Begroting 2024 - 2027

Financiële analyse begroting 2024 ten opzichte van begroting 2023: Ontwikkeling saldo programma Begroting 2023 Begroting 2024 Verschil

Bedrag 110.206.036 96.626.354 - 13.579.682

- 23 -

Onderwerp Nieuw beleid Onderhanden werken Kapitaallasten Doorberekende salariskosten Overige doorberekeningen Beheer overige gebouwen en gronden Anterieure overeenkomsten Rentelasten OZB woningen en niet-woningen Parkeeropbrengsten Algemene uitkering, taakmutaties en circulaires Stelposten Mutaties reserves Resultaat van baten en lasten Diversen Totaal

Bedrag - 93.829 - 1.161.200 - 117.557 - 906.531 1.410.229 120.468 - 52.400 - 1.090.076 1.495.350 196.060 5.215.274 - 313.290 - 16.032.285 - 2.220.536 - 29.360 - 13.579.683

Toelichting op de financiële analyse: Totaaloverzicht Nieuw Beleid Als nieuw beleid zijn de volgende posten opgenomen (tabel los ingevoegd.) Taakveld 0.1 Bestuur 0.1 Bestuur 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 0.2 Burgerzaken 0.2 Burgerzaken 0.2 Burgerzaken 0.2 Burgerzaken 0.2 Burgerzaken 0.4 Overhead 0.4 Overhead 0.4 Overhead 0.4 Overhead 0.4 Overhead 0.4 Overhead 0.4 Overhead 0.4 Overhead 0.4 Overhead 0.7 Algemene Uitkering

0.7 Algemene Uitkering Totaal programma 0

Onderwerp Enquête bestuur van de stad Midterm Review Collegeprogramma en Strategische Raadsagenda 2022-2026 Verdieping samenwerking EHZ Voortzetting StermbureauApp verkiezingen Verhogen representatiekosten Naturalisatieceremonie Organisatie van de verkiezingen Organisatie van de verkiezingen Applicatiebeheer Burgerzaken Applicatiebeheer Burgerzaken Arbeidsdeskundige Bulkaanvragen minimaregelingen Strategisch advisering communicatie Coördinator Social Return on Investment Human Resource Management (HRM) ICT dienstverlening in een digitale samenleving Uitwisseling van gegevens Toenemende inkoop van ICT als beheerde dienst (verSaaSing) Professionalisering handhaving – opleiding* Inzet middelen hervormingsagenda jeugd (individuele begeleiding jongeren in het voorveld Inzet middelen hervormingsagenda jeugd (preventie Jongeren Voortgezet Onderwijs)

2024 15.000 7.500

2025

2026 15.000

10.000

10.000

7.500

7.500

10.000 25.000 7.500

56.880 64.422 72.527

59.605 64.422 72.527

19.000

19.000

2027

7.500

76.840 59.605 64.422 72.527 46.000 29.000 22.000 19.000 22.000 28.000

29.000

28.000

83.000

93.000

32.000 110.000

32.000 91.000

3.000

3.000

3.000

3.000

329.054

641.894

190.500

-135.000

-110.000 93.829

* in de Kadernota stond deze post bij programma 1 vanuit de inhoudelijke afweging, echter landen opleidingskosten functioneel binnen taakveld 0.4 overhead.

- 24 -

Onderhanden werken Vanuit de jaarrekening 2022 zijn budgetten meegenomen naar 2023. Dit zijn incidentele budgetten voor 2023 die gedekt worden middels een onttrekking uit de algemene reserve in 2023. Dit verklaart het verschil tussen 2023 en 2024. Kapitaallasten Jaarlijks worden de kapitaallasten bepaald op basis van de aanwezige activa en de nieuwe investeringen. Deze kapitaallasten worden toegerekend aan de betreffende taakvelden / programma’s. Vanaf 2024 is er sprake van een omslagrente die toegerekend is aan alle investeringen. Dit verklaart een deel van de verschillen tussen begroting 2023 en begroting 2024. Doorberekende salariskosten De hogere lasten binnen de salarisbegroting, voornamelijk als gevolg van de cao ontwikkelingen en de jaarlijks herziene toerekening van deze salariskosten naar de diverse programma’s leidt tot een nadeel. Overige doorberekeningen Dit betreft het gevolg van het actualiseren van overige doorberekeningen, o.a. MIZ, grexen, rente en tractiemiddelen. Beheer overige gebouwen en gronden Dit voordeel van € 120.000,- wordt verklaard door incidentele budgetten 2023 die niet meer voorkomen in de begroting 2024. Het gaat om het incidentele budget voor de actualisering van het MJOP 2025-2028 (€ 75.000,-) en het budget voor het digitaal monitoren van het energieverbruik van panden (€ 45.000,-).

Anterieure overeenkomsten Er worden minder opbrengsten uit anterieure overeenkomsten verwacht. Rentelasten Door het aantrekken van de lening in maart 2023 liggen de rentelasten in 2024 hoger dan in de begroting 2023. OZB woningen en niet-woningen Dit zijn de geraamde meeropbrengsten in 2024 t.o.v. de begroting 2023. In de paragraaf lokale heffingen wordt nader ingegaan op de ontwikkelingen rondom OZB. Parkeeropbrengsten Bij de Kadernota 2024-2027 is besloten om de parkeeropbrengsten elke 2 jaar met 5% te indexeren. Dit geeft een financieel voordeel van ca. € 100.000,-. Daarnaast is er voordeel ontstaan t.o.v. 2023 omdat de opbrengsten van de boetes eerder geraamd werden onder taakveld 2.1. Dit betreft een verschuiving. Algemene uitkering, taakmutaties en circulaires De ontwikkelingen op taakveld 0.7 algemene uitkeringen hebben vooral te maken met de circulaires die zijn uitgekomen. In de separate advisering over de meicirculaire 2023 wordt uiteengezet waar de accresontwikkelingen en taakmutaties uit bestaan. Dit betreft voornamelijk de middelen vanuit de Hervormingsagenda Jeugd, ophogen van de stelpost BCF en de loon- en prijsbijstellingen. Stelposten Dit is het totaal van stelposten die in de begroting zitten. Zoals de stelpost meerjarenbegroting, stelpost MIP (Meerjareninvesteringsplan), stelpost ombuigingen, stelpost loon en prijsontwikkeling etc.

Mutaties reserves Dit is het resultaat van de incidentele toevoegingen en onttrekkingen binnen de reserves. Deze vinden voornamelijk plaats in 2022 (o.a. besluitvorming vanuit jaarrekening 2021) waardoor er verschillen ontstaan ten opzichte van de begroting 2023 waarin deze toevoegingen en onttrekkingen nog vrijwel niet plaats vinden. Wanneer dit wel plaats vindt zal dit als beslispunt aan de gemeenteraad voorgelegd worden. Resultaat van baten en lasten Op het resultaat van baten en lasten zit een groot voordeel t.o.v. 2022 omdat alle begrotigingswijzigingen en het begrotingsresultaat via deze rekening lopen. Omdat deze wijzigingen in 2023 nog niet zijn geweest is dat op dit taakveld een technisch voordeel. Het begrotingssaldo à €820.303,- zit hier ook bij in.

- 25 -

2.1 Programma 1 Veiligheid A ALGEMEEN Doelstelling Samen met inwoners, ondernemers en onze partners zetten we in op veiligheid, participatie én veerkracht. Onze aanpak is preventief en repressief op maat van complexe vraagstukken. We bestrijden (ondermijnende) criminaliteit, dragen zorg voor de openbare orde, zetten ons in voor een veilig AZC, aanpak jeugdoverlast, veilige evenementen, veilig uitgaan en voorkomen escalatie bij zogenaamde multiproblem casuïstiek. Zo houden we Harderwijk en Hierden veilig en leefbaar. Inhoud Het belangrijkste beleidsstuk binnen dit programma is het Integraal Veiligheidsplan (IVP). Het IVP is opgesteld in goede samenwerking met de politie, het Openbaar Ministerie en de gemeenten Putten en Ermelo. In 2023 heeft de raad ingestemd met het verlengen van de looptijd van het huidige IVP tot en met 2026. Het plan is veelomvattend en is gericht op het waarborgen van de openbare orde en veiligheid. Hierbij gaat het onder andere om het voorkomen en bestrijden van ordeverstoringen, crisissen en rampen, het bestrijden van criminaliteit en overlast, voorkomen van slachtofferschap en het aanpakken van daders. Ontwikkelingen We zien een toename van polarisatie en maatschappelijke onrust. Dit komt onder meer door een aantal gebeurtenissen met forse impact op de samenleving.

