Bijlage 1. Begroting 2025 - 2028
Tekst van het document
Begroting 2025 - 2028
Inhoudsopgave 1.
2.
3
4
5
Algemeen ............................................................................................................................................- 3 1.1.
Voorwoord...................................................................................................................................- 4 -
1.2.
Financiële positie .......................................................................................................................- 5 -
1.3.
Leeswijzer ...................................................................................................................................- 8 -
Programmaplan .................................................................................................................................- 10 2.0
Programma 0 Bestuur en Ondersteuning .................................................................................- 11 -
2.1
Programma 1 Veiligheid............................................................................................................- 27 -
2.2
Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat ..........................................................................- 36 -
2.3
Programma 3 Economie ...........................................................................................................- 44 -
2.4
Programma 4 Onderwijs ...........................................................................................................- 51 -
2.5
Programma 5 Sport, cultuur en recreatie ..................................................................................- 59 -
2.6
Programma 6 Sociaal domein...................................................................................................- 70 -
2.7
Programma 7 Volksgezondheid en milieu ................................................................................- 86 -
2.8
Programma 8 Ruimte en wonen ...............................................................................................- 95 -
Paragrafen.......................................................................................................................................- 102 3.1
Paragraaf Lokale heffingen .....................................................................................................- 103 -
3.2
Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................- 111 -
3.3
Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen.................................................................................- 119 -
3.4
Paragraaf Financiering............................................................................................................- 122 -
3.5
Paragraaf Bedrijfsvoering .......................................................................................................- 127 -
3.6
Paragraaf Wet Open Overheid (WOO) ...................................................................................- 130 -
3.7
Paragraaf Verbonden partijen .................................................................................................- 132 -
3.8
Paragraaf Grondbeleid............................................................................................................- 145 -
Financiële begroting ........................................................................................................................- 150 4.1
Resultaatbepaling en –bestemming........................................................................................- 151 -
4.2
Totaaloverzicht baten, lasten en resultaatbestemming ...........................................................- 153 -
4.3
Toelichting baten en lasten .....................................................................................................- 156 -
4.4
Toelichting op reserves en voorzieningen ..............................................................................- 157 -
Bijlagen............................................................................................................................................- 159 5.1
Meerjareninvesteringsplan ......................................................................................................- 160 -
5.2
Overzicht baten en lasten per taakveld naar indeling Iv3 .......................................................- 163 -
5.3
Kerngegevens .........................................................................................................................- 165 -
5.4
Totaaloverzicht voorgesteld nieuw beleid ...............................................................................- 166 -
5.5
Afkortingenlijst.........................................................................................................................- 171 -
5.6
Toelichting exploitatieherziening De Sypel .............................................................................- 176 -
-2-
1.
Algemeen
-3-
1.1.
Voorwoord
Voorwoord Deze begroting markeert een belangrijke stap op weg naar een gezonde en toekomstbestendige financiële situatie voor onze gemeente. We staan de komende jaren voor grote financiële uitdagingen om onze uitgaven in balans te brengen met onze inkomsten, en de ombuigingen spelen hierbij een cruciale rol. Na de vaststelling van deze begroting geven we ook direct het startschot om de ombuigingen daadwerkelijk te realiseren. Gebalanceerd pakket Het is het belangrijk om te benadrukken dat dit ombuigingsproces niet zonder slag of stoot zal verlopen. De ombuigingen zullen voor iedereen in onze gemeente voelbaar zijn. We hebben echter een gebalanceerd pakket weten op te leveren, waarbij geen enkele groep van de samenleving onevenredig hard wordt getroffen. Daarbij wil ik benadrukken dat we speciale aandacht hebben voor de kwetsbaren in onze samenleving. Wanneer er signalen komen dat inwoners mogelijk buiten de boot dreigen te vallen kunnen we, indien nodig, bijspringen en ondersteuning bieden. Naast dit alles kunnen we ons voorzieningenniveau op peil houden. Wij staan voor een eerlijke en zorgvuldige uitvoering van de voorgenomen ombuigingen en zullen daarbij alle partijen zoveel mogelijk betrekken. De basis versterken Harderwijk is een gemeente die zich kenmerkt door daadkracht, samenwerking en innovatie. We zijn in staat om, ondanks beperkte middelen, veel te bereiken.
Dit zien we terug in de vele initiatieven die hier tot stand komen, in de betrokkenheid van onze inwoners, en in de veerkracht die wij tonen in uitdagende tijden. Ik heb er alle vertrouwen in dat we ook deze financiële uitdaging met succes zullen aangaan. Soms moet je één stap terug doen om daarna twee stappen vooruit te zetten. Deze begroting geeft ons die mogelijkheid: een stap terug om onze basis te versterken, met als doel een toekomstbestendige en bloeiende gemeente. Blijvend investeren in de toekomst Naast de ombuigingen blijven we ook investeren in de toekomst van Harderwijk en Hierden. Onze gemeente groeit en ontwikkelt zich, en we blijven daarom investeren in projecten die bijdragen aan een duurzame en leefbare omgeving. Zo zetten we vol in op klimaatadaptatie om onze gemeente weerbaarder te maken tegen de gevolgen van klimaatverandering. Daarnaast investeren we in schoolgebouwen, woningbouw, infrastructuur en armoedebestrijding. Deze investeringen zijn van groot belang om onze gemeente aantrekkelijk en leefbaar te houden, en te zorgen voor een toekomst waarin het fijn is om hier te wonen, te werken en te recreëren. Uitdagingen samen aanpakken Tot slot willen we als college benadrukken dat we deze uitdagingen alleen samen kunnen aanpakken.
Samen met u, de gemeenteraad, onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties zullen we deze periode van financiële herstructurering doorstaan. Het is een gedeelde verantwoordelijkheid, en ik ben ervan overtuigd dat we, door samen te werken en begrip te tonen voor de soms moeilijke keuzes, sterk en financieel gezond vanuit deze situatie verder kunnen bouwen. Namens het college van burgemeester en wethouders,
Wilco Mazier Wethouder Financiën
“De toekomst hangt af van wat je vandaag aan het doen bent.”
-4-
1.2.
Financiële positie
Actualisatie Het vertrekpunt in de actualisatie van ons meerjarenperspectief wordt bepaald door de lopende begroting 2024-2027, aangevuld met de uitkomsten van de meicirculaire 2024 en de Kadernota 2025-2028. Ontwikkeling begrotingssaldo (bedragen x € 1.000,-)
a.
Jaarschijf
2025
2026
2027
2028
Saldo jaarschijf 2025 Begroting 2024-2027 (incl. besluitvorming)
560
-6.710
-6.517
-6.004
Meerjarige effecten overige begrotingswijzigingen 2024
193
88
54
153
Startpunt Subtotaal Begrotingssaldo 2025
753
-6.622
-6.463
-5.851
b.
Kadernota 2025-2028 aanmeldingen
-2.807
-2.892
-3.510
-2.953
c.
Ombuigingen categorie A*
5.201
5.961
6.082
6.360
d.
Dekking vanuit algemene reserve
1.604
1.106
612
55
Incidentele uitname gemeentefonds 2025 (dekking algemene reserve)
1.645
e.
Effecten meicirculaire Gemeentefonds 2024
-3.554
-1.930
-1.858
-1.477
f.
Zorgkosten sociaal domein/rijksbijdrage BUIG
-2.140
-2.160
-2.153
-2.146
g.
Verbonden partijen
-1.484
-1.147
-1.123
-1.206
h.
OZB opbrengsten en overige belastingen (excl. ombuigingen)
315
339
431
461
i.
Indexatie budgetten
-712
-727
-752
-635
j.
Salarisbegroting gemeente Harderwijk en stelpost CAO 2025
-679
-1.012
-881
-867
k.
Inzet stelpost loon- en prijsontwikkeling vanuit meicirculaire 2024
3.985
3.629
3.613
3.594
l.
Kapitaallasten
27
-67
-6
172
m.
Exploitatieherziening De Sypel
-253
-239
-228
-159
n.
Bijstelling verwachte renteopbrengsten en lasten
4
-277
-141
308
o.
Diversen
-190
-158
-415
-381
Begrotingssaldo Begroting 2025-2028
1.715
-6.196
-6.792
-4.725
Voordeel
Nadeel
Nadeel
Nadeel
* Over het effectueren Ombuigingen categorie B wordt in het college- en raadsvoorstel geadviseerd bij deze begroting.
