Begroting 2024 - 2027

58

Harderwijk

56 54 52

Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners

50 48 46

2017 2018 2019 2020 2021 2022

3.2 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

Taakveld Fysieke bedrijfsinfrastructuur E. Enklaar Stad & Omgeving R. van der Leeden

Wat willen we bereiken? Dit taakveld heeft betrekking op grondexploitaties bedrijventerreinen daar waar taakveld 8.2 betrekking heeft op grondexploitatie van niet-bedrijventerreinen (woningbouw). Door het tijdig beschikbaar hebben of krijgen van bouwrijpe grond willen we een bijdrage leveren aan de verdere economische ontwikkeling van gemeente Harderwijk en het creëren van voldoende werkgelegenheid. Wat doen we daarvoor? Regulier • Verwerving, productie en levering van bouwrijpe grond; • Het opstellen en jaarlijks actualiseren van exploitatieopzetten; • Aankopen, (tijdelijk) beheren, slopen, saneren, bouw- en woonrijp maken; - 44 -

• • •

Het uitgeven van bouwrijpe kavels voor bedrijfsvestiging; Het opstellen van verkoopovereenkomsten; Het onderzoeken van de financiële haalbaarheid van stedenbouwkundige plannen.

Specifiek Lorentz III • Afronden bouwrijp maken; • Woonrijp maken openbaar gebied in de direct omgeving van uitgegeven bedrijfskavels; • Uitgifte bedrijfskavels. Lorentzhaven • Voortzetting woonrijp maken oostzijde Lorentzhaven; • Uitgifte bedrijfskavels vanaf 2025. Overig • Uitgifte van bedrijfskavels binnen de bedrijventerreinen Tonsel en Sypel Nieuw beleid n.v.t. 3.3 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Martijn Pijnenburg/Wilco Mazier Stad & Omgeving N. Dirksen

Wat willen we bereiken? De op bedrijven en ondernemers gerichte ondersteuning en dienstverlening vanuit de gemeente is geen wettelijke taak, maar draagt bij aan de ontwikkeling van de stad. Dit taakveld heeft een overlap met het volgende taakveld '3.4 Economische promotie', en met ‘3.1 Economische ontwikkeling’. Dit taakveld betreft de facilitering van de markt en centrummanagement en/of bedrijfsinvesteringszones en het ondersteunen van initiatieven vanuit de markt. Wat doen we daarvoor? Regulier • Contacten onderhouden met ondernemers en de diverse ondernemerscollectieven in Harderwijk en Hierden. Specifiek de Bedrijvenkring Harderwijk, binnenstad, wijkwinkelcentra, en warenmarkt(en) • Stimuleren en ondersteunen van de samenwerking in de binnenstad • Uitvoering van werkzaamheden voor het houden van een weekmarkt(en). • Inzet bedrijfscontactfunctionaris als centraal aanspreekpunt voor initiatieven en vragen van ondernemers • Samenwerking Meerinzicht en externe partijen onder andere t.b.v. stimuleren arbeidsmarktparticipatie. Specifiek • Organiseren bijeenkomst voor nieuwe ondernemers • Organiseren bijeenkomsten voor ondernemers met als thema: impactvol ondernemen Nieuw beleid Uitbreiding formatie accountmanagement met focus op detailhandel in wijken en binnenstad: dit zorgt voor een robuuster accountmanagement.

Er ontstaat meer ruimte voor de zichtbaarheid en ondersteuning aan alle vormen van bedrijvigheid en ondernemers in de gemeente. 3.4 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Economische promotie W. Mazier Stad & Omgeving N. Dirksen

Wat willen we bereiken? Activiteiten die gericht zijn op het 'op de kaart zetten' van de gemeente zijn geen wettelijke taak, maar dragen wel bij aan de (verdere) ontwikkeling van de stad. Dit taakveld heeft een overlap met het vorige taakveld '3.2 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen' en bevat de activiteiten die gericht zijn op promotie en acquisitie. - 45 -

Wat doen we daarvoor? Regulier • Versterken evenementen door verstrekken van evenementensubsidie en faciliteren van samenwerking • Uitvoeren evenementenbeleid • Versterken en positioneren van het toeristisch recreatieve profiel van Harderwijk • Uitbouwen van het thema Hanze • Ondernemers betrekken bij marketingactiviteiten • Versterken van de stadsmarketing/stichting Heerlijk Harderwijk en het Toeristisch Informatie Punt • Continueren van de samenwerking met Hanzesteden Marketing en Visit Veluwe en versterken van het waterprofiel van Harderwijk door invulling te geven aan belevingsgebied Veluwe Kust • De Veluwe Agenda 2030 is de basis voor de samenwerking op de Veluwe. Wij werken gezamenlijk aan de ambitie "Beleef de Beste Veluwe". Vanuit onze netwerksamenwerking in de VeluweAlliantie versterken we de Veluwe en bereiken we een betere balans tussen natuur en recreatie. Specifiek • Ontvangstlocatie Boekhorstlaan – bevordert het bestemmingsmanagementmanagement en de balans tussen natuur en recreatie op de Veluwe. • Uitvoeren maatregelen Recreatiezoneringsplan • Onderzoek positionering Heerlijk Harderwijk en de rol en taken van Heerlijk Harderwijk binnen de samenwerking in de binnenstad. In 2023 is gestart met het onderzoek en wordt er een plan met bijbehorende financieringsstructuur opgesteld.

• Uitvoering van bestemmingsmanagement op de Veluwe door deelnemen aan de Regiodeal Veluwe 1ste tranche en inzet op nieuwe Regiodeal aanvraag. Nieuw beleid • Beheer en onderhoud aantrekkelijke routenetwerken: we laten het beheer en onderhoud van de netwerken op een professionele manier door Routebureau Veluwe uitvoeren. • Continuering taken en financiën Heerlijk Harderwijk • Structurele continuering Toeristische Informatie Punt (TIP) in het Oude Stadhuis: Met de continuering van het TIP wordt het gastheerschap en het verstrekken van toeristische informatie aan bezoekers en inwoners gefaciliteerd op de meest centrale en logische fysieke locatie in de gemeente. Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren Vestigingen van bedrijven per 1.000 inwoners van 15 t/m 64 jaar (Bron: LISA)

180 170 160 150 140 130 120 110 100

Harderwijk

Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners

2017 2018 2019 2020 2021 2022

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

- 46 -

C TOTAALOVERZICHT PROGRAMMA 3 PROG3 Economie Lasten

Lasten - Totaal Baten

TV31 - Economische ontwikkeling TV32 - Fysieke bedrijfsinfrastructuur (GREX) TV33 - Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen TV34 - Economische promotie TV31 - Economische ontwikkeling TV32 - Fysieke bedrijfsinfrastructuur (GREX) TV33 - Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen TV34 - Economische promotie

Baten - Totaal Saldo voor bestemming - Totaal Dotaties aan reserves TV34 - Economische promotie Dotaties aan reserves - Totaal Saldo na bestemming - Totaal PROG3 Economie - Totaal

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 2023 2024 2025 2026 2027 202 307 278 213 213 213 1.448 2.260 649 725 1.132 1.086 312 1.032 399 399 382 318 970 985 556 556 399 379 2.932 4.585 1.882 1.893 2.125 1.995 -103 -118 -96 -96 -96 -96 -1.594 -2.260 -649 -725 -1.132 -1.086 -36 -271 -42 -42 -42 -42 -323 -474 -334 -334 -334 -334 -2.055 -3.124 -1.121 -1.197 -1.604 -1.558 877 1.461 760 695 521 437 500 0 0 0 0 0 500 0 0 0 0 0 500 0 0 0 0 0 1.377 1.461 760 695 521 437

Financiële analyse begroting 2024 ten opzichte van begroting 2023: Ontwikkeling saldo programma Begroting 2023 Begroting 2024 Verschil

Bedrag

Onderwerp Nieuw beleid Onderhanden werken Kapitaallasten Doorberekende salariskosten Energienoodfonds MKB en maatschappelijke instellingen Incidentele budgetten economische promotie Diversen Totaal

Bedrag

1.460.000 760.000 - 700.000

339.000 - 85.000 1.000 - 80.000 - 500.000 - 335.000 - 40.000 - 700.000

Toelichting op de financiële analyse: Totaaloverzicht Nieuw Beleid Als nieuw beleid zijn de volgende posten opgenomen: Taakveld 3.1 Economische ontwikkeling 3.1 Economische ontwikkeling 3.1 Economische ontwikkeling 3.3 Bedrijfsloket en Bedrijfsregelingen 3.4 Economische promotie 3.4 Economische promotie 3.4 Economische promotie Totaal programma 3

Onderwerp Detailhandelsvisie

2024 50.000

2025

2026

2027

Dienstverlening koopzondag

n.n.b.

n.n.b.

n.n.b.

n.n.b.