Zo heeft de coronapandemie geleid tot een groot aantal slachtoffers en ontwrichtende gevolgen. Kort hierna volgde in 2022 de oorlog in Oekraïne met een vluchtelingencrisis tot gevolg en stijgende energieprijzen. De stikstofplannen van het kabinet hebben geleid tot boerenprotesten en demonstraties, ook in onze gemeente. Verder zien we de laatste jaren steeds meer de effecten van ondermijning en drugscriminaliteit. Daarnaast krijgen burgemeesters steeds meer bevoegdheden, wordt er een groter beroep gedaan op boa’s en stijgt de complexe casuïstiek van mensen met verslavingsproblematiek, psychische aandoeningen, criminaliteit en andere achtergronden. Verbonden partijen Het werkveld Openbare orde en veiligheid heeft veel samenwerking met name inwoners en ondernemers en daarnaast met ketenpartners zoals de politie, het OM, de Veiligheidsregio, het Zorg- en Veiligheidshuis, het RIEC, de Omgevingsdienst, de Belastingdienst, diverse zorg- en hulpverleningsinstanties, welzijnsinstellingen, onderwijs en woningcorporaties.

Beleidskaders De onderstaande beleidsstukken vormen het kader voor het programma Veiligheid: • Integraal veiligheidsplan (IVP) • Algemeen plaatselijke verordening (APV) • Damoclesbeleid • Bibob- beleid • Nota Integraal Toezicht en Handhaving en Uitvoeringsprogramma Integraal Toezicht • Plan van aanpak ondermijning en plan van aanpak mensenhandel • Regionaal Beleidsplan, Regionaal Risicoprofiel (VNOG) • Meerjarenbeleidsplan Politie (MJBPP)

B TAAKVELDEN 1.1 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taak veld Crisisbeheersing en brandweer J. Joon Mens & Maatschappij L. Groen - 26 -

Wat willen we bereiken? Dit product bevat de gehele basisbrandweerzorg en alle activiteiten gericht op het bestrijden van (grootschalige) calamiteiten en rampen onder andere vanuit de bandweerkazernes van Harderwijk en Hierden en de gemeentelijke activiteiten op dit gebied. Het product Brandweer en Rampenbestrijding is op basis van de Wet op de Veiligheidsregio’s grotendeels belegd bij de Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland (VNOG). De gemeente Harderwijk en de VNOG werken, vanuit een gemeenschappelijke regeling, samen aan een veilige en beschermde leefomgeving in Harderwijk en Hierden. De VNOG werkt vanuit een aantal programma’s: 1. Risico- en crisisbeheersing; risicogericht adviseren, informatie gestuurd werken, vergroten van het zelf organiserend vermogen en doorontwikkeling van risicobeheersing en daarnaast voorbereiden op crisissituaties; 2. Brandweerzorg; 3. Brandweerondersteuning; trainen van vakbekwaamheid, materieel en logistiek, regionaal brandmeldsysteem; 4. GHOR; geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen, bevordering van zelfredzaamheid en burgerparticipatie; 5. Meldkamer Oost-Nederland; ontvangen en begeleiden van meldingen. De gemeente zelf voert ook diverse activiteiten uit op het gebied van crisisbeheersing en heeft hierin een essentiële rol. Er wordt ingezet op een goed geprepareerde crisisorganisatie met bekwame functionarissen.

Dit voor een effectieve uitvoering van de zogenaamde bevolkingszorgtaken, maar ook het vervullen van de gemeentelijke rol en bestuurlijke bevoegdheden bij (grootschalige) verstoring van de openbare orde en veiligheid. Dit wordt lokaal en in intensieve samenwerking met andere gemeenten, veiligheidsregio en andere partners georganiseerd. Wat doen we daarvoor? Regulier In dit taakveld zijn de lasten en baten opgenomen die verband houden met de wettelijke taken op het gebied van brandweerzorg, rampenbestrijding, crisisbeheersing en geneeskundige hulpverlening. De uitvoering hiervan is deels belegd bij de Veiligheidsregio Noord en Oost-Gelderland (VNOG), die jaarlijks een bijdrage van de deelnemende gemeenten ontvangt. Bij het uitvoeren van de taken en het inrichten van de organisatie hanteert de VNOG de leidende principes, die in het kader van de Toekomstvisie en het regionaal beleidsplan zijn geformuleerd: De Opgaven vormen het concrete antwoord van VNOG op de vragen van de samenleving. Deze Opgaven zijn: 0. Het voorkomen, beperken en bestrijden van incidenten, rampen en (langdurige) crises (maatschappelijke opdracht) (Incidentbestrijding en crisisorganisatie) 1. Zelfredzaam & risicobewust 2. Vakbekwaam & deskundig 3. Sterke informatiepositie 4.

Een gezonde financiële basis en betrokken medewerkers (randvoorwaarde) (gezonde bedrijfsvoering) Binnen de gemeentelijke organisatie preparen wij ons op een effectieve bestrijding van rampen en crisis door: - Het opleiden en trainen van gemeentelijke medewerkers en bestuurders voor een rol in de bevolkingszorg en/ of crisisbeheersing. - Het in standhouden van diverse faciliteiten zoals het crisiscentrum, noodcommunicatie en middelen voor inzet in het veld. - Het leveren van input op het regionaal risicoprofiel, beleidsplan en crisisplan en het actueel houden van diverse lokale plannen en protocollen. - Dit alles in intensieve samenwerking met gemeenten, veiligheidsregio en diverse andere partners onder regie van de Adviseur Crisisbeheersing. Specifiek Overige belangrijke thema’s voor 2024 vormen: • Het regionaal beleidsplan 2021-2024 loopt af. Per 2025 moet er een nieuw vierjarig regionaal beleidsplan zijn. In 2024 zal VNOG met de gemeenten het traject voor het nieuwe beleidsplan doorlopen, waaronder ook de wettelijke consultatie van de raden; • Naar aanleiding van de aangepaste Wet gemeenschappelijke regelingen moet de gemeenschappelijke regeling van VNOG worden bijgewerkt en in 2024 worden vastgesteld. De raden moeten de colleges toestemming geven om de bijgewerkte regeling aan te gaan; - 27 -

• •

• • •

• •

VNOG moet voldoen aan overige veranderende wetgeving en goede aansluiting daarop regelen (bijvoorbeeld Omgevingswet, inrichting vrijwillig brandweerbestel, etc.); De samenwerking en verbinding met partners en stakeholders worden versterkt, dichtbij (zoals met de deelnemende gemeenten als dragers van de organisatie), maar ook verder weg (regionaal, interregionaal, landelijk, internationaal); VNOG gaat verdere stappen zetten op het gebied van duurzaamheid en energietransitie; Innovatie staat op de agenda: verder onderzoeken, uittesten en invoeren van nieuwe innovatieve mogelijkheden, ter ondersteuning van de uitvoering van de Opgaven; VNOG blijft het eigen personeel door ontwikkelen, zowel repressief als ondersteunend, qua kennis en vaardigheden, opdat VNOG de vragen van de samenleving blijvend kan beantwoorden en duurzame inzetbaarheid, met oog voor vitaliteit voor medewerkers, wordt gerealiseerd; VNOG voert de, als gevolg van de wereldmarktsituatie, bijgestelde planningen uit voor de aanschaf van materieel en materiaal, opdat het eindbeeld van de Toekomstvisie in 2026 wordt gehaald; VNOG heeft blijvende aandacht voor veiligheidsvraagstukken omtrent informatie, gegevensbeheer en privacy om zo te voldoen aan wettelijke vereisten en verder door te groeien naar een hoger volwassenheidsniveau op dit terrein.

Voor het vergroten van de veiligheid en te komen tot een nog effectievere bestrijding van incidenten zetten we ons in samenwerking met de VNOG in op onder andere de volgende projecten: • Project natuurbrandbestrijding; • Project waterongevallen en duiken; • Project kwaliteitscriteria en expertteams bevolkingszorg; • Project demarcatie. Verder zal per 1 januari 2024 de brandweerkazerne in Harderwijk van de VNOG in eigendom worden overgedragen aan de gemeente Harderwijk zoals tien jaar geleden is overeengekomen. Nieuw beleid Het regionaal beleidsplan 2021-2024 loopt af. Per 2025 moet er een nieuw vierjarig regionaal beleidsplan zijn. In 2024 zal VNOG met de gemeenten het traject voor het nieuwe beleidsplan doorlopen, waaronder ook de wettelijke consultatie van de raden.

