2. Jaarverslag zorgkosten 2024 EHZ
Tekst van het document
Jaarverslag zorgkosten EHZ
2
Inhoudsopgave Jaarverslag zorgkosten EHZ .............................................................................................................................1 Inhoudsopgave ...............................................................................................................................................3 Algemeen .......................................................................................................................................................4 Jaarverslag ......................................................................................................................................................5 Hoofdstuk 1: Kansrijk opgroeien ........................................................................................................................5 Hoofdstuk 2: Stimuleren van samenredzaamheid ...........................................................................................11 Hoofdstuk 3: Bestaanszekerheid en perspectief op (on)betaald werk ............................................................12 Hoofdstuk 4: Zelfstandig thuis .........................................................................................................................22 Bijlagen .........................................................................................................................................................29
Bijlage 1: Gedetailleerd overzicht Ermelo ........................................................................................................29 Kansrijk opgroeien in Ermelo .....................................................................................................................29 Bestaanszekerheid en Perspectief op (on)betaald werk in Ermelo ............................................................33 Zelfstandig thuis in Ermelo .........................................................................................................................34 Bijlage 2: Gedetailleerd overzicht Harderwijk..................................................................................................37 Kansrijk opgroeien in Harderwijk ...............................................................................................................37 Bestaanszekerheid en Perspectief op (on)betaald werk in Harderwijk......................................................41 Zelfstandig thuis in Harderwijk ...................................................................................................................42 Bijlage 3: Gedetailleerd overzicht Zeewolde....................................................................................................45 Kansrijk opgroeien in Zeewolde
.................................................................................................................45 Bestaanszekerheid en Perspectief op (on)betaald werk in Zeewolde .......................................................50 Zelfstandig thuis in Zeewolde .....................................................................................................................51
3
Algemeen Inleiding Voor u ligt het jaarverslag voor het jaar 2024 inzake de zorgkosten van het sociaal domein van gemeente Ermelo, Harderwijk en Zeewolde. Hierin vindt u de inhoudelijke en financiële verantwoording ten aanzien van de zorgkosten. De voorliggende rapportage is opgebouwd vanuit de Nota Sociaal Domein en de daarin opgenomen maatschappelijke opgaven van de gemeente. Hierbij wordt het EHZ-beeld geanalyseerd en wordt ingegaan op de ontwikkelingen per opgave en worden eventuele bijzonderheden per gemeente aangestipt. In de bijlage is op gemeenteniveau gedetailleerde informatie terug te vinden.
Leeswijzer Voor het uitgangspunt van dit jaarverslag is gekeken naar de begroting van de drie partnergemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde waar het Domein Sociaal van Meerinzicht voornamelijk voor werkt. Hoewel deze begrotingen verschillende elementen bevatten, is voor de werkzaamheden binnen Meerinzicht een grote gemene deler te vinden in de Nota Sociaal Domein. De opzet van dit jaarverslag sluit aan bij de vier opgaven die binnen deze nota gehanteerd worden:
Kansrijk opgroeien
Op weg naar samenredzaamheid
Bestaanszekerheid en Perspectief op (on)betaald werk
Zelfstandig thuis
In een viertal hoofdstukken wordt per opgave aandacht besteed aan de vragen:
wat willen de gemeenten bereiken en daarvoor doen
wat is er in het verslagjaar vanuit Meerinzicht gedaan
wat heeft het gekost
In de bijlagen zijn de onderliggende gegevens op een gedetailleerd niveau per gemeente weergegeven.
4
Jaarverslag Hoofdstuk 1: Kansrijk opgroeien Inleiding Kansrijk opgroeien gaat over gelijke kansen voor alle kinderen en jongeren om zich te ontwikkelen in de volle breedte: in onderwijs, sport, persoonlijke ontwikkeling en gezondheid. Een kind- en gezinsvriendelijke opvoedings- en opgroeiomgeving. Een pedagogische samenleving biedt daarvoor de basis. Binnen de opgave Kansrijk opgroeien ligt de uitdaging erin dat alle kinderen gezond en veilig opgroeien, hun talenten ontwikkelen en naar vermogen meedoen.
