CConstaterende datHarderwijk
Koppel je AI →
Document · PDF

240201 BURWKA Harderwijk v8.2 - Bijlagen - met enquete

Raadsvergadering 10 juni 2024, gemeente HarderwijkBij agendapunt: Beleidsuitwerking en Uitvoeringsagenda Riolering, Water en Klimaatadaptatie23.442 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 3

Inspectiebeoordeling

Lengte (m)

Percentage (%)

Inspectie binnen 10 jaar

98851

8.75

Geen beoordeling

0

0

Inspectie > 10 jaar

863074

76.38

Z.s.m. repareren

54569

4.83

Z.s.m. vervangen

113621

10.03

Elke rioolbuis heeft een technische levensduur, het geeft een indicatie van hoe lang een rioolbuis kan bestaan, en wanneer deze toe is aan vervanging. In Tabel 21 is aangegeven hoeveel van de bestaande riolering in Harderwijk in elke tijdsperiode moet worden vervangen. Zo is te zien dat na 2030 de vervangingsopgave alleen maar zal toenemen. Tabel 21 Vervangingsjaren riolering Harderwijk

Vervangingsjaar

Lengte (m)

Percentage (%)

Onbekend

25020

8%

Tot 2022

16061

5%

2023-2030

9334

3%

2031-2040

16968

6%

2041-2050

32749

11%

2051-2060

38000

13%

2061-2070

43823

15%

2071-2080

86808

29%

2081-2090

21936

7%

>2091

7779

3%

Totaal

298477

100%

Riolering, Water en Klimaatadaptatie

Beleidsuitwerking en uitvoeringsagenda | Y0042 | 1-2-2024

104

Figuur 27 Verwachte rioleringsopgave voor de gemeente Harderwijk

IX-3 Functioneren Hydraulische en milieutechnisch functioneren In het BRP uit 2012 is de hydraulische werking van het rioleringssysteem van Harderwijk toegelicht, dit plan is sterk verouderd. Het rioleringssysteem van Harderwijk is gekarakteriseerd door vrij verval riolering en centrale zuivering. De RWZI, gelegen in buurt Lorentz I in Harderwijk zuivert afvalwater dat afkomstig is uit gemeente Harderwijk, Ermelo en Putten. De verantwoordelijkheid voor het zuiveren van het afvalwater ligt bij het Waterschap Vallei en Veluwe. Het afvalwater uit Putten wordt naar een transportriool gepompt dat van Ermelo naar de RWZI in Harderwijk loopt, zie Figuur 28. Op de grens waar het beheer van de gemeenten in elkaar over gaat is het Waterschap verantwoordelijk voor het rioleringssysteem. Door de verwevenheid van de gemeentelijke rioleringssystemen is het gewenst om opgaven integraal op te pakken.

Figuur 28 Schematisatie zuiveringskring watersysteem

Het rioleringsstelsel is opgebouwd uit verscheidene bemalings- en stuwgebieden. Afvalwater wordt van het ene naar het andere bemalingsgebied geleid, en uiteindelijk tot de RWZI. Zie een schematisering van de werking van het rioleringsstelsel in Figuur 29 en Figuur 30.

Riolering, Water en Klimaatadaptatie

Beleidsuitwerking en uitvoeringsagenda | Y0042 | 1-2-2024

105

Figuur 29 Rioleringssysteem op de kaart

Riolering, Water en Klimaatadaptatie

Beleidsuitwerking en uitvoeringsagenda | Y0042 | 1-2-2024

106

Figuur 30 Schematisering riolering Harderwijk 2012

Op verschillende plekken in het rioleringssysteem zijn bergbezinkbassins gerealiseerd, zie Tabel 22. De voorzieningen voeren af naar het oppervlakte- of grondwater.

Riolering, Water en Klimaatadaptatie

Beleidsuitwerking en uitvoeringsagenda | Y0042 | 1-2-2024

107

Tabel 22 Overzicht bergbezinkbassins

id

Type

Inhoud (m3)

Kennedylaan

bergbezinkbassin

850

Mozartdreef

bergbezinkbassin

850

Couperussingel

bergbezinkbassin

850

Edisonstraat

bergbezinkbassin

850

Drielanden

bergbezinkbassin

1800

201G203

bergbezinkleiding

626

201P202

bergbezinkleiding

243

Grote lozingen op de riolering Wanneer het riool overbelast is zal het lozen op het oppervlaktewater. Tabel 23 laat een overzicht zien van de lozingsvoorzieningen, in het rood zijn de overstorten van de gemengde riolering weergegeven. Tabel 23 Lozingsvoorzieningen rioleringsstelsel Gemeente Harderwijk

Riolering, Water en Klimaatadaptatie

Beleidsuitwerking en uitvoeringsagenda | Y0042 | 1-2-2024

108

IX-4 Beheer en onderhoud Gemeente Harderwijk voert onderhoud uit aan het bestaande riolerings- en oppervlaktewatersysteem, zie Tabel 24 voor een overzicht van hoe vaak de gemeente onderhoud uitvoert. Tabel 24 Beheer en onderhoud riolering Harderwijk

Onderwerp

Uitvoerende partij

Frequenties

Riolering reinigen en inspecteren

Uitbesteed

25 km van de 300 per jaar. +/- 1x per 12 jaar.

Straatvegen

Gemeente Harderwijk

2x per jaar, vaker in centrum en rondom evenementen

Kolken uitzuigen

Gemeente Harderwijk

Theorie = 1x per jaar.

Grote gemalen inspectie en reiniging

Gemeente Harderwijk

Ca. 2x per jaar.

Bergbezinkbassins inspecteren en frequentie

Uitbesteed

1x per jaar.

Tunnelgemalen

Gemeente Harderwijk

Ca. 2x per jaar.

Bergingsvoorzieningen

Gemeente Harderwijk

Ca. 2x per jaar.

Drukriolering buitengebied

Gemeente Harderwijk

Ca. 2x per jaar.