1.2 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Openbare orde en veiligheid J. Joon Mens & Maatschappij B. Hup/ P. van Dieren

Wat willen we bereiken? • Een leefbare en veilige gemeente. • Handhaving van de openbare orde en veiligheid. • Beperken van criminaliteit en overlast. • Een effectieve aanpak op de lokale integrale veiligheid. Wat doen we daarvoor? Regulier Het taakveld openbare orde en veiligheid is veelomvattend: • Beleid, advisering en uitvoering rond diverse veiligheidsoverleggen met politie, Openbaar ministerie, Veiligheidsregio, regiogemeenten en vele andere partners om te komen tot een effectieve aanpak van openbare orde en veiligheid. • Aanpak van (ondermijnende) criminaliteit. • Opstellen en uitvoeren van het Integraal Veiligheidsplan. • Adviseren en regie op ad-hoc casuïstiek en incidenten van diverse aard, nazorg ex-gedetineerden en aanpak veelplegers. - 28 -

• • •

Inzet van en ondersteuning bij de inzet van diverse bevoegdheden ter bescherming van de openbare orde en veiligheid, zoals gebiedsverboden, huisverboden, crisismaatregel. Het aanpakken en voeren van regie bij vormen van excessieve overlast. Inzet op veilige winkelgebieden, uitgaansgebieden en bedrijventerreinen.

Specifiek Jeugd en veiligheid In 2024 gaan we de afspraken van het convenant School en veiligheid verder uitvoeren. De burgemeester van gemeente Harderwijk heeft hierin een trekkende rol voor de regio. Scholen, gemeenten, politie en het OM gaan intensiever samenwerken om de veiligheid op en rond de school te vergroten. Zorgwekkend gedrag willen we op tijd signaleren en overlast en criminaliteit waar mogelijk voorkomen. De zorg voor jeugd houdt niet op bij school. Overlast van jeugd kan stevige impact hebben op de woonomgeving. Jongeren zijn kwetsbaar om in aanraking te komen met criminele netwerken. Kwetsbaarheid kan ook ontstaan door thuissituaties, omstandigheden op school en risico’s rond alcohol en drugs. Het thema jeugd en veiligheid is complex. We willen meer aan de voorkant te komen. Ook gaan we verder met de groepsaanpak problematische jeugdgroepen en de Persoonsgerichte aanpak op 18-minners. Ondermijning en georganiseerde criminaliteit Onder- en bovenwereld zijn fors met elkaar verweven. Criminelen maken voor illegale activiteiten gebruik van legale bedrijven en diensten. Organisaties en inwoners kunnen hiervan slachtoffer worden. Het gaat hierbij onder andere om de aanpak van drugscriminaliteit. De gemeente vervult een belangrijke regierol in de aanpak van ondermijning.

Hierbij gaat het zowel om de repressieve aanpak als om preventie en zorg voor eventuele slachtoffers. Vanuit het Plan van aanpak Ondermijning hebben we een aantal speerpunten vastgesteld. Specifiek gaat het om: • De basis op orde: Weerbaar door lokale regelgeving en beleid, bewustzijn binnen de organisatie, toegerust zijn in de aanpak en voorkomen dat we onbewust ondermijnende criminaliteit faciliteren. • Veilig buitengebied: Het buitengebied is kwetsbaar voor ondermijnende criminaliteit. We sluiten aan bij het Project Veilig Buitengebied om de weerbaarheid te vergroten. • Casuïstiek: Casuïstiek die zich aandient moet worden geanalyseerd, verrijkt en op het juiste moment worden aangepakt en van opvolging voorzien. Als gemeente voeren we regie en werken we samen met onze partners. In 2023 heeft de rekenkamercommissie onderzoek gedaan naar de gemeentelijke aanpak van ondermijning. In 2024 gaan we aan de slag met de uitkomsten en aanbevelingen van dit onderzoek. Meer focus op de aanpak van ondermijning en criminaliteit heeft gevolgen voor de druk op de opvolging hiervan. Wanneer meer casussen zich aandienen vraagt dit meer van ons in de regie, advisering en het nemen van maatregelen. Met het onderzoek van de rekenkamercommissie hopen we de juiste handvatten te krijgen om dit effectief aan te pakken. Mensenhandel Mensenhandel draait om uitbuiting.

Daders gebruiken slachtoffers voor persoonlijk gewin. Dit is een ernstige schending van mensenrechten en van de menselijke waardigheid. Mensenhandel wordt vaak gepleegd in criminele samenwerkingsverbanden, die misbruik maken van de legale wereld. Gemeenten hebben bij de aanpak van mensenhandel een rol op het gebied van preventie, signalering, handhaving en hulpverlening en dragen bij aan het opwerpen van barrières tegen mensenhandel. In 2024 worden de acties uit het Plan van aanpak Mensenhandel verder uitgevoerd. Doel hierbij is het om zoveel mogelijk slachtoffers uit hun situatie te halen, zorgen dat minder mensen slachtoffer worden en onze gemeente onaantrekkelijk maken voor daders door deze aan te pakken. De gemeentelijke aandachtsfunctionaris Mensenhandel voert regie op de uitvoering van het plan van aanpak. Cybercrime/ gedigitaliseerde criminaliteit Het thema cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit is in ontwikkeling en vraagt steeds meer aandacht. Hoewel de precieze omvang van gedigitaliseerde criminaliteit niet bekend is, onder meer door geringe meld- en aangiftebereidheid, staat wel vast dat het fenomeen zich verspreidt, versnelt, innoveert en steeds meer slachtoffers maakt. Nodig is prioritaire aandacht en intensivering van de aanpak. Ook de gemeente heeft hierin een rol. Op dit moment onderzoeken we het fenomeen en onze rol hierin.

Eind dit jaar volgt hierop advisering. Vanaf 2024 hopen we aan de slag te kunnen met een gerichte aanpak op dit thema.

- 29 -

Nieuw beleid Zorg en veiligheid/ kwetsbare personen In het collegeprogramma en het Integraal veiligheidsplan is de verbinding tussen zorg en veiligheid een speerpunt. Casuïstiek is vaak divers en complex. Met name de daderaanpak van overlast en criminaliteit veroorzaakt door mensen met een verslaving, psychische aandoeningen en andere achtergronden, vraagt onze aandacht. Via procesregie sturen we als gemeente op resultaten en oplossingen. Doel is hulp aan de cliënt maar ook minder overlast en criminaliteit in de buurt. Het middel hierbij is de PGA: de persoonsgerichte aanpak. Dat is een integrale, op de persoon en zijn (gezins-)systeem toegesneden mix van bestuursrechtelijke, strafrechtelijke, zorg en overige interventies. De afgelopen periode hebben we ingezet op een effectieve aanpak voor de groep 18+. De komende periode zetten we in om ook voor de doelgroep 18- tot een juiste aanpak te komen. Samen met gemeenten uit de regio implementeren we daarnaast het opschalingsmodel AVE (Aanpak Voorkoming Escalatie) bij huishoudens met oplopende problematiek. Dit model geeft helderheid over regie en verantwoordelijkheden. Met dit model willen we onze lokale aanpak optimaliseren. Het doel hierbij is om hulpverlening tijdig op te schalen en stagnatie in de samenwerking te doorbreken. Oplopende problemen worden hiermee voorkomen of zo snel mogelijk beheersbaar gemaakt.

