uitvoeringsaspecten van het milieubeleid in de omgevingsvisie worden vertaald in het omgevingsplan. De milieuaspecten zijn van belang bij ruimtelijke ontwikkelingen waarbij de effecten van de ontwikkeling acceptabel moeten zijn en tenminste voldoen aan de wettelijke eisen. Wat doen we daarvoor? Regulier Duurzaamheid Het uitvoeren van de projecten zoals opgenomen in de uitvoeringsagenda Duurzaamheid 2025-2026. Hiermee werken we aan de duurzaamheidsdoelen uit de omgevingsvisie. Elk jaar verschijnt er een voortgangsrapportage duurzaamheid. Hierin is te lezen wat er in het jaar is uitgevoerd en welke resultaten er zijn behaald.

Q2 2025 verschijnt de voortgangsrapportage over het jaar 2024. Milieu Kort samengevat voert de Omgevingsdienst Veluwe (ODVeluwe) de volgende milieutaken uit: • adviseren over het milieudeel van de omgevingsvergunning voor vergunningplichtige bedrijven; • behandelen van diverse meldingen (Activiteitenbesluit, slopen, mobiel breken bouw- en sloopafval); • behandelen van milieuklachten over bedrijfsmatige activiteiten; • uitvoering van het milieutoezicht op deze bedrijven en op (asbest)sloopwerkzaamheden; • adviseren over geluid, bodem, luchtkwaliteit, geur en externe veiligheid; • bestrijding en aanpak van milieu-incidenten • adviseren over natuur en ecologie Specifiek • In de uitvoeringsagenda duurzaamheid staan de projecten benoemd die in 2025 worden opgepakt. Naast de doorlopende en terugkerende projecten zoals de tegeltaxi, de wijkprocessen om de Zeebuurt en Stadsweiden aardgasvrij te maken, doorontwikkelen van het duurzaamheidsloket en inspiratiesessies, starten er ook nieuwe projecten. Denk hierbij aan het vergroenen van openbare pleinen, onderzoek naar de mogelijkheden voor een circulair ambachtscentrum en inwoners stimuleren hun woningen te isoleren. Een aandachtspunt blijft netcongestie. Hiervoor blijven we de ontwikkelingen volgen en waar nodig en mogelijk zelf gezocht naar oplossingen om de energietransitie-doelen te kunnen blijven realiseren.

• Het beschikbaar gestelde duurzaamheidsfonds zetten we in om de verduurzaming in de gemeente te stimuleren en te versnellen. Op basis van de in 2023 vastgestelde kaders van het duurzaamheidsfonds, zijn we in 2024 onder andere gestart met de subsidie voor groene schoolpleinen, acties om inwoners en bedrijven hun eigen terrein te vergroenen en waar mogelijk worden duurzaamheidsmaatregelen meegenomen bij werkzaamheden in de openbare ruimte. In 2025 zetten we deze uitvoering door en starten onder andere met het vergroenen van openbare pleinen, onder andere het Biezenplein. • Voor de uitvoering van het Schone Lucht Akkoord was geen structurele capaciteit beschikbaar. In 2024 is een milieuadviseur aangesteld die structureel uitvoering geeft aan de verbetering van de luchtkwaliteit in de gemeente Harderwijk op basis van het Schone Lucht Akkoord. • De omgevingsdiensten ODNV en OVIJ zijn met ingang van 1 januari 2024 gefuseerd. Bij de nieuwe omgevingsdienst, de Omgevingsdienst Veluwe (ODVeluwe), hebben wij hetzelfde takenpakket belegd als eerder bij de ODNV. De verwachting is dat de nieuwe omgevingsdienst een robuustere organisatie is die efficiënter functioneert en goed in staat is om goed opgeleide adviseurs aan te trekken en vast te houden.