Praktijk = > 1,5x per jaar

Inspectiegegevens worden opgeslagen in het digitale format RibX (Riool Inspectie Bestand in Xml formaat). Dit format kan worden ingelezen door de rioolbeheersoftware. Voor de rest is geen informatie over een gemaalsturingssysteem opgenomen in het ‘integraal beheerplan openbare ruimte’.

Riolering, Water en Klimaatadaptatie

Beleidsuitwerking en uitvoeringsagenda | Y0042 | 1-2-2024

109

X. Ruimtelijke ontwikkelingen In Tabel 25 zijn de woningbouwprojecten in gemeente Harderwijk aangegeven, met per jaar een specificering hoeveel woningen worden opgeleverd. Dit is vertaald naar hoeveelheid heffingseenheden in hoofdstuk 6.

Riolering, Water en Klimaatadaptatie

Beleidsuitwerking en uitvoeringsagenda | Y0042 | 1-2-2024

110

Tabel 25 Woningbouwprojecten planaanbod op hoofdlijnen 2023-

Woningen Plan

Wijk

2023-2026

2027-2031

Totaal

Waterfront

Waterfront

790

460

1.250

Harderweide

Drielanden

500

360

860

Nieuw Weiburg

Stationsgebied

1.100

1.100

Kranenburg-Noord

Tweelingstad

500

500

Dichterskwartier

Stadsdennen

220

220

Randmeer

Stadsweiden

157

157

Brinken in de Zoom

Drielanden

98

98

Diverse plannen

Frankrijk

Diverse plannen

Drielanden

27

Diverse plannen

Stadsdennen

9

205

214

Diverse plannen

Tweelingstad

76

80

156

Diverse plannen

Zeebuurt

24

22

46

Diverse plannen

Binnenstad

78

Diverse plannen

Hierden en buitengebied

8

54

62

Diverse plannen incl. woonwagens

Overige

85

194

279

2.072

3.485

5.557

500

500 27

78

- Planaanbod op hoofdlijnen voor de periode 2023 t/m 2030. Het planaanbod betreft een momentopname per 1/3/23. Het overzicht bevat harde plannen, zachte plannen en mogelijke/kansrijke locaties op basis van een mogelijk programma.

Riolering, Water en Klimaatadaptatie

Beleidsuitwerking en uitvoeringsagenda | Y0042 | 1-2-2024111

XI. Uitvoeringsagenda 2024-2028 De uitvoeringsagenda is als volgt opgebouwd:

Type actie

Dit kan zijn: 1)

Een beleidsinstrument, te weten:

Strategie

Type strategie

o

Doel(en)

Actie draagt bij aan een of meerdere van de doelen:

Maatregelenprogramma (publieke ruimte)

o

Communicatie (private ruimte)

o

Financiële instrumenten (private ruimte)

o

Juridische instrumenten (private ruimte)

1.

2.

3.

Zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater op orde

Duurzame en betaalbare waterketen

Gezonde en veilige stad in een veranderend klimaat

2)

Proces

3)

Onderzoek

Of een mix van bovenstaande. Actie

Beschrijving van de actie zelf

Inschatting benodigde middelen 4.

5.

Riolering, Water en Klimaatadaptatie

Ruimtelijke ontwikkelingen klimaatbestendig

Personele inzet

Inschatting van de totale benodigde uren

Kosten excl. BTW

Inschatting van de totale kosten (inkoop)

Dekking

Vanuit waar de benodigde middelen gedekt kunnen worden

Planning

Continu, of wanneer actie gereed moet zijn

Betrokken & actieve mensen

Beleidsuitwerking en uitvoeringsagenda | Y0042 | 1-2-2024112

XI-1 Uitvoeringsagenda doelmatige waterketenzorg NR .

STRATEGIE

DOEL ( EN )

TYPE

ACTIE

INSCHATTING BENODIGDE MIDDELEN

PLANNING

ACTIE KOSTEN EXCL . BTW (€)

DEKKING

22.000 (Vitens) 16.000 (centrumregeling) Meten en Monitoren 10.000 per jaar

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing

vanaf 2024

10.000

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing

Vanaf 2024

40 uur

5.000 per jaar

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing

vanaf 2024

60 uur

10.000 startbedrag, daarna 5.000 per jaar

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing

vanaf 2024

25.000

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing

2026

80 uur

50.000 (startbedrag) + 10.000 (jaarlijks)

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing + samenwerking waterketen

Q1 2025

40 uur

20.000 (opstartkosten) + 1.000 (abonnementskosten)

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing

2024, daarna jaarlijks

20.000

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing

2025-2028

15.000

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing + samenwerking waterketen

2025

-

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing

2024

-

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing

2026

60.000

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing

Q4 2024 (gereed)

40 uur

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing + algemene middelen (RO)

Zo snel mogelijk

Continu

PERSONELE INZET

1

Gegevens op orde

proces 2

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

60 uur

Gegevens op orde proces

3

Voortzetten monitoring afvalwaterketen en grondwatermeetnet inclusief jaarlijkse validatie van rioolafvoer- en grondwatermetingen, incl. doorvoeren van verbeteringen.

Rioolbeheergegevens GWSW-proof maken

Gegevens op orde proces

Rioolbeheergegevens GWSW jaarlijks controleren.

proces

Jaarlijks bijwerken van de rioolbeheergegevens zodanig dat deze voor minimaal 95% op orde zijn én revisies herleidbaar zijn

onderzoek

Om de drie jaar een schatting maken van de hoeveelheid rioolvreemd water (DWAAS-analyse) per bemalingsgebied o.b.v. metingen bij gemalen en een theoretische DWA-hoeveelheid

onderzoek

Kwantificeren van de theoretische halfjarige waterbalans op stroomgebiedsniveau incl. grondwater, voor het in kaart brengen van droogte. Daarnaast het opstellen van een stedelijke waterbalans, incl. piekbelastingen op het watersysteem.

onderzoek

Actualiseren meet- en monitoringsplan ten behoeve van zowel de geplande onderzoeken als risico gestuurd beheer, incl. afspraken over wijze van vastlegging gegevens

proces

Uitbreiden metingen volgens meetplan, incl. mobiele meetlocaties voor hemelwaterinfiltratie (8 stuks)