Beleidsindicatoren Verplichte indicatoren Verwijzingen Halt per 1.000 jongeren (bron: Halt)

30

Harderwijk

25 20

Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners

15 10 5 0 2017 2018 2019 2020 2021 2022

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

Misdrijven - Geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners (Bron: CBS)

10 Harderwijk 8 6

Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners

4

2

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

0 2017 2018 2019 2020 2021 2022

- 30 -

Misdrijven - Vernielingen en beschadigingen in de openbare ruimte (Bron: CBS)

10 Harderwijk 8 6

Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners

4 2

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

0 2017 2018 2019 2020 2021 2022

Misdrijven – Diefstallen uit woning per 1.000 inwoners (Bron: CBS)

4 Harderwijk 3 Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners

2 1

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

0 2017 2018 2019 2020 2021 2022

Misdrijven – Winkeldiefstallen (Bron: CBS)

4 Harderwijk 3 Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners

2 1

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

0 2017 2018 2019 2020 2021 2022

- 31 -

Facultatieve beleidsindicatoren

C TOTAALOVERZICHT PROGRAMMA 1 PROG1 Veiligheid Lasten

TV11 - Crisisbeheersing en brandweer TV12 - Openbare orde en veiligheid Lasten - Totaal Baten TV11 - Crisisbeheersing en brandweer TV12 - Openbare orde en veiligheid Baten - Totaal Saldo voor bestemming - Totaal PROG1 Veiligheid - Totaal

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 2023 2024 2025 2026 2027 3.028 3.176 3.340 3.481 3.778 3.889 1.508 1.767 2.112 2.110 1.982 1.862 4.536 4.943 5.452 5.591 5.760 5.751 0 0 0 0 0 0 -119 -28 -25 -25 -25 -25 -119 -28 -25 -25 -25 -25 4.417 4.915 5.427 5.566 5.735 5.726 4.417 4.915 5.427 5.566 5.735 5.726

Financiële analyse begroting 2024 ten opzichte van begroting 2023: Ontwikkeling saldo programma Begroting 2023 Begroting 2024 Verschil

Bedrag

Onderwerp Nieuw beleid Kapitaallasten Doorberekende salariskosten Incidentele budgetten VNOG Diversen Totaal

Bedrag

4.915.000 5.427.000 512.000

68.000 - 9.000 334.000 - 59.000 168.000 10.000 512.000 - 32 -

Toelichting op de financiële analyse: Totaaloverzicht Nieuw Beleid Als nieuw beleid zijn de volgende posten opgenomen (tabel los ingevoegd.) Taakveld 1.2 Openbare orde en veiligheid 1.2 Openbare orde en veiligheid 1.2 Openbare orde en veiligheid Totaal programma 1

Onderwerp Voortzetting Procesregisseur Persoonsgerichte Aanpak Professionalisering handhaving – tractie

2024 68.000

Professionalisering handhaving – formatie

37.000 - 37.000 68.000

2025 68.000

2026 68.000

2027

3.500

3.500

3.500

37.000 -37.000 71.500

37.000 - 37.000 71.500

37.000 - 37.000 3.500

Kapitaallasten Jaarlijks worden de kapitaallasten bepaald op basis van de aanwezige activa en de nieuwe investeringen. Deze kapitaallasten worden toegerekend aan de betreffende taakvelden / programma’s. Vanaf 2024 is er sprake van een omslagrente die toegerend is aan alle investeringen. Dit verklaard een deel van de verschillen tussen begroting 2023 en begroting 2024. Doorberekende salariskosten De hogere lasten binnen de salarisbegroting, voornamelijk als gevolg van de cao ontwikkelingen en de jaarlijks herziene toerekening van deze salariskosten naar de diverse programma’s leidt tot een nadeel. Incidentele budgetten In 2023 zijn een aantal incidentele budgetten beschikbaar, welke in 2024 niet meer voorkomen: Aanpak complexe casuïstiek zorg en veiligheid € 30.000,- voordeel en deelname Veiligheidsmonitor € 29.000,voordeel. VNOG Dit nadeel van afgerond € 168.000,- wordt verklaard door het verschil tussen de vastgestelde begroting 2024 ten opzichte van de begroting 2023 van de VNOG. Diversen Bestaat uit diverse budget wijzigingen. Per saldo een nadelig resultaat van € 10.000,-.

- 33 -

2.2 Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat A ALGEMEEN Doelstelling Gemeente Harderwijk is een bereikbare stad. Wij werken aan het verbeteren van de bereikbaarheid van gemeente Harderwijk vanaf de A28/N302 en de eigen gemeentelijke infrastructuur (waaronder de ontsluiting van bedrijventerrein Lorentz). Er staan twee principes voorop. Ten eerste richten we onze wegen zoveel mogelijk Duurzaam Veilig in. Naast een bereikbare stad is gemeente Harderwijk namelijk ook een verkeersveilige stad. Op basis van meerdere jaren is sprake van een afname van het aantal ongevallen in gemeente Harderwijk. Deze trend willen wij doorzetten door aanpak van de verkeersonveilige situaties. Ten tweede is het STOMP-principe leidend. Dat wil zeggen dat de gemeente het wandel- en fietsgebruik promoot en wandel- en fietsvoorzieningen daar waar mogelijk verbetert. De gemeente Harderwijk stimuleert het gebruik van openbaar vervoer. Hierbij is het uitgangspunt om het huidige niveau minimaal in stand te houden en waar mogelijk met maatwerk verbeteringen door te voeren. Inhoud Het programma omvat activiteiten gericht op het beheer en onderhoud van (water-) wegen, straten, bermen, pleinen, bruggen, openbare verlichting en gladheidsbestrijding.

Daarnaast het opstellen/ vernieuwen van beleid en het treffen van verkeersmaatregelen ten behoeve van de verkeersafwikkeling, de verkeerscirculatie en de verkeersveiligheid.

Ontwikkelingen De groei van de landelijke en regionale economie heeft effect op de groei van de mobiliteit. De verwachting is dat de verkeersintensiteit op de A28 (ook na Covid-19) de komende jaren verder toeneemt. Voor het blijvend bereikbaar houden van gemeente Harderwijk wordt in regionaal verband uitvoering gegeven aan strategisch thema Bereikbaarheid/A28. Ook nemen de intensiteiten op de provinciale weg toe (N302 en N303). Dat heeft deels te maken met de (autonome) groei maar ook door grootschalige ontwikkelingen zoals op en rond het bedrijventerrein Lorentz en woningbouwontwikkelingen. Hiervoor starten we in 2024 een onderzoek om de mogelijkheden voor een verbeterde doorstroming en verkeersveiligheid te onderzoeken in relatie tot het bedrijventerrein en de omliggende ontwikkelingen die zich de komende jaren voordoen. Naast de voorbereiding van infrastructurele maatregelen wordt regionaal ook volop ingezet op minder woon-werk verkeer met de auto, verkeersveiligheid, werkgeversbenadering, fietscampagnes, aanleg snelle fietsroutes, sneller en frequenter openbaar vervoer naar omliggende steden als Amersfoort, Lelystad en Zwolle. Via de OV- en Spoortafel Oost is de ambitie voor een verbeterd spoorproduct voor gemeente Harderwijk op de landelijke agenda gezet, resulterend in de opname van gemeente Harderwijk in het Toekomstbeeld OV 2040.

Het huidige Gemeentelijk Verkeer- en Vervoerplan (GVVP) stamt uit 2010. De achterliggende jaren zijn specifieke onderdelen uit het GVVP uitgediept en al geüpdatet, zoals het Integraal Fietsbeleid (2019) en het Verkeersveiligheidsplan (2016 en 2021). In 2022 is gestart met een update van de resterende onderdelen in het GVVP (zoals wegenstructuur, wegencategorisering, parkeren, openbaar vervoer en bereikbaarheid). Een belangrijk onderdeel hiervan is het onderzoek naar de centrumroute. Het huidige parkeerbeleid staat omschreven in het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan 2010 – 2015 en de herziening parkeernota binnenstad en Waterfront 2016. Gelet op alle nieuwe mobiliteitsontwikkeling-en, de steeds toenemende woningbehoefte en de sterke relatie hiervan op het parkeervraagstuk willen we hier sturing op houden en faciliteren waar dat kan. Denk hierbij onder andere aan de projecten Waterfront (fase 3). Nieuw Weiburg en Kranenburg. Mede, aan de hand hiervan werken we momenteel aan een nieuwe parkeervisie. Hierin staat beschreven hoe we de komende jaren per doelgroep met parkeren willen omgaan. Daarnaast volgt in lijn met de onderdelen uit de parkeervisie in 2024 een herziening van de parkeernormennota en de verordening parkeren. Een ontwikkeling binnen de mobiliteit is de transitie van de fossiele brandstof voor voertuigen naar duurzame energie.

De vraag naar elektrische laadpunten op parkeerparkeerplaatsen en in woonstraten neemt de komende jaren toe. De ambitie van gemeente Harderwijk op het gebied van laadinfrastructuur voor de komende jaren is uitgewerkt in 2019. Gelet op alle ontwikkelingen en de grote vlucht van de elektrificatie wordt in 2023 ook gewerkt aan een update van de laadvisie en ter besluitvorming aan het college voorgelegd. Verder wordt in het kader van duurzaamheid samen met ondernemers uit de binnenstad uitvoering gegeven aan een verdere verkenning van duurzame stadslogistiek in het kernwinkelgebied. - 34 -

De nieuwe havens zijn een succes, gasten weten de havens steeds beter te vinden. De veranderingen in het havengebied hebben ook gevolgen voor de havenverordening. In 2022-2023 is gewerkt aan de actualisatie van de verordening zodat die weer aansluit op het nieuwe havengebied. De nieuwe havenverordening is het, op hoofdlijnen, hoofdstuk openbaar water en waterstaatswerken in de Verordening fysieke leefomgeving. In de Regeling openbaar water en waterstaatswerken zin de kaders opgenomen voor het dagelijks ‘reilen en zeilen’. De vaststelling van de regeling volgt in 2024 na de vaststelling van de verordening fysieke leefomgeving. Ook de vraag naar locatie voor watersportactiviteiten neemt toe. In de plannen is m.u.v. de hervestiging van de kleine watersport geen rekening gehouden met vestigingsmogelijkheden voor watersportbedrijven en -verenigingen. Het locatieonderzoek heeft nog geen vervolg gekregen.