Begrotingsresultaat 2025-2028 De opbouw van het begrotingsresultaat 2025-2028 is als volgt te verklaren: Nr. Toelichting Meerjarige effecten begrotingswijzigingen a. Het effect vanuit begrotingswijzigingen bestaat voornamelijk uit de meerjarige effecten van de tweede tussentijdse rapportage 2023. Daarnaast zijn er nog enkele raadsbesluiten geweest die een relatief klein budgettair effect hebben. Kadernota 2025-2028 De structurele en incidentele aanmeldingen van de vastgestelde Kadernota 2025 zijn verwerkt in de begroting. De dekking voor de b. incidentele aanmeldingen vanuit de algemene reserve en de incidentele onttrekking uit de algemene reserve voor de uitname uit het gemeentefonds zitten hierin verwerkt. Een totaaloverzicht van nieuw beleid wordt weergegeven in bijlage 5.4. En Ombuigingen c. In de Kadernota zijn de ombuigingen categorie A vastgesteld. Deze effecten worden hier weergegeven. Een totaaloverzicht van de ombuigingen wordt weergegeven in bijlage 5.4. Dekking vanuit algemene reserve Bij de kadernota 2025-2028 is voorgesteld de incidentele aanmeldingen te dekken uit de algemene reserve (€ 3.216.000,-), de d. eenmalige uitname uit het gemeentefonds te dekken uit de algemene reserve (€ 1.645.000,-), en vanuit de ombuigingen cat. A is besloten de stelpost onvoorzien een incidenteel karakter te geven en te dekken uit de algemene reserve (€ 161.000,-).
-5-
e.
f.
g.
h.
i.
j.
k. l.
m.
n.
o.
Effecten meicirculaire 2024 Conform advisering is het effect van de meicirculaire gemeentefonds 2024 verwerkt in de begroting. In de advisering van de meicirculaire is een stelpost opgenomen voor loon- en prijsontwikkeling. Deze wordt nu ingezet onder j. Hierin is ook de opschalingskorting meegenomen. Zorgkosten sociaal domein/rijksbijdrage BUIG De hogere lasten voor de programmagelden zijn o.a. het gevolg van loon-, prijs- en volumeontwikkelingen. In programma 6 wordt een uitgebreide toelichting gegeven. Verbonden partijen De hogere kosten van de begrotingen van de diverse verbonden partijen zijn voornamelijk het gevolg van de cao ontwikkelingen. De individuele begrotingen van de verbonden partijen en de ontwikkelingen daarin zijn separaat in advisering gebracht aan de raad waarna de raad een zienswijze in heeft kunnen dienen. OZB opbrengsten De opbrengsten van de OZB stijgen met het trendpercentage van 2,3%. De boventrendmatige verhoging van de OZB vanuit de ombuigingen wordt verantwoord onder c. ombuigingen. Indexatie budgetten De algemene budgetten, inclusief de overdrachten aan gesubsidieerde instellingen, zijn conform het indexatiepercentage in de meicirculaire 2024 geïndexeerd. Salarisbegroting en stelpost CAO 2025 De salarisbegroting gemeente Harderwijk is geactualiseerd incl. de effecten van de CAO 2024.
Tevens is er een stelpost CAO 2025 opgenomen conform het indexpercentage zoals bepaald in de Kadernota. Het benodigde bedrag valt in 2025 lager uit dan bij de Kadernota gepresenteerd omdat er maar rekening gehouden hoeft te worden met 9 maanden. De CAO 2024 loopt namelijk tot en met 31 maart 2025. Inzet stelpost loon- en prijsontwikkeling Voor het opvangen van indexeringen en CAO 2024 effecten wordt de stelpost loon en prijsindexatie ingezet. Kapitaallasten Bij het doorrekenen van de kapitaallasten zijn geen grote verschillen ontstaan. Met uitzondering van jaarschijf 2028 welke een voordeel presenteert van € 172.000,- dit komt voornamelijk door het wegvallen van kapitaallasten op begraafplaatsen. Exploitatievoorziening De Sypel De uitkomsten van de exploitatieherziening zijn verwerkt in de primitieve meerjarenbegroting 2025-2028. In bijlage 5.6 wordt nader ingegaan op deze herziening. Bijstelling verwachte renteopbrengsten en rentelasten Op basis van de liquiditeitsprognose zijn de beoogde rentelasten en renteopbrengsten ingeschat. Tevens zijn we verplicht een nieuwe toerekenmethodiek op basis van de nieuwe notitie rente van de BBV toe te passen. In de paragraaf financiering wordt ingegaan op de uitkomsten van de liquiditeitsprognose en de gehanteerde rentepercentages. Diversen Dit betreffen verschillende bijstellingen en correcties van de begroting.
Onder de programma’s zijn de verschillen t.o.v. 2024 meer in detail toegelicht in een financiële analyse.
Weerstandscapaciteit In onderstaande tabel is de geprognosticeerde weerstandscapaciteit weergegeven. In deze stand is rekening gehouden met de besluitvorming over de Jaarrekening 2023, de inzet bij de kadernota 20252028 (incl. ombuigingen) en de claims op de algemene reserve. (bedragen x €1.000) Berekening weerstandsvermogen
Geïdentificeerde Prognose stand na risico’s n.a.v. verwerking actualisatie eind resultaat/claims/KN2025 2023
Berekening weerstandsvermogen
18.900
-/-16.168
Overschot
Ratio weerstandsvermogen
2.732
1,17
Het vrij besteedbare bedrag binnen de algemene reserve was bij de jaarrekening 2023 € 7,7 miljoen. Bij de kadernota 2025-2028 is voorgesteld de incidentele aanmeldingen te dekken uit de algemene reserve (€ 3.216.000,-), de eenmalige uitname uit het gemeentefonds voor zover dat mag te dekken uit de algemene reserve (€ 1.645.000,-) en vanuit de ombuigingen cat. A is besloten de stelpost onvoorzien een incidenteel karakter te geven en te dekken uit de algemene reserve (€ 161.000,-). Daarmee komt het surplus op € 2.732.000,- voor de Begroting 2025-2028 en de weerstandsratio op 1,17. Lokale lastendruk De gemeentelijke woonlasten worden gevormd door het gemiddelde bedrag, dat een huishouden betaalt aan onroerende zaakbelasting, reinigingsheffing en rioolrechten. In de volgende tabel geven wij de ontwikkeling weer van de belangrijkste heffingen voor een huishouding met een gemiddelde woningwaarde van € 374.500,-. De belastingcapaciteit in gemeente Harderwijk is in 2025 86% (zie paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing). Woonlasten woning met gemiddelde WOZ-waarde WOZ – waarde Rekentarief OZB OZB Afvalstoffenheffing (bruto) Riool- en waterzorgheffing Totaal
Begroting 2024
Begroting 2025
366.500 0,09173 336,20 281,00 155,50 772,69
374.500 0,09960 373,00 288,00 177,00 838,00
% stijging
10,95% 2,49% 13,83% 8,45%
-6-
Begrote lasten 2025 Bestuur en ondersteuning Veiligheid 10%
14%
Verkeer, vervoer en waterstaat
3%
8%
Economie 5% 4% 1% 8%
Onderwijs Sport, cultuur en recreatie Sociaal domein
47%
Duurzaamheid en milieu Ruimte en wonen
Begrote baten 2025 Bestuur en ondersteuning Veiligheid 9% Verkeer, vervoer en waterstaat
6%
Economie Onderwijs
20% 60%
Sociaal domein
2% 1% 1%
1%
Sport, cultuur en recreatie
0%
Duurzaamheid en milieu Ruimte en wonen
-7-
1.3.