Gegevens op orde

Gegevens op orde

Gegevens op orde

Gegevens op orde

Gegevens op orde

40 uur

Gegevens op orde onderzoek

Lokaliseren ongeregistreerde lozingen en rioolvreemd water (actie 3a.4) en analyseren van de gevolgen.

proces

Uitwerken van beleid omgang lozingen uit kleinschalige decentrale zuiveringen met verwijzing naar onderzoek Platform Water Vallei en Eem; eerste fase gereed eind 2022

onderzoek

Overzichtskaart (dynamisch) maken van de bekende verontreinigingen in het grond- (bron ODNV) en oppervlaktewater (bron SWIB 2023)

onderzoek

Uitvoeren onderzoek naar hydraulische capaciteit van het stedelijk watersysteem (SSW) én landelijk watersysteem, om knelpunten te lokaliseren en de effecten van maatregelen sinds het vorige SSW (BRP) te evalueren.

juridische instrumenten

Opnemen in Omgevingsplan dat bij nieuwbouw hemelwaterafvoer moet voldoen aan de 'Beslisboom verwerken hemelwater’, voor zowel openbaar als privaat terrein.

maatregelprogramma

Bij gebiedsreconstructies vuilwaterafvoer scheiden van de hemelwaterafvoer volgens ‘Beslisboom verwerken hemelwater’.

-

-

Voor openbaar gebied: investeringen vanuit de riool- en waterzorgheffing.

juridische instrumenten

Opnemen in Omgevingsplan dat bij nieuwbouw hemel- en afvalwater gescheiden en duurzaam worden afgewikkeld.

40 uur

-

Algemene middelen (RO)

2024

juridische instrumenten

Verkennen haalbaarheid en opstellen van een gebiedsgerichte hemelwaterverordening

40 uur

6.000

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing

Q1 2025

Maatregelprogramma

Waterkwaliteit oppervlaktewater verbeteren door maatregelen vanuit Ecoscan (SWIB) uit te voeren

Volgt

Volgt

Volgt

Volgt

Gegevens op orde

proces

Klachten omtrent grondwateroverlast worden, mits dat in het registratiesysteem (Liber) van KCC mogelijk is, in één overzicht bewaard, zodat als nodig gericht kan worden gehandeld om overlast te beperken.

16 uur

-

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing

Continu

Gegevens op orde

onderzoek

Onderzoeken van de risico's voor volksgezondheid en ecologie op locaties met bodem(water)verontreinigingen en energieopwekking

20 uur (+40 uur ODNV)

30.000

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing

2024

Gegevens op orde

Gegevens op orde

Gegevens op orde

Gegevens op orde

Gegevens op orde

Gegevens op orde

Gegevens op orde

17 Gegevens op orde 18

19

Riolering, Water en Klimaatadaptatie

Beleidsuitwerking en uitvoeringsagenda | Y0042 | 1-2-2024113

60 uur

40 uur

8 uur

NR .

STRATEGIE

DOEL ( EN )

TYPE

ACTIE

INSCHATTING BENODIGDE MIDDELEN

PLANNING

ACTIE PERSONELE

KOSTEN EXCL . BTW (€)

DEKKING

per direct

INZET

20 proces

Projectleiders van uitvoeringsprojecten zorgen dat specifiek wordt gemaakt welke uitgaven toe te kennen zijn aan water, riolering en klimaatadaptatie.

8 uur per project

-

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing

Gegevens op orde

onderzoek

Onderzoek naar uitgaven gemeentelijke watertaken om de ontwikkeling van de riool- en waterzorgheffing te onderbouwen. En vervolgens structureel monitoren.

40 uur

-

-

Zo snel mogelijk

Gegevens op orde

onderzoek

Onderzoeken hoe de riool- en waterzorgheffing kan worden geïnd volgens het ‘vervuiler (gebruiker) betaalt'-principe

10.000

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing

2026

onderzoek

Uitwerken en vaststellen methodiek voor het afwegen van maatschappelijke kosten en baten bij investeringsbeslissingen

20.000

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing

2025

onderzoek

Uitvoeren van life cycle assessment van de riolering (vervangen, relinen, verbeteren, materiaalkeuze)

15.000

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing

Q1 2024

onderzoek

Jaarlijks de nieuwe inspectieresultaten vertalen naar inspectie/reparatievernieuwing advies

40 uur

8.000 (jaarlijks)

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing

Elk jaar

onderzoek

Elke 3 jaar actualiseren calamiteitenplannen incl. oefenen.

60 uur + 16 uur per jaar

6.000

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing

2025

onderzoek

Actualiseren onderhoud- en vervangingsplanning volgens de methode voor risico gestuurd beheer (o.b.v. gegevens inspectie en monitoring): eens per 3-6 jaar (in elk geval samen met een nieuw BURWKA)

10.000

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing

2025

proces

Inspecteren van de riolering volgens de inspectiecyclus, waarbij betrouwbaardere inspectiemethoden worden toegepast bij riolen met een hoog risico.

-

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing

Continu

maatregelprogramma

Vervangen of repareren riolering volgens de planning gebaseerd op risico gestuurd beheer (zie 4b.2)

-

Investeringen vanuit de riool- en waterzorgheffing

Continu

Gegevens op orde 21

22

23

24

Gegevens op orde

Gegevens op orde

60 uur

120 uur

32 uur

25 Risico gestuurd beheer 26

27

28

29

Risico gestuurd beheer Risico gestuurd beheer

Risico gestuurd beheer

Risico gestuurd beheer

40 uur

-

30

Professionele samenwerking

proces

Overleggen verder professionaliseren (vaker fysiek overleggen, agenda lid maken ODNV, inhuren voorzitter)

130 uur per jaar (inhuur voorzitter)

6.500 per jaar (aandeel Harderwijk, uitgaande van Waterschap:Harderwijk:Ermelo:Putten = 1:2:1:1)

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing

Continu

31

Professionele samenwerking

onderzoek

Uitvoeren van onderzoek naar de personele capaciteit en kwetsbaarheid bij de samenwerkende organisaties volgens de branchestandaard van RIONED

16 uur

6.000 (aandeel Harderwijk)

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing

Q4 2024

32

Professionele samenwerking

proces

Opstellen programmering kennisdeling tijdens periodieke overleggen.