Regionaal Programma Werklocaties (RPW) Uitbreiding formatie accountmanagement bedrijven Beheer en onderhoud aantrekkelijke routenetwerken Continuering taken en financiën Heerlijk Harderwijk Continuering Toeristische Informatie Punt (TIP) in het Oude Stadhuis

15.000 57.000

57.000

57.000

17.000

17.000

17.000

150.000

150.000

50.000

50.000

50.000

50.000

339.000

274.000

124.000

50.000

Onderhanden werken Vanuit de jaarrekening 2022 zijn budgetten meegenomen naar 2023. Dit zijn incidentele budgetten voor 2023. In 2024 komen deze budgetten niet meer voor en leidt dit tot een voordeel. Kapitaallasten Jaarlijks worden de kapitaallasten bepaald op basis van de aanwezige activa en de nieuwe investeringen. Deze kapitaallasten worden toegerekend aan de betreffende taakvelden / programma’s. Vanaf 2024 is er - 47 -

sprake van een omslagrente die toegerend is aan alle investeringen. Dit verklaard een deel van de verschillen tussen begroting 2023 en begroting 2024. Doorberekende salariskosten De lagere doorberekende salariskosten worden verklaard door een verschuiving in de personeelsverdeling van taakveld 3.4 economische promotie naar taakveld 1.2 Openbare orde en veiligheid. Energienoodfonds MKB en maatschappelijke instellingen Dit voordeel wordt verklaard door het raadsbesluit van 16 februari 2023 omtrent de tijdelijke verordening energienoodfonds voor MKB en maatschappelijke instellingen gedekt vanuit de bestemmingsreserve energielasten stichtingen en verenigingen. Dit bedrag is incidenteel in 2023 en komt derhalve niet terug in de begroting 2024. Incidentele budgetten economische promotie Dit voordelig resultaat komt door incidentele budgetten die in de begroting 2023 beschikbaar zijn, echter niet meer voorkomen in 2024. Een deel van de incidentele budgetten (afgerond € 200.000,-) komt terug via nieuw beleid, namelijk continuering taken en financiën Heerlijk Harderwijk en Toeristisch Informatie Punt (TIP) in het Oude Stadhuis. Daarnaast betreft het incidentele budgetten 2023 m.b.t. Toekomstperspectief Heerlijk Harderwijk (€ 35.000,-) en Hanze Icoonjaar (€ 100.000,-). Diversen Bestaat uit diverse budget wijzigingen. Per saldo een voordelig resultaat van € 40.000,-.

- 48 -

2.4 Programma 4 Onderwijs A ALGEMEEN Doelstelling Voor elk kind een ononderbroken ontwikkelingstraject in het (passend) onderwijs en een startkwalificatie, een leer-werktraject naar de arbeidsmarkt of zinvolle dagbesteding voor alle jongeren. Wij hebben de wettelijke plicht om voor adequate onderwijshuisvesting te zorgen. Volwassenen kunnen hun basisvaardigheden ontwikkelen. Onderwijs vormt. Het biedt alle Harderwijkers kansen om hun talenten zo goed mogelijk te ontwikkelen en te benutten. We richten ons samen met onze partners vooral op inwoners die meer aandacht nodig hebben om zich goed te kunnen ontwikkelen. We streven voor iedereen naar een passende deelname aan de maatschappij. Gelijke kansen voor ieder kind vinden we belangrijk. Samen met onderwijs en ketenpartners zetten we daarom in op het wegwerken van onderwijs (taal)achterstanden, naschools aanbod in de wijken, het tegengaan van verzuim, thuiszitten en voortijdig schoolverlaten. Ons streven is dat volwassenen in gemeente Harderwijk hun basisvaardigheden zoals taal- en rekenvaardigheden kunnen blijven ontwikkelen. Ook richten we ons op bewustwording van het belang van toegankelijke informatie voor iedereen, zodat ook minder hoogopgeleide inwoners alle informatie tot hun beschikking hebben. We vinden het belangrijk dat het onderwijs beschikt over voldoende en adequate huisvesting.

We hebben aandacht voor versterking van de regionale functie van het beroepsgerichte onderwijs in gemeente Harderwijk, dat goed aansluit op de lokale- en regionale arbeidsmarkt. Het techniekonderwijs is van belang voor innovaties in bijna iedere beroepsgroep. Inhoud Dit programma bevat de activiteiten op het gebied van onderwijs en volwasseneneducatie. In Harderwijk werken gemeente en onderwijs nauw samen met alle partners op onder andere het beleidsterrein jeugd, welzijn, veiligheid, gezondheid en sport om ontwikkelingen op elkaar aan te sluiten en de jeugd en volwassenen optimaal te ondersteunen. Een goed en breed aanbod van onderwijs vormt een belangrijke randvoorwaarde voor de kwaliteit en aantrekkelijkheid van de stad als woon- en werkgemeente. Ontwikkelingen De gemeente hanteert een indexatie van 3%. De loonstijgingen liggen momenteel rond de 8-10%.Voor de gesubsidieerde instellingen is het niet of nauwelijks mogelijk om te bezuinigen op loon- of overige kosten. De subsidie voor peuteropvang krijgt hier ook mee te maken. Indien nodig zal de raad een voorstel krijgen met de te maken keuzes. Rijke schooldag Een veilige en ontwikkelrijke omgeving is belangrijk voor kinderen. Het vraagt meer dan alleen het onderwijs kan bieden om burgers van de toekomst op te leiden. Het leren van taal, rekenen e.d.

moet gecombineerd worden met een aanbod gericht op techniek, natuur, sport, cultuur en gezondheid. Al jarenlang worden hier stappen in gezet met als doel gelijke ontwikkelkansen. Vanuit het rijk groeit de aandacht voor het organiseren van een rijke schooldag: een lokaal programma met activiteiten buiten de normale onderwijstijd. Hierbij is samenwerking in een lokale coalitie essentieel: school, gemeente en (maatschappelijke) organisaties. In gemeente Harderwijk is al jaren aandacht voor een rijke schooldag met het naschools aanbod binnen het brede schoolbeleid. Sinds 2023 is er in heel gemeente Harderwijk een brede school aanbod . Kinderopvang als basisvoorziening Het kabinet heeft de hervorming van het kinderopvangstelsel met twee jaar uitgesteld. Het plan is dat per 1 januari 2027 werkende ouders 96% van de kinderopvang vergoed krijgen. Vanuit allerlei organisaties komt de roep om deze stap ook te maken voor niet-werkende ouders. Het is nog niet duidelijk of en wanneer het Rijk dit mogelijk gaat maken. Met andere woorden of alle kinderen toegang krijgen tot de kinderopvang en daarmee gelijke ontwikkelkansen.

- 49 -

Toezicht Kinderopvang Het intensievere toezicht voor gastouderopvang (jaarlijks 50% gastouders in plaats van 5%) krijgt in 2024 een vervolg. In 2024 wordt ook het flexibele toezicht verplicht en verder doorontwikkeld. Hierdoor krijgen we meer inzicht in de totale kwaliteit van een kindercentrum of gastouderbureau en de naleving door de houder. Onderwijshuisvesting -Integraal Huisvestingsplan De raad heeft in april 2020 de Onderwijsvisie vastgesteld. In een plan van aanpak wordt aangegeven hoe en wanneer de verschillende uitgangspunten geclusterd worden opgepakt. Vervolgens is in april 2023 het Integrale Huisvestingsplan vastgesteld. Deze bevat een uitvoeringsagenda voor nieuw te bouwen of te verbouwen schoolgebouwen vanaf 2024.Na het beschikbaar stellen van de middelen wordt hier uitvoering aan gegeven. -Evaluatie doordecentralisatie De doordecentralisatie is in 2021 geëvalueerd. Het voorstel voor een extra bijdrage vanuit de gemeente voor eventuele (ver)nieuwbouw van de V(S)O-scholen, in verband met achterblijvende bekostiging vanuit het Rijk, is in november 2022 afgewezen. In plaats daarvan zijn extra middelen beschikbaar gesteld voor de nieuwbouw van het Morgen College en is in 2023 een regeling voorbereid waarvan alle doorgedecentraliseerde schoolbesturen gebruik kunnen maken in vergelijkbare situaties. Deze regeling wordt naar verwachting eind 2023 vastgesteld.