• Voor zover het tot hun takenpakket behoort, voert de ODVeluwe nieuwe taken als gevolg van de inwerkingtreding van de Omgevingswet vanaf 1 januari 2024 voor ons uit. De meest in het oog - 90 -

springende zijn nieuwe bodemtaken, andere nieuwe taken, zoals het vaststellen van de Basis Geluid Emissie voor gemeentelijke wegen, bereidt de Omgevingsdienst voor. Nieuw beleid n.v.t. Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren Hernieuwbare elektriciteit (Bron: KlimaatmonitorRWS)

30,00% Harderwijk

25,00% 20,00% Gemeenten 25.00050.000 inwoners

15,00% 10,00%

Gemeenten 50.000 100.000 inwoners

5,00% 0,00% 2017

2018

2019

2020

2021

Facultatieve beleidsindicatoren CO2-emissie per ton excl. CO2-uitstoot auto(snel)wegen (Bron: klimaatmonitor)

250 200 150 100 50 0 2017

2018

2019

2020

2021

2022

- 91 -

7.5

Taakveld Begraafplaatsen en crematoria

Portefeuillehouder(s): Domein:

M. Pijnenburg Stad en Omgeving

Wat willen we bereiken? Creëren en in stand houden van een functionele en piëteitsvolle laatste rustplaats toegankelijk voor een ieder. De gemeente heeft de plicht op grond van de wet op de lijkbezorging om een gemeentelijke begraafplaats te exploiteren. Wat doen we daarvoor? Regulier • Het onderhoud aan de begraafplaatsen volgens kwaliteitsniveau A; • Een correcte begeleiding en service bij het begraven en een tevreden “klant”, waarbij binnen de vastgestelde kaders zo veel mogelijk rekening wordt gehouden met de individuele wensen. Specifiek • De tarieven aanpassen zodat we 100% kostendekkend zijn. Nieuw beleid n.v.t.

C TOTAALOVERZICHT PROGRAMMA 7 Rekening 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

PROG7 Duurzaamheid en milieu Lasten TV71 - Volksgezondheid TV72 - Riolering TV73 - Afval TV74 - Milieubeheer TV75 - Begraafplaatsen en crematoria Lasten - Totaal Baten TV71 - Volksgezondheid TV72 - Riolering TV73 - Afval TV74 - Milieubeheer TV75 - Begraafplaatsen en crematoria Baten - Totaal Saldo voor bestemming - Totaal Dotaties aan reserves TV74 - Milieubeheer Dotaties aan reserves - Totaal Onttrekkingen uit reserves TV72 - Riolering TV73 - Afval TV74 - Milieubeheer Onttrekkingen uit reserves - Totaal Saldo na bestemming - Totaal PROG7 Duurzaamheid en milieu - Totaal

3.410 2.611 5.396 3.590 1.155 16.161 -1.000 -3.712 -5.413 -582 -1.213 -11.920 4.241 5.445 5.445 0 -1.412 -722 -2.135 3.311 7.552

3.784 2.672 5.234 7.266 1.075 20.030 -989 -3.867 -5.893 -3.300 -1.062 -15.111 4.919 1.213 1.213 0 -153 -2.898 -3.050 -1.837 3.082

3.458 3.343 5.482 3.913 1.262 17.458 -644 -4.243 -6.302 -844 -1.307 -13.341 4.117 701 701 0 -40 -822 -862 -161 3.956

3.351 3.808 5.462 3.898 1.250 17.769 -563 -4.712 -6.302 -844 -1.307 -13.729 4.039 289 289 0 -25 -422 -447 -158 3.881

3.147 4.458 5.599 3.450 1.236 17.890 -374 -5.369 -6.440 -844 -1.301 -14.329 3.561 1.097 1.097 0 -25 -113 -138 959 4.520

3.143 5.367 5.590 3.418 1.055 18.574 -374 -6.289 -6.440 -844 -1.300 -15.248 3.326 8 8 0 -25 -113 -138 -130 3.196

Financiële analyse begroting 2025 ten opzichte van begroting 2024: Ontwikkeling saldo programma Begroting 2024 Begroting 2025 Verschil