-

Door voorzitter, zie 1b.1

Zie 1b.1

per direct, elk kwartaal bijwerken

33

Professionele samenwerking

Voeren van regionaal overleg over verantwoordelijkheden omtrent grondwater

8 uur per jaar

-

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing

proces

Riolering, Water en Klimaatadaptatie

Beleidsuitwerking en uitvoeringsagenda | Y0042 | 1-2-2024114

Q2 2024

XI-2 Uitvoeringsagenda klimaatbestendige stad in 2050 NR .

STRATEGIE

DOEL ( EN )

TYPE ACTIE

ACTIE

INSCHATTING BENODIGDE MIDDELEN PERSONELE

KOSTEN EXCL .

INZET

BTW (€)

Meekoppelkansen verzilveren 34 maatregelprogramma

Bij alle uitvoeringsprojecten in de openbare ruimte worden zowel "blauwe" als "groene" klimaatadaptieve maatregelen meegekoppeld (volgens de 'gidsprincipes' en de groen- en waterstructuren uit de Omgevingsvisie)

35

Meekoppelkansen verzilveren 36

Meekoppelkansen verzilveren Klimaatadaptatie in DNA

38

41

42

43

44

Input leveren voor ontwerp hoofdgroenstructuur m.b.t. tegengaan hittestress, droogte en wateroverlast

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing + algemene middelen (RO/groen)

2024

Alle doelen onder de strategie klimaatadaptatie DNA worden als eis opgenomen in het Programma van Eisen inrichting openbare ruimte. Zie ook Afspraken Klimaatadaptief Bouwen Noord-Veluwe, maart 2022

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing + algemene middelen

Q3 2024

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing + algemene middelen

vanaf 2024

150-200 uur per jaar -

Algemene middelen

Per direct

40 uur

25.000

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing

2024

15.000

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing

Continu

40 uur

-

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing + algemene middelen

2024

24 uur

-

proces

Bij het maken van een ontwerp bij renovatiewerkzaamheden, ontwerpen we volgens de acceptatiecriteria wateroverlast

proces

Deelname aan regiegroep gebiedsgerichte aanpak risicovolle objecten en locaties voor natuurbrand

onderzoek

Uitvoeren van een quickscan water- en bodemsysteem, incl. klimaatbestendigheid van potentiële nieuwbouwlocaties

onderzoek

Bepalen van de klimaatadaptatie-ontwerpeisen voor nieuwbouw (denk aan o.a. ontwerpnorm 170 m2 uitgeefbare en 170 m2 niet uitgeefbare grond per grondgebonden woning, o.b.v. 'Het nieuwe normaal', en passieve koeling van woningen). Zie ook: Afspraken Klimaatadaptief Bouwen Noord-Veluwe, maart 2022 en de maatlat groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving.

Klimaatadaptatie in DNA

30.000

80 uur

15.000

80 uur

Klimaatadaptatie in DNA

46

Klimaatadaptatie in DNA

juridische instrumenten

Opnemen van de minimale klimaatadaptatie-bepalingen en regels voor nieuwbouw in het Omgevingsplan. Zie ook: Afspraken Klimaatadaptief Bouwen Noord-Veluwe, maart 2022

juridische instrumenten

Verplichten van initiatiefnemers om nieuwbouwontwerp zelf te toetsen aan de eisen (uitbreiden bestaande toetsing) in afstemming op de wet kwaliteitsborging bouw (WKB).

onderzoek

49

2024

onderzoek

Klimaatadaptatie in DNA

Toepassen van actie 43 en 44 bij nieuwbouwprojecten Kranenburg Noord en Nieuw Weiburg

40 uur

communicatie + proces

Informeren collega's van handhaving en toezicht over nieuwe eisen voor klimaatadaptatie + aanpassen handhaverspakket

Verhogen bewustwor-ding en urgentiegevoel klimaatadaptatie

communicatie

In gesprek met stakeholders bedrijventerrein Lorentz voor een verkenning van de mogelijkheden om het bedrijventerrein klimaatbestendiger te maken

Verhogen bewustwor-ding en urgentiegevoel klimaatadaptatie

communicatie

Kansendialogen Klimaatadaptatie voeren met diverse stakeholders zowel intern als extern (o.b.v. stakeholderanalyse)

Beleidsuitwerking en uitvoeringsagenda | Y0042 | 1-2-2024115

40 uur

40 uur

40 uur

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing+ algemene middelen

Q3 2024

25.000

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing + algemene middelen

per direct

-

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing + algemene middelen

2024

-

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing

Q2 2025

20.000

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing

Q2-Q4 2024

Klimaatadaptatie in DNA

Riolering, Water en Klimaatadaptatie

Triasplein: Kadernota/ Algemene middelen

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing

Ontwerpen waterstructuur (als onderdeel van de groen- en waterstructuur), met als uitgangspunt het tegengaan van wateroverlast en droogte

20 uur

Klimaatadaptatie in DNA

Klimaatadaptatie in DNA

Vanaf 2024

2024

proces

Klimaatadaptatie in DNA

Klimaatadaptatie in DNA

48

Albert Verwijplein: 100.000

Klimaatadaptatie in DNA

45

47

Groen: Algemene middelen, subsidies waterschap, Rijk en EU

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing

We leggen samenwerkingsafspraken vast met de provincie Gelderland, met als doel meekoppelkansen voor klimaatadaptatie bij elkaars uitvoeringsprojecten maximaal te benutten

juridische instrumenten 40

Groen: 260.000 per jaar

2024

Klimaatbestendig maken pleinen Triasplein (Drielanden) en Albert Verwijplein (Stadsdennen)

onderzoek 39

Blauw: Riool- en waterzorg-heffing

Albert Verwijplein: Duurzaamheidsfonds

maatregelprogramma

37

DEKKING

Blauw: 325.385 per jaar

Triasplein: nog onbekend

PLANNING

NR .

