Beleidsnota Kunst en Cultuur Harderwijk 2022-2025.pdf

:t«w w A

ľ.t i t»*X

Zśäk"ãũMĩà

op het publiek veel indruk gemaakt en beloven ze veel voor de toekomst. We noemen in dit verband onder meer het Happy Camper Festival in juni 2019, het Straattheaterfestival in juli en augustus 2019 en de voorstelling LEK van Muziektheatergroep BOT in oktober 2019. Nu veel van de beperkende maatregelen zijn opgeheven, kan Stad als Podium verder groeien.

b.

Borgen van de "midden-theaterfunctie" Bij de besluitvorming over de ontwikkeling van Stad als Podium in 2017 heeft de gemeenteraad ook aangegeven waarde te hechten aan het continueren van de zogenoemde "midden-theaterfunctie". Het gaat hierbij om een 'regulier theateraanbod' (indoor) met voorstellingen voor 300 tot 600 bezoekers. Dit aanbod is geborgd door middel van afspraken die we met SPH en SAP hebben gemaakt over dit specifieke deel van het podiumkunsten­ aanbod, waarbij de subsidierelatie met SPH voor de periode 2020 - 2023 is voortgezet ten behoeve van het in stand houden van een professionele podium-voorziening en SAP optreedt als inhoudelijk opdrachtgever van SPH.

c.

Een nieuwe tijdelijke uitvoeringslocatie voor podiumkunsten: het Bouw & Infrapark Gelijk met de ontwikkeling van het programma en de organisatie van Stad als Podium, is onderzoek gedaan naar de mogelijkheden om Theater Harderwijk, als onderdeel van het Christelijk College Nassau-Veluwe (CCNV), meer toekomstbestendig te maken als professionele uitvoeringslocatie. Medio 2020 kwamen we tot de conclusie dat dit om meerdere redenen niet haalbaar was. De beperkingen op de gebruiksmogelijkheden van de theaterzaal vanwege de onderwijsfunctie en de aanzienlijke investeringen die nodig waren om de verkeerssituatie rondom het gebouw veiliger te maken en het theater aan te passen aan de toen geldende COVID-19 gerelateerde maatregelen hebben SPH in overleg met de gemeente doen besluiten om een alternatieve ontwikkeling in gang te zetten in de vorm van een tijdelijke multifunctionele zaal op het Bouw ä Infrapark. De voordelen van deze zaal ten opzichte van de locatie Stationslaan (CCNV) zijn onder meer een grotere, meer flexibele capaciteit, waardoor een breed scala aan activiteiten kan worden gefaciliteerd en betere ontvangstmogelijkheden voor publiek, inclusief ruime parkeervoorzieningen.

De tijdelijke multifunctionele podium-voorziening op het Bouw ä Infrapark is inmiddels operationeel en wordt door SPH gehuurd van de Stichting Bouw ä Infrapark en geëxploiteerd voor de activiteiten op het gebied van podiumkunsten.

Wat willen we in de komende beleidsperiode bereiken? a.

Doorontwikkeling van Stad als Podium en evaluatie in 2023 We zijn van mening dat Stad als Podium de tijd moet krijgen om zich zowel inhoudelijk als organisatorisch verder te ontwikkelen. Om die reden en in het bijzonder vanwege de gemankeerde start van de SAP-organisatie door de COVID-19 gerelateerde maatregelen hebben we het moment van evaluatie verschoven van begin 2022 naar begin 2023. We willen een brede evaluatie organiseren, waarbij we zowel het culturele veld en het (potentiële) publiek in Harderwijk, als de gemeenteraad zullen betrekken.

28

Belangrijke aandachtspunten voor de evaluatie van Stad als Podium zijn: ^

de mate waarin het project leidt tot verbreding en vernieuwing van podiumkunsten­ aanbod in Harderwijk (en de regio);

^

de mate waarin het project bijdraagt aan een grotere participatie van de inwoners van Harderwijk aan podiumkunsten, zowel actief als passief;

^

de mate waarin het project de samenwerking tussen culturele organisaties onderling en tussen de culturele organisaties en andere maatschappelijke organisaties en/of domeinen bevordert, c.q. versterkt;

^

b.

de mate waarin het project bijdraagt in een meer efficiënte inzet van middelen.

Versterking van de 'popcultuur' in Harderwijk Popmuziek is het meest populaire genre binnen de podiumkunsten. Vele generaties zijn inmiddels opgegroeid met deze muziekvorm. Popmuziek maakt deel uit van de 'popcultuur', die we terugvinden in tal van andere kunstdisciplines, zoals dans, mode, film, literatuur en beeldende kunst, die elkaar ook weer wederzijds beïnvloeden. 'Popcultuur' beslaat de gehele "creatieve keten" van interesseren, leren, produceren en presenteren, en is (daarmee) een belangrijke drager voor talentontwikkeling en een zeer toegankelijk instrument om de verbinding met andere maatschappelijke domeinen te leggen. Daarom gaan we samen met het culturele veld de 'popcultuur' in de komende beleidsperiode versterken. We kiezen daarbij voor een activiteitenaanbod en een infrastructuur die passen bij de schaalgrootte van Harderwijk en aansluiten bij het voorzieningenniveau in de grotere regio. Met Hedon in Zwolle, Gigant in Apeldoorn en Fluor in Amersfoort voorziet de regio reeds in een professioneel aanbod van live popmuziek en dance-events op een niveau van 0 - 850 bezoekers. En met de Randstad op betrekkelijk korte afstand van Harderwijk is dat aanbod nog veel completer. Om die reden zetten we in Harderwijk vooral in op lokaal aanbod, cultuureducatie en talentontwikkeling.

Maar er dient (incidenteel) ook ruimte te zijn voor professionele meer grootschalige concerten in de buitenruimte, in de (tijdelijke) podiumvoorziening op het Bouw ä Infrapark of mogelijk op termijn in een nieuwe multifunctionele zaal.

Op dit moment worden er door meerdere partijen in de stad activiteiten op het gebied van 'popcultuur' aangeboden: de Popschool met lessen, oefen- en studiofaciliteiten, educatief aanbod en op maat gemaakte activiteiten voor de domeinen 'zorg' en 'welzijn', Muziekpodium Estrado met bandoptredens, dance-events en activiteiten in het kader van talentontwikkeling, SAP met incidentele optredens, meestal als onderdeel van een breder programma en een aantal particuliere initiatieven, waaronder bijvoorbeeld Walhalla.

Om de reikwijdte en de impact van 'popcultuur' in Harderwijk te versterken hebben we de volgende ontwikkelingen in gang gezet: ^

We hebben Stichting Stad als Podium vanuit haar regierol de opdracht gegeven om samen met haar partners een inhoudelijk plan voor de doorontwikkeling van 'popcultuur' in Harderwijk op te stellen en dit uiterlijk op 1 april 2022 aan het college te presenteren, ten einde te komen tot een divers en samenhangend activiteitenaanbod op het gebied van 'popcultuur'.

29

^

Dit plan dient ook een visie op en een concrete uitwerking van de rol van Estrado als uitvoeringslocatie voor live popmuziek en als "third place" te bevatten, inclusief een organisatiemodel.

^

We bereiden de aankoop van het vastgoed van Estrado, alsmede een voorstel daartoe aan de gemeenteraad, voor om zo beter te kunnen sturen op een zo efficiënt en breed mogelijk gebruik van de faciliteiten op deze locatie (verbinding met het inhoudelijke plan).

c.

Verdere vervlechting SAP en SPH Om tot een breed en kwalitatief hoogstaand aanbod van podiumkunsten te komen (en de doelstellingen van Stad als Podium te realiseren) is een goede samenhang en een goed samenspel tussen inhoudelijke ontwikkeling, uitvoering en beheer en exploitatie essentieel. Om die reden willen we komen tot één organisatie voor podiumkunsten waarin alle voornoemde aspecten zijn belegd, en bijgevolg ook tot één subsidierelatie voor het geheel. We zijn met de besturen van SAP en SPH in overleg over een verdere vervlechting van beide stichtingen, uiterlijk per 1 januari 2023, zodat SAP zowel 'regie' kan voeren over de inhoudelijke vernieuwing als kan zorgdragen voor de uitvoering in alle aspecten die daarbij horen.

d.