Leeswijzer
De begroting is conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) opgebouwd uit de volgende onderdelen: Algemeen Een algemeen deel waarin het voorwoord is opgenomen en de financiële positie van de gemeente. Programmaplan Een programma plan met daarin de negen begrotingsprogramma’s. We hanteren de volgende uitgangspunten voor vorm en inhoud van het programmaplan: • Al ons werk brengen we in beeld, dus zowel de ‘going concern’ als de projectmatige activiteiten. • We gaan pragmatisch om met indicatoren. In nieuwe, en te actualiseren beleidsnota’s, zullen indicatoren en streefwaarden worden opgenomen. In deze begroting zijn, naast de verplichte indicatoren, bij een aantal programma’s een aantal facultatieve indicatoren opgenomen, dit laatste in overleg met de auditcommissie. • We geven inzicht in alles waar de gemeente geld aan uitgeeft door budgetten aan prestaties te koppelen. • Per begrotingsprogramma verwijzen we duidelijk naar financiële informatie in de bijlagen en geven we een samenvatting van die informatie in het programma. De opbouw per programma is als volgt: • A Algemeen deel - Inhoud programma - Ontwikkelingen - Verbonden Partijen: aangegeven wordt per programma welke verbonden partij bijdraagt aan het behalen van de doelstellingen van de gemeente. Uitgebreide informatie over de verbonden partijen is opgenomen in de afzonderlijke paragraaf hierover.
- Beleidskaders. • B Taakvelden - Bij de programma’s geven we antwoord op de twee W-vragen, dit doen we per taakveld,: Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? o Regulier (jaarlijks terugkerend) o Specifiek (speciale aandacht eerste begrotingsjaar) o Nieuw beleid (hoofdzakelijk onderwerpen uit kadernota) - Indicatoren per taakveld: per indicator worden realisatiewaarden vermeld over de laatste vier jaar (wanneer voorhanden). In de toekomst willen we hier ook realistische streefwaarden aan koppelen. Ook is de bron vermeld. Naast de verplichte indicatoren worden hier de door de gemeenteraad gekozen (facultatieve) indicatoren opgenomen. • C Totaaloverzicht - Financieel overzicht per programma - Analyse huidige begroting ten opzichte van vorige begroting Paragrafen Programma overstijgende informatie over bijvoorbeeld verbonden partijen, lokale heffingen en het weerstandsvermogen zijn in separate paragrafen samengebracht. Financiële begroting In de financiële begroting is voornamelijk, zoals de naam al doet vermoeden, het cijfermatige onderdeel van de begroting opgenomen. U kunt hier o.a. de balans vinden met de toelichtingen. Bijlagen Er zijn diverse bijlagen, waaronder een overzicht van het meerjarig investeringsplan, een taakveldenoverzicht IV3, een overzicht van de kerngegevens een totaal overzicht van het voorgestelde nieuwe beleid incl.
ombuigingen en een toelichting op de herziening van exploitatie De Sypel. Vergelijkende cijfers Als vergelijkende cijfers zijn de rekening 2023 en de begroting 2024 (de primitieve begroting, aangevuld met de begrotingswijzigingen tot en met aug 2024) opgenomen. Ook zijn de uitkomsten van de -8-
meicirculaire 2024 verwerkt in de voorliggende begroting om een zo actueel mogelijk overzicht van de begroting saldi te krijgen. Door afronding kunnen in de financiële tabellen geringe verschillen ontstaan. Iv3-wijziging taakvelden Sociaal Domein (programma 6) Het Rijk heeft besloten om met ingang van de begroting 2025 de indeling van de IV3-taakvelden binnen het sociaal domein te wijzigen. Deze wijzigingen zijn gedaan om onduidelijkheden uit de IV3-verfijning 2023 weg te nemen, zoveel mogelijk aan te sluiten bij andere informatie uitvragen in het sociaal domein en de Hervormingsagenda Jeugd van de juiste informatie te voorzien. De maatwerkvoorzieningen op het gebied van zorg in natura, zowel ambulant als met verblijf, zijn opgedeeld naar lokaal ingekocht, regionaal ingekocht en landelijk ingekocht. Voor PGB’s, zowel voor jeugd als Wmo, zijn nieuwe taakvelden gekomen. En ook lasten op het terrein van beleid en administratie rondom jeugd en Wmo moeten worden verantwoord op een nieuw taakveld. Hierdoor is de vergelijking tussen de begroting 2024 en 2025 op taakvelden niet te maken. In bijlage 5.2 is een totaaloverzicht opgenomen van de baten en lasten per taakveld. Overhead In december 2023 is de notitie Overhead 2023 van de commissie BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) verschenen. Wat onder overhead wordt verstaan is aangescherpt.
De commissie BBV werkt met stellige uitspraken en adviezen. Stellige uitspraken dienen verplicht te worden opgevolgd. Deze zijn in deze begroting verwerkt. Concreet hebben deze aanvullingen geen effect op begrotingssaldo, wel op interne doorberekeningen.
-9-
2.
Programmaplan
- 10 -
2.0 Programma 0 Bestuur en Ondersteuning A ALGEMEEN Doelstelling De gemeente Harderwijk heeft een open cultuur. Het kwaliteitsniveau van onze dienstverlening aan klanten is excellent. De klant staat centraal in alles wat wij doen. De ambtelijke ondersteuning is professioneel en werkt op basis van de uitgangspunten: ''Open, Ontspannen en Ondernemend". Om doelen te bereiken werken wij vaak samen in (tijdelijke) netwerken op basis van het principe: 'coalition of the willing'. Oftewel partners die dezelfde resultaten willen bereiken. Deze partners zijn inwoners, het maatschappelijk middenveld, ondernemers, onderwijs en overheden. Er wordt samengewerkt in wisselende samenstellingen, passend bij de opgave. Doelstelling Bestuurskracht en Samenwerking • Het versterken van onze positie en het partnerschap. • Het verbeteren van de samenwerking met onze partners. • Het verbeteren van de samenwerking met het maatschappelijk middenveld. Doelstelling Dienstverlening Een professionalisering van de dienstverlening aan inwoners en bedrijven. Dit doen we door, in gezamenlijkheid met Ermelo, Zeewolde en Meerinzicht, de ingang voor inwoners en bedrijven te professionaliseren. En door een nadrukkelijker samenwerking met de vakspecialisten te organiseren. Doelstelling Samenwerking in Meerinzicht • Meerinzicht voert voor gemeente Harderwijk de Bedrijfsvoeringstaken en het Sociaal Domein uit.
Doelstelling Bestuur & organisatie • De gemeenteraad stelt kaders en controleert. • Het college van burgemeester en wethouders geeft dagelijks sturing aan de gemeente. Inhoud Het programma omvat alle taken van raad en college op het terrein van het openbaar bestuur en de ondersteuning en dienstverlening hierbij door de gemeentelijke organisatie. Tot dit programma behoren ook de algemene dekkingsmiddelen (inkomsten die de gemeente min of meer vrij kan besteden), de gemeentelijke basisadministratie en de interne en externe dienstverlening. Ontwikkelingen Bestuurskracht en Samenwerking • Perspectief op EHZ-samenwerking: Dit betreft een nog te starten proces over de mogelijkheden van intensivering van de (ambtelijke) samenwerking. • Samenwerking gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde: Deze samenwerking speelt langs twee sporen: 1. De gemeenschappelijke regeling Meerinzicht. Meerinzicht voert de bedrijfsvoeringstaken en de sociaal domein-taken uit. 2. De strategische en beleidsmatige samenwerking. Dit vindt in 2025 onder andere plaats aan de hand van de volgende inhoudelijke thema’s: • Dienstverlening: Er is een programma Dienstverlening opgestart voor de drie gemeenten en Meerinzicht.
Dit programma heeft tot doel om de dienstverlening te verbeteren in de vier organisaties, waarbij harmonisatie en standaardisatie uitgangspunten zijn; • Regioarrangement EHPZ: Door de inhoudelijke raakvlakken tussen de Gebiedsagenda EHZ en het Regioarrangement EHPZ, zoals bijvoorbeeld de ruimtelijke puzzel, vindt de uitvoering geïntegreerd plaats. Acht overheden werken samen aan de drie landelijke opgaven:
• Perspectief natuur en landbouw; • Ordenende netwerken: mobiliteit, energie en (circulaire) economie; • Leefbare steden en regio’s. •
RS4: In 2023 hebben de samenwerkende gemeenten Doetinchem, Harderwijk, Tiel en Zutphen besloten waar RS4 zich de komende jaren op focust. Het gaat om drie projecten: een aantrekkelijke en toekomstbestendige binnenstad, vernieuwende culturele voorzieningen en erfgoed als visitekaartje.
- 11 -
Verbonden partijen • Meerinzicht (MIZ) • Alliander • Bank Nederlandse Gemeente (BNG) • Veiligheidsregio Noord en Oost Gelderland (VNOG) Beleidskaders • Harderwijk zijn wij samen; visie op burgerschap.