Bedrag 3.082.000 3.956.000 874.000

- 92 -

TV

Onderwerp

Bedrag afwijking

Nieuw beleid Ombuigingen

Verwijzing toelichting

426.547

1

- 355.700

2

- 1.273.500

3

Kapitaallasten

- 49.000

4

Doorberekende salariskosten

200.000

5

Overige doorberekeningen

43.000

6

7.1

GGD NOG programmabegroting 2025

95.000

7

7.4

ODVeluwe programmabegroting 2025

130.000

8

7.4

Incidentele middelen duurzaamheid

1.729.000

9

7.5

100% Dekking begraafplaatsen

- 53.000

10

Diversen

- 18.347

11

Totaal

874.000

Onderhanden werken

Toelichting op de financiële analyse: 1. Totaaloverzicht Nieuw Beleid Als nieuw beleid zijn de volgende posten opgenomen: Taakveld 7.1 Volksgezondheid 7.1 Volksgezondheid

Naam Aanmelding JOGG Opgroeien in een Kansrijke Omgeving OKO

7.1 Volksgezondheid 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.2 Riolering 7.2 Riolering 7.3 Afval

Nu Niet Zwanger (NNZ) Bestendigen formatie gezondheidsbeleid Water-Riolering-Klimaatadaptatie Water-Riolering-Klimaatadaptatie Water-Riolering-Klimaatadaptatie Vervanging ondergrondse afvalcontainers

7.3 Afval

Vervanging ondergrondse afvalcontainers

7.4 Milieubeheer

Wettelijke bodemtaken van prov. naar gemeente (OW)

2025

419.246 - 419.246 370.000

2026

888.487 - 888.487 370.000

2027 32.500 40.000

2028 32.500 40.000

30.000 32.300 1.545.424 - 1.545.424 370.000 137.550

30.000 32.300 2.465.136 - 2.465.136 370.000 137.550

- 137.550

- 137.550

56.547

56.547

56.547

56.547

426.547

426.547

561.347

561.347

Programma 7 P7-04 Stoppen met schoolfruit P7-06 Stelpost riolering schrappen P7-07 Niet meer sparen voor periodieke planvorming (tarief riolering) P7-09a Verlaging tarief riolering door effect P7-05 en P7-07 P7-10 Subsidieplafond Klimaatadaptieve voorzieningen P7-11 afschaffen 2x gratis aanbieden grofvuil milieustraat (tarief afval) P7-12 PMD brengpunt milieustraat sluiten (tarief afval) P7-13 De energieke stad beëindigen P7-14 Subsidie Hortus verlagen P7-16 Milieubeheer - deelbudget opheffen P7-18 100% Dekking Begraafplaatsen P7-19 Verlaging tarief afval door effect P7-11, 12

2025 - 13.500 - 51.900 - 41.000 - 41.000 - 60.000 - 200.000 - 60.000 - 35.000 - 5.000 - 18.300 - 172.000 - 260.000

2026 - 13.500 - 51.900 - 41.000 - 58.500 - 60.000 - 200.000 - 60.000 - 35.000 - 5.000 - 18.300 - 172.000 - 260.000

2027 - 13.500 - 51.900 - 41.000 - 75.500 - 60.000 - 200.000 - 60.000 - 35.000 - 5.000 - 18.300 - 166.000 - 260.000

2028 - 13.500 - 51.900 - 41.000 - 75.500 - 60.000 - 200.000 - 60.000 - 35.000 - 5.000 - 18.300 - 165.000 - 260.000

Totaal

- 355.700

- 338.200

- 315.200

- 314.200

Totaal

2. Totaaloverzicht Ombuigingen Als ombuigingen zijn de volgende posten opgenomen:

3.

Onderhanden werken: Vanuit de jaarrekening 2023 zijn budgetten meegenomen naar 2024. Dit zijn incidentele budgetten voor 2024. In 2025 komen deze budgetten niet meer voor en leidt dit tot een voordeel.

4.

Kapitaallasten: Jaarlijks worden de kapitaallasten bepaald op basis van de aanwezige activa en de nieuwe investeringen. Deze kapitaallasten worden toegerekend aan de betreffende taakvelden / - 93 -

programma’s. 5.

Doorberekende salariskosten: De hogere lasten binnen de salarisbegroting, voornamelijk als gevolg van de cao ontwikkelingen en de jaarlijks herziene toerekening van deze salariskosten naar de diverse programma’s leidt tot een nadeel.