Leerplicht en Voortijdig School Verlaten Het is van belang dat schoolverzuim snel een vervolg krijgt. Dat kan (zwaardere) problemen en uitval voorkomen. Leerlingzaken werkt daarom intensief samen met onderwijs, sociaal domein en diverse ketenpartners. Leerlingzaken draagt daarnaast bij aan doelen van flankerend beleid (zoals sociaal domein en veiligheid). Als een leerling voortijdig uitvalt, ondersteunt leerlingzaken hen bij het maken van een vervolgstap. Dit geldt ook voor jongeren die (nog) geen startkwalificatie kunnen halen. Het beleid voor Leerlingzaken wordt in 2024 regionaal geactualiseerd. Doorstroompunt (RMC) Het Regionaal Meld- en Coördinatiepunt heet sinds 1 mei 2023: Doorstroompunt. Deze naamsverandering is op advies van jongeren doorgevoerd. De eindleeftijd waarop het Doorstroompunt zich richt, gaat op 1 augustus 2025 van 23 jaar naar 27 jaar. Het lopende VSV programma is tot die datum verlengd. Aan het nieuwe VSV programma worden doelen gekoppeld die de jeugdwerkloosheid tegengaan. Daarvoor zal het Doorstroompunt nog meer gaan samenwerken met het domein arbeid. Verbonden partijen n.v.t.

Beleidskaders Wet op het primair onderwijs, Wet op het voortgezet onderwijs 2020, Wet educatie en beroepsonderwijs, Wet op de expertisecentra Wet Kinderopvang Leerplichtwet, ambtsinstructie Beleidsplan Leerlingzaken 2016-2020 Beleids- en afsprakenkader RMC 2017-2020 VSV programma 2021-2024 Notitie OAB beleid 2019 - 2022 Brede schoolbeleid Harderwijk 2022 Regioplan Laaggeletterheid 2020 – 2024 Uitvoeringsprogramma laaggeletterdheid Harderwijk 2021-2024 Verordening bekostiging leerlingenvervoer gemeente Harderwijk 2022

B TAAKVELDEN 4.1 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Openbaar basisonderwijs M. Companjen Mens & Maatschappij K. Traas

- 50 -

Wat willen we bereiken? Waarborgen van de continuïteit van het openbaar primair en openbaar voortgezet onderwijs in gemeente Harderwijk. Wat doen we daarvoor? Regulier ● Beoordeling op de begroting, jaarrekening, accountantsverklaring en het jaarverslag. ● Toezicht houden op het openbare karakter van het door stichting Proo te verzorgen onderwijs. ● Benoeming van leden van de Raad van Toezicht. ● Instemmen met voorstellen tot wijziging van de statuten. In regionaal verband wordt er toezicht uitgeoefend op de stichtingen die het openbaar onderwijs verzorgen: stichting Proo en stichting RSG Slingerbos | Levant. Hiervoor vindt 2x per jaar in regionaal verband overleg plaats met de onderwijsbesturen, dit wordt het Coördinatiepunt genoemd. Specifiek n.v.t. Nieuw beleid n.v.t. 4.2 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Onderwijshuisvesting M. Companjen Mens & Maatschappij K. Traas

Wat willen we bereiken? Zorgdragen voor adequate huisvesting van het openbaar en bijzonder onderwijs, waarbij de komende jaren extra aandacht is voor verduurzaming omdat dit volgt uit het Klimaatakkoord, routekaart duurzaamheid. Wat doen we daarvoor? Regulier ● Tweejaarlijks leerling-prognoses verwerken; ● Jaarlijks ruimteverdeling maken met toestemmingen verhuur; ● Beoordelen jaarlijkse aanvragen huisvestingsprogramma; ● Periodiek schouwen van de gebouwen; ● Doordecentralisatie voortgezet (speciaal)onderwijs: beoordelen verantwoordingen en meerjareninvesteringsplannen en vijfjaarlijks evalueren; ● Kennis nemen van bouwplannen in relatie tot adequate huisvesting / kwaliteitsverbetering; ● In samenwerking met Domein Ruimte uitvoering geven aan routekaart Duurzaamheid Specifiek Voortgezet (speciaal) onderwijs: De doordecentralisatiegelden worden sinds 2023 jaarlijks met 1,75% verhoogd in plaats van 1% op basis van de bepalingen in de doordecentralisatieovereenkomst. Nieuw beleid Met de vaststelling van het IHP is de uitvoeringsagenda vast komen te staan. Na het beschikbaar stellen van de middelen wordt naast de start van de voorbereidingen voor nieuwbouw van enkele scholen, ook uitvoering gegeven aan een subsidieregeling voor het binnenklimaat voor de wat oudere gebouwen.

De nog vast te stellen regeling voor aanvullende financiering voor doorgedecentraliseerde schoolbesturen heeft op de korte termijn nog geen financiële gevolgen. Eventuele aanvragen in 2024 leiden tot een begrotingsafweging die gevolgen kan hebben vanaf 2025.

- 51 -

4.3 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Onderwijsbeleid en leerlingzaken M. Companjen Mens & Maatschappij S.R.M. Rijnbeek

Wat willen we bereiken? Binnen dit taakveld zijn de lasten en baten opgenomen die samenhangen met het lokale onderwijsbeleid en leerlingzaken. Het gaat hier onder andere om: voor- en vroegschoolse educatie, peuteropvang, leerlingenvervoer, handhaven leer- en kwalificatieplicht, tegengaan voortijdig schoolverlaten en volwasseneneducatie. Op de diverse onderwerpen willen we het volgende bereiken. 1. Ervoor zorgen dat kinderen een zo normaal mogelijke ontwikkeling doormaken die past bij hun intellectuele capaciteiten en dat zij eventuele achterstanden in (taal)onderwijs zo snel mogelijk wegwerken. 2. Zoveel mogelijk leerlingen verlaten het onderwijs met tenminste een startkwalificatie (einddiploma MBO minimaal niveau 2, HAVO, VWO of vervolgonderwijs). 3. Zoveel mogelijk voortijdig uitgevallen jongeren keren terug naar onderwijs of gaan werken 4. Jongeren in een kwetsbare positie worden doorgeleid naar zorg, arbeidsmarkt of dagbesteding 5. Het bevorderen van een zo hoog mogelijke deelname van peuters aan het peuterspeelwerk ter voorbereiding op de basisschool. 6. Het terugdringen van laaggeletterdheid bij volwassenen. Bevorderen bewustwording van laaggeletterdheid en het belang van toegankelijke, beschikbare informatie voor iedereen. Wat doen we daarvoor? Regulier 1.

Gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid ● Het zo vroeg mogelijk laten stellen van juiste indicaties (dreigende) taalachterstanden; ● Het geven van voorlichting over (dreigende) taalachterstanden, de gevolgen daarvan en de mogelijke interventies aan ouders van betrokken kinderen; ● Groepen taalstimulering voor ouder en kind, voor kinderen in de leeftijd van 6 maanden - 2 jaar. ● Zorgen voor voldoende aanbod voorschoolse educatie aan peuters tussen 2 en 4 jaar; ● Het laten geven van vroegschoolse educatie aan leerlingen in groepen 1 en 2 van het basisonderwijs; ● Uit laten voeren van de VoorleesExpress. ● Het laten geven van extra (taal)onderwijs aan leerlingen van het basisonderwijs in zgn. schakelklassen; ● Het op verschillende manieren stimuleren van ouders om betrokken te raken en te blijven bij de (school)ontwikkeling van hun kinderen, om samen met de kinderen ook thuis te lezen en te zingen en met taal bezig te zijn en om naar ouderavonden en dergelijke te komen. 2.

Leerplicht en Doorstroompunt (RMC) ● Het controleren en handhaven van de leerplicht (van 5 tot en met 15 jaar) en de kwalificatieplicht (16- en 17 jarigen) door Meerinzicht Sociaal; ● Het voorkomen en tegengaan van voortijdig schoolverlaten door middel van diverse activiteiten gericht op groepen jongeren en op individuele (potentieel) voortijdig schoolverlaters door Meerinzicht Sociaal en welzijn- en sportorganisaties; ● Het registreren, monitoren, doorgeleiden en activeren van jongeren zonder startkwalificatie en jongeren afkomstig van het Praktijk-, Voortgezet speciaal- en Entree onderwijs tot 23 jaar richting onderwijs, arbeidsmarkt en/of gemeentelijke voorzieningen, trajecten (sluitend vangnet) bij Meerinzicht Sociaal; ● Het uitvoeren van taken als gastheergemeente leerplicht/Doorstroompunt (RMC), Doorstroompunt (RMC) contactgemeente en het regionaal VSV programma, deels uitgevoerd door Meerinzicht Sociaal; ● Stimuleren van vroeg signalering en samenwerking in het kader van passend onderwijs ten behoeve van o.a. onderwijs-jeugdzorg arrangementen; ● Uitvoeren van verordening Leerlingenvervoer, onder andere ter ondersteuning passend onderwijs. 3. Kinderopvang en peuterspeelwerk ● Uitvoeren en monitoren Subsidieregeling Peuteropvang en voorschoolse educatie ● Inspecteren en handhaven van de Wet Kinderopvang; ● Actueel houden van het Landelijk Register Kinderopvang; 4.