B TAAKVELDEN 0.1 Portefeuillehouder(s): Domein:
Taakveld Bestuur J. Joon Mens en Maatschappij
Wat willen we bereiken? Op basis van artikel 6 van de gemeentewet is het voor een gemeente verplicht om een gemeenteraad, een college en een burgemeester te hebben. Daarnaast verplicht de gemeentewet iedere gemeente om een rekenkamer of een rekenkamerfunctie vorm te geven (artikel 81a t/m 81k en artikel 182 t/m 185). Verder is het in de gemeentewet de verplichting een griffie te hebben (artikel 107 t/m 107e gemeentewet). In dit taakveld zijn de lasten opgenomen die direct verband houden met de gemeentelijke bestuursorganen en de directe ondersteuning daarvan: • Het college van burgemeester en wethouders; • De gemeenteraad en de raadscommissies; • De ondersteuning en advisering van de raad in de vorm van een griffie; • De lokale rekenkamer; • Landelijke- en regionale bestuurlijke samenwerkingsverbanden Gestreefd naar een open en constructieve bestuurscultuur, waarbij er ruimte is om elkaar aan te spreken op houding en gedrag. Bestuurders en gekozen volksvertegenwoordigers van een gemeente dienen het algemeen belang en zijn er voor alle inwoners van de stad. Bestuurlijke integriteit houdt in dat de verantwoordelijkheid die met de functie samenhangt wordt aanvaard en dat de bereidheid er is daarover verantwoording af te leggen.
Wat doen we daarvoor? Regulier Perspectief op EHZ-samenwerking Samen met Ermelo en Zeewolde werken we aan de gebiedsagenda EHZ en het regioarrangement EHPZ. We starten een proces over de mogelijkheden van versterking van de (ambtelijke) samenwerking. Samenwerking gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde Gemeenschappelijke regeling Meerinzicht De bedrijfsvoeringstaken zijn in Meerinzicht ondergebracht. Binnen domein bedrijfsvoering wordt een groot deel van de middelen ingezet voor reguliere taken ter ondersteuning van de bedrijfsvoering van de vier organisaties. Bijvoorbeeld op het terrein van personeel, juridische dienstverlening, inkoop en communicatie. De dienstverlening blijft zich wel ontwikkelen. Een groot deel van de bedrijfsvoeringsmiddelen domein sociaal wordt ingezet voor financiering van reguliere dienstverlening. Meerinzicht domein sociaal heeft diverse taken uit te voeren op basis van de gemeenschappelijke regeling Meerinzicht, de bijbehorende uitvoeringsovereenkomst en aanvullende regionale dienstverleningsovereenkomsten. In de paragraaf verbonden partijen - verbonden partij Meerinzicht - staat meer informatie en een aantal voorbeelden van de ontwikkelingen binnen domein Bedrijfsvoering en binnen domein Sociaal. Op 21 april 2022 heeft de gemeenteraad de aanbevelingen uit het “Rekenkameronderzoek naar Meerinzicht” overgenomen.
De kernboodschap is om tot meer sturingsinformatie en gestructureerde informatievoorziening te komen. Via een twee sporen aanpak (beleid sociaal domein en bedrijfsvoering Meerinzicht) krijgt de inrichting van dashboards, het opstellen van informatieprotocollen en het formuleren van kritische prestatie indicatoren vorm. Voor de begeleiding van het gezamenlijke traject met de raden van - 12 -
Ermelo en Zeewolde is een externe adviseur aangetrokken. In 2024 wordt dit traject afgerond, waarna de implementatie door Meerinzicht in 2025 plaatsvindt. Strategische en beleidsmatige samenwerking Dienstverlening Binnen gemeente Harderwijk worden veel activiteiten ontplooid om de dienstverlening te verbeteren. Mede ingegeven door de coronacrisis zijn er bijvoorbeeld meerdere processen gedigitaliseerd (o.a. doorgeven verhuizing). Dit inrichten van e-diensten maakt onderdeel uit van het programma Dienstverlening, wat met Ermelo, Zeewolde en Meerinzicht gezamenlijk wordt opgepakt. Doelstelling overall van het programma Dienstverlening is te komen tot één functioneel Klant Expertise Centrum (KEC) voor de primaire dienstverlening aan de inwoners van EHZ, waarbij op elke locatie een fysieke ingang blijft. Hiermee beogen we de volgende doelstellingen na te streven: • dienstverlening die begrijpelijk en toegankelijk is (verder) te ontwikkelen; • de online dienstverlening verder te verbeteren; • onze dienstverlening kwalitatief te verbeteren; • onze dienstverlening efficiënter in te richten, met gebruikmaking van landelijke standaarden en oplossingen. We streven ernaar om de inwoner vaker te consulteren bij het inrichten van de dienstverleningsprocessen, zodat we vaker voldoen aan de verwachtingen van de inwoners van Harderwijk en Hierden.
Regioarrangement EHPZ De Gebiedsagenda EHZ (vastgesteld in 2022) wordt inmiddels uitgewerkt in het Regioarrangement EHPZ. We werken hierin samen met de gemeenten Ermelo, Putten en Zeewolde, de provincies Gelderland en Flevoland en de waterschappen Vallei en Veluwe en Zuiderzeeland. Het regioarrangement EHPZ 2023 markeert de start van een proces om gezamenlijke opgaven van het EHPZ gebied vorm te geven voor de komende 20 tot 30 jaar. Het regioarrangement is een dynamisch document dat minimaal eens in de twee jaar zal worden bijgesteld. Het regioarrangement agendeert de landelijke opgaven (Perspectief natuur en landbouw, Ordenende netwerken: mobiliteit; energie en (circulaire) economie en Leefbare steden en en regio’s) die de deelnemende overheden (Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen) samen met inwoners en partners (bedrijven en instellingen) met elkaar te doen hebben. Vier activiteiten zijn geprioriteerd: het opstellen van een profiel voor de regio EHPZ (gestart in 2024), Gebiedsopgave 2 (Dynamisch Landschap), onderzoek haalbaarheid oeververbinding Ermelo (Horst) - Zeewolde en het opstellen van een Ruimtelijke strategische visie EHPZ. RS4 In 2023 hebben de samenwerkende gemeenten Doetinchem, Harderwijk, Tiel en Zutphen besloten waar RS4 zich de komende jaren op focust.
Het gaat om drie projecten: een aantrekkelijke en toekomstbestendige binnenstad, vernieuwende culturele voorzieningen en erfgoed als visitekaartje. Op deze projecten kunnen we van elkaar leren en samen optrekken naar de provincie. Er is reeds een samenwerking op gang gekomen binnen het thema vernieuwende culturele voorzieningen: de RS4 gemeenten maken in gezamenlijkheid gebruik van de provinciale uitvoeringsorganisatie OostNL. In de komende jaren wordt de samenwerking op de andere thema’s uitgewerkt. Nieuw beleid Uitbreiding formatie raadsadviseur participatie De gemeenteraad heeft de wens om de inwoners van Harderwijk en Hierden meer te betrekken bij en te laten participeren in het bestuur van de gemeente. Hiervoor is de formatie van de raadsgriffie uitgebreid met 1 FTE. Deze FTE zal ingezet worden voor: 1. Laagdrempelige informatie t.b.v. de beeldvorming van en kennis over de raad bij inwoners 2. Verbeteren van proces kaderstellen / participatie 3. Onderzoek naar het inzetten van loting bij participatie 4. Advisering over de inzet en begeleiding van een raadsklankbordgroep van inwoners 5. Versterking van de strategische adviesfunctie van de raadsgriffie Uitvoeringskosten regioarrangement EHPZ In het collegeprogramma is het doel uitgesproken om beter samen te werken in de (EHZ-)regio.