6.

Overige doorberekeningen: Dit betreft het gevolg van het actualiseren van overige doorberekeningen.

7.

GGD NOG programmabegroting 2025: Dit nadeel van afgerond € 95.000,- wordt verklaard door de programmabegroting 2025 van de GGD NOG ten opzichte van de primitieve begroting 2024. De Raad heeft op 4 juli 2024 kennisgenomen van de concept programmabegroting GGD NOG 2025 en besloten de gevraagde bijdrage voor 2025 op te nemen in de gemeentelijke begroting.

8.

ODVeluwe programmabegroting 2025: Dit nadeel van afgerond € 130.000,- wordt verklaard door de programmabegroting 2025 van de ODVeluwe ten opzichte van de primitieve begroting 2024. De raad heeft op 10 juni 2024 ingestemd met de concept meerjarenbegroting ODVeluwe 2025-2028 en besloten de gevraagde bijdrage voor 2025 op te nemen in de gemeentelijke begroting.

9.

Incidentele middelen duurzaamheid: Dit betreft diverse incidentele middelen uit 2024 die niet voorkomen in de primitieve begroting 2025. De budgetten op het gebied van duurzaamheid zijn met name incidenteel en gefinancierd uit diverse specifieke uitkeringen, het duurzaamheidsfonds en andere reserves zoals duurzaamheidsmaatregelen Lorentz III en Duurzaam Vastgoed. Dit nadeel dient gerelateerd te worden aan de 'Onderhanden werken' post.

10.

100% Dekking begraafplaatsen: Bij de ombuigingen is besloten dat de dekking van begraafplaatsen naar 100% kostendekkendheid kan. Dit geeft naast het voordeel wat meegenomen is in de ombuigingen een aanvullend voordeel ten opzichte van 2024. De begraafplaatsen zijn naar deze mutatie op begrotingsbasis 100% kostendekkend.

11.

Diversen: Bestaat uit diverse budget wijzigingen. Per saldo een voordelig resultaat van € 18.347,-.

- 94 -

2.8 Programma 8 Ruimte en wonen A ALGEMEEN Doelstelling Wij versterken de ruimtelijke kwaliteit door grote en complexe ruimtelijke projecten uit te voeren, ruimte voor lokale initiatieven te geven en deze te begeleiden, het woningaanbod aan te laten sluiten op de behoefte en te zorgen voor een aantrekkelijk woon-, werk- en leefklimaat. Inhoud Het programma omvat activiteiten die gericht zijn op ruimtelijke ordening (omgevingsvisie en (wijziging van) het omgevingsplan, welstandstoezicht en handhaving), wonen en volkshuisvesting (woningbouw nieuw en bestaand, woonwagenlocatie) en grondexploitaties. Het versterken en in stand houden van een aantrekkelijk en duurzaam toekomstgericht woon-, werk-, en leefklimaat, afgestemd op de actuele ontwikkeling van de stad en haar behoefte(n). Ontwikkelingen De ontwikkelingen rondom de stikstofproblematiek en netcongestie kunnen van invloed zijn op de planning en uitvoering van ruimtelijke projecten. Na de uitspraak van de Raad van State van mei 2019 is het stikstofdossier zeer relevant geworden voor toekomstige ontwikkelingen. Voor iedere ruimtelijke ontwikkeling moet nagegaan worden in hoeverre deze een stikstofdepositie veroorzaakt. Sinds de uitspraak wordt op verschillende niveaus gewerkt aan oplossingen. Hierdoor komen steeds meer instrumenten beschikbaar die belemmeringen wegnemen bij ruimtelijke projecten.