50

51

52

53

54

STRATEGIE

DOEL ( EN )

Verhogen bewustwor-ding en urgentiegevoel klimaatadapt. Verhogen bewustwor-ding en urgentiegevoel klimaatadaptatie

TYPE ACTIE

ACTIE

communicatie

Meewerken aan op te stellen communicatieplan (initiatiefnemer Veiligheidsregio) samen met bungalowparkeigenaren over beperking van risico's op natuurbrand

onderzoek

Aansluiten bij het nog op te stellen 'nationaal plan van aanpak voor drinkwaterbesparing, op basis van de verkenning naar maatregelen en instrumenten voor bewust en zuinig drinkwaterverbruik.' (Bron: Kamerbrief water en bodem sturend)

INSCHATTING BENODIGDE MIDDELEN

PERSONELE

KOSTEN EXCL .

INZET

BTW (€)

16 uur

-

Algemene middelen (groen)

2025

-

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing

2025

Q1 2024

per direct

16 uur

DEKKING

Verhogen bewustwor-ding en urgentiegevoel klimaatadaptatie

communicatie

Opzetten en uitvoeren communicatieagenda voor water en klimaat, voor periodieke publicaties in lokale (social) media (in afstemming met communicatie over duurzaamheid)

80 uur

-

Exploitatie vanuit riool- en waterzorgheffing (inzet communicatiemed ewerker)

Verhogen bewustwor-ding en urgentiegevoel klimaatadaptatie

communicatie & financiële instrumenten

Deelname NK Tegelwippen / Tegeltaxi (uit: Uitvoeringsagenda Duurzaamheid 2023-2024)

Nog niet bekend

15.000 per jaar t/m 2026

Budget Duurzaamheid

Verhogen bewustwor-ding en urgentiegevoel klimaatadaptatie

communicatie & financiële instrumenten

Stimuleringsregeling klimaatadaptieve maatregelen privaat terrein (uit: Uitvoeringsagenda Duurzaamheid 2023-2024)

Zie meest actuele versie van de uitvoeringsagenda Duurzaamheid

Riolering, Water en Klimaatadaptatie

Beleidsuitwerking en uitvoeringsagenda | Y0042 | 1-2-2024116

PLANNING

per direct

XII. Risico gestuurd rioolbeheer

Riolering, Water en Klimaatadaptatie

Beleidsuitwerking en uitvoeringsagenda | Y0042 | 1-2-2024

117

XIII. Uitsplitsing exploitatielasten De uitsplitsing van de exploitatielasten is gebaseerd op de begroting van 2024 en is gelijk gehouden voor de hele kostendekkingsberekening. De uitsplitsing is hieronder weergegeven. Tabel 26 Opbouw exploitatiekosten voor 2024-2028 Soort Onderhoud Beoordeling en inspecteren afvalwater Beoordeling en inspecteren hemelwater/grondwater Inhuur straatreiniging (50% meegerekend) Onderhoud algemeen straatreiniging (50% meegerekend) Onderhoud algemeen riolering Planmatig klein onderhoud materialen Planmatig klein onderhoud rioolreiniging Klein onderhoud gemalen Service bouwkosten structurele wateroverlast Groot onderhoud riolering Toename o.b.v. heffingseenheden Onderzoek Onderzoek overig – uitbesteed Onderzoek inspectie riolering Strategie-overige uitbesteed Spaarbedrag voor planvorming Vanuit de uitvoeringsagenda Facilitair Doorbelaste algemene kosten rioolrechten Doorbel. Exploitatiekosten straatreiniging Sociale uitkeringen voor riool (aansluit)recht

Riolering, Water en Klimaatadaptatie

2024

2025

2026

2027

2028

€ 35.727 € 5.954 € 57.026 € 149.427 € 157.210 € 119.089 € 38.014 € 47.635 € 47.635 € 33.550

€ 35.727 € 5.954 € 57.026 € 149.427 € 157.210 € 119.089 € 38.014 € 47.635 € 47.635 € 33.550 € 18.356

€ 35.727 € 5.954 € 57.026 € 149.427 € 157.210 € 119.089 € 38.014 € 47.635 € 47.635 € 33.550 € 36.713

€ 35.727 € 5.954 € 57.026 € 149.427 € 157.210 € 119.089 € 38.014 € 47.635 € 47.635 € 33.550 € 55.070

€ 35.727 € 5.954 € 57.026 € 149.427 € 157.210 € 119.089 € 38.014 € 47.635 € 47.635 € 33.550 € 73.427

€ 11.909 € 37.810 € 11.909 € 41.000

€ 11.909 € 37.810 € 11.909 € 41.000 € 292.000

€ 11.909 € 37.810 € 11.909 € 41.000 € 35.000

€ 11.909 € 37.810 € 11.909 € 41.000 € 10.000

€ 11.909 € 37.810 € 11.909 € 41.000 € 10.000

€ 327.600 € 55.800 € 156.000

€ 327.600 € 55.800 € 156.000

€ 327.600 € 55.800 € 156.000

€ 327.600 € 55.800 € 156.000

€ 327.600 € 55.800 € 156.000

Beleidsuitwerking en uitvoeringsagenda | Y0042 | 1-2-2024118

Samenwerking zuiveringskring Systeembeheer RO1 Tractie algemeen riolering (50% meegerekend) Tractie algemeen Overige verrekeningen Vanuit de uitvoeringsagenda Loonkosten (of geen btw) Bestuursdienst Straatreiniging uren (50% meegerekend) Bestuursdienst riolen en gemalen Toename o.b.v. heffingseenheden