Verbonden partijen n.v.t. Beleidskaders ● Parkeerverordening (1998) ● Integraal Fietsbeleid (2019). ● Verkeersveiligheidsplan (2016) met update uitvoeringsprogramma (2021). ● Gemeentelijk Verkeer- en Vervoerplan (2010). ● Parkeernota (2016). ● Parkeernormennota (2013) met annex. ● Programma Noord-Veluwe Bereikbaar 2020

B TAAKVELDEN 2.1 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Verkeer en vervoer W. Mazier Stad & Omgeving D. Gielen

Wat willen we bereiken? Het stimuleren van educatie en bewustwording op verkeersveiligheidsgebied alsmede het nemen van maatregelen ter bevordering van de verkeersveiligheid. Het goed bereikbaar houden van gemeente Harderwijk of waar mogelijk te verbeteren. Het verkeers- en vervoersbeleid van de gemeente is vastgelegd in het Gemeentelijk Verkeer- en Vervoerplan, en daaruit voortkomend o.a. het verkeersstructuurplan en het verkeersveiligheidsplan. Het belangrijkste doel is het verbeteren van de verkeersveiligheid in algemene zin, zowel subjectief als objectief en het terugdringen van het aantal ongevallen. Binnen het taakveld verkeer en vervoer staan twee principes voorop. Ten eerste richten we onze wegen zoveel mogelijk Duurzaam Veilig in. Ten tweede is het STOMP-principe leidend. Dat wil zeggen dat de gemeente het wandel- en fietsgebruik promoot en wandel- en fietsvoorzieningen daar waar mogelijk verbetert. De gemeente Harderwijk stimuleert het gebruik van openbaar vervoer. Uitgangspunt is het huidige niveau minimaal in stand te houden en waar mogelijk met maatwerk nog verbeteringen door te voeren. Bij maatwerk kan onder andere gedacht worden aan een verbeterde, snellere en frequentere treinverbinding met de Randstad. Waar bij de realisatie van een keervoorziening op de middellange termijn noodzakelijk is.

Daarnaast vervult het fiets-/voetveer tussen Strand Horst en Zeewolde een zeer belangrijke functie voor met name vele duizenden scholieren. De gemeente Harderwijk hecht er waarde aan om deze voorziening in stand te houden en waar mogelijk nog te verbeteren. Tot dit taakveld worden ook de baten en lasten van de volgende onderwerpen opgenomen: Weginfrastructuur verhardingen (inspectie, dagelijks en groot onderhoud van wegen) - Civiele kunstwerken wegen (inspectie en beheer van bruggen, tunnels, keermuren langs rijbanen en paden) - Openbare verlichting (inspectie, onderhoud en vervanging, elektriciteit, lichtmastreclames) - Reiniging wegen (machinaal en handmatig reinigen van zwerfvuil en onkruid) - Gladheidbestrijding (preventief/ curatief strooien, machinaal- en handmatig sneeuwschuiven) - Verkeerstekens en wegmeubilair (onderhouden van verkeersregelinstallaties, verkeersborden, verkeerstekens en markeringen op het wegdek, bewegwijzering, straatnaamborden, fietsenrekken, zitbanken en dergelijke) - Advies en onderzoek verkeer (verkeersplannen en -besluiten, tellingen, afhandeling bewonersreacties en dergelijke) Wat doen we daarvoor? Regulier ● Uitvoering geven aan het verkeersveiligheidsplan waaronder: o aanpak en analyse van verkeersonveilige situaties op basis van prioritering; ● Aanleg van verkeersveiligheid bevorderende maatregelen; - 35 -

● Het bevorderen, stimuleren en ondersteunen van activiteiten van Veilig Verkeer Nederland, waaronder gedragsbeïnvloeding, voorlichting, educatie en communicatie; ● Het verbeteren van de regionale samenwerking op het gebied van verkeersveiligheid met omliggende gemeenten, provincie Gelderland, politie, VVN, etc.; ● Het bevorderen van langzaam verkeer, het verwijderen van onnodige obstakels; ● Het verlenen van subsidie ter in stand houding van de veerpont Horst – Zeewolde. ● Er is sprake van planmatig jaarlijks onderhoud, meerjarig onderhoud (vervanging van op basis van technische en economische levensduur), curatief onderhoud (herstellen van schade) en van meer projectmatige werkzaamheden (grootschalige vervanging, renovatie en reconstructie); ● Wegverhardingen onderhouden, die zijn opgenomen in de planning die in het rationeel wegbeheer programma GISIB gegenereerd en weergegeven in de meerjarenplanningtekening. Daarnaast 1/3 deel van het wegverhardingen areaal inspecteren conform de CROW normen; ● Vervangen van uitgevallen lampen door gericht gemelde storingen op te lossen en door 4 keer per jaar controle te rijden en het remplaceren en schoonmaken van 1/3 van de armaturen voor de openbare verlichting; ● Civiele kunstwerken worden preventief en correctief onderhouden en zijn opgenomen in de planning die in wordt gegeneerde uit het kunstwerken beheersysteem iASSET.

Daarnaast 1/3 van het areaal inspecteren om onderhoudsstatus te monitoren. Specifiek In 2024 gaan we door met het uitvoeren van het verkeersveiligheidsplan. Noemenswaardige projecten zijn o.a. de realisatie van een veilige oversteekplaats op de Burgemeester De Meesterstraat bij DOK19 en de aanpassing van de rotonde Newtonweg/Langekamp. Ook voeren we diverse onderzoeken uit. Bijvoorbeeld naar de toekomstbestendigheid van het hoofdwegennet en bekijken we welke kansen er liggen om ons fietsnetwerk te verbeteren. Beleidsindicatoren Facultatieve indicatoren Aantal verkeersongevallen per 1.000 inwoners (Bron: Bestand geregistreerde Ongevallen in Nederland)

10 Harderwijk

8,5

7 Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners

5,5 4

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

2,5 1 2017

2018

2019

2020

2021

2.2 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Parkeren W. Mazier Stad & Omgeving R. van Drunen

Wat willen we bereiken? Zorgdragen voor adequate verdeling van de beschikbare parkeercapaciteit en het bepalen van de parkeerbehoefte (normen) bij ruimtelijke ontwikkelingen. Het versterken van de stad door de bereikbaarheid/leefbaarheid te vergroten/waarborgen op het onderdeel parkeren door: ● Het in stand houden en realiseren van voldoende parkeercapaciteit; ● Effectieve verdeling van de beschikbare parkeercapaciteit onder de verschillende doelgroepen; ● Het monitoren van de parkeerontwikkelingen; - 36 -

● ● ● ●

Tenminste een marktconform parkeerbeleid/- beheer; Inzet op handhaving van de parkeer regulerende maatregelen; Inzet op verkeersgeleiding/ -informatie van verkeersstromen van en naar de parkeerlocaties (PRIS); Het borgen van voldoende parkeercapaciteit bij ruimtelijke ontwikkelingen (nieuwbouw of functiewijziging) en voor bedrijven geldt: parkeren op eigen terrein; ● Duurzame initiatieven worden ondersteund waaronder bijvoorbeeld deelauto’s en auto’s op alternatieve brandstof (elektrisch of gas); ● I.s.m. programma Duurzaamheid en Economie onderzoeken we de mogelijkheden voor duurzame stadslogistiek in de Binnenstad van Harderwijk. ● Het bevorderen van de toegankelijkheid door voldoende speciaal geserveerde en afgestemde parkeerplaatsen voor de doelgroep gehandicapten. Wat doen we daarvoor? Regulier ● Uitvoering geven aan het vastgestelde beleid waaronder het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoers Plan (GVVP) op basis van de mobiliteitsvisie, nota parkeren en de parkeernormen nota; ● Uitvoering geven aan vastgesteld beleid m.b.t. parkeren grote voertuigen en parkeren elektrische auto’s; ● Uitvoering geven aan uitgifte ontheffingen en vergunningen parkeerreguleringsgebied op basis van de vastgestelde parkeerverordening. ● De uitgifte van alle parkeerproducten verder digitaliseren.