Echter, bij ieder ruimtelijk project moet dit nauwkeurig worden onderzocht waarbij het de verwachting is dat niet alles kan. Ontwikkelingen omtrent het stikstofdossier blijven onder een juridisch vergrootglas liggen. Vanaf 2023 wordt steeds duidelijker dat netcongestie ook in gemeente Harderwijk van grote invloed is of kan worden op de woningbouwopgave. Nieuwe grootverbruik aansluitingen waren al moeilijk tot niet te verkrijgen. Dit vergt bijvoorbeeld in Waterfront een uitdaging voor de bouw van de parkeergarage Kop van de Stadswerven, die weer rand voorwaardelijk is voor de woningbouw in deze en volgende fases. Ook huisaansluitingen zullen naar verwachting tot 2030 problematischer worden. Hiermee is ook in 2030 het probleem niet opgelost; immers, op dat moment zullen de in de jaren 2023-2024 ontstane achterstanden bij de netbeheerders moeten worden weggewerkt. Om deze problematiek het hoofd te bieden, intern en extern informatie te coördineren en ook input te leveren voor de Energy Board en de projecten is een coördinator netcongestie aangetrokken. De coördinator coördineert informatie- en kennisstromen op het gebied van netcongestie. De woningbouwopgave is groot en vraagt nauwe samenwerking met onze partners (ontwikkelende partijen en woningcorporaties).

We intensiveren de samenwerking met deze partijen en voeren tegelijkertijd meer regie op de realisatie van de woningbouwopgave. Dat doen we o.a. door het gezamenlijk deelnemen aan versnellingstafels, duidelijke kaders te schetsen (volkshuisvestelijk omgevingsprogramma) en samen met mede-overheden de woningbouw te versnellen door knelpunten aan te pakken (zie stikstof, netcongestie) en projecten financieel te stimuleren (woningbouwimpuls). Het woonfonds is ook een vorm van financiële stimulans die we betrekken bij de ontwikkeling van (nieuwe) initiatieven. Verbonden partijen • Meerinzicht: Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO)en onderhoud gebouwen. • ODV: advisering Omgevingsvisie en Omgevingsplan. • Ontwikkelmaatschappij Vitale Vakantieparken. • Regiogemeenten Noord-Veluwe, provincie Gelderland, Rijksoverheid (Woondeal). • Woningcorporaties en huurdersverenigingen.

- 95 -

B TAAKVELDEN 8.1 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Ruimtelijke ordening E. Enklaar Stad en Omgeving

Wat willen we bereiken? Harderwijk en Hierden willen niet zozeer groeien maar bloeien. Daarmee bedoelen we dat de ambitie niet is om maximaal te groeien in inwoneraantallen maar dat de groei voortkomt uit een autonome groei en de bloei niet in de weg mag staan. De groei dient het voorzieningenniveau te ondersteunen. Met andere woorden: er dient een goed evenwicht gezocht te worden om het regionale voorzieningenniveau in stand te kunnen houden. Het leidt tot het tot bloei komen van de stad waar de samenleving in haar kracht wordt gezet en waar niet alles afhangt van het doen en laten van de gemeente. Waar mensen elkaar weten te vinden in lokale netwerken en komen tot mooie initiatieven waar de gemeente al dan niet in participeert. Uiteraard met aandacht voor de fysieke leefomgeving. De gemeente wil daarmee een extra stap vooruit zetten. Daarvoor hanteert de gemeente twee leidende principes: 1. Het natuurlijk systeem is de drager voor de ontwikkeling. 2. Het welbevinden van onze inwoners staat voorop. Met ruimtelijke ordening wil de gemeente een aantrekkelijk en duurzaam toekomstgericht woon-, werk-, en leefklimaat versterken en in stand houden door een gedifferentieerd aanbod in woon-, werk, en verblijfslocaties met een zo hoog mogelijk ruimtelijk kwaliteitsniveau.