Wat willen we bereiken? Jeugdigen en/of hun ouders met een ondersteuningsvraag worden goed en snel geholpen We willen hulpbehoevende jeugdigen en/of hun ouders zo goed en zo spoedig mogelijk bijstaan wanneer dit nodig is. Kwaliteitsmedewerkers zorgen ervoor dat huidige processen rondom maatwerk en jeugdhulpvoorzieningen beter worden gestroomlijnd en geven suggesties voor verbetering te brengen. Daarnaast vindt er sturing plaats op het kiezen van duurzame en adequate oplossingen.
Wat hebben we hiervoor gedaan? Inzet kwaliteitsmedewerker Na het ingaan van de nieuwe contracten Jeugd per 1 april 2022 is de regio geconfronteerd met een groot aantal aanvragen m.b.t. maatwerk overeenkomsten. Het gaat dan om overeenkomsten met nietgecontracteerde aanbieders en/of voor niet-gecontracteerde producten. In dit kader heeft Meerinzicht een Kwaliteitsmedewerker Jeugd ingezet, die aan de voorkant mee kan denken en adviseert bij casussen m.b.t. inzet van maatwerk. Er is bij de kwaliteitsmedewerker de afgelopen maanden een toename aan vragen over pgb’s en afwijkende productcodes. De kwaliteitsmedewerker kan hierdoor tijdig meedenken. De werkafspraak is dat een maatwerkcontract altijd met de kwaliteitsmedewerker besproken moet worden. De kwaliteitsmedewerker geeft advies aan de gemeente, die vervolgens een besluit neemt. Ondanks de inzet van de kwaliteitsmedewerker is er nog geen dalende trend in het aantal maatwerkovereenkomsten te zien.
Wijzigen jeugdhulpaanbieder KO+ en BSO+ Vanwege het stoppen van Prokino als jeugdhulpaanbieder voor de producten KO+ en BSO+ zijn in de loop van 2024 al jeugdigen overgegaan naar de andere gecontracteerde aanbieders Philadelphia en Loofles. Er zijn echter ook jeugdigen op de reguliere opvang geplaatst met een klein aantal uren begeleiding of op andere groepsproducten . Er is dus een afname te zien op de producten KO+ en BSO+, maar deze kosten zijn niet afgenomen maar verschoven naar andere productcodes.
5
Wijzigen tarieven GI's In 2024 is er een wijziging van de landelijke tarieven voor jeugdbescherming en reclassering doorgevoerd. De kosten voor een OTS traject nemen 600 euro per jeugdige per jaar toe, voor voogdij is dit 350 euro per jeugdige per jaar. Dit heeft een financiële impact die niet voorzien was voor 2024. Aangezien dit landelijke afspraken zijn, dienen wij deze te volgen.
Zorgen voor goede en beschikbare jeugdhulp binnen de jeugdhulpregio
We werken samen binnen de jeugdhulpregio aan goede en beschikbare jeugdhulp, waarbij we toezien op kwaliteit, duur en kosten van ingezette jeugdhulp.
De contracten van jeugdhulp zijn ingericht op snelle toegang tot de juiste jeugdhulp. Hier stuurt contractmanagement op door in kwartaalgesprekken met aanbieders te monitoren op de KPI’s wachttijden en herhaald beroep op jeugdhulp. Dit ligt in lijn met de regiovisie van de jeugdhulpregio: eenvoudige toegang tot informatie en hulp.
Team Jeugd Zeewolde biedt ondersteuning aan kinderen, jongeren tot 18 jaar en hun ouders en ziet erop toe dat de juiste hulp wordt ingezet.
Wachtlijsten toegang Bij enkele gemeenten in onze regio heeft de toegang een wachtlijst. Wanneer deze wachtlijst door de toegang is verminderd, kan er een piek in de uitgave zorgkosten ontstaan. Het is op dit moment niet inzichtelijk welke stijging van de zorgkosten daar uit voort kan komen. Ook bij een toename van de wachtlijst is een deel van de jeugdigen niet in beeld en missen er dus wellicht kosten. Het is op dit moment niet te voorzien wat het effect van de wachtlijsten op de zorgkosten gaat zijn.