In de gemeenteraadsvergadering van 15 februari 2024 heeft de gemeenteraad kennis genomen van het Regioarrangement EHPZ 2023. Onze partners (gemeenten Ermelo, Putten en Zeewolde, de provincies Flevoland en Gelderland en de waterschappen Zuiderzeeland en Vallei en Veluwe) hebben dezelfde besluiten genomen. Dit betekent dat in 2025 met de uitvoering van het regioarrangement kan worden gestart. - 13 -
We hebben de volgende vier speerpunten: 1. Beschrijven profiel EHPZ 2. Uitvoeren gebiedsopgave 2: “Dynamisch landschap Ermelo – Putten” 3. Verkenning vaste oeververbinding Ermelo – Zeewolde 4. Opstellen Ruimtelijke Strategische Visie EHPZ 0.2 Portefeuillehouder(s): Domein:
Taakveld Burgerzaken J. Joon Mens en Maatschappij
Wat willen we bereiken? De inwoners van gemeente Harderwijk ervaren de gemeente als een klantgerichte en professionele organisatie, waarmee je veilig en betrouwbaar zaken kunt doen en die van toegevoegde waarde is voor de samenleving van gemeente Harderwijk. Het Klant Contact Centrum (KCC) is de poortwachter voor de publieke dienstverlening: het eerste aanspreekpunt voor inwoners, bezoekers en ondernemers. Zowel aan de receptie, telefoon, online en aan de balie voor burgerzaken vragen. Een waardevolle en gastvrije rol in de gemeentelijke dienstverlening wordt vervuld door op een klantgerichte en vriendelijke manier de taken uit te voeren.
Wat doen we daarvoor? Regulier • Verstrekken van diverse documenten (zoals reisdocumenten en rijbewijzen) en uittreksels en het innen van leges hiervan; • Het registreren en muteren van persoonsgegevens in de basisregistratie personen (BRP); • Persoonsinformatiemanagement: vaststellen identiteit en registratie van persoonsgegevens; • Tegengaan identiteits- en adres gerelateerde fraude; • Het opmaken van akten op gebied van geboorte, overlijden en huwelijk; • Voltrekken van huwelijken en partnerschapsregistraties en het innen van leges hiervoor; • Uitvoeren Naturalisatie ceremonie bij verkrijging van het Nederlanderschap en het innen van naturalisatieleges; • Het organiseren van verkiezingen en referenda; • Het op grond van specifieke privacywetgeving verstrekken van informatie uit de BRP en de registers van de Burgerlijke Stand; • Het gastvrij en correct doorverwijzen (zowel fysiek als telefonisch) van burgers naar de juiste plek binnen de organisatie; • Werken op afspraak waardoor er minder wachttijden aan de balies ontstaan; • Het uitreiken van reisdocumenten en rijbewijzen; • Het opnemen en doorzenden van binnengekomen meldingen openbare ruimte (Snel Herstel); • Beheren van gevonden en verloren voorwerpen; Basistaken De gemeente (team KCC en team Vergunningverlening, Informatievoorziening en Beheer (VIB) taakveld Burgerzaken) is verantwoordelijk voor het verlenen van
diensten, zoals de aanvraag en uitgifte van rijbewijzen en reisdocumenten, aanvragen Nederlanderschap, voltrekken van huwelijken en partnerschapsregistraties. Op basis van artikel 229 van de Gemeentewet heeft de gemeente de bevoegdheid om kosten hiervoor in rekening te brengen als tegenprestatie voor deze door de gemeente geleverde diensten, de zogeheten leges. De beïnvloedbaarheid van de lasten en baten binnen dit taakveld is vrij beperkt, aangezien het de uitvoering van wettelijke taken betreft en een aantal legesopbrengsten worden gemaximeerd door wettelijke bepalingen. Burgerlijke stand Op basis van de regelgeving omtrent de Burgerlijke Stand (voornamelijk het Burgerlijk Wetboek) en de 'Wet op de lijkbezorging' houden aangewezen ambtenaren van de burgerlijke stand namens de gemeente diverse registers bij en worden daarnaast werkzaamheden verricht op het gebied van huwelijken, geboortes, overlijden, erkenningen en dergelijke. Basisregistraties De Basisregistraties Personen (BRP) is de verplicht te voeren basisregistratie op het gebied van persoonsgegevens. Overheidsinstanties en –instellingen zijn verplicht de gegevens in de BRP te gebruiken - 14 -
voor het uit voeren van hun taak. Team VIB- taakveld Burgerzaken beheert de BRP en is verantwoordelijk voor het op orde zijn van deze basisregistratie. Verkiezingen Op basis van de Kieswet zijn gemeenten verantwoordelijk voor het organiseren van verkiezingen voor de gemeenteraad, de provinciale staten en het waterschap, de Tweede Kamer en het Europees Parlement. Nieuw beleid Het gaat hier voornamelijk om continuering van bestaand beleid. In 2025: Eerstvolgende verkiezing gemeenteraad 2026, voorbereiding start in 2025. Door de uitvoering van verplichte en praktische werkzaamheden van de jaarlijkse terugkerende verkiezingen ontstaan achterstanden (en overuren) in het reguliere werk, omdat aan de verkiezingen meer prioriteit wordt gegeven. Er is incidenteel geld beschikbaar gesteld voor formatie ter ondersteuning van het reguliere werk en verkiezingen waardoor achterstanden en overuren in mindere mate gaan oplopen. Voortzetting StembureauApp verkiezingen Sinds een aantal verkiezingen wordt gebruik gemaakt van de StembureauApp op een iPad. Hiervoor is structureel geld beschikbaar gesteld. Applicatiebeheer Burgerzaken Voortzetting van de huidige formatie applicatiebeheer. Door het uitvoering geven aan het programma Dienstverlening worden veel zaken digitaal aangevraagd en afgehandeld.
Het gevolg hiervan is dat de druk zich in deze processen verplaatst van de mondelinge aanvragen aan de balie naar de digitale aanvragen via de e-diensten. Dit vraagt proces- en technische ondersteuning en structureel beheer van de applicatiebeheerder, waardoor deze formatie noodzakelijk is. 0.3 Portefeuillehouder(s): Domein:
Taakveld Beheer overige gebouwen en gronden W. Mazier Stad en Omgeving
Wat willen we bereiken? Het in bezit hebben van (bouw)gronden is ingegeven vanuit strategisch oogpunt of omdat ontwikkeling pas op de langere termijn is voorzien. • Bouwgrond: teneinde zorg te dragen voor voldoende bouwlocaties t.b.v. woningen en gebouwen voor openbare en maatschappelijke doelen afgestemd op behoeften en verkoopbaarheid; • Industrie- en bedrijventerrein: waardoor bedrijven met een lokale en regionale binding kunnen uitbreiden en/of er nieuwe bedrijven gevestigd kunnen worden ter handhaving en uitbreiding van de werkgelegenheid; Het gemeentelijk vastgoed van de gemeente Harderwijk beheren voor de functie waar het voor bedoeld is, waarbij wordt gestreefd naar een evenwicht tussen de opbrengsten uit verhuur en verpachting enerzijds en de daaraan gekoppelde beheerlasten anderzijds. Door middel van het in 2024 vastgesteld vastgoed- en accommodatiebeleid hebben we kaders voor onze vastgoedportefeuille en kunnen we strategischer en doelmatiger met ons vastgoed omgaan.
Wat doen we daarvoor? Regulier • Adviseren en ondersteunen van diverse afdelingen bij de aan- en verkoop van gronden en het begeleiden van nieuwbouw, verbouw en onderhoud van gebouwen; • Opstellen en uitvoering geven aan meerjarenonderhoudsplannen en jaarlijkse werkplannen, waaronder ook de verduurzaming van ons gemeentelijk vastgoed (DMJOP); • Uitvoeren van het vastgoed en accommodatiebeleid; • Beheren dagelijks en contractonderhoud.
- 15 -
0.4 Portefeuillehouder(s): Domein:
Taakveld Overhead W. Mazier Mens en Maatschappij
Wat willen we bereiken? Inzichtelijk maken van de niet rechtstreeks toe te rekenen overheadlasten. Wat doen we daarvoor? De kosten voor overhead of ook wel Bedrijfsvoeringskosten van de gemeente zijn die kosten die niet direct zijn toe te rekenen aan de overige taakvelden binnen de gemeentebegroting. Het gaat hierbij om alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van het primaire proces en medewerkers. De sturing van het primaire proces vindt plaats binnen de gemeente zelf (directie en teamleiders). Het doel is om de ondersteuning te kunnen bieden tegen een zo hoog mogelijke kwaliteit en tegen zo laag mogelijke kosten waarbij voortdurend wordt gestreefd naar verbetering van de werkprocessen en routines, met daarin het belang van de inwoners als uitgangspunt. Regulier Taken op het gebied van: • managementondersteuning binnen het primair proces (directie, teamleiders). • financiën, administratie, beheer, toezicht en controle gericht op de eigen organisatie; • personeel en organisatie; • inkoop (incl. aanbesteding en contractmanagement); • juridische zaken • concerncontrol • bestuurszaken en bestuursondersteuning; • informatievoorziening en automatisering (I&A); • facilitaire zaken en huisvesting; • documentaire informatievoorziening (DIV); Advisering communicatie De complexiteit van de (uitvoerende) taken van gemeenten neemt toe.