Volwasseneneducatie ● Ondersteuning bieden op het gebied van taalontwikkeling en basisvaardigheden o.a. gefinancierd vanuit de Wet educatie beroepsonderwijs. ● Dit door het inzetten van taaltrajecten bij taalschool Toptaal. En het uitvoeren van laagdrempelige projecten o.a. door het Taalhuis, vaak in samenwerking met onderwijsinstellingen en welzijnsorganisaties. - 52 -

5.

Overig

● Brede school: In zes wijken is er een brede school: een combinatie van bewegingsonderwijs door een vakleerkracht en het bieden van naschools aanbod voor alle kinderen in gemeente Harderwijk. De brede school is gericht op ontwikkelingskansen voor elk kind tussen 4 en 12 jaar. ● Stimuleren van de samenwerking tussen verschillende kind voorzieningen ter ondersteuning van een goede doorgaande ontwikkellijn; ● Streven naar versterking van het onderwijs en een doorlopende leerlijn onderwijs-arbeidsmarkt. Specifiek ● Implementatie van het uitvoeringsprogramma laaggeletterdheid gemeente Harderwijk 2021-2024. ● Implementeren van de gezinsaanpak laaggeletterdheid binnen de gemeente en externe organisaties binnen de ketenaanpak. ● Voltooien implementatie van het brede schoolbeleid ● Actualiseren regionaal beleidsplan Leerlingzaken ● Invoeren nieuwe werkwijze vrijstellingen leerplicht (psychische/medische gronden) Nieuw beleid

Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren Absoluut verzuim per 1.000 leerlingen (Bron: DUO/Ingrado)

5 Harderwijk

4 3

Gemeenten 25.000 50.000 inwoners

2

Gemeenten 50.000 100.000 inwoners

1

Landelijk

0 2017 2018 2019 2020 2021 2022

Relatief verzuim per 1.000 leerlingen (Bron: DUO/Ingrado)

40

Harderwijk

35 30

Gemeenten 25.000 50.000 inwoners

25 20 15

Gemeenten 50.000 100.000 inwoners

10 5

Landelijk

0 2017 2018 2019 2020 2021 2022

- 53 -

Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (Bron: DUO/Ingrado) )

2,5% Harderwijk 2,0% 1,5%

Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners

1,0%

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

0,5%

Landelijk

0,0% 2017

2018

2019

2020

2021

Facultatieve beleidsindicatoren Percentage werkloze jongeren in de leeftijd van 16-22 jaar (Bron: CBS)

2,5% 2,0%

Harderwijk

1,5%

Gemeenten 25.000 50.000 inwoners

1,0%

Gemeenten 50.000 100.000 inwoners

0,5%

Landelijk

0,0% 2017

2018

2019

2020

2021

Percentage voortijdig schoolverlaters VO en MBO (Bron: DUO)

2,5% 2,0%

Harderwijk

1,5%

Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners

1,0%

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

0,5%

Landelijk

0,0%

2017

2018

2019

*Deze tabel wordt niet meer meegenomen in het volgende boekwerk i.v.m. de data die Duo niet meer aanlevert. Heeft geen meerwaarde deze tabel nog de tonen

- 54 -

C TOTAALOVERZICHT PROGRAMMA 4 PROG4 Onderwijs Lasten

Lasten - Totaal Baten

TV41 - Openbaar basisonderwijs TV42 - Onderwijshuisvesting TV43 - Onderwijsbeleid en leerlingzaken TV42 - Onderwijshuisvesting TV43 - Onderwijsbeleid en leerlingzaken

Baten - Totaal Saldo voor bestemming - Totaal Dotaties aan reserves TV42 - Onderwijshuisvesting Dotaties aan reserves - Totaal Onttrekkingen uit reserves TV42 - Onderwijshuisvesting Onttrekkingen uit reserves - Totaal Saldo na bestemming - Totaal PROG4 Onderwijs - Totaal

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 2023 2024 2025 2026 2027 333 423 429 422 421 421 3.478 3.762 4.002 4.008 5.265 5.233 4.616 4.988 4.482 4.440 4.403 4.386 8.428 9.174 8.913 8.870 10.089 10.040 -263 -693 -199 -199 -199 -199 -3.298 -3.545 -2.687 -2.687 -2.687 -2.687 -3.562 -4.237 -2.886 -2.886 -2.886 -2.886 4.866 4.937 6.028 5.984 7.204 7.155 892 2.421 12 12 12 12 892 2.421 12 12 12 12 -1.152 -1.153 -36 -36 -36 -36 -1.152 -1.153 -36 -36 -36 -36 -260 1.268 -24 -24 -24 -24 4.606 6.205 6.004 5.960 7.180 7.131

Financiële analyse begroting 2024 ten opzichte van begroting 2023: Toelichting op de financiële analyse: Ontwikkeling saldo programma Begroting 2023 Begroting 2024 Verschil

Bedrag

Onderwerp Nieuw beleid Onderhanden werken Kapitaallasten Doorberekende salariskosten Totaal TV42 - Onderwijshuisvesting Totaal TV43 - Onderwijsbeleid en leerlingzaken Diversen Totaal

Bedrag

6.204.775 6.003.592 - 201.183

Totaaloverzicht Nieuw Beleid Als nieuw beleid zijn de volgende posten opgenomen (tabel los ingevoegd.) Taakveld Onderwerp 2024 4.2 Verhoging indexatie doordecentralisatie 15.000 Onderwijshuisvesting conform overeenkomst. 4.3 Onderwijsbeleid en Subsidie initiatieven samenwerking 10.000 leerlingzaken onderwijs en bedrijven/instellingen. Totaal programma 4 25.000

25.000 - 30.000 121.933 178.000 - 694.367 151.922 46.329 - 201.183

2025 30.250

2026 46.000

10.000

10.000

40.250

56.000

2027 62.100

62.100

Onderhanden werken Vanuit de jaarrekening 2022 zijn budgetten meegenomen naar 2023. Dit zijn incidentele budgetten voor 2023. In 2024 komen deze budgetten niet meer voor en leidt dit tot een voordeel. Kapitaallasten Jaarlijks worden de kapitaallasten bepaald op basis van de aanwezige activa en de nieuwe investeringen. Deze kapitaallasten worden toegerekend aan de betreffende taakvelden / programma’s. Vanaf 2024 is er sprake van een omslagrente die toegerend is aan alle investeringen. Dit verklaart een deel van de verschillen tussen begroting 2023 en begroting 2024. Doorberekende salariskosten De hogere lasten binnen de salarisbegroting, voornamelijk als gevolg van de cao ontwikkelingen en de jaarlijks herziene toerekening van deze salariskosten naar de diverse programma’s leiden tot een hogere doorbelasting.. Taakveld 4.2 Onderwijshuisvesting In de begroting 2023 zitten een aantal incidentele budgetten, die niet meer voorkomen in 2024. Het gaat in dit programma met name om een toevoeging aan de bestemmingsreserve Schoolgebouw Sypel (€ 1,03 miljoen), een bijdrage uit de bestemmingsreserve IHP onderwijshuisvesting (€ 0,26 miljoen). Tevens zijn de budgetten - 55 -

voor de verzekeringslasten en belastingen geactualiseerd op basis van de reële prijs ontwikkeling (€ 0,07 miljoen). Taakveld 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken Het verschil komt voornamelijk vanwege hogere lasten voor leerlingenvervoer. Daarnaast zijn er extra gelden beschikbaar gesteld ten behoeve van het realiseren van een brede school in zes wijken. Diversen Bestaat uit diverse budget wijzigingen. Per saldo een nadelig resultaat van € 46.329,-.