In het kader van de Omgevingswet speelt participatie en aandacht voor de belangen van de buurt een steeds belangrijkere rol. Wat doen we daarvoor? Regulier • Planologische adviezen over ingediende initiatieven van derden. • Opstellen van gebiedsprogramma’s en thematische programma’s. • Actualisatie juridisch planologisch kader. • Verlenen van omgevingsvergunningen (waaronder vergunningen voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA)). • Opstellen, ontwikkelen en beheren van het Omgevingsplan. • Planologische en ruimtelijke ordeningszaken en interne advisering daarover. • Locatieonderzoeken. • Opstellen van milieueffectrapportages (mer). • Planbegeleiding (toetsing en procedureel) van plannen van derden. • toezicht en handhaving. • het voeren van bezwaar- en beroepsprocedures en juridische advisering. Specifiek • Grond aan- en verkopen. • Uitvoering ruimtelijke projecten en beleid. • Actief en faciliterend grondbeleid. • Monitoren van en sturen op woningbouwproductie. • Opstellen Omgevingsplan. • Opstellen gebiedsprogramma Hierden Dorp. • Opstellen Thematische programma’s Bouw&Infra, (werktitel) onderdelen parkeren, detailhandel en economie.

• opstellen Handhavingsbeleid en Uitvoeringsprogramma Nieuw beleid Kadernota aanvraag: € 30.000,- Opstellen huurbeleid Kadernota aanvraag: Structurele formatie voor Toezichthouder Bouwen en RO (1 FTE) en Juridisch medewerker (0,78 FTE voor handhaving zelfbewoningsplicht, actieve controle, thematische handhaving en ondermijning. € 162.800,- vanaf 2027 voor 1,78 FTE formatie.

- 96 -

8.2 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) E. Enklaar Stad en Omgeving

Wat willen we bereiken? Het taakveld grondexploitatie niet-bedrijventerreinen is in essentie gericht op het als gemeente actief verwerven, produceren en leveren van (bouwrijpe) grond om de ruimtelijke doelen op het gebied van wonen en leven te kunnen realiseren. Vanuit haar actieve rol wordt conform het vastgestelde grondbeleid en rekening houdend met de ruimtelijke doelen gezocht naar bedrijfseconomische optimalisatie en adequate beheersing van risico’s. Wat doen we daarvoor? Regulier • Verwerven, (tijdelijk) beheren, slopen, saneren, bouw- en woonrijp maken van gronden ten behoeve van realisatie van woningbouw en commerciële/maatschappelijke voorzieningen conform het grondbeleid; • Het uitgeven van bouwrijpe kavels; • Het opstellen en jaarlijks actualiseren van exploitatieopzetten; • Het opstellen, beheren en herzien van (actieve) grondexploitaties. • Risicoanalyses opstellen. Specifiek Drielanden • Afronden bouwrijp maken deelgebied 2 (Zuid). • Realiseren geluidsscherm Harderweide. • Afronden deel 2 (Noord) met de bouw van 43 appartementen. • Uitgifte gronden in de Groene Zoom (Small Smart Living). • Afronden woonrijp maken deelgebied 2 (Noord). • Opstarten uitgifte gronden deelgebied 2 (Zuid). • Opstarten woonrijp maken deelgebied 2 (Zuid). • Afronden bouwrijp maken deelgebied 3.

• Afronden afspraken sociale huurwoningen • Koers bepalen voor Drielanden-Noord (tussen A28 en Drielandendreef) met oog voor verschillende kansen maar ook milieutechnische uitdagingen. Waterfront • Oplevering woningen kadeblok deelgebied 2. • Woonrijpmaken kadeblok deelgebied 2. • Start verkoop en start bouw (betaalbare) appartementen deelgebied 2 (Kade10). • Afronding aanbestedingsprocedure deelgebied 3 en gunning ontwikkelaar deelgebied 3. • Start bouw deelgebied 6 eerste en tweede fase (Ons Stadsgezicht). • Start bouw Kop van de Stadswerven en start bouw van parkeergarage P7. • Start verkoop en start bouw deelgebied 4a (o.a. 27 sociale huurwoningen en maatschappelijke voorziening t.b.v. huisarts) • Opstellen visie op Dolfinariumeiland. • Opstellen ontwerp Waterfrontpark. • Tussentijdse verantwoording rijkssubsidie Woningbouwimpuls Waterfront. Weiburg • Opstellen stedenbouwkundig plan, beeldkwaliteitplan en inrichtingsplan openbare ruimte. • Opstellen samenwerkingsovereenkomst met marktpartijen. • Uitvoeren onderzoeken, waaronder een mobiliteitsprogramma van eisen (MPvE). • Openen grondexploitatie. • Participatie met belanghebbenden en belangstellenden. Kranenburg • Uitdagende vraagstukken zoals netcongestie en stikstof het hoofd bieden en vinden van vernieuwende oplossingen.