Burgers zijn mondig en steeds vaker is gemeentelijk beleid in (sociale) media onderwerp van een publiek debat. De vraag naar meer hoogwaardige professionele ondersteuning door communicatieprofessionals vanuit de EHZM organisaties neemt daarom toe. De omvang van de formatie van het team Communicatie is echter nooit meegegroeid met deze behoefte. In de kadernota van 2022 heeft team Communicatie MiZ om extra inzet gevraagd voor de jaren 2023 en 2024. Deze aanvraag is toegekend. De formatie was bedoeld om team Communicatie tijdelijk te ondersteunen / te versterken in de periode waarin het team in opbouw was en veel verloop kende. Deze tijdelijke formatie loopt eind 2024 uit de formatie van team Communicatie. Voor de gemeente Harderwijk betekent deze formatiekrimp (conform de verdeelsleutel) een reductie van de voor gemeente Harderwijk (vanuit MiZ) beschikbare capaciteit aan projectcommunicatieadvies. Gezien de omwenselijkheid hiervan is besloten om (een deel) van de wegvallende formatie op te vangen vanuit het budget van de gemeente Harderwijk. Dit omdat, gezien de werklast van de (project) communicatieadviseurs, vermindering van formatie niet wenselijk/ haalbaar is. Coördinator Social Return on Investment De gemeenten Harderwijk, Ermelo en Zeewolde hechten waarde aan maatschappelijk verantwoord ondernemen en vinden het van belang dat iedereen mee kan doen in de samenleving.
In dat kader is Social Return On Investment ( hierna te noemen; SROI) sinds 2022 onderdeel van het duurzame inkoopbeleid (ISNV) en wordt een SROI verplichting van meestal 5% aan opdrachtnemers opgelegd bij aanbestedingen vanaf een opdrachtwaarde € 221.000,-. Wij passen SROI toe bij inkoop- en aanbestedingen met als doel om werkzoekenden te betrekken bij de uitvoering van een opdracht voor de gemeente. Door inzet van SROI worden (extra) banen, stages of opleidingsplekken gecreëerd. Ook wordt door middel van het stimuleren van sociale inkoop en maatschappelijk/sociale activiteiten en initiatieven die sociale impact maken bijgedragen aan doelstellingen op het gebied van werk, inkomen, armoedebestrijding, zorg en gezondheid. De colleges van Ermelo, Harderwijk en Zeewolde hebben op basis van het college-advies Social Return (maart 2022) besloten in te stemmen met het aanstellen van een coördinator SROI. Deze functionaris fungeert als eerste aanspreekpunt en trekker voor SROI projecten in de gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde. Daarnaast draagt diegene bij aan de inbedding van SROI bij deze gemeenten. Tot slot heeft de - 16 -
SROI coördinator een verbindende rol bij inkooptrajecten en is onderdeel van het Expertisepunt Social Return binnen het Werkcentrum VeluweStedendriehoek. Nieuw beleid Extra Fte’s afhandeling aanvragen minimaregelingen Het aantal aanvragen voor minimaregelingen neemt toe. Van 5.200 in 2021 tot 7.300 in 2023 (excl. Aanvragen energietoeslag). Organisaties in het voorveld, zoals het financieel trefpunt en Zorgdat, geven aan dat er door de energietoeslag een nieuwe doelgroep zich laat zien die nog niet eerder geweest is. In deze groep zijn er bijvoorbeeld inwoners die ook gebruik kunnen maken van de regeling chronisch zieken of de aanvullende ziektekostenverzekering. Ook wordt de regeling Chronisch zieken tegenwoordig voor alle drie de gemeenten uitgevoerd. Mogelijk is ook de vereenvoudiging van het aanvragen een oorzaak van toename aan aanvragen. Hierdoor worden meer inwoners die leven op de armoedegrens bereikt. Deze aanvragen worden grotendeels (60%) in het eerste kwartaal van het jaar ingediend door inwoners (of hun bewindvoerder). Om deze piek op te vangen wordt er structureel 1 FTE extra ingezet en wordt 1 FTE flexibel ingezet. Beleidsindicatoren Verplichte indicatoren Formatie, fte per 1.000 inwoners (Bron: 2019-2023 jaarrekening en 2024-2025 begroting gemeente Harderwijk)
Bezetting, fte per 1.000 inwoners (Bron: 2019-2023 jaarrekening en 2024-2025 begroting gemeente Harderwijk)
7
7
6,8 6,6
6,5
6,4 6,2 6
6
5,8 5,6 5,5
5,4 5,2 5 2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
5 2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
Apparaatskosten, kosten per inwoner (Bron: 20192023 jaarrekening en 2024-2025 begroting gemeente Harderwijk)
€ 900 € 800 € 700 € 600 € 500 € 400 € 300 2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
*Apparaatskosten zijn vanaf 2023 herrekend, hierin zitten nu ook de PIOFACH taken (Personeel, Informatievoorziening, Organisatie, Financiën, Automatisering, Communicatie en Huisvesting) die ondergebracht zijn bij Meerinzicht
- 17 -
Externe inhuur, kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur (Bron: 2019-2023 jaarrekening en 2024-2025 begroting gemeente Harderwijk)
Overhead, percentage van de totale lasten (Bron: 2019-2023 jaarrekening en 2024-2025 begroting gemeente Harderwijk)
12%
10%
10%
9% 9%
8%
8% 6% 8% 4%
7%
2%
7%
0%
6% 2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2019
2020
2021
2022
2023
2024
*Bij het opstellen van de begroting 2024 waren de inhuurkosten van het klimaatakkoord nog niet bekend (in 2025 is dit wel opgenomen).
0.5 Portefeuillehouder(s): Domein:
Taakveld Treasury W. Mazier Mens en Maatschappij
Wat willen we bereiken? Binnen de kaders van de Wet fido en het Treasurystatuut wordt de Treasuryfunctie uitgevoerd. De risico’s moeten hierbij, zoals omschreven in het Treasurystatuut, aanvaardbaar en beheersbaar zijn. Het doel van de Treasuryfunctie is: • Het verzekeren van duurzame toegang tot financiële markten tegen acceptabele condities; • Het beschermen van gemeentelijke vermogens- en (rente-)resultaten tegen ongewenste financiële risico’s zoals renterisico’s, koersrisico’s, kredietrisico’s en liquiditeitrisico’s; • Het minimaliseren van de interne verwerkingskosten en externe kosten bij het beheren van de geldstromen en financiële posities; • Het optimaliseren van de renteresultaten binnen de kaders van de Wet fido respectievelijk de limieten en richtlijnen van het Treasurystatuut. Wat doen we daarvoor? Regulier • Periodieke controle van de liquiditeitsbehoefte met mogelijk het aantrekken van leningen of uitzetten van gelden tot gevolg; • Het onderhouden van contacten met geldverstrekkers (banken) t.b.v. het aantrekken van leningen en het uitzetten van lang- en kortlopende gelden; • Tijdig informeren van het bestuur bij het aantrekken van langlopende leningen. • Binnen dit taakveld worden ook de dividendopbrengsten verantwoord. Specifiek De renteontwikkeling is momenteel een actueel onderwerp in de maatschappij.
Ook in de gemeente houden we de ontwikkeling van de rente goed in de gaten, maar zijn gebonden aan wettelijke spelregels waardoor de ruimte beperkt is. In de paragraaf Financiering leest u meer over het onderwerp Treasury.