- 56 -

2.5 Programma 5 Sport, cultuur en recreatie A ALGEMEEN Doelstelling Harderwijk is een sportieve en creatieve gemeente, waarin voor iedereen ruimte is om te sporten, te bewegen en te genieten van kunst en cultuur. Door inwoners de mogelijkheid te bieden mee te doen aan sportieve en culturele activiteiten willen wij de gezondheid, verbondenheid, betrokkenheid en participatie in de Harderwijkse samenleving vergroten. Wij activeren alle inwoners voor een actieve en gezonde leefstijl, iedereen doet mee We willen blijvend sport- en beweeggedrag van alle inwoners stimuleren en waar mogelijk intensiveren. Motivaties voor inwoners kunnen zijn: ontspanning, presteren, maar ook ontmoeten, gezelligheid, verbinding en gezondheid. Inwoners moeten zich veilig voelen en ongeacht hun achtergrond kunnen sporten en bewegen. We zetten in op bewustwording, zodat iedereen met plezier kan sporten en bewegen op zijn of haar eigen niveau. Wij ondersteunen vitale en sterke sport- en beweegclubs Wij streven er naar om een breed netwerk van zowel sportverenigingen als -aanbieders te faciliteren en te onderhouden. Daarnaast is er specifiek voor sportverenigingen het streven om deze op organisatiekracht te versterken. En worden verenigingen gestimuleerd om (indien mogelijk en gewenst) zich te ontwikkelen tot een vitale sportvereniging.

Wij faciliteren passende en voldoende sportvoorzieningen In de gemeente Harderwijk willen we voldoende uitnodigende sport- en beweegvoorzieningen beschikbaar stellen. Hiermee wordt een breed aanbod van sport en bewegen mogelijk gemaakt, zowel binnen, buiten, als in de openbare ruimte. Wij nodigen inwoners uit om mee te doen aan kunst- en cultuuruitingen Kunst en cultuur verbinden mensen met elkaar. Door cultuur kunnen mensen elkaar ontmoeten, samenwerken aan een gemeenschappelijk doel en nieuwe dingen ontdekken. Dat geldt voor iedereen: jong en oud, met of zonder beperking, met iedere achtergrond. Kunst en cultuur maken de openbare ruimte afwisselend en geven gemeente Harderwijk een eigen gezicht. Daarmee maken ze de stad aantrekkelijk voor bedrijven en nieuwe inwoners en dragen ze bij aan de plaatselijke economie. Wij ondersteunen en stimuleren culturele instellingen en initiatieven Met subsidies en het bevorderen van samenwerking ondersteunen we de grotere culturele instellingen, zodat zij hun aanbod goed kunnen afstemmen op wat de inwoners van gemeente Harderwijk en andere belangstellenden willen. Met Stad als Podium ontwikkelen we een unieke manier om de podiumkunsten in te vullen. De culturele instellingen richten zich ook op de doelstellingen van het Sociaal Domein door die mensen te bereiken die niet zo snel meedoen aan kunst en cultuur.

Zij verzorgen cultuureducatie, op school en daarbuiten. De bibliotheek vervult daarnaast een belangrijke taak bij het terugdringen van laaggeletterdheid en het vergroten van en. Inhoud Het programma omvat de ontwikkelingen op het gebied van cultuur, recreatie en sport.

Ontwikkelingen 2024 De gemeente hanteert een indexatie van 3%. De loonstijgingen liggen momenteel rond de 8-10%. Voor de gesubsidieerde instellingen is het niet of nauwelijks mogelijk om te bezuinigen op loon- of overige kosten. De relatieve teruggang in subsidie zal leiden tot een vermindering in het programma van deze instellingen. Indien nodig zal de raad een voorstel krijgen met de te maken keuzes. Ontwikkeling nieuwbouw Sypel Het nieuwe binnenzwembad is inmiddels geopend. Inmiddels is het oude zwembad gesloopt en is de bouw van de sporthal Sypel III gestart. Bij de nieuwe sporthal worden ook lokalen voor Landstede en kantoorruimte gebouwd. Er worden ook maatregelen voor verduurzaming van het bestaande complex toegepast. Het project is naar verwachting halverwege 2024 afgerond. GALA – Sportakkoord II – Nieuw sportbeleid In 2023 is de nieuwe beleidsnota sport en bewegen 2023-2026 “bewegen doen we samen” vastgesteld. Het uitvoeringsprogramma wordt voor de komende jaren opgesteld. Samen met de ambities van het Lokaal Sportakkoord II en het Gezond en Actief Leven Akkoord wordt er integraal gewerkt aan een gezonde generatie in 2040. - 57 -

Inzet van buurtsportcoaches (Brede Regeling Combinatiefuncties) In 2024 wordt de samenwerking met GA! Harderwijk verder voortgezet. Jaarlijks worden afspraken gemaakt en verantwoord volgens de bestaande subsidiestructuur. Vanuit de Brede Regeling Combinatiefuncties ontvangen Cultuurkust, ZorgDat, Educare, Landstede Veld42 en BKH subsidie voor inzet op het gebied van cultuur, buurtsportwerk, speciaal onderwijs gezonde werkvloer en Maatschappelijke Zorg. Door de samenwerking met Landstede worden er veel studenten ingezet. Uitwerken regiovisie op het gebied van sporten en bewegen In de regio Noord-Veluwe wordt samengewerkt op een aantal onderwerpen. Aangepast sporten, JOGG en OKO zijn voorbeelden van onderwerpen die gezamenlijk worden opgepakt. Met het GALA en Sportakkoord II zal de komende jaren meer aandacht zijn voor kennisdeling en samenwerking. Gebruik openbare ruimte - beweegroutes In samenwerking met Athlos zijn er een aantal beweegroutes uitgezet in de stad voor wandelen of hardlopen. Er wordt nog een vijfde route aangelegd in de Stad. Daarnaast worden er beweegroutes aangelegd op het Bedrijventerrein Lorentz (vanuit de gezonde werkvloer) en een Beweegroutes Plus, een aangepaste route in het Brederopark. Stad als Podium Stad als Podium is de programmerende organisatie voor de jaarronde podiumkunstprogrammering en zet in 2024 de activiteiten voort.

Kunst- en Cultuurbeleid 2022-2025 In 2024 wordt de uitvoering van het kunst- en cultuurbeleid voortgezet. Speciale aandacht zal er zijn voor de intentie om met de structureel gesubsidieerde instellingen over de subsidie afspraken te maken die meerdere jaren bestrijken. Ook de samenwerking tussen de culturele instellingen blijft een speerpunt. Cultuurwijzer De sport- en cultuurwijzer is geïntegreerd in de GA!-website, in afstemming met de Brede School. De cultuurwijzer richt zich op alle leeftijdsgroepen, met uitzondering van de 0-4-jarigen. Meedoen moet Kunnen Deze subsidieregeling, die als doel had participatie in sport en cultuur te vergroten, heeft in 2019 - 2021 als pilot gedraaid. De uitvoering van een aantal aangevraagde projecten liep door t/m eind 2022. In 2023 zijn de ingediende projecten geëvalueerd. Het resultaat hiervan is, dat vier projecten door de initiatiefnemers structureel worden voortgezet, mits zij hiervoor structurele middelen kunnen vinden. Cultuureducatie De activiteiten op het gebied van cultuureducatie richten zich op een gevarieerd aanbod, verspreid over een groot aantal disciplines, en een doorgaande leerlijn voor cultuureducatie in het primair onderwijs.

Cultuursubsidies inzetten voor sociale beleidsdoelen Met ingang van 2019 ontvangt een aantal culturele instellingen subsidie met als doel dit in te zetten voor het bereiken van beleidsdoelen die samenhangen met het sociaal domein. Bibliotheek Noordwest Veluwe Door middel van een aanpassing in de Bibliotheekwet wordt de huidige bevorderingstaak van provincies en gemeenten vanaf 2025 omgezet in een verplichting om ervoor te zorgen dat de toegang tot de openbare bibliotheek wordt gewaarborgd. Hierop willen we ons, samen met de Bibliotheek Noordwest Veluwe, in 2024 op voorbereiden. Samenwerking Ook voor de komende periode (2022 tot en met 2024) wordt binnen de regio Noord-Veluwe samengewerkt op het gebied van Cultuur en Erfgoed in het Cultuur- en Erfgoedpact, een subsidieregeling van de Provincie Gelderland. Daarnaast wordt vanuit deze regio een eenmalige subsidie van de Provincie Gelderland ingezet ter versterking van de culturele en erfgoed-infrastructuur. Erfgoed In 2024 vindt de uitvoering plaats van de Visie religieus erfgoed. In het collegeprogramma is opgenomen dat in 2025 een erfgoedvisie wordt opgesteld, waar onroerend erfgoed (monumenten, archeologie), roerend erfgoed (collecties, varend erfgoed) en immaterieel erfgoed in samenkomen Verbonden partijen Er is geen sprake van verbonden partijen bij dit programma. - 58 -

Beleidskaders ● Beleidsnota sport en bewegen “Bewegen doen we samen” 2023-2026. ● Lokaal sportakkoord gemeente Harderwijk 2023-2026 ● Beleidsnota kunst en cultuur 2022-2025 ”Voortbouwen op een stevig fundament”.