Onderzoek naar de ontwikkeling van een multifunctionele zaal in het Waterfront In 2019/2020 hebben we met Synchroon, de ontwikkelaar van het Waterfront, en een private ondernemer een eerste verkennend onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden om in de zogenoemde "commerciële plint" op het Dolfinariumeiland een multifunctionele podium-voorziening te realiseren als duurzame oplossing voor het al een groot aantal jaren spelende huisvestingsvraagstuk rond het theater. Nadat de private ondernemer zich had teruggetrokken, hebben we het onderzoek vanuit de gemeente voortgezet. Dit heeft geresulteerd in een 'Variantenstudie' (2020), waarin de ontwikkelingsmogelijkheden voor een multifunctionele zaal die geschikt is voor een breed aanbod op het gebied van professionele podiumkunsten met een bandbreedte capaciteit van 600 - 1.200 bezoekers en die ook gebruikt kan worden voor andersoortige evenementen, en mogelijk ook deels commercieel kan worden geëxploiteerd, zijn verkend. Een dergelijke podium-voorziening sluit goed aan op de reeds bestaande infrastructuur in de grotere regio en kan in samenhang met andere voorzieningen ook een impuls geven aan de verdere gebiedsontwikkeling binnen het Waterfront. In januari 2021 heeft het college besloten om het onderzoek te verbreden naar de herontwikkeling van het Dolfinariumeiland als geheel.

Vanwege het tijdelijke karakter van de podium-voorziening op het Bouw ä Infrapark (maximaal 5 jaar) en het tijdsbeslag dat is gemoeid met het realiseren van een meer permanent podium, sturen we aan op besluitvorming over het al dan niet ontwikkelen van een multifunctionele zaal op het Dolfinariumeiland in 2022.

30

V'

İ1 1

1Mr BBE

.......

r*Jli ļ[ fíKf^

'7 ~

Wii ļ

m

i

m?#"

6.4 Film Film mag zich binnen het totale aanbod van culturele en/of vrijetijdsactiviteiten verheugen in een (nog steeds) gestaag groeiende belangstelling. 2019 was landelijk goed voor 38.018.390 bioscoopbezoeken, een stijging van 6,50Zo ten opzichte van 2018, waarmee de positieve trend van de afgelopen jaren werd voortgezet. Een verklaring hiervoor is dat film een laagdrempelig medium voor alle leeftijdsgroepen is en dat bioscoopbezoek relatief goedkoop is. Binnen deze ontwikkeling groeit de belangstelling voor het meer artistieke filmaanbod via filmhuizen/ filmtheaters) verhoudingsgewijs (nog) sterker dan het aanbod van de commerciële bioscopen. Een andere ontwikkeling is een verschuiving in, c.q. uitbreiding van het content, bijvoorbeeld het live uitzenden van sportwedstrijden, concerten en theatervoorstellingen.

Wat is in de afgelopen beleidsperiode bereikt? Harderwijk kent (nog) twee bioscoop-voorzieningen: Kok Experience met vijf bioscoopzalen voor het meer 'mainstream aanbod' en Filmhuis Harderwijk dat op jaarbasis circa 125 voorstellingen van meer kunstzinnige films in Kunstcentrum Catharinakapel organiseert. De bezoekaantallen die Filmhuis Harderwijk realiseert zijn in lijn met de landelijke trends: in de periode 2016 - 2019 nam het aantal bezoeken per jaar van 4.000 toe tot 5.300. En met het (tijdig) wegvallen van de COVID-19 beperkingen verwacht men binnen één of twee jaar te kunnen doorgroeien naar 6.000 bezoeken. Filmhuis Harderwijk zorgt voor een professionele presentatie van een divers filmaanbod met een organisatie die uitsluitend bestaat uit vrijwilligers en zonder structurele subsidie. Naast de reguliere, horizontale programmering in de Catharinakapel presenteert Filmhuis Harderwijk regelmatig filmvoorstellingen op locatie. Mooie voorbeelden zijn Cinema Strandeiland in samenwerking met Walhalla en een aanbod dat gericht is op een specifieke doelgroep, zoals de films die in de MESS worden vertoond voor de LHBTI-gemeenschap. Filmhuis Harderwijk is partner van Stad als Podium.

Wat willen we in de komende beleidsperiode bereiken? We zien film als een wezenlijk onderdeel van het aanbod op het gebied van kunst en cultuur in Harderwijk. Filmhuis Harderwijk heeft aangegeven de ambitie te hebben om verder door te groeien en te willen onderzoeken of dat mogelijk is op de huidige locatie of dat op langere termijn een oplossing moet worden gezocht in een eigen voorziening die volledig is ingericht voor de vertoning van arthouse films. In dat kader heeft Filmhuis Harderwijk de gemeente gevraagd betrokken te worden bij de verdere planontwikkeling rond de multifunctionele zaal in het Waterfront. We zullen aan dat verzoek gehoor geven.

32

6.5 Beeldend I Kunst in de openbare ruimte Kunst in de openbare ruimte vormt een deel van ons cultureel erfgoed dat zichtbaar is voor alle inwoners van Harderwijk. Het is kunst in onze directe woon- en leefomgeving. Daarbij kan een kunstwerk in de openbare ruimte ook praktisch nut hebben, door bijvoorbeeld positief bij te dragen aan gebiedsontwikkeling of de sociale cohesie in een woonwijk.

Wat hebben we in de afgelopen beleidsperiode bereikt? Onze gemeente kent een grote diversiteit aan kunst in de openbare ruimte. De gemeente beschikt over een kleine 50 historische en eigentijdse kunstwerken die verspreid in stad of het buitengebied zijn te vinden. Enkele aansprekende voorbeelden hiervan zijn de Golf van Hedda van Willem Buijs aan de Drielandendreef, de Fontein van Henk Combé in het Hortuspark, De verzonken stad van Adam Cotton in het Veluwemeer en In Balans van Kees Verkade. Daarnaast zijn er dit jaar (2021) op initiatief van het Stadsmuseum in de binnenstad 12 bronzen beelden geplaatst van de Groningse kunstenares Natasja Bennink die samen de geschiedenis van Harderwijk vertellen (zie ook 6.1 Musea). De poëzieroute "Dichter bij de stad', een initiatief van Literair Culturele Stichting Apollo (i.s.m. het toenmalige VVV Harderwijk) en bestaande uit uit 25 gedichten geplaatst op stenen plateaus in de binnenstad en haven, is ook een wezenlijk onderdeel van onze kunst in de openbare ruimte. Ook zijn er werken van metaalkunstenaar Patrick Visser in de stad geplaatst, gemaakt van materialen die vaak worden bestempeld als "schroot". Voor bewoners van Waterfront is er een project opgestart waarbij bewoners gevelstenen kunnen laten aanbrengen aan hun huis. Dit in lijn met de traditie.

In de afgelopen periode is de database verder uitgebreid, dit in samenwerking met de Kunstwacht uit Delft. Deze database geeft een overzicht van de kunstwerken van de gemeente, zowel in binnenruimten als in de openbare ruimte. De (eigen) gemeentelijke collectie is volledig gedigitaliseerd (zie https://harderwiik-binnenkunst.kunstwacht.nl/ voor de beeldende kunst in het Huis van de Stad en https://harderwNk.kunstwacht.nl/ voor de beeldende kunst in de openbare ruimte).

Voor een expositie van het Stadsmuseum werd de collectie schilderijen van Jan van Heel gerestaureerd. Deze schilderijen zijn door Van Heel aan de gemeente nagelaten. Elke vijf jaar wordt met werken uit deze collectie een tentoonstelling ingericht.

In 2021 heeft het Stadsmuseum, in het kader van de herinrichting van de stadsgeschiedenis, beeldhouwer Natasja Bennink opdracht gegeven om twaalf bronzen beelden te maken voor de openbare ruimte in Harderwijk. Deze beelden vormen een link met de in het Stadsmuseum vormgegeven verhalen uit de geschiedenis van de stad. Tevens vormen zij een aanwinst voor de collectie beeldende kunst in de openbare ruimte. De beelden zijn formeel eigendom geworden van de gemeente, maar het Stadsmuseum zorgt voor het onderhoud.

33

Wat willen we in de komende beleidsperiode bereiken? We dragen zorg voor het (duurzaam) in stand houden van onze rijke collectie. Voor het onderhoud van de buitenkunst is geen budget beschikbaar, maar uit de aard der zaak wel nodig. Datzelfde geldt voor het noodzakelijk onderhoud aan de Poëzieroute. We gaan becijferen wat hiervoor nodig is en zullen dit bij de eerstvolgende Kadernota betrekken.

Daar waar mogelijk benutten we samen met het Stadsmuseum de mogelijkheden om de (eigen) gemeentelijke collectie beeldend die niet in de openbare ruimte is te zien, periodiek te ontsluiten, bijvoorbeeld in de vorm van tijdelijke tentoonstellingen.