- 18 -
2025
0.61 0.62 Portefeuillehouder(s): Domein:
Taakveld OZB-woningen en niet-woningen W. Mazier Mens en Maatschappij
Wat willen we bereiken? De gemeente draagt zorg voor het leveren van WOZ-waarden van goede kwaliteit, waarbij alle onderdelen van het WOZ-werkproces voldoen aan de door de Waarderingskamer gestelde kwaliteitseisen. Over de vastgestelde WOZ-waarden wordt overeenkomstig de verordening OZB-belasting geheven. Wat doen we daarvoor? Regulier In taakveld 0.61 zijn de lasten opgenomen die horen bij de uitvoering van de Wet WOZ. De uitvoering hiervan is overgedragen aan Meerinzicht. Het gaat hierbij om zaken als de waardering, de heffing en het uitvoering geven aan bezwaar en beroep. De Waarderingskamer controleert en beoordeelt gemeenten op de uitvoering en het Kadaster beheert het landelijke register van de door gemeenten vastgestelde WOZwaarden, als onderdeel van de Basisregistratie Waardering Onroerende Zaken. In taakveld 0.61 zijn tevens de baten opgenomen vanuit de onroerendezaakbelasting (ozb) op woningen. In paragraaf 3.1 Lokale heffingen wordt uitgebreid ingegaan op de ozb. 0.63 Portefeuillehouder(s): Domein:
Taakveld Parkeerbelasting W. Mazier Stad en Omgeving
Wat willen we bereiken? Een marktconform parkeertarief Wat doen we daarvoor? Regulier • In dit taakveld zijn de baten met betrekking tot de parkeerbelasting opgenomen. Naast de opbrengst uit de verkoop van parkeertijd in de garages, terreinen en het straat parkeren biedt de gemeente ook abonnementen en vergunningen aan. Daarnaast worden opbrengsten gerealiseerd vanuit opgelegde boetes (naheffingsaanslagen) op de locaties waar vooraf betaald parkeren van toepassing is. • Jaarlijks ter besluitvorming aanbieden van de verordening parkeerbelastingen. Nieuw beleid De parkeertarieven van alle parkeerproducten worden eens in de 3 jaar met 5% verhoogd. Dit zou per 1 januari 2025 opnieuw het geval zijn. In het kader van de bezuinigingsopgave wordt als onderdeel van de kadernota behandeling door de raad, nu door het college voorgesteld deze tariefsverhoging eens in de 2 jaar door te voeren. De eerstvolgende verhoging is dan op 1 januari 2026. Voorgenoemde is dus onder voorbehoud van besluitvorming door de raad. 0.64 Portefeuillehouder(s): Domein:
Taakveld Belastingen overig W. Mazier Mens en Maatschappij
Wat willen we bereiken? Naast de belastingen die in de taakvelden hierboven worden genoemd biedt de Gemeentewet de ruimte om een drietal overige belastingen te heffen. Deze belastingen zijn: hondenbelasting, reclamebelasting en precariobelasting (artikel 228). De inkomsten voor toeristenbelasting, afvalstoffenheffing en rioolrechten worden verantwoord onder respectievelijk de taakvelden economische promotie, afval en riool. Wat doen we daarvoor? Regulier Binnen de wettelijke kaders zorgdragen voor een tijdige heffing en inning van de gemeentelijke belastingen. Heffing en inning van de gemeentelijke belastingen wordt uitgevoerd door Meerinzicht. - 19 -
Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden in euro’s (Bron: COELO)
Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishouden in euro’s (Bron: COELO)
900
Harderwijk
850
950 Harderwijk
900
800
850 Gemeenten 25.000 50.000 inwoners Gemeenten 50.000 100.000 inwoners
750 700 650
600 550
Gemeenten 25.000 50.000 inwoners Gemeenten 50.000 100.000 inwoners
800 750 700 650 600
2018 2019 2020 2021 2022 2023 *Voor de jaren 2021, 2022 en 2024 hebben we bij het segment Gemeenten 25.000 - 50.000 geen data beschikbaar. Voor 2023 zijn de lasten € 867,-
2018 2019 2020 2021 2022 2023 '*Voor de jaren 2021, 2022 en 2024 hebben we bij het segment Gemeenten. 25.000 - 50.000 geen data beschikbaar. Voor 2023 zijn de lasten € 949,-
Facultatieve beleidsindicatoren
- 20 -
Overzicht Coelo lokale lastendruk 2024 provincie Gelderland:
0.7
Taakveld Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds
Portefeuillehouder(s): Domein:
W. Mazier Mens en Maatschappij
Wat willen we bereiken? De algemene uitkering vormt de belangrijkste inkomstenbron voor de gemeente. Het gaat om vrij besteedbare middelen die het Rijk aan de gemeenten beschikbaar stelt. Jaarlijks worden binnen de algemene uitkering ook middelen ontvangen voor de uitvoering van specifieke taakmutaties. In lijn met het huidige beleid worden deze middelen in afwachting van nadere advisering voor een periode van maximaal 1 jaar geparkeerd op de ‘stelpost taakmutaties Gemeentefonds’. Wat doen we daarvoor? Regulier • Analyseren van de circulaires op financiële gevolgen en verwerken in de begroting en de jaarrekening; • Uitkeringsspecificaties (maandelijks) controleren en mutaties verwerken in de administratie; • Vaststellingsbesluiten (jaarlijks) controleren en de gevolgen verwerken in de jaarrekening. Specifiek • In 2025 zal er specifiek aandacht zijn voor het verder uitwerken van de nieuwe financieringssystematiek die in meicirculaire 2024 (plotseling) is ingevoerd. De volumetranches die naar de gemeenten komen vragen om nadere afspraken en spelregels tussen raad en college. De taakvelden vanaf taakveld 0.8 zijn met name financieel technische onderwerpen. Op deze taakvelden beantwoorden wij niet de W-vragen maar geven wij aan wat de inhoud is van dit taakveld.
- 21 -
0.8 Portefeuillehouder(s): Domein:
Taakveld Overige baten en lasten W. Mazier Mens en Maatschappij
Inhoud Dit taakveld heeft een technisch karakter en bevat alle baten en lasten die niet toe te rekenen zijn aan de overige specifieke taakvelden in de gemeentebegroting. Stelposten zijn reserveringen die in een later stadium worden door vertaald naar de overige taakvelden, in afwachting van nadere informatie. Taakstellingen zijn nog te concretiseren bezuinigingen, die niet rechtstreeks te koppelen zijn aan één of meerdere taakvelden en om die reden centraal worden geadministreerd. Onvoorzien Voor het opvangen van onvoorziene, onvermijdbare en onuitstelbare lasten, die ten tijde van het opstellen van de begroting nog niet waren voorzien is er een budget beschikbaar, de stelpost onvoorzien. Deze dekking kan alleen worden ingezet op basis van een collegebesluit. Voorheen was dit een structurele stelpost. Met de ombuigingen uit de Kadernota 2025 is deze stelpost van een incidenteel karakter voorzien. 0.9 Portefeuillehouder(s): Domein:
Taakveld Vennootschapsbelasting W. Mazier Mens en Maatschappij
Inhoud Sinds 1 januari 2016 zijn gemeenten belastingplichtig voor de heffing van vennootschapsbelasting (VPB). Gemeente Harderwijk is voor een deel van haar activiteiten VPB-plichtig. Volgens de Belastingdienst is gemeente Harderwijk belastingplichtig voor de inkomsten uit reclame en de winst welke voortvloeit uit de verwerking van papier, kleding, glas en wit- en bruingoed. De winst uit de verwerking van afval wordt berekend conform een landelijke, vastgestelde forfaitaire methode. Naar onze is mening is gemeente Harderwijk niet belastingplichtig voor de inkomsten uit reclame. In de aangiften vennootschapsbelasting zijn de inkomsten opgenomen conform het standpunt van de Belastingdienst. Na het opleggen van de aanslagen vennootschapsbelasting is tegen het aanmerken van de inkomsten uit reclame als belastingplichtige activiteit bezwaar gemaakt. Indien de bezwaren gehonoreerd worden, volgt er een belastingteruggave aangezien de vennootschapsbelasting reeds voldaan is conform het standpunt van de Belastingdienst. In verband met elders in het land lopende procedures bij de rechtbank en het gerechtshof zijn deze bezwaren aangehouden door de Belastingdienst. Tot op heden heeft gemeente Harderwijk geen VPB-plichtige grondexploitatie omdat er geen sprake is van fiscale winst. De verschuldigde vennootschapsbelasting bedraagt op dit moment ongeveer € 3.000,- per jaar.