€ 23.818 € 7.500 € 141.950 € 116.200 € 28.667

€ 23.818 € 7.500 € 141.950 € 116.200 € 28.667 € 147.500

€ 23.818 € 7.500 € 141.950 € 116.200 € 28.667 € 92.000

€ 23.818 € 7.500 € 141.950 € 116.200 € 28.667 € 76.000

€ 23.818 € 7.500 € 141.950 € 116.200 € 28.667 € 76.000

€ 153.500 € 719.000

€ 153.500 € 719.000 € 9.945

€ 153.500 € 719.000 € 19.890

€ 153.500 € 719.000 € 29.835

€ 153.500 € 719.000 € 39.780

Totaal

€ 2.523.930

€ 2.991.731

€ 2.707.533

€ 2.694.835

€ 2.723.137

Riolering, Water en Klimaatadaptatie

Beleidsuitwerking en uitvoeringsagenda | Y0042 | 1-2-2024119

XIV. Gedetailleerde uitwerking kostendekking (opbouwen in 20 jaar) XIV-1 Opbouw lasten stedelijk waterbeheer periode 2024-2028 De totale lasten voor stedelijk waterbeheer in de periode 2024-2028 bestaan uit exploitatiekosten en kapitaallasten. De exploitatiekosten zijn alle kosten die gemaakt worden voor beheer en onderhoud, zowel voor het uitvoeren als de facilitaire zaken daarom heen en de loonkosten die onder het tarief vallen. Daarnaast zijn er ook beheer- en bestuursmaatregelen die onder exploitatie vallen. Dit zijn kosten voor het maken van beleidsplannen of strategieën die bijdragen aan een beter beheer van het water in de gemeente Harderwijk. Dit BURWKA is daar onder andere een voorbeeld van. Als laatste is er een lijst van onderzoeksmaatregelen opgesteld in de uitvoeringsagenda (zie Bijlage XI). Dit zijn extra onderzoeken die soms ten grondslag liggen aan een investering (zoals een onderzoek naar de effectiviteit, doelmatigheid en prioritering van afkoppelprojecten) en in sommige gevallen is het een verdiepend onderzoek op verzoek van het gemeentebestuur. Kapitaallasten zijn de kosten die volgen uit het afschrijven van investeringen (vervanging of verbetermaatregelen) en de daarbij horende rentelasten. Dit noemen we ook wel activeren van uitgaven. Vervangingen volgen direct uit de meerjarenplanning en de realistische

Riolering, Water en Klimaatadaptatie

restlevensduren op basis van meest actuele inspectieresultaten. De vervangingskosten zijn bepaald op basis van de kostenkengetallen van de gemeente Harderwijk. Onder Groot Onderhoud vallen de buizen die gerelined worden. De kosten voor Groot Onderhoud leiden we ook af op basis van de kostenkengetallen van de gemeente. In alle gevallen worden de kosten voor Groot Onderhoud uit een spaarvoorziening gefinancierd, tenzij de spaarvoorziening niet voldoende gevuld is. In dat geval wordt er bij vervangingen geactiveerd en komen de kosten onder de kapitaallasten. Verbetermaatregelen zijn extra kosten om het systeem te verbeteren, bijvoorbeeld afkoppelprojecten. De kosten voor verbetermaatregelen worden in alle gevallen geactiveerd. Kapitaallasten De kapitaallasten zijn opgebouwd op basis van investeringen van vóór 2024 (Kapitaallasten verleden) en kapitaallasten op basis van investeringen tijdens de planperiode (Nieuwe kapitaallasten). De kapitaallasten zijn opgebouwd uit een afschrijvingsdeel en een rentedeel (o.b.v. de boekwaarde van de investering). Het verloop van de kapitaallasten is weergegeven in Figuur 31. De investeringen zijn terug te vinden in § 6.2 en is gebaseerd op de vervangingsclusters in Figuur 32.

Beleidsuitwerking en uitvoeringsagenda | Y0042 | 1-2-2024120

Verloop kapitaallasten bedragen in miljoen eruo

3,5 3,0 2,5 2,0 1,5 1,0 0,5 0,0

Afschrijving

Rentelasten

Lopende kapitaallasten

Figuur 31 Verloop van de kapitaallasten onderverdeeld in afschrijving, rente en lopende kapitaallasten.

Riolering, Water en Klimaatadaptatie

Figuur 32 Clusters van geplande vervangingen. Alle oranje/rode delen worden binnen 10 jaar aangepakt

Beleidsuitwerking en uitvoeringsagenda | Y0042 | 1-2-2024121

Totaaloverzicht lasten In Tabel 27 staat het totaaloverzicht van de lasten voor de planperiode. Deze lasten worden in de volgende paragraaf gebruikt bij de kostendekkingsberekening voor de periode 2024-2028. Tabel 27 Totale overzicht lasten voor de periode 2024-2028 Soort Lopende kapitaallasten Nieuwe kapitaallasten Exploitatiekosten BTW-compensatie Spaarbedrag Totale lasten

Riolering, Water en Klimaatadaptatie

2024 € 7.333

2025 € 7.307

2026 € 7.280

2027 € 7.253

2028 € 7.227

€-

€ 45.831

€ 155.307

€ 218.336

€ 215.673

€ 2.523.931

€ 2.991.732

€ 2.707.534

€ 2.694.835

€ 2.723.137

€ 304.062 € 938.482 € 3.773.807

€ 388.363 € 1.173.103 € 4.606.335

€ 334.205 € 1.642.344 € 4.846.669

€ 330.036 € 2.299.281 € 5.549.741

€ 333.416 € 3.218.993 € 6.498.445

Beleidsuitwerking en uitvoeringsagenda | Y0042 | 1-2-2024122

›

We hanteren gelijke technische levensduren en afschrijvingstermijnen. Er wordt lineair afgeschreven. De gehanteerde afschrijvingstermijnen zijn weergegeven in Tabel 28.

›

Voor de exploitatie is uitgegaan van de begroting van 2024. We hebben de exploitatie over de periode 2024-2028 laten stijgen met de stijging van het aantal heffingseenheden.

›

Er is uitgegaan van een jaarlijkse bijdrage van € 325.385 voor klimaatadaptatie, gebaseerd op de totale uitgaven vanuit de gidsprincipes tot 2050 die binnen het tarief vallen en in de openbare ruimte plaatsvinden (zie maatregelen D.3a t/m h.2). Dit is onderdeel van de investeringen.

›

De stand van de voorziening Groot Onderhoud voor de kostendekkingsberekening is € 4.800.000 (prognose stand op 1 januari 2024).