We werken aan een betere vindbaarheid van de digitale publieke database op of via de website van de gemeente.

In het kader van talentontwikkeling bij jongeren gaan we met de culturele instellingen op zoek naar locaties die kunnen worden aangemerkt als graffiti-vrijplaatsen. Aan een eventuele toewijzing van dergelijke vrijplaatsen willen we scholing in de graffitikunst verbinden, zodat graffiti-adepten zich richting kunstenaarschap kunnen ontwikkelen.

De MESS, de organisatie die zich onlangs heeft gevestigd in de voormalige officiersmess op Kranenburg, heeft veelomvattende ideeën over cultuur en sociaal domein, en wil zich van daaruit verder ontwikkelen als 'broedplaats' met de focus op beeldende kunst. Over deze ambitie willen we met hen in gesprek blijven en hen, waar nodig en mogelijk, ondersteunen en faciliteren. Mogelijk wordt ook voor dit initiatief budget betrokken bij de Kadernota. r" -

Ľk

'ïļČr--

hįťŕ’v.w

6.6 Amateurkunst Nederland kent een rijke traditie van amateurkunst. Het landelijk Kenniscentrum voor Cultuureducatie (LKCA) en het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) hebben onderzoek gedaan naar de verschijningsvormen van amateurkunst en de kenmerken van de cultuurbeoefenaars in de vrije tijd. Volgens het SCP deed in 2014 610Zo van de Nederlanders van 12 jaar en ouder aan een vorm van cultuurbeoefening in de vrije tijd. Muziek en beeldend genieten hierbij de meeste belangstelling.

Amateurkunst staat midden in de samenleving en trekt gemakkelijk samen op met andere domeinen, zoals zorg, welzijn en onderwijs, De verbindende kracht van amateurkunst in de samenleving is aanzienlijk en daarmee heeft amateurkunst ook een belangrijke maatschappelijke waarde. Amateurkunst draagt bij aan zingeving, bijzondere verbindingen in de samenleving, gemeenschapszin en sociale cohesie. Ook is de amateurkunst een belangrijke vindplaats van cultureel talent.

Wat is in de afgelopen beleidsperiode bereikt? Een in 2015 in opdracht van de gemeente uitgevoerde inventarisatie liet zien dat er op dat moment in Harderwijk en Hierden meer dan 80 initiatieven waren op het gebied van kunst en cultuur. Het merendeel van deze initiatieven was geheel of gedeeltelijk gericht op amateurkunst. Alleen al op het gebied van muziek (koren, orkesten, harmonieën, fanfares en bands) werden circa 30 verenigingen geteld. Daarbij werden niet meegeteld verenigingen in buurgemeenten die ook leden in Harderwijk en Hierden hebben, wat aangeeft dat de deelname aan amateurkunst nog groter is dan wat onze inventarisatie liet zien. Dat die initiatieven niet alleen betrekking hebben op populair aanbod, bewijzen de instellingen op het gebied van klassieke muziek: onder meer de organisatie van klassieke concerten door Randmeerconcerten en de opvoeringen van grote oratoria door het Oratoriumkoor Harderwijk e.o. worden steeds goed bezocht en zijn ook van belang voor onze stad.

In de afgelopen beleidsperiode hebben we diverse initiatieven op het gebied van amateurkunst ondersteund. Een kleine greep hieruit:

Lysistrata door de Theaterwerkplaats De Theaterwerkplaats is een toneelgezelschap van toneelspelers en regisseurs, en vrijwilligers die ondersteunende werkzaamheden verrichten. In 2018 organiseerde de Theaterwerkplaats de voorstelling Lysistrata in het Huis van de Stad; dit vanwege het feit dat de Theaterwerkplaats 25 jaar bestond. Op 4 avonden in november maakten ongeveer 480 bezoekers kennis met het Griekse verhaal van Lysistrata. Een komedie over thema's van nu. Voor de voorstelling werd samengewerkt met diverse partijen uit de stad.

35

Struinen in de tuinen Struinen in de tuinen is een landelijke organisatie waarbij achtertuinen van inwoners veranderen in lokale podia voor de buurt. In 2019 en 2020 was dit festival ook in Harderwijk te zien en te beleven. In 2019 hoorden, luisterden, bekeken inwoners in 44 achtertuinen lokale acts op het gebied van muziek, cabaret of theater. In 2020 werd een aangepaste versie georganiseerd in verband met COVID-19.

Kunst Na Arbeid Deze Hierdense muziekvereniging laat muziek klinken in Hierden. De vereniging bestaat uit ongeveer 50 leden en komt wekelijks bij elkaar voor repetities. Er is een A-orkest en een opleidingsorkest waarbij leden worden klaargestoomd om door te groeien. Kunst Na Arbeid laat graag van zich horen in de gemeente tijdens evenementen of concerten, bijvoorbeeld Koningsdag. In 2020 bestond de vereniging 75 jaar.

Stadsdichter De stadsdichter wordt voor een periode van twee jaar benoemd en ondersteund met een bescheiden subsidie. De stadsdichter markeert met poëzie belangrijke gebeurtenissen in Harderwijk en Hierden. In 2020 kwam hier ook een 'junior stadsdichter' bij.

We hebben in het amateurveld ook mooie samenwerkingsverbanden zien ontstaan. Een mooi voorbeeld hiervan is recent de wereldpremière van 'Wu Wei' door het Regio Orkest van Crescendo Ermelo en de Stedelijke Harmonie Harderwijk.

Wat willen we in de komende beleidsperiode bereiken? Ook in de komende beleidsperiode zullen we initiatieven op het gebied van amateurkunst blijven ondersteunen, niet alleen vanuit de geldende subsidieregelingen, maar ook door een door de gemeente geïnitieerd structureel overleg tussen de verenigingen die actief zijn in het veld van de amateurkunst. Een dergelijk overleg draagt bij aan kennisuitwisseling en wellicht ook het ontstaan van nieuwe samenwerkingsverbanden die de sector kunnen versterken. Daarnaast zien we voor de samenwerking tussen de professionele podiumkunsten en de vele initiatieven op het gebied van amateurkunst een belangrijke rol weggelegd voor Stad als Podium.

6.7 Cultuureducatie Belang van cultuureducatie Het belang van cultuureducatie voor de ontwikkeling van kinderen en jongeren is landelijk en lokaal onomstreden. Cultuureducatie stelt kinderen en jongeren in staat om hun creatieve talenten te ontwikkelen en om te leren wat de waarde van kunst is. Dat kan zowel binnen- als buitenschools en op verschillende manieren: a.

door zelf iets te maken, en de betekenis of emotie daarvan te communiceren;

b.

door het kijken en luisteren naar cultuuruitingen, en daarover een eigen mening te vormen;

c.

reflecterend op eigen werk en dat van anderen, zoals van kunstenaars.

Leren van kunst betekent ook leren van elkaar. Daarmee draagt cultuureducatie in belangrijke mate bij aan wederzijds begrip en daarmee aan sociale cohesie in een tijd waarin sprake is van een toenemende polarisatie in de samenleving. De impact van cultuureducatie beperkt zich vanzelfsprekend niet tot kinderen en jongeren. Ook voor volwassenen geldt dat cultuureducatie in belangrijke mate kan bijdragen aan de kwaliteit en zingeving van het leven: een heel leven lang leren.

Cultuureducatie als speerpunt beleid landelijke overheid ü landelijke regelingen De erkenning van de grote waarde die cultuureducatie heeft voor onze samenleving, vertaalt zich onder meer in het feit dat de landelijke overheid goed cultuuronderwijs tot speerpunt van haar beleid heeft gemaakt. Een belangrijke uitvoeringsregeling hiervoor is het programma 'Cultuureducatie met Kwaliteit' (CMK), dat in 2013 is geïntroduceerd en gericht is op het primaire onderwijs, en dat ook in de periode 2021 - 2024 deel uitmaakt van het culturele stelsel van de rijksoverheid.

Een aantal andere landelijke stimuleringsregelingen zijn:

»

Meer muziek in de klas Stichting Meer muziek in de klas heeft als doel structureel muziekonderwijs voor alle 1.6 miljoen basisschoolkinderen in Nederland. Het VSBFonds en het Prins Bernhard Cultuurfonds dragen in financiële zin bij. Middelen uit deze regeling worden (regiobreed) ingezet in Harderwijk, Ermelo, Putten, Nunspeet en Elburg.