* Omdat de lasten en baten van dit taakveld in alle jaren < € 1.000 is, is deze tabel niet opgenomen in het boekwerk
0.10 Portefeuillehouder(s): Domein:
Taakveld Mutaties reserves W. Mazier Mens en Maatschappij
Inhoud Op dit taakveld worden toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves begroot- en vervolgens geboekt, op basis van genomen raadsbesluiten. Het betreft hier de technische verwerking van de reservemutaties binnen alle andere taakvelden, met uitzondering van taakveld '0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten'. * Omdat de lasten en baten van dit taakveld in alle jaren < € 1.000 is, is deze tabel niet opgenomen in het boekwerk
- 22 -
0.11 Portefeuillehouder(s): Domein:
Taakveld Resultaat van de rekening van baten en lasten W. Mazier Mens en Maatschappij
Inhoud Op dit taakveld wordt het begrotingssaldo van alle andere taakvelden begroot- en geboekt, inclusief de toevoegingen en onttrekkingen aan reserves. Het betreft hier de technische verwerking van het begrote resultaat over de gehele gemeentebegroting.
C TOTAALOVERZICHT PROGRAMMA 0 Rekening 2023 PROG0 Bestuur en ondersteuning Lasten TV01 - Bestuur TV02 - Burgerzaken TV03 - Beheer overige gebouwen en gronden TV04 - Overhead TV05 - Treasury TV064 - Belastingen overig TV07 - Alg. uitk. en ov. uitk. gemeentefonds TV08 - Overige baten en lasten TV09 - Vennootschasbelastingen (VpB) Lasten - Totaal Baten TV01 - Bestuur TV02 - Burgerzaken TV03 - Beheer overige gebouwen en gronden TV04 - Overhead TV05 - Treasury TV061 - OZB woningen TV062 - OZB niet-woningen TV063 - Parkeerbelasting TV064 - Belastingen overig TV07 - Alg. uitk. en ov. uitk. gemeentefonds TV08 - Overige baten en lasten Baten - Totaal Saldo voor bestemming - Totaal Dotaties aan reserves TV02 - Burgerzaken TV03 - Beheer overige gebouwen en gronden TV08 - Overige baten en lasten Dotaties aan reserves - Totaal Onttrekkingen uit reserves TV01 - Bestuur TV02 - Burgerzaken TV03 - Beheer overige gebouwen en gronden TV04 - Overhead TV08 - Overige baten en lasten Onttrekkingen uit reserves - Totaal Resultaat TV011 - Resultaat van de rek. baten en lasten Resultaat - Totaal Saldo na bestemming - Totaal PROG0 Bestuur en ondersteuning - Totaal
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
3.326 2.808 2.073 19.789 1.468 792 804 -82 0 30.978 -493 -845 -1.653 -766 -2.194 -7.747 -5.627 -2.338 -630 -104.837 0 -127.131 -96.152 0 728 2.366 3.094 -14 -31 -20 -277 -6.597 -6.939 1.253 1.253 -2.592 -98.744
3.409 2.765 2.191 19.594 1.500 792 159 970 0 31.380 -375 -884 -944 -1.158 -2.318 -8.820 -6.255 -2.855 -678 -108.183 0 -132.470 -101.090 0 0 362 362 -14 0 -20 0 -4.665 -4.699 1.715 1.715 -2.623 -103.713
3.379 2.758 2.174 19.095 1.653 792 489 861 0 31.202 -375 -884 -944 -1.130 -2.093 -8.930 -6.255 -2.955 -678 -102.350 0 -126.594 -95.392 0 0 12 12 -14 0 -20 0 -1.728 -1.762 -6.196 -6.196 -7.946 -103.339
3.302 2.797 2.131 18.272 1.580 792 2.016 1.077 0 31.966 -340 -884 -944 -1.102 -2.094 -9.114 -6.255 -2.955 -678 -103.216 0 -127.583 -95.617 0 0 12 12 -14 0 -20 0 -642 -676 -6.791 -6.791 -7.456 -103.073
3.278 2.800 2.131 18.111 1.372 792 3.826 1.206 0 33.516 -340 -884 -944 -1.074 -2.289 -9.231 -6.255 -3.059 -678 -104.432 0 -129.186 -95.670 0 0 12 12 0 0 -20 0 -130 -150 -4.725 -4.725 -4.863 -100.534
3.355 2.621 1.991 18.716 1.159 723 0 -1 3 28.567 -618 -721 -1.052 -870 -1.802 -7.479 -5.097 -2.406 -574 -98.866 1 -119.484 -90.917 210 0 6.587 6.797 -14 -107 -20 -273 -28.403 -28.818 2.939 2.939 -19.082 -109.999
Financiële analyse begroting 2025 ten opzichte van begroting 2024: Ontwikkeling saldo programma Begroting 2024 Begroting 2025 Verschil
Bedrag - 98.744.000 - 103.713.000 - 4.969.000
- 23 -
TV
Onderwerp
Bedrag afwijking
Verwijzing toelichting
Nieuw beleid
137.695
1
Ombuigingen
- 3.448.600
2
Onderhanden werken
188.000
3
Kapitaallasten
30.000
4
Doorberekende salariskosten
- 216.000
5
Overige doorberekeningen
116.000
6
0.3
MIZ Bedrijfsvoering
430.000
7
0.3
Woonpark Molenweg
- 290.000
8
0.4
Begroting VNG
40.000
9
0.4
Overhead regioarrangement
79.000
10
0.4
Bestemmingsreserve Organisatie ontwikkeling MIZ
277.000
11
0.5
Reëel ramen dividenden
- 59.000
12
0.5
Reëel ramen rente
- 148.000
13
0.6
OZB woningen en niet-woningen (excl. effect ombuigingen).
- 345.000
14
0.7
Algemene uitkering, taakmutaties en circulaire
- 2.650.000
15
0.8
Stelpost energiebudgetten
1.000.000
16
0.8
Mutaties reserves
- 546.000
17
0.11
Resultaat van baten en lasten
462.000
18
Diversen
- 26.095
19
Totaal
- 4.969.000
Toelichting op de financiële analyse: 1. Totaaloverzicht Nieuw Beleid Als nieuw beleid zijn de volgende posten opgenomen: Taakveld 0.1 Bestuur
Naam Aanmelding Aanschaf vervangend subsidiepakket voor het Subsidiebureau
2025 43.000
2026 20.000
2027 20.000
2028 20.000
0.1 Bestuur
Aanschaf vervangend subsidiepakket voor het Subsidiebureau
-12.500
-12.500
-12.500
-12.500
0.1 Bestuur 0.1 Bestuur 0.1 Bestuur 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 0.2 Burgerzaken 0.2 Burgerzaken 0.2 Burgerzaken 0.2 Burgerzaken 0.7 Algemene Uitkering
Uitvoeringskosten regioarrangement EHPZ Uitvoeringskosten regioarrangement EHPZ Doorontwikkeling EHZ-samenwerking Raadsadviseur participatie Voortzetting StembureauApp verkiezingen Organisatie van verkiezingen Organisatie van verkiezingen Applicatiebeheer Burgerzaken Applicatiebeheer Burgerzaken Dekking Voortzetting Jongerensportcoach VO en Inschools jongerenwerk *
35.195 82.100
37.115 82.100
109.900
109.900
10.000 109.900 25.000 87.450 67.800 69.250 77.850
-120.000
-120.000
10.000 109.900 25.000 87.450 67.800 69.250 77.850 -120.000
137.695
116.615
334.750
454.750
2025 - 34.400 - 8.000 - 414.000 - 900.000
2026 - 34.400 - 8.000 - 386.000 - 1.100.000
2027 - 34.400 - 8.000 - 358.000 - 1.100.000
2028 - 34.400 - 8.000 - 330.000 - 1.100.000
0 0 - 3.600
- 161.000 - 10.000 - 3.600
- 161.000 - 10.000 - 3.600
- 161.000 - 10.000 - 3.600
Totaal
2. Totaaloverzicht Ombuigingen Als ombuigingen zijn de volgende posten opgenomen: Programma 0 P0-05 Advies audit en interne controle P0-09 Sluiten gebouw woensdagavond P0-10 Rente inkomsten voorschot Meerinzicht opnemen in begroting P0-12B Stelpost BTW-compensatiefonds (BCF) maximaal verhogen (plus) P0-13 Stelpost onvoorzien wordt incidenteel P0-18 Beëindigen kindercollege P0-20 Opheffen budget Straatnaamgeving