B TAAKVELDEN 5.1 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Sportbeleid en activering M. Companjen Mens en Maatschappij D. Kolk

Wat willen we bereiken? Harderwijk is een sportieve gemeente, waarin voor iedereen ruimte is en iedereen zich welkom voelt om te sporten en te bewegen. Wij stimuleren alle inwoners om met plezier een leven lang te sporten en te bewegen. Sport levert een belangrijke bijdrage aan een gezonde leefstijl. Daarnaast is sporten en bewegen een belangrijk middel om sociale doelstellingen te verwezenlijken op het gebied van participatie, leefbaarheid en gezondheid. Wat doen we daarvoor? Regulier Stimuleren van sporten en bewegen voor een actieve en gezonde leefstijl, Zowel via de vele sportaanbieders en sportverenigingen als via GA! Harderwijk, willen wij inwoners inspireren in beweging te komen om zo een gezonde leefstijl te bevorderen. Hierbij gaat het om: ontspanning, presteren, ontmoeten, gezelligheid, verbinding en gezondheid. We werken aan het verbeteren van de motorische vaardigheden van kinderen. We bevorderen een gezonde en actieve leefstijl, specifiek voor jongeren en senioren. We zetten in op voldoende sport- en beweegmogelijkheden in de wijk. We versterken de verbinding met zorg. We stimuleren talentontwikkeling Iedereen doet mee De meeste inwoners zijn prima in staat om uit eigen beweging te sporten of te bewegen. Maar meedoen aan sport en bewegen is niet voor iedereen vanzelfsprekend.

Er moet voor iedereen ruimte zijn om te sporten en te bewegen, ongeacht iemands leeftijd, fysieke of mentale gezondheid, etnische achtergrond, geloof, seksuele geaardheid of sociale positie. We zetten in op kennisdeling en deskundigheidsbevordering. We stimuleren het aangepast sporten. We stimuleren inwoners in kwetsbare situaties om in beweging te komen Om alle kinderen te kunnen laten meedoen, nemen wij deel aan het Jeugdfonds sport en cultuur. Hierbij bieden wij ook de mogelijkheden voor het zwemdiploma A via het Zwemfonds. De gemeente biedt ook schoolzwemmen aan, waarin leerlingen uit groep 5 en 6 leren Reddend Zwemmen en Survivalzwemmen Inzet op vitale en sterke sport- en beweegclubs. In de gemeente Harderwijk zijn zowel sportverenigingen als sportaanbieders actief. Voor de uitvoering van het sportbeleid, en omdat verenigd sporten op zich al waardevol is, zijn beiden van belang en zijn we met beide groepen in contact. Voor de sportverenigingen bieden we extra ondersteuning en advies vanwege het belang van de sociale context van de vereniging, de inzet van vrijwilligers en de specifieke vragen die zij hebben. We adviseren en ondersteunen sport- en beweegclubs. We helpen sportverenigingen met het vrijwilligersbeleid.

We helpen sportverenigingen met het professionaliseren Specifiek Het uitvoeringsprogramma van de nieuwe sportbeleidsnota wordt opgesteld en leidend voor de inzet in 2024. Nieuw beleid Een subsidie voor de maatschappelijke inzet en onderhoud van de ontmoetingsgebouwen van Scouting Harderwijk Ragaij en Margriet Verbaak

- 59 -

5.2 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Sportaccommodaties M. Companjen Mens en Maatschappij D. Kolk

Wat willen we bereiken? Voldoende en goede sportaccommodaties, die afgestemd zijn op de wensen van de gebruiker en zo bijdragen aan de ambities van gemeente Harderwijk. Zo maken we sport en bewegen toegankelijk voor alle inwoners van gemeente Harderwijk. Daarnaast is er aandacht voor de inrichting van de openbare ruimte die uitnodigt tot sporten en bewegen. Wat doen we daarvoor? Regulier Faciliteren van een breed, uitdagend en toegankelijk aanbod van sportvoorzieningen ● Het onderhouden en beheren/exploiteren van de Harderwijker gemeentelijke binnensport-accommodaties inclusief het zwembad, waardoor deze aansluiten bij de ambities van gemeente Harderwijk, zoals beschreven in de beleidsnota sport. De accommodaties dienen te voldoen aan de eisen van het bewegingsonderwijs en zijn geschikt voor de verenigingen om wedstrijden te spelen en te trainen. ● Het onderhouden van de buitensportaccommodaties op de diverse in Harderwijk en Hierden gelegen sportparken. Hiermee voldoen we aan de eisen van de sportbonden (o.a. KNAU, KNVB, KNHB) zodat de velden geschikt zijn om wedstrijden te spelen en te trainen. ● Het onderhouden en beheren van openbare beweegplekken, zoals de kunstgrasveldjes, maar ook o.a. de skeelerbaan, pumptrackbaan, skatebanen en calisthenics park.

● Het uitzetten van beweegroutes in de stad, om zo het wandelen, hardlopen of skeeleren te bevorderen op een laagdrempelige manier Specifiek Het uitzetten van de vijfde beweegroute in de stad, routes op het bedrijventerrein in het kader van de gezonde werkvloer en een beweegroutes Plus (voor aangepaste doelgroep) Nieuwbouw zwembad De Sypel, met een wedstrijdbad, multifunctioneel doelgroepenbad en fungedeelte, is in 2023 in gebruik genomen. In combinatie met de bouw van een energieneutraal zwembad, realiseren van verduurzaming van de rest van sportcomplex De Sypel. Nieuwbouw sporthal Sypel III is gestart. Naar verwachting wordt de bouw van de nieuwe sporthal in Q2 van 2024 opgeleverd. Groot onderhoud en verduurzaming van diverse gymzalen en sporthallen. Nieuw beleid Er is een kadernota aanvraag gedaan voor vervanging van een natuurgrasveld door een kunstgrasveld voor VVOG Als de provinciale subsidie toegekend wordt, wordt er een 3x3 basketbalveldje aangelegd bij de Sypel Er is een kadernota aanvraag gedaan voor een subsidie voor Willem Tell voor verduurzaming en renovatie van de schietbanen

- 60 -

Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren Niet-sporters (Bron: meerdere bronnen)

60% Harderwijk 50%

40%

Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners

30%

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners 2012

2016

2020

*Wordt 1 keer in de 4 jaar berekend, pas in 2024 weer

5.3

Taakveld Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

M. Pijnenburg Mens en Maatschappij M. Lensen

Wat willen we bereiken? Culturele infrastructuur: We zetten in op professionele culturele instellingen die een kwalitatief goed, divers, samenhangend en laagdrempelig aanbod voor alle Harderwijkers verzorgen en daarvoor optimaal samenwerken, zowel onderling als met amateurkunstinstellingen. Cultuur en bewoners: Met het realiseren van een goed voorzieningen- en activiteitenniveau op het gebied van kunst en cultuur worden bewoners en bezoekers van gemeente Harderwijk gestimuleerd om kennis te nemen van- en deel te nemen aan een breed palet van culturele activiteiten. De inzet van vrijwilligers is daarbij onontbeerlijk, maar deze heeft sterk te lijden gehad onder de coronaperiode. Het is daarom ook in 2024 belangrijk om vrijwilligers (terug) te winnen en te behouden. Kunst en cultuur zijn een belangrijke manier om deelname aan de samenleving te bevorderen. Wij stimuleren talentontwikkeling van de jeugd en faciliteren de relatie tussen kunst, cultuur en het onderwijs. Met de subsidie worden via de Stichting Stad als Podium en de Stichting Podia Harderwijk de podiumkunsten en het Theater Harderwijk (tijdelijk gevestigd in het Bouw en Infra Park) ondersteund. Kunst in de openbare ruimte: Wij willen kunst en cultureel erfgoed benutten om de uitstraling, betekenis en kwaliteit van de openbare ruimte in Harderwijk te versterken.

We willen dat kunst voor inwoners, bezoekers en bedrijven toegankelijk is. Kunst kan daarnaast ook een middel zijn voor de beleving van en een dialoog over de maatschappelijke kernwaarden. Cultuur en economie: We willen culturele initiatieven en creatief ondernemerschap benutten als motor voor economische spin-off op basis van de rijke historie van gemeente Harderwijk en het historisch centrum. Wij willen de stad als podium presenteren. Wat doen we daarvoor? Regulier ● Versterking ondersteuning amateurkunstbeoefening; ● Versterking cultuureducatie en talentontwikkeling; ● Een kwalitatief goed, divers, samenhangend en laagdrempelig aanbod voor alle Harderwijkers Benutting culturele initiatieven als motor voor economische spin-off en de stad als podium, op basis van de rijke historie van gemeente Harderwijk en het historisch centrum; ● Aandacht voor specifieke doelgroepen en het versterken van sociale cohesie; ● Versterking kunst in de openbare ruimte en benutting erfgoed om de kwaliteit van de openbare ruimte te versterken.