● Invulling geven aan parkeren binnen ruimtelijke plannen waaronder Waterfront, Nieuw Weiburg en Harderweide; ● Het uitvoeren van gericht toezicht en handhaving. Nieuw beleid ● We werken aan een nieuwe parkeervisie en bijbehorende beleidsstukken, zoals een geactualiseerde parkeernormennota en parkeerverordening. ● In 2024 is er duidelijkheid over de toekomstige definitieve invulling van het voor- en natransport van en naar P8. ● We onderzoeken de huidige fietsparkeercapaciteit en het bezoekersmotief van fietsparkeerders in de binnenstad en bij wijkwinkelcentra. We brengen in beeld waar uitbreiding of aanpassing van fietsparkeercapaciteit gewenst is. We bezien waar laadpunten voor elektrische fietsen nodig zijn. ● We bouwen het parkeerroute informatie systeem (PRIS) verder uit. O.a. voorbereidend op de bouw van parkeergarage Kop van de Stadswerven (P7) en door extra sensoren aan te sluiten op parkeerterreinen waar nog geen sensor/slagboom aanwezig was (kadernota). 2.3 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Recreatieve havens M. Pijnenburg Stad & Omgeving R. van Drunen

Wat willen we bereiken? Het bevorderen van watertoerisme wat bijdraagt aan de verbetering van de aantrekkelijkheid van de stad. Nederlandse en buitenlandse toeristen en watersporters komen graag naar gemeente Harderwijk en verblijven één of meerdere nachten in de haven. De havens versterken het toeristisch en recreatieve aanbod van de historische binnenstad van Harderwijk, de Veluwe en de regio. De havens van Harderwijk hebben behalve toeristisch-recreatieve ook een economische waarde. Ze voegen meer aanbod aan het product Harderwijk toe en verhogen de beleving voor inwoners en recreanten. Wat doen we daarvoor? Regulier ● Gastheer voor recreatieschepen in nieuwe havens; ● Planmatig jaarlijks onderhoud; ● Meerjarig onderhoud (vervanging van op basis van technische en economische levensduur); ● Curatief onderhoud (herstellen van schade); ● Handhaven van orde en veiligheid in en rondom de haven; ● Beheer van schepenbestand en innen havengelden. Specifiek 1. Locatiestudie watersportactiviteiten Na de ingebruikname van de nieuwe havens is de vraag naar locaties voor watersportactiviteiten toegenomen. Specifieke locaties voor commerciële watersportactiviteiten zijn geen onderdeel van de plannen van Waterfront (m.u.v. de kleine watersport).

Vanwege de vraag zijn wij gestart met een locatie studie met als doel aanwijzen van geschikte locaties in Waterfront en daarbuiten voor (commerciële) watersportbedrijven. De eerste stap is een - 37 -

inmiddels uitgevoerde quick-scan die een beeld geeft van de mogelijkheden van een aantal locaties voor de ontwikkeling en vestiging van watersportactiviteiten. De verdere ontwikkeling van de locaties die op basis van de quick-scan geschikt lijken, moet nog worden opgepakt. 2. Actualisatie havenverordening In 2023 is de havenverordening geactualiseerd. In de Verordening fysieke leefomgeving is daarvoor het hoofdstuk Openbaar water en waterstaatswerken opgenomen. Dit hoofdstuk vervangt de verordening uit 1994. De basis voor de actualisatie is de modelverordening van de VNG met kaders op hoofdlijnen. In de het hoofdstuk Openbaar water en waterstaatswerken is een artikel opgenomen dat, mits de raad daar mee instemt, het college de bevoegdheid geeft om nadere regels vast te stellen voor het dagelijks reilen en zeilen. Dit is in lijn met het collegeprogramma. De verwachting is dat de nadere regels begin 2024 in werking kunnen treden. Nieuw beleid n.v.t.

2.4 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld economische havens en waterwegen M. Pijnenburg Stad & Omgeving R. van Drunen

Wat willen we bereiken? Het beheren van de havens in Harderwijk voor recreatie en industrie. Met de havens in het havengebied noord, de Lorentzhaven en de Pasteurhaven, richten wij ons primair op de beroepsvaart: op- en overslag van goederen en containers), reparatie, productie en winterstalling van (recreatie)vaartuigen. De Lorentzhaven faciliteert het lokale en regionale bedrijfsleven op het gebied van (duurzaam) vervoer over water. Hiervoor is de haven voorzien van een openbare kade, voldoende bedrijven die werkzaam zijn in de sector op- en overslag en een containerterminal met deels een openbaar karakter. Dit alles ter ondersteuning van de lokale en regionale economie. Voor bedrijven en bezoekende schepen heeft de Lorentzhaven toegevoegde waarde. De Pasteurhaven huisvest primair bedrijven die gerelateerd zijn aan watersport en visserij en biedt daarvoor goede faciliteiten. De Pasteurhaven is goed bevaarbaar met voldoende kadelengte en een brede diversiteit van watersportbedrijven die de watersporter op alle vlakken faciliteert. Wat doen we daarvoor? Regulier ● Planmatig jaarlijks onderhoud; ● Meerjarig onderhoud (vervanging van op basis van technische en economische levensduur); ● Curatief onderhoud (herstellen van schade); ● Handhaven van orde en veiligheid in en rondom de haven; ● Beheer van schepenbestand en innen havengelden. Specifiek 3.

Actualisatie havenverordening De actualisatie van de havenverordening is ook van toepassing op het taakveld Economische havens en waterwegen, zie taakveld Recreatieve havens. Nieuw beleid n.v.t.

- 38 -

2.5

Taakveld Openbaar vervoer

Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

W. Mazier Stad & Omgeving J. Langevoord

Wat willen we bereiken? De gemeente Harderwijk stimuleert het gebruik van het openbaar vervoer. Uitgangspunt is het huidige niveau minimaal in stand te houden en waar mogelijk met maatwerk verbeteringen in de bus en treinverbindingen door te voeren. Bij maatwerk kan o.a. gedacht worden aan een verbeterde, snellere en frequentere treinverbinding met de Randstad en Zwolle. Bezuinigingen in het openbaar busvervoer zijn echter, versterkt door COVID-19, zeer actueel. We maken ons sterk voor behoud van belangrijke buslijnen en onderzoeken samen met de provincie Gelderland waar mogelijk nieuwe vormen van openbaar vervoer, zoals de haltetaxi, die sinds mei 2022 rijdt op vraagafhankelijke basis. Sinds december 2022 verzorgt EBS het stads- en streekvervoer op de Veluwe en in onze stad; Met ingang van december 2023 zal EBS ook de concessie IJsselmond overnemen van Connexxion, wat inhoudt dat de streeklijnen van en naar Flevoland ook door EBS worden gereden. Eén vervoerder in onze grote regio dus. De naam RRReis blijft gehandhaafd. Samen met EBS en de provincies Gelderland en Flevoland zetten we in op een verbetering van de bestaande stadslijn en van de streeklijnen op de Veluwe maar ook op snelle en frequente verbindingen van en naar de steden (Lelystad-Harderwijk-Apeldoorn) en dorpen in Flevoland.

Het fiets-/voetveer tussen Strand Horst en Zeewolde vervult een zeer belangrijke functie voor met name scholieren en recreatief fietsverkeer. We hechten er waarde aan deze voorziening te behouden en waar mogelijk nog te verbeteren, net als andere verbindingen tussen Flevoland en Gelderland via gemeente Harderwijk. Wat doen we daarvoor? Regulier Samen met partners, zoals NS, provincie Gelderland en omliggende gemeenten, werken we samen aan een goed netwerk van openbaar vervoer van en naar gemeente Harderwijk. Specifiek Onder de paraplu van Noord-Veluwe Bereikbaar werken we samen met alle gemeenten langs de A28-corridor tussen Amersfoort en Zwolle aan een betere doorstroming op de A28 door in te zetten op sneller en frequenter openbaar vervoer en goede fietsvoorzieningen op deze corridor. Lobby voor een betere treinverbinding en ook een toekomstbestendige aanpak van de N302 (Knardijk en Leuvenumseweg).