- 97 -

• • • •

Een uniek community-concept ontwikkelen met de inwoner aan zet, gericht op samenredzaamheid en tegen de individualisering van de maatschappij. Ontwikkelen en vaststellen van het masterplan Kranenburg. Een geslaagd participatietraject voortzetten, afgestemd op de specifieke belangen per stakeholder. . Subsidiemogelijkheden voortdurend monitoren en zo mogelijk aanvragen.

Nieuw beleid n.v.t. 8.3 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Wonen en bouwen E. Enklaar Stad en Omgeving

Wat willen we bereiken? • De basis op orde > iedereen die in gemeente Harderwijk wil wonen, vindt binnen afzienbare tijd een woning die past bij zijn of haar wensen en behoeften op het gebied van betaalbaarheid, toegankelijkheid en woonomgeving. • Kansen benutten > via de kwaliteit en kwantiteit van de woningvoorraad bijdragen aan de ambities van de gemeente op het gebied van duurzaamheid, economische ontwikkeling en sociaal klimaat. Wat doen we daarvoor? Regulier • Uitvoeren van het woonbeleid van de gemeente Harderwijk. • Uitvoering geven aan de Woningwet, in het bijzonder de samenwerking met woningcorporaties en huurdersorganisaties om te komen tot prestatieafspraken. • Uitvoering geven aan de Huisvestingsverordening gemeente Harderwijk 2024, o.a. behandeling bezwaarschriften tegen weigering toekennen urgentie. • Het monitoren van de woonruimteverdeling (sociale huurwoningen). • Toewijzen van nieuwbouwprojecten en bouwkavels waarbij we aansluiten op de afspraken uit de woondeal (2/3e betaalbaar, 30% sociale huur). • We passen het Woonfonds toe waarmee we de realisatie van betaalbare woningen versnellen. • Behandeling aanvragen Leegstandwet. • Behandeling aanvragen Stimuleringsregeling sociale huur. • Overleg met initiatiefnemers voor woningbouwplannen waarbij we sturen op versnelling en realisatie van de afspraken uit de woondeal.

• Regionale samenwerking / afstemming met provincie. Onder meer door middel van een versnellingstafel. • We rapporteren aan de raad over de voortgang van de woningbouwopgave. • We behandelen de starterslening en de toekomstbestendig wonen lening waarmee we starters en woningeigenaren ondersteunen bij aankoop en verduurzaming. • We versterken de relatie met de woningcorporaties. Onder meer door uitvoering te geven aan een versnellingstafel sociale huur en op verschillende niveaus de samenwerking te intensiveren. • We geven uitvoering aan de Wet goed verhuurderschap. Nieuw beleid • We stellen een volkshuisvestelijk omgevingsprogramma vast waarmee we sturing geven aan het woonbeleid van de gemeente Harderwijk voor de komende jaren. • We stemmen de huisvestingsopgave voor ouderen en andere aandachtsgroepen regionaal af en werken deze opgave uit in een lokale woonzorgvisie (onderdeel van het volkshuisvestelijk omgevingsprogramma). • We actualiseren de Woondeal voor de periode 2025-2035 en maken afspraken over de huisvesting van diverse aandachtsgroepen, waaronder ouderen, maken met de provincie en het Rijk. • In 2025 stellen we samen met woningcorporaties en huurdersvertegenwoordiging een nieuwe raamovereenkomst sociale huur op voor de periode 2026 t/m 2030. • We laten in 2025 woningbehoefteonderzoek uitvoeren om te onderzoeken of we op de goede weg zitten.

• We werken een vereveningsregeling uit waardoor iedereen bijdraagt aan de realisatie van de opgave betaalbaar wonen.