›

Voor de BTW wordt een vast bedrag van €304.062 gebruikt (gebaseerd op de begroting) en wordt verder geschaald aan de hand van het belastbaar deel van exploitatielasten.

›

We hanteren een nominale omslagrente van 3%

›

We rekenen zonder inflatie. De riool- en waterzorgheffing moet dus ieder jaar opnieuw geïndexeerd worden.

XIV-2 Kostendekkingsberekening De lasten voor de korte termijn worden gedekt vanuit de riool- en waterzorgheffing. Als de riool- en waterzorgheffing voldoende is ten opzichte van de lasten voor de planperiode en de langere termijn spreken we van een kostendekkend plan. In dit hoofdstuk laten we zien welke opties er zijn voor de gemeente Harderwijk om de zorg voor water en klimaatadaptatie te financieren en wat dat betekent voor de riool- en waterzorgheffing. Eerst lichten we de uitgangspunten voor de kostendekking toe. Daarna laten we drie varianten zien die betrekking hebben op het gebruik van de voorziening, waarvan we er een kiezen. De gekozen variant is daarna uitgewerkt voor de planperiode en de lange termijn. Als laatste geven we een advies voor een spaarstrategie. Uitgangspunten voor kostendekkingsberekening Voor de kostendekkingsberekening hanteren we de volgende uitgangspunten: ›

Het startjaar voor de kostendekkingsberekening is 2024. We gebruiken als uitgangspunt de begroting die voor dit jaar is opgesteld.

›

De beschouwde periode is 75 jaar.

›

We indexeren de investeringen op prijspeil 2023 (GWW-index op 117,5% ten opzichte van 2022). Daarbij worden de kostenkengetallen van de gemeente Harderwijk gebruikt waarbij een onderscheid wordt gemaakt tussen de bovengronden asfalt, elementverharding en groen. Voor locaties waar dit niet gedefinieerd is zijn we uitgegaan van de gemiddelde prijs.

Riolering, Water en Klimaatadaptatie

Beleidsuitwerking en uitvoeringsagenda | Y0042 | 1-2-2024123

Tabel 28 Technische levensduur van objecten. We hanteren dezelfde afschrijvingstermijnen als technische levensduren. Objectsoort

Technische levensduur

hebben we de heffingseenheden geschaald en de groei van heffingseenheden over de tijd geëxtrapoleerd gebaseerd op de periode. Dit doen we alleen voor de planperiode en daarna houden we de heffingseenheden constant op 25.227. In Tabel 29 is de berekening weergegeven.

Vrijvervalriolering Gemengd

75

Vuilwater

75

Hemelwater

75

Tabel 29 Geschaalde heffingseenheden

Gemalen

2024

2025

2026

2027

2028

Woningen

21584

21830

22077

22323

22569

-

bouwkundig

60

Niet-woningen

1612

1630

1649

1667

1686

-

elektromechanisch

15

Totaal (geschaald)

24126

24401

24676

24952

25227

+275

+275

+275

+275

persleidingen

60

Drukriolering

Verschil

-

bouwkundig

60

-

elektromechanisch

15

Randvoorzieningen -

bouwkundig

60

-

elektromechanisch

15

IBA's

20

Infiltratievoorzieningen

60

Drainage/DT-riolering

40

We hanteren een verdeling van woningen en niet-woningen. Niet-woningen betalen 58% meer. Omdat in het kostendekkingsmodel geen optie is voor een onderverdeling

Riolering, Water en Klimaatadaptatie

Beleidsuitwerking en uitvoeringsagenda | Y0042 | 1-2-2024124

XIV-3 Overzicht kostendekking

Baten vs Lasten

Figuur 33 geeft het lastenpatroon tegenover de baten weer. De baten zijn alleen opgebouwd vanuit de riool- en waterzorgheffing en de lasten zijn een combinatie van exploitatie, kapitaallasten, BTW-compensatie en spaarbedragen. Exploitatie en btw blijven nagenoeg gelijk over de hele periode. We zien wel een stijging van de lasten en dat heeft alles te maken met het feit dat in bepaalde jaren de voorziening niet voldoende gevuld is om alle kosten voor Groot Onderhoud, vervanging en verbetering te dekken. Dit is ook te zien in Figuur 34. Als we beide figuren samennemen correspondeert de stijging van de lasten met vervangingspieken in 2032, 2058 en 2076. Maar ook al daarvoor zijn er jaren (zoals 2025, 2026 en 2030) waar niet alle investeringen uit de voorziening gefinancierd kunnen worden. De bedragen die groter zijn dan de spaarvoorziening worden geactiveerd en dat leidt tot stijgende boekwaarden en accumuleert over tijd. Dit is te zien in Figuur 35. Over de hele berekende periode is het totale investeringsbedrag €347.390.368 dit komt neer op een gemiddeld investeringsbedrag van €4.250.000 per jaar en €1.200 per meter riolering.

bedragen in miljoen eruo

Het totale overzicht van de kostendekking is weergegeven in 3 figuren (Figuur 33, Figuur 34 en Figuur 35).

20242029203420392044204920542059206420692074207920842089 Lasten

Baten

Figuur 33 Baten versus de lasten voor de doorgerekende periode

Het verschil tussen de baten (de bovenste lijn in Figuur 33) en de lasten die hierboven beschreven zijn wordt als spaarbedrag naar de voorziening gebracht. Om kostendekkend te zijn is hier gekozen om de baten eerst te laten stijgen om vervolgens de curve af te laten vlakken. Op die manier wordt de voorziening zo gevuld dat de boekwaarden niet te hard oplopen en rentelasten beperkt blijven.

Riolering, Water en Klimaatadaptatie

9 8 7 6 5 4 3 2 1 0

Beleidsuitwerking en uitvoeringsagenda | Y0042 | 1-2-2024125

Saldi voorziening vs totale investeringen

Verloop boekwaarden bedragen in miljoen eruo

bedragen in miljoen euro

25 20 15 10

5 0

Totale investeringen

80 70 60 50 40 30 20 10 0

Saldo voorziening

Figuur 34 Saldi voorziening tegenover de totale uitgaven Figuur 35 Verloop van boekwaarden over tijd

Riolering, Water en Klimaatadaptatie

Beleidsuitwerking en uitvoeringsagenda | Y0042 | 1-2-2024126

XIV-4 Volledige kostendekkingstabel Hieronder staat de volledige kostendekkingsberekening in tabelvorm. Tabel 30 Volledige kostendekkingstabel voor het ’20 jaar sparen’-scenario.