C TOTAALOVERZICHT PROGRAMMA 2 PROG2 Verkeer, vervoer en waterstaat Lasten

Lasten - Totaal Baten

TV21 - Verkeer en vervoer TV22 - Parkeren TV23 - Recreatieve havens TV24 - Economische havens en waterwegen TV25 - Openbaar vervoer TV21 - Verkeer en vervoer TV22 - Parkeren TV24 - Economische havens en waterwegen

Baten - Totaal Saldo voor bestemming - Totaal Dotaties aan reserves TV21 - Verkeer en vervoer TV22 - Parkeren TV24 - Economische havens en waterwegen Dotaties aan reserves - Totaal Onttrekkingen uit reserves TV21 - Verkeer en vervoer TV22 - Parkeren TV24 - Economische havens en waterwegen Onttrekkingen uit reserves - Totaal Saldo na bestemming - Totaal PROG2 Verkeer, vervoer en waterstaat - Totaal

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 2023 2024 2025 2026 2027 6.261 6.704 6.595 6.613 6.528 6.520 1.738 1.636 1.988 1.974 2.233 2.228 0 0 6 6 6 6 1.458 1.350 1.515 1.285 1.231 1.543 51 53 98 63 57 55 9.508 9.743 10.202 9.942 10.054 10.352 -526 -998 -140 -140 -140 -140 -160 -202 -43 -20 -20 -20 -623 -909 -1.041 -853 -812 -1.129 -1.310 -2.110 -1.223 -1.012 -971 -1.288 8.199 7.634 8.978 8.929 9.083 9.064 122 1.231 254 375 0 0 150 0 0 0 0 0 900 0 127 142 142 142 1.172 1.231 381 517 142 142 -1.360 -160 -220 -295 -333 -333 -150 -13 0 0 0 0 0 -91 -116 -40 -40 -40 -1.510 -263 -336 -335 -373 -373 -337 968 45 182 -231 -231 7.861 8.602 9.023 9.111 8.852 8.833

- 39 -

Financiële analyse begroting 2024 ten opzichte van begroting 2023: Ontwikkeling saldo programma Begroting 2023 Begroting 2024 Verschil

Bedrag in €

Onderwerp Nieuw beleid Onderhanden werken Kapitaallasten Doorberekende salariskosten Overige doorberekeningen Taakveld 2.1 Verkeer en vervoer Taakveld 2.2 Parkeren Taakveld 2.4 Economische havens en waterwerken Diversen Totaal

Bedrag in €

8.602.000 8.981.000 379.000

199.000 - 253.000 170.000 352.000 20.000 - 429.000 374.000 - 89.000 35.000 379.000

Toelichting op de financiële analyse: Totaaloverzicht Nieuw Beleid Als nieuw beleid zijn de volgende posten opgenomen. Taakveld 2.1 Verkeer en vervoer 2.1 Verkeer en vervoer 2.1 Verkeer en vervoer 2.1 Verkeer en vervoer 2.1 Verkeer en vervoer 2.1 Verkeer en vervoer 2.1 Verkeer en vervoer 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.5 Openbaar vervoer Totaal programma 2

Onderwerp Onderhoud verdeelkasten feestverlichting binnenstad Fietspad Vondelpark Herinrichting Boomkamp Aanpassing fietspad Vitringasingel (markt) Onderzoek ontbrekende schakels fietsroutes Uitwerking maatregelen Verkeersweg Promoten fietsgebruik scholieren Onderzoek en realisatie fietsparkeercapacitieit Exploitatie parkeersensoren t.b.v. optimalisatie Parkeerrouteinformatiesysteem Stimuleren Openbaar vervoer

2024 3.500

2025 3.500

2026 3.500

2027 3.500

4.500 14.750 10.840

4.500 14.750 10.840

4.500 14.750 10.840

30.000 50.000 30.000 35.000

200.000

13.500

4.500

4.500

4.500

37.000 199.000

2.000 240.090

2.000 40.090

2.000 40.090

Onderhanden werken Vanuit de jaarrekening 2022 zijn budgetten meegenomen naar 2023. Dit zijn incidentele budgetten voor 2023. In 2024 komen deze budgetten niet meer voor en leidt dit tot een voordeel. Kapitaallasten Jaarlijks worden de kapitaallasten bepaald op basis van de aanwezige activa en de nieuwe investeringen. Deze kapitaallasten worden toegerekend aan de betreffende taakvelden / programma’s. Vanaf 2024 is er sprake van een omslagrente die toegerekend is aan alle investeringen. Dit verklaart een deel van de verschillen tussen begroting 2023 en begroting 2024. Doorberekende salariskosten Het nadeel op de doorberekende salariskosten is het gevolg van de cao ontwikkelingen en de jaarlijkse herziene toerekening van de salariskosten naar de diverse programma’s. Overige doorberekeningen Taakveld 2.1 – Verkeer en Vervoer (€ 429.000 voordeel) Bestemmingsreserve kapitaallasten Herontwikkeling Zeeplein Bij de Jaarrekening 2022 is besloten om de niet bestede budgetten (€ 191.000,-) welke bedoeld zijn voor de Herontwikkeling van het Zeeplein in 2023 toe te voegen aan de bestemmingsreserve kapitaallasten. De hiervoor geraamde last in 2023 is incidenteel van aard en leidt in 2024 tot een voordeel. - 40 -

Overheveling budgetten Binnen het taakveld 2.1 – Verkeer en Vervoer stonden budgetten die betrekking hebben op parkeren. Deze zijn overgeheveld naar het taakveld 2.2 – Parkeren. Dit geeft binnen taakveld 2.1 – Verkeer en Vervoer een voordeel van € 278.000,-. Onderzoek verkeerstellingen Vanuit de Kadernota 2023 is incidenteel geld beschikbaar gesteld voor het verrichten van onderzoek fietspaden. Dit leidt tot een nadeel van € 40.000.-. Taakveld 2.2 Parkeren (€ 374.000,- nadeel) Overheveling budgetten Binnen het taakveld 2.1 – Verkeer en Vervoer stonden budgetten die betrekking hebben op parkeren. Deze zijn overgeheveld naar het taakveld 2.2 – Parkeren. Dit leidt binnen taakveld 2.2 – Parkeren tot een nadeel van € 278.000,-. Parkeeropbrengsten Binnen het taakveld 2.2 Parkeren werden een deel van de parkeeropbrengsten verantwoord Deze behoren echter te worden verantwoord binnen taakveld 0.63 Parkeerbelasting. Dit leidt binnen taakveld 2.2 – Parkeren tot een nadeel van € 96.000,-. Taakveld 2.4 Economische havens en waterwerken (€ 89.000,- voordeel) Bestemmingsreserve Havenwerken De dotatie aan deze bestemmingsreserve verliep in 2023 via taakveld 0.8 ‘Overige baten en lasten’. Vanaf 2024 zal dit via taakveld 2.4 ‘Economische havens en waterwerken’ verlopen.

Vergeleken met 2023 leidt dit voor dit taakveld tot een nadeel van € 18.000,- en bij taakveld 0.8 ‘Overige baten en lasten’ tot een voordeel van € 326.000,-. Per saldo kan dit worden verklaard doordat bij de Jaarrekening 2022 is besloten een nog niet uitgegeven budget voor baggeren van € 308.000,- in 2023 toe te voegen aan de bestemmingsreserve Havenwerken. De hiervoor geraamde last in 2023 is incidenteel van aard en leidt in 2024 tot een voordeel. Opbrengsten havengelden De motie inzake kostendekkendheid van de havengelden leidt ook in 2024 tot een verhoging van de haventarieven. Per saldo leidt dit tot een voordeel van € 107.000,-. Diversen Bestaat uit diverse budget wijzigingen. Per saldo een nadelig resultaat van € 19.000,-.

- 41 -

2.3 Programma 3 Economie A ALGEMEEN Doelstelling Wij werken aan een samenleving waarin mensen en organisaties gestimuleerd worden en de ruimte krijgen om te ondernemen. Onder de noemer ‘ondernemend’ vallen alle beleidsterreinen die tot doel hebben de totale economische activiteit in stad en regio te vergroten. Hoewel deze beleidsterreinen elk een eigen dynamiek kennen, hebben ze een gezamenlijk doel: het versterken van de economische kracht van gemeente Harderwijk, haar ondernemers en haar inwoners. De economische kracht gemeente van Harderwijk uit zich in de mate waarin ondernemers en bedrijven in staat worden gesteld te ondernemen en zich te ontwikkelen, en de mate waarin de inwoners in staat zijn passend werk te vinden. Economie heeft een belangrijke rol in het leefbaar en levendig houden van Harderwijk en Hierden. Wij geven ruimte om te ondernemen en werken aan het versterken van de economie in gemeente Harderwijk door het verbeteren van de voorwaarden voor economische ontwikkeling. We hebben oog voor onze ondernemers. Wij blijven werken aan het verbeteren van ons vestigingsklimaat, zorgen voor goede dienstverlening en geven concrete invulling aan stadspromotie.