*

Erfgoededucatie Deze subsidieregeling richt zich op projecten die erfgoed inzetten om de cultuureducatie in het primair onderwijs te vernieuwen en te verbeteren. In Harderwijk wordt hier nog geen gebruik van gemaakt. Wel wordt het opgenomen in het beleidsplan van Cultuurkust voor de komende jaren om deze regeling in te zetten.

»

CJP Educatieplatform en Cultuurkaart Het Educatieplatform is een online etalage waar scholen in het voortgezet onderwijs het aanbod van culturele organisaties kunnen vinden. Met de Cultuurkaart kunnen scholen in het voortgezet onderwijs bij de culturele organisaties die aangesloten zijn bij het CJP culturele activiteiten boeken. De kosten hiervan worden gedekt door een budget dat door OCW beschikbaar wordt gesteld en door een budget (per leerling) van de deelnemende scholen. Naar ons weten wordt er in Harderwijk wisselend gebruik van gemaakt door scholen.

-

*

Brede Regeling Combinatiefuncties In Harderwijk wordt dit ingezet voor buurtsport- en cultuurcoaches uitgevoerd via GA! Harderwijk.

»

NPO (Nationaal Programma Onderwijs) gelden De NPO-gelden van 2021-2022 gaven scholen de mogelijkheid om meer te investeren in cultuureducatie. 12 scholen in de regio waarvan 4 basisscholen in Harderwijk hebben een deel van de gelden ingezet op cultuureducatie bij Cultuurkust door structureel een vakdocent, bijvoorbeeld op het gebied van muziek, drama of beeldend, in te zetten voor een aantal maanden tot een schooljaar. Mogelijk geeft dit een impuls bij scholen om structureel meer te investeren in een doorlopende lijn van cultuureducatie in de toekomst.

Wat hebben we in de afgelopen beleidsperiode bereikt? a.

Goede basis voor breed en toekomstbestendig aanbod cultuureducatie Met de activiteiten van en expertise binnen Cultuurkust, als nieuwe organisatie in 2014 ontstaan uit de fusie tussen Centrum voor de Kunsten 't Klooster, het Servicepunt amateurkunst en het Coördinatiepunt cultuureducatie, en de Popschool is in de afgelopen beleidsperiode het fundament onder een breed en professioneel aanbod op het gebied van cultuureducatie in Harderwijk verder versterkt. Zowel binnen het onderwijs als buitenschools wordt een compleet programma op het gebied van cultuureducatie en -participatie verzorgd voor alle inwoners van Harderwijk en Hierden. Cultuurkust werkt ook voor de gemeenten Nunspeet, Putten, Ermelo en Nijkerk. Het bereik van de Popschool betreft met name leerlingen in Harderwijk.

Het aanbod 'vrije tijd' van Cultuurkust behelst 90 - 100 cursussen op diverse niveaus binnen 6 kunstdisciplines: 'beeldende en toegepaste vormgeving', 'audiovisuele vormgeving', 'literatuur', 'dans', 'theater' en 'muziek'. Daarnaast verzorgt Cultuurkust groepsgewijze muzieklessen voor iedereen en individuele muzieklessen voor leerlingen die lid zijn van een muziekvereniging. Mensen die geen lid zijn van een muziekvereniging en les willen krijgen op een "klassiek" instrument kunnen terecht bij zelfstandige muziekdocenten. Deze docenten worden door Cultuurkust gefaciliteerd door middel van een 'Muziekportal' die vraag naar en aanbod van privélessen aan elkaar koppelt. De Popschool biedt zowel individuele als groepslessen aan en bereikt daarmee zo'n 500 leerlingen. De continuïteit van de Popschool in organisatorische en financiële zin is wel een aandachtspunt.

Het aanbod voor het onderwijs vanuit Cultuurkust kent drie (hoofd)programma's:

^

Culturele kick-off: een eerste kennismaking met de diverse kunstdisciplines voor alle groepen binnen het primaire onderwijs. In Harderwijk worden hiermee 1.300 - 1.400 leerlingen bereikt.

38

^

Kunstmenu: een voorstelling, workshop of excursie voor elke groep binnen het primaire onderwijs, altijd gekoppeld aan een lesbrief en per jaar een andere discipline. Bereik: 5.000 - 6.000 leerlingen. Per gemeente wordt door de scholen in het Culturele vormgevingsoverleg (Cuvo) door de scholen gezamenlijk bepaald welk aanbod wordt afgenomen uit de grotere lijst met activiteiten. In dit aanbod zitten dus ook de activiteiten van lokale instellingen als het Stadsmuseum, de Bibliotheek en de Popschool. Daarmee komt de subsidie die Cultuurkust ontvangt ook deels ten goede aan de collega-instellingen binnen Harderwijk.

^

CMK: een programma gericht op extra scholing van leerlingen en het team van leerkrachten op het gebied van drama, dans, of beeldend. Bereik: circa 2.000 leerlingen.

Naast dat de Popschool binnen het aanbod van Cultuurkust het 'leerorkest pop' voor de bovenbouw van het primaire onderwijs verzorgt en begeleidt, heeft zij ook een eigen onderwijsprogramma: 'Pop in je school'. Cultuurkust verzorgt binnen de Brede School de cultuur-educatieve activiteiten.

Zowel Cultuurkust als de Popschool hebben in de afgelopen beleidsperiode op basis van een daarvoor apart geoormerkt budget samenwerkingsverbanden tot stand gebracht met andere domeinen. Zo is Cultuurkust partner geworden in Gezond Actief Harderwijk (GA! Harderwijk) en heeft ze projecten als het 'Internationale Schakelklas Leerorkest', 'Dansen met Parkinson' en 'Theater in de wijk' geïnitieerd en uitgevoerd. De Popschool biedt met activiteitenbegeleiding en workshops mogelijkheden voor een zinvolle dagbesteding, gericht op structuur, waarbinnen persoonlijke ontwikkeling, ontplooiing en creativiteit centraal staan.

Tenslotte mag niet onvermeld blijven dat onze overige 'basisinstellingen' (Stadsmuseum, Bibliotheek, SPH) cultuureducatie ook volwaardig hebben geïntegreerd in hun activiteiten­ aanbod.

b.

Cultuureducatie als onderdeel van het regionaal 'Cultuur- en Erfgoedpact' Ook in het Cultuur- en Erfgoedpact, de subsidieregeling van de provincie Gelderland ter stimulering van de regionale samenwerking, heeft cultuureducatie een plek. Het programma voor de regio Noord-Veluwe is de afgelopen pacten uitgegaan van drie pijlers: cultuureducatie, cultuurparticipatie en erfgoed ä toerisme. Dit resulteerde in 2019 e.v. in Harderwijk onder meer tot de programma's JTG Wolf (toneelaanbod voor het voortgezet onderwijs), de Culturele Kick off (kennismaken met cultuureducatie in het primaire onderwijs) en het Donkere Dagen Festival (huiskamerconcert in samenwerking met de Popschool). Ook in het komende Pact, waarvoor dit moment een aanvraag wordt voorbereid, zal cultuureducatie een plek hebben.

c.

Ontwikkelingen Oude Stadhuis In de zomer 2019 hebben Cultuurkust en de Popschool hun intrek genomen in het Oude Stadhuis. Voor Cultuurkust betekende dit een uitbreiding van de faciliteiten die reeds op het Klooster 4 aanwezig zijn. Met een eigen (paracommerciële) horecavoorziening aan de

39

Markt werd beoogd een (culturele) huiskamer te creëren voor de inwoners van Harderwijk en de culturele gebruikers van het gebouw. Begin 2021 heeft Cultuurkust, om verschillende redenen, de huurovereenkomst met de gemeente voor het Oude Stadhuis opgezegd en zich weer uitsluitend gericht op haar corebusiness. De Popschool blijft met oefenruimtes en een studio wel gebruik maken van het Oude Stadhuis, dat met de gerestaureerde historische Raadzaal, met de mogelijkheden voor exposities en kleinschalige voorstellingen en met Heerlijk Harderwijk als partner een belangrijke culturele en toeristische locatie is geworden.

d.

Cultuurwijzer In 2019 en 2020 maakten kinderen en volwassenen tijdens een cursus van 3 lessen kennis met een culturele activiteit zoals muziekles. Dit om er op een laagdrempelige manier achter te komen of de activiteit bij hen past. De gemeente Harderwijk werkt hierin samen met Harderwijkse aanbieders.

e.