- 98 -

• • • • •

We brengen advies uit over de meest kansrijke locatie voor de ontwikkeling van nieuwe woonwagenstandplaatsen en leveren een programma van eisen ten behoeve van de uitgangspuntennota en het ontwikkelbesluit. In 2025 stellen we een nieuwe huisvestingsverordening vast waarmee we sturen op een rechtvaardige verdeling van woonruimte en we woningzoekenden met binding ondersteunen. We gaan aan de slag met nieuw splitsingsbeleid voor alle binnenkomende aanvragen voor woningsplitsing; We onderzoeken welke locatie ingezet kan worden voor realisatie van flexwoningen. We maken een plan van aanpak voor het uitwerken van het programma volkshuisvesting in wijkplannen en maken een begin met wijkplannen.

Nieuw Beleid Kadernota aanvraag Projectleider voorkeurslocatie woonwagens € 150.000,-.

Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren Gemiddelde WOZ waarde x € 1.000 (Bron: CBS)

Nieuw gebouwde woningen per 1.000 woningen (Bron: BAG/ABF)

450 25

400

Harderwijk

Harderwijk

350

20

300 250

Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners

200 150

100

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

50 0

Gemeente n 25.00050.000 inwoners

15 10

Gemeente n 50.000 100.000 inwoners

5 0

2018 2019 2020 2021 2022 2023

2017 2018 2019 2020 2021 2022

Demografische druk (De som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar ) en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20-65 jaar, Bron: CBS)

80,0% 78,0%

Harderwijk

76,0% Gemeenten 25.000-50.000 inwoners

74,0%

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

72,0% 70,0% 2020 2021 2022 2023 2024

- 99 -

Facultatieve beleidsindicatoren

C TOTAALOVERZICHT PROGRAMMA 8 Rekening 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

PROG8 Ruimte en wonen Lasten TV81 - Ruimtelijke ordening TV82 - Grondexploitatie (niet-bedrijventer.) TV83 - Wonen en bouwen Lasten - Totaal Baten TV81 - Ruimtelijke ordening TV82 - Grondexploitatie (niet-bedrijventer.) TV83 - Wonen en bouwen Baten - Totaal Saldo voor bestemming - Totaal Dotaties aan reserves TV81 - Ruimtelijke ordening TV83 - Wonen en bouwen Dotaties aan reserves - Totaal Onttrekkingen uit reserves TV81 - Ruimtelijke ordening TV83 - Wonen en bouwen Onttrekkingen uit reserves - Totaal Saldo na bestemming - Totaal PROG8 Ruimte en wonen - Totaal

2.793 16.414 2.206 21.412 -1.439 -9.858 -1.242 -12.539 8.873 113 5.038 5.151 -225 -112 -337 4.813 13.687

1.727 10.959 3.142 15.829 -493 -10.959 -969 -12.422 3.408 189 38 226 -134 -1.035 -1.169 -942 2.465

1.826 17.704 3.043 22.573 -925 -17.704 -904 -19.533 3.040 0 38 38 -45 -348 -393 -356 2.685

1.876 11.755 2.980 16.610 -945 -11.755 -904 -13.604 3.006 0 38 38 0 -283 -283 -246 2.761

1.249 6.060 2.920 10.229 -312 -6.060 -904 -7.276 2.953 0 38 38 0 -163 -163 -126 2.828

1.211 7.432 2.882 11.524 -312 -7.432 -904 -8.648 2.876 0 38 38 0 0 0 38 2.914

Financiële analyse begroting 2025 ten opzichte van begroting 2024: Ontwikkeling saldo programma Begroting 2024 Begroting 2025 Verschil

Bedrag 2.465.000 2.685.000 220.000

TV

Voordeel

Onderwerp

Verwijzing toelichting

Nieuw beleid

180.000

1

Ombuigingen

- 30.000

2

Onderhanden werken

- 133.259

3

Kapitaallasten

86.000

4

Doorberekende salariskosten

276.000

5

8.1

Regioarrangement

- 79.000

6

8.1

Omgevingswet

- 189.000

7

8.1

Incidentele budgetten 2024

- 105.000

8

8.3

Wonen en bouwen

194.000

9

Diversen

20.259

10

Totaal

220.000

- 100 -