- 61 -

Specifiek In 2024 zal de opzet van een cultuurplatform worden voortgezet Nieuw beleid 5.4 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Musea M. Pijnenburg Mens en Maatschappij M. Lensen

Wat willen we bereiken? Tot dit taakveld behoren de lasten en baten die te maken hebben met musea, exposities, archeologie, heemkunde en historische archieven. Met de subsidies en andere bijdragen wordt de geschiedenis van Harderwijk en Hierden en de omliggende regio onderzocht, gepresenteerd en bewaard voor toekomstige generaties. Wat doen we daarvoor? Regulier Door middel van subsidies en andere bijdragen wordt voorzien in de toegankelijkheid van de geschiedenis van gemeente Harderwijk door middel van een permanente tentoonstelling hierover in het Stadsmuseum, in de toegankelijkheid van tijdelijke tentoonstellingen over geschiedenis en (moderne) kunst in het Stadsmuseum, en in de beschikbaarheid van een regio-archeoloog. Tevens wordt het Streekarchivariaat in stand gehouden, worden door het Streekarchivariaat historische documenten gescand en daarmee meer toegankelijk gemaakt en wordt advies ingewonnen over monumenten in onze gemeente.. Specifiek Nieuw beleid 5.5 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Cultureel erfgoed M. Pijnenburg Stad en Omgeving M. Bouw

Wat willen we bereiken? De tastbare geschiedenis van gemeente Harderwijk (monumenten, archeologie en Cultuurlandschappen) op een verantwoorde manier bewaren, onderzoeken, versterken en deze zichtbaar te maken voor Harderwijkers en bezoekers. Wat doen we daarvoor? Regulier ● Beoordelen aanvraag omgevingsvergunningen voor het wijzigen van gemeentelijke en rijksmonumenten; ● Toezicht houden op de uitvoering van de verleende omgevingsvergunning voor het wijzigen van gemeentelijke en rijksmonumenten en op onderhoud en restauratie van beschermde rijks- en gemeentelijke monumenten; ● Subsidies voor onderhoud en restauratie van gemeentelijke- en rijksmonumenten; ● Archeologie en cultuurhistorie verwerken in ruimtelijke plannen en visies; ● Begeleiden en beoordelen van archeologische onderzoeken en ondersteuning van vrijwilligers door de regioarcheoloog; ● Ondersteuning van de monumentencommissie/ Commissie Ruimtelijke Kwaliteit; ● (laten) inventariseren, waarderen en selecteren van cultuurhistorische waarden van gebouwen, archeologische vindplaatsen en andere cultuurhistorische waarden; ● Aanwijzen van gemeentelijke monumenten; ● Onderhouden/restaureren van beschermde rijks- en gemeentelijke monumenten in gemeentelijk eigendom: ● Informatie/voorlichting over monumenten en archeologie; ● Publieksgerichte activiteiten om cultuurhistorie onder de aandacht te brengen, waaronder subsideren

van de open monumentendag . Specifiek ● Uitvoering van de visie op religieus erfgoed (kerkenvisie); ● Inventariseren en uitbreiden van de gemeentelijke monumentenlijst op basis van het door de raad vastgesteld beleidskader - 62 -

Nieuw beleid ● In 2024 wordt de archeologische waarden- en verwachtingenkaart uit 2011 geactualiseerd ● De samenwerking en verbinding tussen alle erfgoedinstellingen in Harderwijk wordt versterkt 5.6 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Media M. Pijnenburg Mens en Maatschappij M. Lensen

Wat willen we bereiken? Tot dit taakveld behoren de lasten en baten die te maken hebben met de openbare bibliotheek, de Cultuurwijzer, de lokale media-instelling en de verzekeringen en de onroerendzaakbelasting van de culturele instellingen. Al deze zaken hebben betrekking op een goede informatievoorziening van de inwoners van Harderwijk en Hierden. Hierbij wordt opgemerkt, dat gemeenten wettelijk verplicht zijn r de toegang van hun inwoners tot een openbare bibliotheek te bevorderen. Wat doen we daarvoor? Regulier Door middel van subsidies en andere bijdragen wordt de openbare bibliotheek in stand gehouden door de Stichting Bibliotheek Noordwest Veluwe, en wordt de Stichting Veluwe FM in stand gehouden. Daarnaast maakt de Cultuurwijzer het kinderen, jongeren en volwassenen mogelijk om laagdrempelig kennis te maken met verschillende vormen van kunst en cultuur. Specifiek Samen met de bibliotheek voorbereiding op de wettelijke zorgplicht voor de gemeente (vanaf 2025)

5.7 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Openbaar groen en (openlucht)recreatie M. Pijnenburg Stad en Omgeving K.J. Bakema

Wat willen we bereiken? SAMEN KLEUREN WE DE STAD De gemeente levert een verzorgde basiskwaliteit en een goed functionerende openbare ruimte. Daarnaast stimuleren we bewoners en bedrijven om zelf initiatieven op te pakken en uit te voeren. Zo houden we de dynamiek die in de afgelopen periode is ontstaan vast. Om onze doelen te bereiken maken we gebruik van vijf thema’s: Natuurlijk Duurzaam, Burger en Bedrijfsinitiatieven & Sponsoring, Social Return, Eenvoud en differentiatie, Gezondheid en Vitaliteit. Stabiele natuurterreinen waarin de verschillende functies; natuur, recreatie en houtoogst op een maatschappelijk verantwoorde wijze tot hun recht komen en voor toekomstige generaties geborgd zijn. Net als in het stedelijk beheer maken we ook in het beheer van de natuurterreinen gebruik van vijf thema’s Doel van deze thema’s is het bevorderen van de realisatie van de doelen in het integrale gemeentelijke beleid. Wat doen we daarvoor? Regulier ● Er is sprake van planmatig jaarlijks onderhoud, meerjarig onderhoud (vervanging op basis van technische en economische levensduur), curatief onderhoud (herstellen van schade) en van meer projectmatige werkzaamheden (grootschalige vervanging, renovatie en reconstructie); ● Het plantsoen jaarrond op kwaliteitsniveau B.

Onder kwaliteitsniveau B wordt verstaan: een vorm van onkruidbeheersing waarbij de nadruk ligt op de technische kwaliteit en beeldkwaliteit (beperkt mate van onkruid, de maximale hoogte is 30 cm). De jaarlijkse noodzakelijke vervanging realiseren. Dit betekent ca. 35.000 m2 plantsoen en ca. 95 bomen; ● Een veilige speelomgeving handhaven waar voldoende mogelijkheden liggen voor het spelende en ontdekkende kind. ● Het beheer en onderhoud van de gemeentelijk natuurterreinen (met name bossen) waarbij de Natuur, recreatie en houtoogst de drie pijlers zijn ● De jaarlijkse noodzakelijke dunning realiseren, (100 ha met gemiddelde meerjaren opbrengst van c.a. 1.100 m3 per jaar); - 63 -

● Uitvoering van Faunabeheerplan (Prov. Gelderland); Specifiek Nieuw integraal beheerplan Openbare Ruimte Bouw uitkijktoren bos

C TOTAALOVERZICHT PROGRAMMA 5 PROG5 Sport, cultuur en recreatie Lasten

Lasten - Totaal Baten

TV51 - Sportbeleid en activering TV52 - Sportaccommodaties TV53 - Cultuurpres. cultuurprod. cultuurpart. TV54 - Musea TV55 - Cultureel erfgoed TV56 - Media TV57 - Openbaar groen en (openlucht) recreatie TV51 - Sportbeleid en activering TV52 - Sportaccommodaties TV53 - Cultuurpres. cultuurprod. cultuurpart. TV54 - Musea TV55 - Cultureel erfgoed TV56 - Media TV57 - Openbaar groen en (openlucht) recreatie

Baten - Totaal Saldo voor bestemming - Totaal Dotaties aan reserves TV53 - Cultuurpres. cultuurprod. cultuurpart. TV55 - Cultureel erfgoed Dotaties aan reserves - Totaal Onttrekkingen uit reserves TV52 - Sportaccommodaties TV53 - Cultuurpres. cultuurprod. cultuurpart. TV55 - Cultureel erfgoed TV57 - Openbaar groen en (openlucht) recreatie Onttrekkingen uit reserves - Totaal Saldo na bestemming - Totaal PROG5 Sport, cultuur en recreatie - Totaal