Jeugdfonds Cultuur en Sport Door middel van het Jeugdfonds Cultuur en Sport kunnen kinderen uit minder draag­ krachtige gezinnen meedoen aan cultuur (en aan sport). Zo heeft cultuur ook een plek in onze activiteiten rond bestaanszekerheid.

Wat willen we in de komende beleidsperiode bereiken? We gaan in de komende beleidsperiode onderzoek doen naar de mogelijkheden om, in lijn met de afspraken die we daarover over het bibliotheekwerk hebben gemaakt (zie 6.2), met Putten, Ermelo en Nunspeet te komen tot een gezamenlijk opdrachtgeverschap voor de uitvoering van cultuureducatie door Cultuurkust. Hiermee beogen we een betere afstemming over de inhoud en de omvang van het aanbod, een meer efficiënte inzet van middelen, een beter borging van de financiering en meer transparantie in de diverse geldstromen.

Tevens gaan we met de betrokken partijen, in de eerste plaats met Cultuurkust en de Popschool, in gesprek over een betere afstemming van cultuureducatie binnen het primaire en voortgezet onderwijs en tussen het aanbod van Cultuurkust en de vraag vanuit met name het amateurveld naar meer 'maatwerk', met als doel een meer doorlopende leerlijn en een uitbreiding van het aanbod voor het voortgezet onderwijs tot stand te brengen.

We gaan de Popschool ondersteunen in het versterken van haar organisatie ten behoeve van de continuïteit van de activiteiten, zowel binnen het onderwijs als binnen het sociaal domein.

40

r-1

BIJLAGEN

"‘W^jĮĮSi

A.BRONNEN ^

Governance code: www.cultuur-ondernemen.nl/aovemance-code-cultuur

^

Een videoreeks over de maatschappelijke waarde van musea: https://www.museumvereniaina.nl/meer-dan-waard-nieuwe-videoreeks-over-de-vijfwaarden-van-musea

B. UITGANGSPUNTENNOTITIE KUNST EN CULTUUR (2021)

-r

mum ţ&gĒ

!îï*Ŵį

wwêêm.

wm

gsm®

'-htŕTT3^' 'SM*',"'

iŕ m č^*Ji

Witġanġspuntennotitie ÉKunsten'Cultuur! Çcj II

t

ŜSiéüfcř

ŗ

.

jīmìàăŵMM «Ŝfóà;

gemeente harderwijk

Over deze notitie Dit is een uitgangspuntennotitie. In deze notitie geeft het college aan, wat de kracht en de waarde van kunst en cultuur zijn voor Harderwijk en wat de uitgangspunten zijn voor het beleid van het college op het gebied van kunst en cultuur. Het college vindt dat belangrijk, juist nu door de coronacrisis de culturele sector in grote onzekerheid verkeert. Vanwege deze crisis en de daarmee samenhangende omstandigheden kunnen het kunst- en cultuurbeleid en de uitvoering ervan op dit moment niet adequaat worden beschreven. Met deze notitie wordt op hoofdlijnen de richting aangegeven van het nog op te stellen beleid. De notitie begint met in het kort de uitgangspunten van het kunst- en cultuurbeleid voor de komende periode. Daarna volgen context en uitwerking. Het culturele netwerk in Harderwijk wordt gevormd door een groot aantal instellingen en verenigingen. Een aantal van hen werkt professioneel, het overgrote deel wordt gedragen door vrijwilligers. Wat hen verbindt is hun passie voor kunst en cultuur. Het hele netwerk ondervindt ernstige gevolgen van de coronacrisis. Kunst en cultuur leveren een wezenlijke bijdrage aan het behalen van de integrale beleids­ doelen van het college op de drie pijlers participatie, educatie en economie. De uitgangspun­ ten voor het kunst- en cultuurbeleid en de beleidsdoelen centreren zich dan ook rond deze thema's.

In deze notitie wordt ingegaan op de manier waarop kunst en cultuur bijdragen aan participatie, educatie en economie in Harderwijk. Tot slot wordt een aantal randvoorwaarden benoemd voor het verwezenlijken van deze bijdrage. 'Kunst en cultuur' omvat alle kunstvormen. In de regel worden onder 'kunst' de beeldende kunsten geschaard en onder 'cultuur' de overige vormen. In deze notitie wordt soms 'cultuur' gebruikt als kortere term voor het geheel van 'kunst en cultuur'.

1

„

wSSSŴ ‘SaB

De uitgangspunten van het kunst- en cultuur beleid voor de periode 2021-2024 in het kort De uitgangspunten zijn gegroepeerd in de drie pijlers

Wij vinden het belangrijk dat inwoners met talent

participatie, educatie en economie.

worden gestimuleerd om dit talent verder te ontwik­ kelen. Ook vinden we het belangrijk dat de geschie­

Uitgangspunt pijler Participatie: wij vinden het belang­

denis van Harderwijk voor iedereen toegankelijk is.

rijk dat alle inwoners van Harderwijk kunnen meedoen

Om dat te bereiken, willen we ook in de komende

aan de samenleving, anderen kunnen ontmoeten en

beleidsperiode kunst en cultuur inzetten.

hun netwerk kunnen uitbreiden. Om dat te bereiken, willen we ook in de komende beleidsperiode kunst en

Uitgangspunt pijler Economie: wij vinden het be­

cultuur inzetten.

langrijk dat Harderwijk een eigen identiteit heeft en mede om die eigenheid wordt gekozen als een plek

Uitgangspunt pijler Educatie: wij vinden het belangrijk

om te bezoeken, te winkelen, vrije tijd te besteden, te

dat mensen van alle leeftijden op alle niveaus de mo­

gaan wonen en te gaan werken. Om dat te bereiken,

gelijkheid hebben om zich te ontplooien, om nieuwe

willen we ook in de komende beleidsperiode kunst

dingen te leren en om hun creativiteit en verbeelding

en cultuur inzetten.

vorm te geven.

í

De waarden van kunst en cultuur Kunst en cultuur: *

hebben een autonome, intrinsieke waarde - de waarde van de expressie van de kunstenaar en van de perceptie van de toeschouwer (schoonheid, herkenning, of juist nieuwsgierigheid naar het onbekende)

*

stimuleren creativiteit en out-of-the-box-denken, wat nodig is voor innovatie

*

vormen een wezenlijk onderdeel van de identiteit van mensen en van een plaats

*

dragen bij aan het welbevinden en de gezondheid van de mensen die eraan meedoen

*

zijn niet competitief, maar roepen juist op tot samenwerken

*

zorgen voor een dynamische en 'aangeklede' openbare ruimte

*

dragen bij aan een goed vestigingsklimaat voor nieuwe bedrijven en nieuwe inwoners

*

leveren een bijdrage aan de plaatselijke economie.

Door middel van culturele activiteiten kunnen mensen: *

meedoen aan de samenleving: jong, oud, met of zonder beperking, vanuit alle achtergronden

*

elkaar ontmoeten

*

een zinvolle tijdsbesteding ervaren

*

hun kennis en vaardigheden inzetten voor anderen

*

samenwerken aan een gemeenschappelijk doel

*

nieuwe dingen leren

*

hun verbeelding vormgeven

*

leren zich een oordeel te vormen.

4

Het belang van kunst en cultuur voor de gemeente Harderwijk Specifiek voor onze gemeente is van belang dat kunst

Niet alleen door het wegvallen van toneelvoorstel­

en cultuur mensen met elkaar verbinden en met de

lingen en de sociale contacten tijdens de koorrepe-

plek waar zij wonen, met het verleden en met de

titie, maar ook door het wegvallen van een zinvolle

toekomst. Kunst en cultuur is het fundament van de

invulling van de vrije tijd voor vrijwilligers, die van­

samenleving.

wege hun leeftijd vaak tot de risicogroep behoren.

Wat iemand een 'Harderwieker' maakt, is cultuur.

Ook voor jongeren was het gebrek aan fysiek contact en de mogelijkheid zich te uiten door middel van

Hoezeer de sociale cohesie wordt gestimuleerd door

bijvoorbeeld muziek en kunst, nadelig. De culturele

cultuurdeelname, bleek tijdens de lockdown. Mensen

infrastructuur (het geheel van culturele voorzienin­

van alle leeftijdscategorieën merkten de fysieke en

gen en netwerken) van Harderwijk is voor een deel

psychische gevolgen van het gebrek aan sociale con­

ook de sociale infrastructuur.

tacten en aan de invulling van hun vrije tijd.

wăm, ■rĩ*TIS^

-V-- '

- * V* Ŵ*',,5»*. 'įŷ ’' ŵf. -Xfc

'ázs&Sà [0:

ĩm

pp

If'L

1 ţjļŕ ŕ r'

; -r-r-

mm

mm '~

*

' -.