Vanwege de economische verwevenheid in de regio zoekt gemeente Harderwijk bij het versterken van de economische kracht, afhankelijk van het thema, de samenwerking met onder andere de regiogemeenten, de RS4 gemeenten, Hanzesteden en de samenwerking op de Veluwe (Veluwe op 1). Het verbeteren van de voorwaarden voor economische ontwikkeling • Het stimuleren van de circulaire (duurzame) economische ontwikkeling op werklocaties, in de binnenstad en de wijkwinkelcentra. • Uitvoeren van de detailhandels- en kantorenvisie en het regionaal programma bedrijventerreinen (RPW) • Uitvoeren winkeltijdenverordening (Verordening fysieke leefomgeving) • Uitvoeren en actualiseren marktverordening (Verordening fysieke leefomgeving) • Werken aan een toekomstbestendige binnenstad door uitvoering te geven aan de nieuwe binnenstadsvisie inclusief bijbehorend uitvoeringsprogramma • Ondersteunen van de samenwerking tussen de winkel- en horecaondernemers, het culturele aanbod (SAP), de evenementenorganisaties, Heerlijk Harderwijk en gemeente met als resultaat een professionele samenwerking in de binnenstad. • I.s.m. programma Duurzaamheid en Mobiliteit onderzoeken we de mogelijkheden voor duurzamere stadslogistiek in de Binnenstad van Harderwijk.

Economische promotie van Harderwijk door het continueren van de promotie en positionering van Harderwijk als een toeristische bestemming in binnen- en buitenland • De merkidentiteit van gemeente Harderwijk blijven versterken om meer aandacht van ondernemers en investeerders te trekken, en de economische activiteit in de gemeente te vergroten. • Samen met de evenementenorganisatoren de gemeente Harderwijker evenementen verduurzamen, faciliteren en professionaliseren. • Het versterken van het thema Hanze in gemeente Harderwijk door de samenwerking met de Hanzesteden en de activiteiten die ontstaan zijn in het Hanzejaar te continueren • De balans brengen in natuur en recreatie in het buitengebied van gemeente Harderwijk/op de Veluwe en in de binnenstad door spreiding en bezoekersmanagement. Wij werken aan het verbeteren van het vestigingsklimaat en aan de kwaliteit van bedrijventerreinen • Uitvoeren, evalueren en actualiseren van het Regionaal Programma Werklocaties. • Dienstverlening richting ondernemers door actief accountmanagement • Uitgifte van bedrijfskavels • Samenwerking met ondernemers om het vestigingsklimaat te verbeteren, o.a. op het gebied van energietransitie, biodiversiteit en netcongestie.

- 42 -

Inhoud Het programma omvat activiteiten die gericht zijn op behoud, ondersteuning, en uitbouw van het bestaande economisch potentieel. Hieronder vallen o.a. bedrijventerreinen, binnenstad, winkelcentra, toerisme, werkgelegenheid, warenmarkten, exploitatie van gemeentelijke eigendommen, maar ook evenementen. Ontwikkelingen Het aantal bedrijven en het aantal arbeidsplaatsen in gemeente Harderwijk is de afgelopen jaren gegroeid. Mede door de landelijke Corona ondersteuning bleef het aantal faillissementen laag. De Harderwijkse economie herstelde zich na afloop van de coronamaatregelen redelijk goed. Desondanks zijn er zorgen en onzekerheden voor ondernemers. In februari 2022 viel Rusland Oekraïne binnen. Deze oorlog is ook van invloed op de Harderwijkse economie. We kregen te maken met een sterke stijging van energie- en grondprijzen met als gevolg een zeer hoge inflatie en afname van de koopkracht. Een deel van de ondernemers kampt daarnaast met financiële zorgen door het moeten terugbetalen van de eerder ontvangen Coronasteun. Een andere ontwikkeling die van invloed is op het functioneren van de Harderwijkse economie is de krapte op de arbeidsmarkt. De (combinatie van) verschillende ontwikkelingen heeft ook gevolgen voor de Harderwijkse ondernemers. Winkels en horeca bedrijven die minder dagen open zijn of bedrijven die failliet gaan of bedrijfsbeëindiging overwegen.

Op de bedrijventerreinen speelt daarnaast het probleem van netcongestie. Bedrijven die willen starten of bedrijven die willen uitbreiden kunnen op korte termijn geen (grotere/verzwaarde) aansluiting krijgen. Het blijven versterken en faciliteren van de Harderwijkse economie is daarom van belang. We richten ons op het behoud en de versterking van de bedrijvigheid in Harderwijk en Hierden. Belangrijke aandachtspunten zijn de werklocaties, de vrijetijdseconomie en de binnenstad. Gezamenlijk met ondernemers, regio, provincie en landelijke overheid, moeten we onderzoeken waar wij lokale en regionale maatregelen kunnen treffen zodat wij een concrete bijdrage kunnen leveren aan de economie. Samen met de regiogemeenten werken we aan een nieuw Regionaal Programma Werklocaties. In 2024 gaan we onder andere: samen met ondernemers een nieuwe economische visie opstellen, samen met de binnenstadspartners uitvoering geven aan de binnenstadsvisie, en gaan we samen met belanghebbenden een nieuwe detailhandelsvisie opstellen. Daarnaast blijven we de stadspromotie versterken en gaan we door met de professionalisering van Heerlijk Harderwijk.

Verbonden partijen n.v.t. Beleidskaders ● Regionaal Programma Werklocaties (RPW) ● Visie op een andere Binnenstad. ● Detailhandelsvisie. ● Kantorennota. ● Economische positionering Harderwijk.

B TAAKVELDEN 3.1 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Economische ontwikkeling Wilco Mazier/ Martijn Pijnenburg Stad & Omgeving N. Dirksen

Wat willen we bereiken? Ontwikkelen van beleid ter versterking van de (sociaal) economische bedrijvigheid. Stimuleren van projecten en initiatieven tussen overheid, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. Versterken van lokale, regionale en nationale samenwerkingsverbanden en structuren. Stimuleren van innovatieve en duurzame ontwikkelingen. Verstevigen van de dienstverlening aan ondernemers. Wat doen we daarvoor? Regulier • Samenwerken met de regio op het gebied van diverse economische thema’s o.a. Regionaal Programma Werklocaties (RPW), oriëntatie gebiedsagenda, toerisme en recreatie. • Contact onderhouden met ondernemers en ondernemers onderling verbinden. Dit doen we samen met de diverse ondernemerscollectieven in Harderwijk en Hierden. Specifiek de Bedrijvenkring Harderwijk, binnenstad, wijkwinkelcentra, en warenmarkt(en). - 43 -

• • •

Versterken samenwerking in de binnenstad i.s.m. Heerlijk Harderwijk. Uitvoering geven aan de binnenstadsvisie op basis van het nog op te stellen uitvoeringsprogramma. Uitvoeren van de diverse economische visies en verordeningen zoals de detailhandels- en kantorenvisie. De winkeltijdenverordening en marktverordening als onderdeel van de Verordening fysieke leefomgeving. )

Specifiek • Actualisatie van de marktverordening (onderdeel van de Verordening fysiek leefomgeving) • Actualisatie van Verordening winkeltijden (onderdeel van de Verordening fysiek leefomgeving) • Haalbaarheidsonderzoek broedplaats voor startups Fokko Kortlanglaan • Economische visie Harderwijk: samen met ondernemers en andere belanghebbenden gaan we een nieuwe economische visie opstellen. Een visie die past bij de toekomstige economische en maatschappelijke opgaven. Nieuw beleid • Detailhandelsvisie: Met een nieuwe detailhandelsvisie zorgen we voor een optimale toekomstbestendige detailhandelsstructuur met een duidelijke koers voor de toekomst. We gaan samen met belanghebbenden een nieuwe detailhandelsvisie incl. uitvoeringsagenda opstellen. • Regionaal Programma Werklocaties: Op verzoek van de Provincie Gelderland gaan wij samen met de regiogemeenten op basis van nieuwe prognosecijfers een nieuw RPW opstellen. • Dienstverlening koopzondag: We zorgen ervoor dat de gemeentelijke dienstverlening, gastvrijheid en uitstraling van de binnenstad tijdens alle koopzondagen op orde is. Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren Functiemenging: weerspiegelt verhouding tussen banen en woningen en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen (Bron: CBS BAG/LISA)