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 2023 2024 2025 2026 2027 896 1.063 1.076 1.059 1.057 992 3.419 3.330 3.831 4.482 4.325 4.289 2.619 3.013 3.059 3.013 2.720 2.720 732 759 851 850 844 843 817 674 662 647 596 590 929 887 923 854 854 760 4.315 4.692 4.825 4.777 4.715 4.627 13.726 14.418 15.226 15.682 15.110 14.822 -14 -47 0 0 0 0 -1.947 -1.995 -2.046 -2.046 -2.046 -2.046 -25 -50 -52 -52 -52 -52 -59 -82 -84 -84 -84 -84 -257 -162 -165 -165 -165 -165 0 -47 0 0 0 0 -135 -150 -130 -130 -130 -130 -2.437 -2.533 -2.477 -2.477 -2.477 -2.477 11.289 11.884 12.749 13.204 12.633 12.345 160 0 0 0 0 0 20 20 5 20 20 20 180 20 5 20 20 20 -8 -178 -27 -27 -19 -19 -84 -62 -61 -60 -30 -36 -10 -62 -65 -65 -65 -65 0 0 0 0 0 0 -102 -302 -153 -152 -114 -120 78 -282 -148 -132 -94 -100 11.367 11.602 12.601 13.072 12.539 12.245

Financiële analyse begroting 2024 ten opzichte van begroting 2023: Ontwikkeling saldo programma Begroting 2023 Begroting 2024 Verschil

Bedrag

Onderwerp Nieuw beleid Onderhanden werken Kapitaallasten Doorberekende salariskosten Overige doorberekeningen Incidentele budgetten en Kadernota 2023 Indexering subsidies Streekarchivariaat Diversen Totaal programma 5

Bedrag

11.602.000 12.601.357 999.000

382.357 - 46.000 267.000 297.000 33.000 - 104.000 105.000 68.000 - 3.000 999.357

Toelichting op de financiële analyse:

- 64 -

Totaaloverzicht Nieuw Beleid Als nieuw beleid zijn de volgende posten opgenomen (tabel los ingevoegd.) Taakveld Onderwerp 2024 5.1 Sportbeleid en Subsidie scouting Harderwijk 10.000 activering 5.7 Openbaar groen en Gastvrije Randmeren 2.857 (openlucht) recreatie 5.7 Openbaar groen en Klompenpaden 4.100 (openlucht) recreatie 5.2 Kapitaallasten uitbreiding Krediet Sportaccommodaties nieuwbouw Sypel 5.6 Media Bibliotheek op school 132.400 5.7 Openbaar groen en Uitvoering herplant-, compensatieplicht en 50.000 (openlucht) recreatie Bomenfonds 5.1 Sportbeleid en Voortzetten senioren beweegcoach activering 5.2 3x3 basketveld 10.000* Sportaccommodaties 5.2 Subsidie aanvraag Willem Tell 68.000 Sportaccommodaties 5.5 Cultureel Erfgoed Actualisatie Archeologische waarden en 15.000 verwachtingenkaart en inzet reserve -15.000 archelogiefonds 5.6 Media Co-financiering 2024 aanvraag verdichting 30.000 lokaal bibliotheeknetwerk 5.7 Openbaar groen en Uitbreiding formatie taakveld recreatie en 75.000 (openlucht) recreatie toerisme Totaal programma 5 382.357

2025 10.000

2026 10.000

2027 10.000

2.857

2.857

2.857

4.100

4.100

4.100

31.375

31.375

31.375

93.600

93.600

65.000

75.000

75.000

216.932

281.932

*Bij het opstellen van de Meerjarenbegroting 2024-2027 is gebleken dat de bijdrage van Harderwijk voor het 3x3 basketbalveld verlaagd kon worden van € 35.000,- naar € 10.000,- door hogere bijdragen van externe partijen.

Onderhanden werken Vanuit de jaarrekening 2022 zijn budgetten meegenomen naar 2023. Dit zijn incidentele budgetten voor 2023. In 2024 komen deze budgetten niet meer voor en leidt dit tot een voordeel. Kapitaallasten Jaarlijks worden de kapitaallasten bepaald op basis van de aanwezige activa en de nieuwe investeringen. Deze kapitaallasten worden toegerekend aan de betreffende taakvelden / programma’s. Vanaf 2024 is er sprake van een omslagrente die toegerend is aan alle investeringen. Dit verklaard een deel van de verschillen tussen begroting 2023 en begroting 2024. Doorberekende salariskosten De hogere lasten binnen de salarisbegroting, voornamelijk als gevolg van de cao ontwikkelingen en de jaarlijks herziene toerekening van deze salariskosten naar de diverse programma’s leidt tot een nadeel. Overige doorberekeningen Dit betreft het gevolg van het actualiseren van overige doorberekeningen, in dit geval m.b.t. tractiemiddelen. Incidentele budgetten 2023 en Kadernota 2023 In 2023 zijn een aantal incidentele budgetten beschikbaar, die niet meer voorkomen in 2024: Natuur en groenbeleidsplan € 100.000,- voordeel, Klimaatbestendig Triasplein € 30.000,- voordeel, Monitoring Hondenbeleid € 20.000,- voordeel. Vanuit de Kadernota 2023 zijn er vanaf 2024 structureel middelen beschikbaar gesteld voor de Subsidiëring Markthuur St. Mess, € 46.000,- nadeel.

Indexering subsidies Dit betreft een nadeel als gevolg van het indexeren van de subsidies met 3%. Streekarchivariaat Dit nadeel van afgerond € 68.000,- wordt verklaard door het verschil tussen de vastgestelde begroting 2024 ten opzichte van de begroting 2023 van het Streekarchivariaat. Diversen Bestaat uit diverse budget wijzigingen. Per saldo een nadelig resultaat van € 3.000,-. - 65 -

48.332

2.6 Programma 6 Sociaal domein A ALGEMEEN Doelstellingen De inzet van het beleid sociaal domein is gericht op meedoen mogelijk maken voor iederéén. Meedoen betekent voor inwoners dat ze verbinding hebben met elkaar, van betekenis zijn voor elkaar en ‘samen’ de samenleving zijn. We werken vanuit vier maatschappelijke opgaven, die in relatie staan met de levensfasen van een mens: Bevorderen van kansrijk opgroeien. We streven ernaar om jongeren optimale kansen te bieden, zodat ze hun volledige potentieel kunnen benutten. Samen met hen werken we aan een toekomst waarin ze zich kunnen ontwikkelen en succesvol kunnen zijn. Stimuleren van samenredzaamheid. Dit betekent dat we als gemeenschap naar elkaar omkijken en elkaar ondersteunen. We geloven in de kracht van samenwerking en willen een omgeving creëren waarin iedereen zich gewaardeerd en betrokken voelt. Bestaanszekerheid en perspectief op (on)betaald werk. Dit is essentieel voor het welzijn van onze inwoners. We willen ervoor zorgen dat iedereen de mogelijkheid heeft om zijn of haar talenten te benutten en een zinvolle bijdrage te leveren aan de samenleving. Zelfstandig thuis kunnen / blijven wonen. We willen een omgeving creëren waarin iedereen de ondersteuning en zorg kan krijgen om een gezond en onafhankelijk leven te leiden.

We richten ons op het versterken van de mogelijkheden en vaardigheden van mensen, zodat ze zelfredzaam kunnen zijn en volwaardig meedoen in de samenleving (‘Positieve gezondheid’). Daarnaast streven we naar gelijke kansen en een inclusieve samenleving. We willen dat iedereen volledig kan meedoen en zonder belemmeringen de eigen stem kan laten horen. We zetten ons extra in om barrières weg te nemen en een omgeving te creëren waarin iedereen zich welkom en veilig voelt. We werken hierbij Mensgericht. Bij mensgericht werken in het sociaal domein is het belangrijk om te luisteren naar de behoeften en wensen van individuen, hen actief te betrekken bij besluitvorming en te streven naar gelijkwaardige partnerschappen. Door te focussen op het versterken van welbevinden van individuen en gemeenschappen, kan mensgericht werken bijdragen aan het bevorderen van inclusie, sociale rechtvaardigheid en duurzame verandering in het sociaal domein. De uitvoering van het sociaal domein is financieel risicovol. Daarom hebben we de komende jaren expliciet aandacht voor het kunnen bieden van ondersteuning waar nodig. De gemeente neemt de verantwoordelijkheid voor het verdelen van schaarste in middelen en mensen. En samen met ons netwerk zetten we in op normaliseren van hulpvragen, preventie en voorkomen van stapeling. Ontwikkelingen De gemeente hanteert een indexatie van 3%.