';r'

V\i(i '' 'ĩľ'ļjt - ~V.r?.

mm

--

Wie vormen het culturele netwerk van Harderwijk? Het culturele netwerk van Harderwijk wordt gevormd door de talloze culturele instellingen, stichtingen en verenigingen die in onze stad actief zijn. Niet alle koren, bands, orkesten, dansgroepen, toneelclubs en andere initiatieven zijn bij de gemeente bekend. Dat hoeft natuurlijk ook niet. We noemen hieronder kort de meest bekende instellingen. De rol van al die andere instellingen is zeker niet minder belangrijk. Juist kleinschalige organisaties dicht bij huis - het koortje op het werk, de schoolband - zijn van vitaal belang voor de sociale cohesie. Mede door corona worden in de toekomst samenwerken en het delen van faciliteiten binnen het culturele netwerk steeds belangrijker én vanzelfsprekender.

De Stichting Stadsmuseum exploiteert het Stadsmuseum (tentoonstellingen beeldende kunsten de vaste collectie stadsgeschiedenis, die tegen betaling kunnen worden bezocht, daarnaast gratis toegankelijke tentoonstellingen op de begane grond en beeldentuin) en het Marius van Dokkum Museum. De Stichting ont­

De Stichting Podia Harderwijk (SPH)

vangt subsidie voor het Stadsmuseum.

beheert en exploiteert het Theater Harder­

In 2019 waren er 16.000 betalende bezoekers

wijk, Poppodium Estrado en de Catharina-

voor het Stadsmuseum en bijna 30.000 bezoe­

kapel. Tot 2020 programmeerde SPH op

kers voor de gratis toegankelijke begane grond.

deze locaties. In 2019 bood SPH in totaal

Ruim 44.000 betalende bezoekers bezochten het

365 activiteiten aan die een kleine 35.000

Marius van Dokkum Museum, dat daarmee ook

bezoekers trokken.

een belangrijke trekker is voor de binnenstad. In het Stadsmuseum zijn bovendien regelmatig lezingen en collegereeksen. De Stichting Stads­

Vanaf 2020 is Stichting Stad als Podium (SAP)

museum Harderwijk legt verbinding met andere

de instelling die, in een netwerksamenwerking

culturele en maatschappelijke partners.

met een groot aantal culturele instellingen binnen Harderwijk, podiumactiviteiten programmeert op bij de voorstelling passende binnen- en buitenlocaties en daarmee (ook)

VjkfìWM

nieuw aanbod én nieuw publiek weet aan te De Popschool Harderwijk biedt (pop)muziekeducatie en (pop)muziekcultuur in Harderwijk. Popschool Harderwijk actief is in het primair en voortgezet onderwijs, zorg en welzijn en verzorgt zij workshops en clinics

mm

trekken. Met deze benadering van podium­ kunsten vanuit inhoud en vernieuwing lijkt SAP zelfs landelijk een ongebaand pad in te slaan. SAP is nog in ontwikkeling en werkt nauw samen met SPH.

Stichting Cultuurkust biedt vrije-tijdscursussen

Amateurtoneelvereniging Theaterwerkplaats

en workshops aan in verschillende kunst­

heeft eigen regisseurs, grimeurs en decor­

disciplines, maar ook cultuureducatie in het

bouwers en uiteraard toneelspelers. De vereniging brengt meerdere producties

primair onderwijs, maatwerk voor de maat­

per jaar op de planken.

schappelijke zorg en workshops aan bedrijven. Ook organiseert Cultuurkust open podia en festivals. Cultuurkust is niet alleen actief in

Het Podiumspektakel zet elke twee jaar

Harderwijk, maar ook in de gemeenten

een unieke muzikale theatervoorstelling in

Nunspeet, Ermelo, Putten en Nijkerk.

Harderwijk in de open lucht neer, gebaseerd op gebeurtenissen in de geschiedenis van de stad. Tegelijkertijd worden met deze productie

Bibliotheek Noordwest Veluwe verzorgt de

ook allerlei geledingen uit de samenleving

openbare bibliotheekfunctie voor de gemeen­

met elkaar verbonden. Elke theatervoorstelling

ten Nunspeet, Ermelo, Putten en Harderwijk. De

wordt drie avonden achter elkaar opgevoerd

belangrijkste taken van de bibliotheek zijn het

H

en trekt in totaal zo'n 3.500 personen publiek.

stimuleren van leesplezier en het bevorderen van het lezen, het bevorderen van de taalvaardigheid en het bevorderen van informatievaardigheid (waaronder digitale vaardigheden). In 2019 had de vestiging Harderwijk in het Huis van de Stad

Literaire culturele kring Apollo organiseert onder meer literaire avonden met bekende auteurs en een cultuurcafé met open podium.

10.000 leden en werd de bibliotheek zo'n 184.000 keer bezocht. Tijdens de coronacrisis is het aantal uitleningen sterk gestegen

Muziekverenigingen Crescendo en de

Stedelijke Harmonie verzorgen beiden muziekopleidingen voor hun leden, geven concerten en treden op bij diverse evenementen.

Vertegenwoordigers van de culturele sector (niet alleen van de genoemde instellingen) hebben in een aantal bijeenkomsten hun visie gegeven op het belang van kunst en cultuur voor de pijlers participatie, educatie en economie. De opbrengst van deze bijeenkomsten vormt de basis voor deze notitie.

Welke invloed heeft de coronacrisis op de culturele instellingen? Uiteraard hebben de corona-uitbraak en de daarmee samenhangende maatregelen ook de culturele instellingen hard geraakt. Zij hebben tijdens de verschillende lockdowns hun deuren moeten sluiten. Een aantal instellingen heeft in deze periodes creatieve manieren bedacht om toch hun publiek te kunnen bereiken en heeft ingezet op online contacten. De kennis en ervaring die zij daarmee hebben opgedaan, nemen ze vanzelfsprekend mee. Toch ondervindt de hele culturele sector de nadelige gevolgen van de lockdowns en van de 1,5-meter-maatregelen. Welke langere-termijngevolgen dit uiteindelijk heeft, zowel financieel als sociaal als inhoudelijk, kan pas worden vastgesteld na afloop van de coronacrisis, wanneer er sprake is van een terugkeer naar 'normaal'.

7

Wat doet de gemeente op het gebied van kunst en cultuur? De gemeente faciliteert en stimuleert culturele in­

Harderwijk ziet een voortrekkersrol voor zichzelf in de

stellingen, zodat zij in staat zijn om in Harderwijk een

samenwerking met de andere gemeenten binnen de

goed cultureel en kunstzinnig klimaat in stand te

regio Noord-Veluwe en met gemeenten buiten deze

houden, onder meer door middel van samenwerking

regio. De kennis en expertise van de Harderwijkse

in een stevig cultureel en maatschappelijk netwerk.

culturele instellingen zou interessant kunnen zijn voor

Soms is de gemeente ook opdrachtgever, bijvoorbeeld

instellingen uit andere gemeenten. Daarmee sluiten

als het gaat om het vormgeven van de openbare

we aan bij de lijn die de provincie Gelderland kiest,

ruimte met beeldende kunst of gedichten.

voor het denken in regionale en bovenregionale

Dat faciliteren en stimuleren gebeurt soms door

samenwerking in plaats van een uitsluitend lokale

middel van een subsidie (aan de hand van vooraf

focus.

vastgestelde criteria), maar kan bijvoorbeeld ook de vorm aannemen van hulp bij het vinden van geschikte

Op het specifieke gebied van kunst en cultuur bestaat

huisvesting of het met elkaar in contact brengen van

er voor een gemeente maar één wettelijke verplich­

mensen en instellingen. Culturele instellingen hebben

ting, namelijk die om de inwoners toegang te bieden

niet alleen contact met andere culturele instellingen,

tot een bibliotheekvoorziening. Daarnaast speelt

maar ook met maatschappelijke instellingen.

cultuur een rol in de taak die gemeenten vanuit het VN-verdrag Handicap (2016) hebben om iedereen de mogelijkheid te bieden volwaardig aan de samenle­ ving deel te nemen.

^

u

Wat was de focus van het vorige kunst- en cultuurbeleid? De vorige cultuurnota heette Bouwen aan Betekenis, nota kunst en nota cultuur in Harderwijk 2011-2016. In deze nota lag de focus met name op: ^

de sleutelpositie van kunst en cultuur

^

de rol van cultuur voor een aantrekkelijke leefomgeving

^

een duidelijke identiteit van de stad richting bezoekers en toeristen

^

kunst en cultuur als middel voor de beleving van en de dialoog over kernwaarden.