Wat willen we bereiken? Jeugdigen groeien gezond en veilig op en het gezin en de omgeving zijn voldoende toegerust In de contracten voor jeugdhulp en binnen de partnerschapstafels werken we regionaal samen aan normaliseren, (vroegtijdig) afschalen en waar mogelijk voorliggend of groepsgewijs aanbod gebruiken of ontwikkelen. Vanuit Meerinzicht dragen we hieraan bij door het combineren van actuele data en signalen van zorgaanbieders. Hierdoor kan ingespeeld worden op lokale ontwikkelingen en een passend aanbod worden ontwikkeld.
Wat hebben we hiervoor gedaan? Inzetten Actieve Consultatieve Dienstverlening (ACD) Om het samenwerken in complexe veiligheids casuïstiek mogelijk te maken, mogen de veiligheidspartners vanaf 2024 uren declareren op het product ACD. Dit product was voor 2024 niet in gebruik en zal dus opvallen vanwege de toename van declaraties. Dit zijn geen extra kosten, maar kosten die nu tegelijkertijd gemaakt worden in plaats van na elkaar.
6
Wat willen we bereiken? Jeugdigen groeien op met gelijke kansen en kunnen hun talenten ontwikkelen op een manier die bij hen past (onderwijs, sport, cultuur) We willen dat alle jeugdigen met gelijke kansen opgroeien, waarbij zij hun talenten kunnen ontwikkelen op een manier die bij hen past.
Wat hebben we hiervoor gedaan? Actief bevorderen van onderwijsparticipatie
Leerlingzaken en Doorstroompunt ondersteunen jongeren bij het behalen van een startkwalificatie. Daarnaast zetten zij zich actief in op het voorkomen en reduceren van schoolverzuim, het aantal thuiszitters en schooluitval. Als kinderen en jongeren, om wat voor een reden dan ook, tóch thuis komen te zitten, zet de afdeling Leerlingzaken zich in om de ontwikkeling van de jongere te blijven stimuleren en daar waar mogelijk de terugkeer naar school te bevorderen.
Vanuit het Doorstroompunt, worden jongeren die niet actief in beeld zijn gemonitord en zo nodig begeleid voor terugkeer naar school, werk of een combinatie van beiden.
Inzetten op gelijke kansen chronisch zieke en financieel beperkte jeugdigen We zetten ons in voor jeugdigen die opgroeien in armoede en/of die leven met een beperking of chronische ziekte als het gaat om gelijke kansen en talentontwikkeling.
Uitvoeren preventieve aanpak
In Zeewolde zijn klantmanagers jeugd aanwezig op de scholen en werken zij nauw samen met huisartsen om vroegtijdig betrokken te zijn en zodoende jeugdhulp te voorkomen of een zo licht mogelijke vorm in te zetten. Daarnaast zijn er brede overleggen met intern begeleider, schoolbegeleidingsdienst, ggd, gezinscoach.
Klantmanagers jeugd Zeewolde hebben een nauwe samenwerking met MDF (gezinscoaches), Icare, jongerenwerk, straathoekwerk om zo veel mogelijk preventief te werken.
Kwaliteit van de data In de jaarrekening van 2023 was al beschreven dat de snelheid waarmee indicaties aan Meerinzicht worden doorgegeven na inzet omlaag is gegaan. Oftewel, er zijn veel beschikkingen afgegeven met terugwerkende kracht. Dit zorgt ervoor dat er een incompleet beeld is in de systemen en de kwaliteit van data onvoldoende om op een betrouwbare manier te kunnen gebruiken voor bijvoorbeeld prognoses. Dit patroon zien we in 2024 doorgaan, dit baart natuurlijk zorgen en vraagt om inspanning om dit fenomeen te keren. Beleidsadviseurs, contractmanagers en een financieel adviseur van onze regio hebben
7
meegedacht om de basis weer op orde te krijgen. Hiervoor is een actieplan opgesteld dat binnenkort gedeeld zal worden.
In 2024 is gewerkt aan de volgende thema's die effect gaan hebben op de kosten in 2025: Basis op orde In 2024 is gestart met het analyseren van de indicaties met terugwerkende kracht, hier is op verschillende tafels over gesproken. Na deze gesprekken is duidelijk geworden dat de in het verleden gemaakte afspraken niet altijd nageleefd worden met onder andere terugwerkende kracht als gevolg. Regionaal is besloten dat het belangrijk is om deze afspraken met elkaar te bevestigen en waar nodig aan te scherpen. Hiermee beogen we een strakker administratief proces met minder uitzonderingen en maatwerk en meer controle doordat indicaties tijdig worden verwerkt. Dit hebben we vernoemd naar de basis op orde. Dit zullen we in 2025 verder gaan implementeren en uitdragen naar partners.