Jaar

Uitgaven

Lasten

Inkomsten

som min

550.251.098 577.629.907 577.599.168 3.441.406 3.773.807 3.751.593

max

23.001.294

8.668.371

eind

4.576.957

2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036

6.808.134 7.079.084 6.146.390 4.258.618 4.574.390 3.441.406 9.481.518 5.183.395 17.758.072 4.026.566 5.446.980 6.400.099 3.809.049

Riolering, Water en Klimaatadaptatie

Riool- en Boekwaarde Rentelasten Rentelasten Saldi BTW waterzorgheffing reserve+voorz. per 1/1 cumulatief 22.917 156

400.000

69.398.624 2.000

8.000.397

317

67.339.707

8.000.397

8.000.397

306

3.773.807 4.606.335 4.846.669 5.549.740 6.498.445 6.556.231 6.642.529 6.737.530 6.911.754 7.168.869 7.259.303 7.357.469 7.447.144

3.751.593 4.553.227 5.064.996 5.633.586 6.265.245 6.891.770 6.995.146 7.100.074 7.206.575 7.314.673 7.424.394 7.480.076 7.536.177

156 187 205 226 248 273 277 281 286 290 294 297 299

cumulatief

1.197.781

25.029.170 304.062

2.019.257

20.184.311

388.363

60.037.377

1.800.932

1.723.536

333.416

25.029.170

400.000 1.488.445 3.665.083 4.703.567 4.609.485 4.515.404 4.645.804 4.773.071 7.412.853 10.003.298 9.988.574 9.971.393 9.767.456

2.000 18.380 83.455 131.507 128.818 126.129 126.807 134.125 172.350 291.299 288.226 290.608 284.624

1.532.064 1.197.781 1.885.349 2.704.692 3.839.232 6.735.969 4.163.762 5.512.551 4.992.338 7.456.708 8.979.599 9.231.615 12.136.766

304.062 388.363 334.205 330.036 333.416 333.416 333.416 333.416 333.416 333.416 333.416 333.416 333.416

304.062 692.425 1.026.630 1.356.665 1.690.081 2.023.497 2.356.912 2.690.328 3.023.743 3.357.159 3.690.574 4.023.990 4.357.405

Beleidsuitwerking en uitvoeringsagenda | Y0042 | 1-2-2024127

69.398.624

BTW

2.000 20.380 103.835 235.342 364.160 490.288 617.095 751.221 923.571 1.214.870 1.503.096 1.793.704 2.078.328

25.029.170

Jaar

Uitgaven

Lasten

Inkomsten

som min

550.251.098 577.629.907 577.599.168 3.441.406 3.773.807 3.751.593

max

23.001.294

8.668.371

eind

4.576.957

2037 2038 2039 2040 2041 2042 2043 2044 2045 2046 2047 2048 2049 Lapper 2051 2052 2053

5.458.377 5.839.592 7.699.575 6.364.068 8.943.942 11.602.758 8.311.104 9.029.289 6.140.086 14.561.508 5.686.039 7.760.619 4.891.597 8.636.823 6.786.891 4.636.185 4.975.631

Riolering, Water en Klimaatadaptatie

Riool- en Boekwaarde Rentelasten Rentelasten Saldi BTW waterzorgheffing reserve+voorz. per 1/1 cumulatief 400.000

69.398.624 2.000

8.000.397

317

67.339.707

2.019.257

20.184.311

388.363

8.000.397

8.000.397

306

60.037.377

1.800.932

1.723.536

333.416

25.029.170

7.539.609 7.634.945 7.765.727 7.916.774 8.017.060 8.219.044 8.491.114 8.668.371 8.000.397 8.000.397 8.000.397 8.000.397 8.000.397 8.000.397 8.000.397 8.000.397 8.000.397

7.592.698 7.649.644 7.707.016 7.764.819 7.823.055 7.881.728 7.940.841 8.000.397 8.000.397 8.000.397 8.000.397 8.000.397 8.000.397 8.000.397 8.000.397 8.000.397 8.000.397

301 303 306 308 310 312 315 317 317 317 317 317 317 317 317 317 317

9.577.631 9.387.617 10.374.958 11.346.410 11.695.448 14.316.262 17.520.457 18.416.906 18.108.875 20.756.631 23.365.055 24.009.240 24.655.824 24.273.927 25.271.445 26.250.572 25.831.890

278.850 273.495 285.374 332.526 334.617 387.962 500.317 545.174 536.066 571.296 694.018 698.253 733.008 721.684 731.052 781.250 768.823

13.482.921 14.481.747 16.033.506 16.549.807 15.687.506 15.522.405 16.403.488 14.187.975 14.870.852 12.969.162 13.885.323 14.754.965 16.415.444 14.342.021 16.849.601 18.680.465 20.184.311

333.416 333.416 333.416 333.416 333.416 333.416 333.416 333.416 333.416 333.416 333.416 333.416 333.416 333.416 333.416 333.416 333.416

4.690.821 5.024.237 5.357.652 5.691.068 6.024.483 6.357.899 6.691.314 7.024.730 7.358.146 7.691.561 8.024.977 8.358.392 8.691.808 9.025.223 9.358.639 9.692.054 10.025.470

2.357.178 2.630.673 2.916.047 3.248.573 3.583.189 3.971.151 4.471.468 5.016.642 5.552.708 6.124.005 6.818.023 7.516.275 8.249.283 8.970.968 9.702.019 10.483.270 11.252.093

25.029.170 1.197.781 304.062

cumulatief

22.917 156

Beleidsuitwerking en uitvoeringsagenda | Y0042 | 1-2-2024128

69.398.624

BTW

25.029.170

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Harderwijk&id=fd357b2b-0e74-4e71-ab08-1be2bc373b8e