In de afgelopen jaren is de focus van het maatschappelijk beleid verschoven naar: ^

participatie en

^

educatie

Ook is het belang van cultuur voor de lokale economie is nog beter onderkend dan tijdens de vorige beleids­ periode. Met deze verschuiving van focus is het wenselijk geworden het kunst- en cultuurbeleid te herzien.

Wat zijn de doelstellingen van het kunst- en cultuurbeleid 2021-2024? Met het kunst- en cultuurbeleid voor de komende periode worden de volgende doelstellingen nagestreefd.

Op het gebied van participatie: Alle inwoners van Harderwijk en Hierden moeten kunnen meedoen in de samenleving door actieve en/of passieve cultuurdeelname. Door middel van cultuur kunnen zij elkaar ontmoeten en (samen)werken aan eigen of gezamenlijke (culturele) doelen. Cultuur biedt hen een zinvolle invulling van hun vrije tijd, waarbij zij hun kennis en kunde kunnen inzetten.

Op het gebied van educatie: Cultuur draagt eraan bij dat inwoners van Harderwijk en Hierden een leven lang kunnen leren. Op school en buitenschools is er cultuureducatie voor de jeugd en er zijn cursussen en workshops voor volwassenen. Er is ruimte voor talentontwikkeling en voorbereiding op een beroepsopleiding. Cultuur levert een belangrijke bijdrage aan de bestrijding van laaggeletterdheid en aan het verwerven van digitale vaardigheden. Door deel­ name aan culturele activiteiten kan iedereen zich op diverse terreinen en niveaus blijven ontwikkelen. Meer in het algemeen draagt cultuurdeelname bij aan de ontwikkeling van creativiteit en inventiviteit.

Op het gebied van economie: Cultuur geeft een gemeente een eigen gezicht. Een breed aanbod van culturele activiteiten voor alle inwoners draagt substantieel bij aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor nieuwe inwoners en bedrijven. Bovendien doen bezoekers aan culturele activiteiten ook bestedingen bij de lokale ondernemers. Kunst, cultuur en erfgoed zijn belangrijke trekkers voor toeristen. Daarnaast is er een zeker economisch voordeel wanneer door middel van cultuur sociale problematiek, zoals eenzaamheid en de negatieve gevolgen daarvan voor de gezondheid, of jeugdproblematiek, kan worden verminderd of zelfs voorkomen.

9

Víŕï. »

De uitgangspunten voor het kunst- en cultuurbeleid 2021-2024

Pijler Participatie Uitgangspunt Wij vinden het belangrijk dat alle inwoners van Harderwijk kunnen meedoen aan de samenleving anderen kunnen ontmoeten en hun netwerk kunnen uitbreiden. Om dat te bereiken, willen we ook in de komende beleidsperiode kunst en cultuur inzetten.

j-'k- -

sĩ

yiŕ

. ■č'

Cultuur draagt bij aan participatie doordat mensen die actief

Maar ook kan door het inzetten van cultuur het beroep dat

dan wel passief aan cultuur doen, anderen ontmoeten en

moet worden gedaan op professionele jeugdhulpondersteu-

met anderen samenwerken aan gezamenlijke doelen. Met

ning afnemen.

name is dit te zien bij gezamenlijke activiteiten als muziek maken of een toneelvoorstelling op de planken brengen.

Het culturele veld spant zich in om cultuur laagdrempelig

Maar ook het bezoeken van een concert of een tentoonstel­

aan te bieden. Er zijn verschillende mogelijkheden voor

ling brengt mensen tot elkaar: gezamenlijke interesse en het

mindervermogenden om aan cultuur deel te nemen.

uitwisselen van ervaringen en meningen zijn belangrijke

Activiteiten vinden niet alleen plaats in de binnenstad, maar

elementen voor meer diepgaande gesprekken.

ook in de wijken. Het Marius van Dokkummuseum biedt inhoudelijk toegankelijke kunst, waar ook mensen op af

Cultuur bewerkstelligt sociale cohesie op het niveau van de

komen die niet zo vaak naar een museum gaan.

gemeente, maar ook in wijken en buurten en zelfs op straat­ niveau. Elkaar kennen is een voorwaarde voor het vragen

Een belangrijk aspect van cultuur en van culturele

én bieden van onderlinge hulp en steun. Door middel van

instellingen is, dat er veel, heel veel vrijwilligers werken.

cultuur kunnen mensen een sociaal netwerk opbouwen en

De bibliotheek en het Stadsmuseum bijvoorbeeld, zouden

onderhouden. Het hebben van zo'n netwerk draagt bij aan

niet kunnen bestaan zonder vrijwilligers, die daarmee een

sociale zekerheid en daarmee aan welzijn en welbevinden.

(letterlijk en figuurlijk) waardevolle bijdrage leveren aan de samenleving.

Mensen willen graag ergens bij horen en gewaardeerd worden. Door hun capaciteiten (op alle niveaus) in te zetten

Het Stadsmuseum, de Popschool en Cultuurkust ontvangen

voor culturele doelen, ervaren vrijwilligers voldoening.

sinds twee jaar een extra subsidie waarmee doelen worden

In het verlengde hiervan draagt cultuur ook bij aan het

nagestreefd die raakvlak hebben met het sociaal domein,

welbevinden van mensen, aan hun gezondheid en hun

bijvoorbeeld het betrekken bij kunst en cultuur van

veerkracht.

bijzondere doelgroepen als mensen met een fysieke of verstandelijke beperking. Op deze manier wordt innovatief

Cultuur zorgt voor verbinding tussen mensen van verschil­

aangesloten bij de werkwijze van de Geluksroute en

lende achtergronden en leeftijden, en tussen mensen die

Positieve Gezondheid. Vanzelfsprekend werken de culturele

uiteenlopende vaardigheden hebben. Daarmee wordt ook

instellingen samen met andere maatschappelijke instellingen

een bodem gelegd voor dialoog tussen mensen met ver­

die zich er ook voor inzetten dat zo veel mogelijk mensen

schillende meningen. Dit zien we bij uiteenlopende

kunnen meedoen aan de samenleving. Naast onderwijs,

activiteiten zoals het Podiumspektakel en voorstellingen

welzijn en zorg is sport een partner waarmee de samen­

van de Theaterwerkplaats, maar ook bij de podium­

werking steeds belangrijker wordt. De doelen die met het

programmering van (voorheen) SPH en (nu) SAP. Cultuur

sportbeleid worden nagestreefd, komen immers voor een

raakt hiermee aan burgerschap en maakt dan ook onderdeel

deel overeen met die van het cultuurbeleid: meedoen,

uit van activiteiten zoals Kleurrijk Harderwijk.

gezondheid, zinvolle vrijetijdsbesteding. GA!Harderwijk is hierin een belangrijke spil.

Festivals zijn een uitgesproken voorbeeld van culturele activiteiten die voor verbinding zorgen, niet alleen tussen

Cultuur als middel om participatie te bewerkstelligen, raakt

deelnemende organisaties onderling, maar ook binnen het

aan heel veel beleidsterreinen. Het voert te ver om deze hier

diverse publiek dat door festivals wordt aangetrokken.

allemaal te benoemen, maar het is duidelijk dat cultuur een integraal onderdeel vormt van de middelen die voor dit doel

Cultuur draagt bij aan integratie, zeker ook door activiteiten met als doel het terugdringen van laaggeletterdheid en het verbeteren van digitale vaardigheden. Hierin speelt de bibliotheek een belangrijke rol. Theater, dans, zang en muziek worden ingezet om taalvaardigheid te bevorderen.

worden ingezet.

Pijler Educatie Uitgangspunt Wij vinden het belangrijk dat mensen van alle leeftijden op alle niveaus de mogelijkheid hebben om zich te ontplooien, om nieuwe dingen te leren en om hun creativiteit en verbeelding vorm te geven. Wij vinden het belangrijk dat inwoners met talent worden gestimuleerd om dit talent verder te ontwikkelen. Ook vinden we het belangrijk dat de geschiedenis van Harderwijk voor iedereen toe­ gankelijk is. Om dat te bereiken, willen we ook in de komende beleidsperiode kunst en cultuur inzetten.