Essentiële Functies Per 1 januari 2025 zijn de Essentiële Functies in gegaan. De gemeenten in Gelderland hebben deze zorg gezamenlijk ingekocht. Het gaat binnen de Essentiële Functies om hoog specialistische zorg voor kinderen en gezinnen met de meeste complexe hulpvragen. De Gelderse gemeenten gaan deze samenwerking voor minimaal 7 jaar aan met elkaar. Vanwege de Essentiële Functies is er een extra segment toegevoegd. Hierdoor zal de verantwoording van de zorgkosten er vanaf de halfjaarsrapportage van 2025 anders uitzien. De toevoeging van het extra segment is belangrijk, omdat dit bijdraagt aan goede sturing en monitoring van de uitgaven binnen de Essentiële Functies.
Kostprijsonderzoek Bij het aangaan van de contracten jeugdhulp in 2022 is afgesproken dat de eerste termijn per 1 januari 2025 afloopt. De gemeenten hebben besloten gebruik te maken van de eerste verlengingsoptie van 1 januari 2025 tot en met 31 december 2026. Hiervoor zijn addenda getekend door de zorgaanbieders. Per 1 juli 2024 is de Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) reële prijzen Jeugdwet van kracht gegaan. Deze maatregel verplicht gemeenten om voor jeugdhulp een prijs te betalen, die in redelijke verhouding staat tot de kwaliteit van die voorzieningen. Het verlengen van de contract is het moment om te kijken naar het invoeren van deze maatregel. In dit kader acht de Inkoop Samenwerking Noord-Veluwe (ISNV) het van belang om ook in de verlengde contracten reële tarieven te hanteren. Daarom is een onderzoeksbureau de opdracht gegeven om een kostprijsonderzoek uit te voeren met als doel reële tarieven vast te stellen voorafgaand aan de voorgenomen verlenging van de jeugdhulpcontracten. Het effect van het kostprijsonderzoek is inmiddels in elke gemeente vastgesteld en doorberekend in de begroting 2025. Het effect van het kostprijsonderzoek is op regionaal niveau een stijging in de zorgkosten van ongeveer 3,5 miljoen euro.
Nieuwe aanbesteding Pleegzorg In 2024 is er een open house aanbesteding geweest voor de producten van pleegzorg. Per 1-1-2025 zijn de overeenkomsten ingegaan. De tarieven zijn volgens het niveau van de VNG richtlijn tarieven pleegzorg en voldoen hiermee ook aan de Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) reële prijzen Jeugdwet. De tarieven van de nieuwe producten zijn hoger dan de tarieven in 2024. Dit zal zorgen voor een 8
kostenverhoging. Hier is bij het opstellen van de begroting 2025 nog geen rekening mee gehouden omdat op het moment van vaststellen van de begroting de definitieve nieuwe tarieven nog niet bekend waren.
Dekkend aanbod De initiële looptijd van de overeenkomsten is afgelopen op 31 december 2024 en is voor de meeste producten met twee jaar verlengd, op basis van wederzijdse instemming (aanbieder en gemeenten). De overgangsperiode is gebruikt als evaluatiemoment om te onderzoeken of nog steeds sprake is van voldoende dekkend aanbod. De evaluatie is opgedeeld in een kwantitatief en kwalitatief onderzoek. Voor de inkoopprocedure is een capaciteitsbehoefte per segment en product opgesteld, welke gebaseerd is op 110% van het jeugdhulpgebruik in 2019. De bevindingen uit het kwantitatieve onderzoek tonen aan dat er meer dan voldoende aanbod is voor het merendeel van de aangeboden producten. Echter is er voor een klein aantal producten een tekort door de uitval van zorgaanbieders of een groei in de vraag naar producten. In 2025 richten we ons op de producten waarop geen dekkend aanbod is, waarbij we per product bekijken of er toevoeging van extra aanbod nodig is of dat de beweging naar het voorveld gemaakt kan worden (normaliseren). Het is op dit moment niet te voorzien of dit eventueel financiële effecten zal hebben, mocht dit zo zijn, zal dit zo spoedig mogelijk inzichtelijk gemaakt worden.
Integrale verordening Sociaal Domein In 2024 is gestart met het updaten van de integrale verordening. Deze is begin 2025 aangeboden aan de adviesraden en burgertafel en zal daarna ter besluitvorming naar de colleges en gemeenteraden gaan. Er zijn 3 grote wijzigingen voorgesteld waarvan we verwachten dat er 1 een financieel effect zal hebben. Dit is het aanscherpen van de artikelen rondom eigen kracht en gebruikelijke zorg. Na het vaststellen van de wijzigingsverordening zullen de financiële effecten gemonitord worden.
Aantallen Tabel op hoofdlijnen - zorgkosten EHZ Per segment - Gespecificeerde overzichten naar bijlage.
Tabel 1. Aantal lopende toewijzingen per gemeente per peilmoment Gemeente
Stand per 1- Verschil tussen 1-1-2024 Stand per 31- Stand per 311-2024 en 31-12-2024 12-2024 12-2023
Verschil tussen 31-122024 en 31-12-2023
Ermelo
685
37
722
715
7
Harderwijk
1535
-73
1462
1590
-128
Zeewolde
771
28
799
773
26
Totaal
2991
-8
2983
3078
-95
Bron: Suite, Stipter: Beleid - Toewijzingen. Data opgehaald op 11-2-2025.
9
Tabel 2. Aantal cliënten met een declaratie per gemeente per segment Gemeente
Segment 1: Hoog Segment specialistisch 2: Wonen
Segment 3: DB/DH
Segment 4: Segment Segment Segment: Totaal Specialistisch 5: Crisis : JB/JR LTA segmenten per 31-122024
Ermelo
144
57
76
633
<10
67
<10
988
Harderwijk
246
81
196
1390
40
Zeewolde
90
49
64
711
18
129
10
2092
<10
<10
Totaal
480
187
336
2734
66
948
203
22
4028
Bron: Suite, Stipter: Meerjarenbeeld. Data opgehaald op 11-2-2025 over heel 2024. Noot. In tegenstelling tot tabel 1 betreft tabel 2 het aantal cliënten, een cliënt kan meerdere toewijzingen hebben waardoor het aantal toewijzingen niet gelijk staat aan het aantal cliënten. Daarnaast kan een cliënt in meerdere segmenten voorkomen waardoor het totaal uit tabel 2 niet overeenkomt met het totaal aantal unieke cliënten over alle segmenten
Wat heeft het gekost?
EHZ-gemeenten: Segment
Rekening
(Gewijzigde) Begroting Meerinzicht (o.b.v. 2e prognoseberekening 2024)
(Gewijzigde) begroting gemeente
Rekening
Verschil Rekening 2024 met (gewijzigde) begroting gemeente
Verschil Rekening 2024 met begroting Meerinzicht o.b.v. 2e prognose 2024
2023
2024
2024
2024
2024
2024
a
b
c
b-c
a-c
Regulier: Segment 1: Hoog specialistisch
5.042.000
5.230.000
5.230.000 5.109.000
121.000
121.000
Segment 2: Wonen
6.969.000
8.414.000
8.414.000 8.305.000
109.000
109.000
Segment 3: Dagbesteding/Dagbehandeling
4.046.000
4.245.000
4.245.000 4.490.000
-245.000
-245.000
Segment 4: Specialistisch
15.190.000 15.315.000
-125.000
-125.000
122.000
122.000
13.101.000
15.190.000
Segment 5: Crisis
465.000
663.000
Segment JB/JR
1.571.000
2.039.000
Segment LTA
796.000
711.000
Totaal Regulier:
31.990.000
36.492.000
Overig - niet cliëntgebonden zorg
563.000
571.000
571.000
Onderwijs Jeugd Arrangementen (Koesterklas)
147.000
105.000
105.000
Covid-19 Meerkostenregeling 2022
-2.000
0
Totaal overige ontwikkelingen
708.000
676.000
32.698.000
37.168.000
663.000
541.000
2.039.000 1.952.000
87.000
87.000
935.000
-224.000
-224.000
36.492.000 36.647.000
-155.000
-155.000
549.000
22.000
22.000
85.000
20.000
20.000
0
0
0
0
676.000
634.000
42.000
42.000
37.168.000 37.281.000
-113.000
-113.000
711.000
Overige ontwikkelingen
TOTAAL ZORGKOSTEN
10
Hoofdstuk 2: Stimuleren van samenredzaamheid Inleiding Met onze uitvoering binnen Meerinzicht dragen we eraan bij dat we als gemeenschap naar elkaar omzien en elkaar ondersteunen. We geloven sterk in de kracht van samenwerking en streven naar een omgeving waarin iedereen zich gewaardeerd en betrokken voelt en gelijke kansen krijgt. Hoewel we binnen de opgave samenredzaamheid niet direct sturen op zorgkosten, zetten we ons vanuit onze expertise en samenwerking in om initiatieven te ondersteunen die indirect bijdragen aan het beheersen van deze kosten.