Cultuur biedt mensen van alle leeftijden mogelijkheden om

Uiteraard zijn er ook mogelijkheden om naast het regulier

zichzelf te ontwikkelen op elk gewenst niveau. Door

onderwijs cursussen te volgen: muziekles, toneelles,

middel van cultuur kun je nieuwe dingen leren - over kunst

schilderles, dansles - als hobby of als voorbereiding op een

en cultuur, maar ook over andere onderwerpen en over

beroep. Zowel lessen voor amateurs als talentonwikkeling

jezelf. Dit gebeurt uiteraard op scholen. Veel culturele

worden in Harderwijk onder meer aangeboden door

instellingen in Harderwijk zijn betrokken bij kunst- en

Cultuurkust en de Popschool. Kruisverbanden tussen scholen

cultuuronderwijs in het primair en het voortgezet onderwijs.

en culturele instellingen om culturele ontwikkeling verder te

Zo verzorgt Cultuurkust het Kunstmenu, Cultuureducatie

stimuleren, liggen voor de hand. Als gemeente

met Kwaliteit en het Leerorkest voor het primair onderwijs

willen we nog meer inzetten op talentontwikkeling, ook voor

en biedt de Popschool projecten aan voor het voortgezet

talentrijken uit de regio.

onderwijs. Maar het kan zelfs al vroeger beginnen: Muziek op Schoot is een programma voor heel jonge kinderen en speelt

De geschiedenis van een stad kan je veel vertellen over de

in op het muzikale en ritmegevoel van baby's en

maatschappij van nu. Hiervoor kan men onder meer terecht

peuters. Ook in buitenschoolse programma's is een deel van

bij de stadsgidsen, het Stadsmuseum, Oudheidkundige

het aanbod cultureel. De doorstroom van binnenschoolse

Vereniging Herderewich, de Stichting Joods Erfgoed

naar buitenschoolse educatie verbindt de pijlers Educatie

Harderwijk en het Historisch Kenniscentrum.

en Participatie.

Cultuur past naadloos in het concept Een Leven Lang Leren. Tot op hoge leeftijd kunnen mensen zich ontwikkelen,

Taalontwikkeling, sterk verbonden met leesplezier, is een

nieuwe dingen leren en hun verbeelding vormgeven, ook via

wezenlijke rol van Bibliotheek Noordwest Veluwe. De

minder gebaande paden. De bibliotheek vervult daarin een

bibliotheek biedt een doorlopende lijn voor de taal­

belangrijke rol door het aanbod van media voor mensen die

ontwikkeling van heel jong (BoekStart) via het onderwijs

graag lezen en hun kennis uitbreiden. De Popschool biedt

(Bibliotheek op School, Zomerschool) tot volwassenen

cursussen aan voor 'laatbloeiers'. Maar evengoed zijn er ook

(taallessen aan anderstaligen, laaggeletterdheidsbestrijding

mogelijkheden voor mensen met veel ervaring om die

en trainingen in digitale vaardigheden). Lees- en (digi)taal-

ervaring aan volgende generaties over te dragen. Denk

vaardigheden zijn immers essentieel om goed voorbereid

hierbij aan de reeds genoemde vrijwilligers die zich inzetten

de arbeidsmarkt op te gaan.

voor kunst en cultuur. Een voorbeeld van het gebruik van culturele expressie als

Het Stadsmuseum levert niet alleen een bijdrage aan het

medium om kennis op andere terreinen over te brengen zijn

onderwijs met educatieve programma's, projecten en rond­

de toneelvoorstellingen waarmee aandacht wordt gevraagd

leidingen, maar biedt ook mensen de kans hun vaardig­

voor de Week van de Eenzaamheid.

heden en talenten te ontwikkelen als vrijwilliger of stagiair. Dat laatste geldt, zoals gezegd, voor veel meer culturele

Ook als het gaat om educatie werken culturele instellingen

instellingen en projecten: kunst en cultuur is ondenkbaar

samen met andere maatschappelijke instellingen. Met name

zonder de inzet van vrijwilligers, die zich daarin veelzijdig

de samenwerking met sportinstellingen krijgt steeds meer

kunnen ontwikkelen.

aandacht, omdat doelen en doelgroepen elkaar voor een deel overlappen en de samenwerking goede resultaten kan

De Sport- en Cultuurwijzer maakt het voor alle leeftijden

afwerpen.

mogelijk om laagdrempelig kennis te maken met kunst en cultuur en voor gezinnen met een kleine beurs is er het JeugdFonds Sport en Cultuur. Voor dit laatste fonds worden middelen voor bestaanszekerheid ingezet ten behoeve van laagdrempelige participatie.

13

Pijler Economie Uitgangspunt Wij vinden het belangrijk dat Harderwijk een eigen identiteit heeft en mede om die eigenheid wordt gekozen als een plek om te bezoeken, te winkelen, vrije tijd te besteden, te gaan wonen en te gaan werken. Om dat te bereiken, willen we ook in de komende beleidsperiode kunst en cultuur inzetten.

De verbanden tussen kunst, cultuur en erfgoed enerzijds en

Kunst, cultuur en erfgoed zijn belangrijke componenten van

economie anderzijds kent verschillende aspecten. Cultuur

een aantrekkelijk vestigingsklimaat. De meeste nieuwe

wordt als vanzelfsprekend ingezet om het beeld, het imago

inwoners vinden het belangrijk dat zijzelf en hun kinderen

van een gemeente vorm te geven. Heerlijk Harderwijk maakt

kunnen kiezen uit een breed aanbod aan culturele en kunst­

graag gebruik van het cultureel en erfgoed aanbod om de

zinnige activiteiten. Daarmee wordt de gemeente ook aan­

gemeente op de kaart te zetten.

trekkelijk voor nieuwe bedrijven, wat de werkgelegenheid en het welstandsniveau positief beïnvloedt.

Cultuur, cultureel erfgoed en de stadsgeschiedenis vormen een belangrijk onderdeel van de identiteit van een stad. Niet

Ook langs een andere weg levert cultuur een bijdrage aan

alleen het visserijverleden van Harderwijk zegt iets over wie

de werkgelegenheid: vrijwilligerswerk voor culturele

en wat 'de Harderwijker' is, ook al die andere verhalen, voor­

instellingen levert kansen op voor het toeleiden van mensen

werpen, gebouwen, pleinen en plaatsen in de stad maken

naar de arbeidsmarkt.

ons uniek. Podiumkunstvoorstellingen, zowel professionele georganiseerd door Stad als Podium als amateurkunstvoor-

De specifieke kennis en expertise van culturele instellingen

stellingen zoals die van het Podiumspektakel, kunnen die

kan interessant zijn voor het bedrijfsleven en vice versa.

identiteit mede vormgeven en versterken. Verbondenheid

Zo is er een goede relatie tussen het Stadsmuseum en hun

met de eigen stad en identiteit zijn belangrijke factoren

huisbank die het aspect 'geld' ver overstijgt.

voor de binding van inwoners aan bijvoorbeeld hun lokale ondernemers. Een (mede door cultuur) levendige binnenstad

Het meedoen aan culturele activiteiten heeft een aange­

draagt in belangrijke mate bij aan winkel- en horecabezoek.

toond positief effect op het welbevinden van mensen van

Hoewel het onderhouden van het (monumentaal) cultureel

alle leeftijden. Mensen die actief of passief aan kunst en

erfgoed bij het domein Ruimte ligt, is er een aanzienlijke

cultuur doen, voelen zich minder eenzaam en gezonder dan

overlap met kunst en cultuur als het gaat om de positione­

mensen die dat niet doen. Ook op het gebied van jeugd­

ring van het tastbaar verleden van Harderwijk.

problematiek kan cultuur een positieve rol spelen. Het maat­ schappelijk voordeel (en daarmee het economisch voordeel)

Een herkenbare identiteit en een levendig stadscentrum zijn

dat dit oplevert, is niet exact te berekenen, maar moet zeker

ook van groot belang voor het aantrekken van toeristen.

niet worden onderschat.

Voor deze doelgroep én voor de eigen inwoners zijn de festivals in Harderwijk een belangrijke trekker. Lalaland en Blije Bietjes lieten de afgelopen jaren zien dat de avontuurlijke 'reuring' van festivals veel belangstelling voor de stad kan genereren. Ook arrangementen waarin cultuur en erfgoed worden gecombineerd met bijvoorbeeld watertoerisme en de natuur van de Veluwe zijn voor toeristen interessant. Dit raakt niet alleen de gemeente, maar ook de regio Noord-Veluwe en kent (bijvoorbeeld in de vorm van de Hanze) zelfs nationale en internationale aspecten.