Wat willen we bereiken? Een inclusieve samenleving We willen iedereen gelijke kansen bieden en een inclusieve samenleving bevorderen.
Wat hebben we hiervoor gedaan? Deelnemen aan lokale pilots en initiatieven
We nemen deel aan projecten en overleggen zoals Inclusief in de Buurt in Harderwijk, Breed Overleg in Ermelo, Samen Aan Zet in Harderwijk, PGA aanpak in Harderwijk, DAC in Harderwijk en onze samenwerking met Basisz in Zeewolde. Door deel te nemen aan lokale pilots en overleggen, zorgen we ervoor dat we op de hoogte zijn en blijven van de algemene voorzieningen en initiatieven in het voorveld en dat we onze ketenpartners goed kennen. Op deze manier waarborgen we dat, indien nodig, er gewerkt wordt vanuit een integrale aanpak en we in staat zijn om inwoners indien mogelijk toe te leiden naar algemene voorzieningen.
Uitdragen van inclusie en gelijkwaardigheid
Diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid nemen we als uitgangspunt in ons werk voor de inwoners. Wij bevorderen diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid in onze organisatie. Samen werken we aan een open sfeer waarin respect, acceptatie en gelijke kansen voor iedereen centraal staan. Dit draagt bij aan een sterker bedrijfsvoering en een rechtvaardigere samenleving.
Wat willen we bereiken? Samenredzaamheid in buurten en wijken is versterkt We willen dat mensen mee kunnen doen, maar ook dat mensen voor elkaar en voor zichzelf kunnen zorgen.
Wat hebben we hiervoor gedaan? Begrijpelijk en laagdrempelig communiceren 11
We willen dat mensen mee kunnen doen, maar ook dat mensen voor elkaar en voor zichzelf kunnen zorgen. We sluiten nauw aan op de doelen uit de Nota Sociaal Domein en de speerpunten van onze organisatie(s) om toegankelijk, laagdrempelig en begrijpelijk met de inwoner te communiceren. Het biedt ons een concrete mogelijkheid om onze visie op heldere en inclusieve dienstverlening waar te maken.
We blijven ons inzetten om alle doelgroepen te bereiken, inclusief mensen met beperkte geletterdheid. Daarom zullen we ervoor zorgen dat de documenten vanuit Meerinzicht geschreven zijn op B1-niveau.
Betrekken van doelgroepen
We betrekken de ervaring van de doelgroep bij de ontwikkeling van plannen. Met het voorveld wordt gesproken over optimalisatie van werkprocessen. Vrijwilligers geven aan welke verbeteringen zij wensen vanuit klantperspectief.
Mensen in hun kracht zetten
Bij de uitvoering van onze taken zetten we in op verder gaan met de voorwaartse beweging, waarbij normalisatie en het benutten van de kracht van elke inwoner centraal staat, verder te optimaliseren. We streven ernaar deze beweging te realiseren in samenwerking met inwoners, ketenpartners en professionals in Meerinzicht.
Wat willen we bereiken? Snelle, eenvoudige en duurzame dienstverlening Ondersteuning is gericht op het zo snel, eenvoudig en duurzaam mogelijk oplossen van vragen.
Wat hebben we hiervoor gedaan? Meedoen aan projecten brede lokale toegang
We zijn partner en doen als uitvoeringsorganisatie mee binnen de projecten brede lokale toegang, waardoor hulp en ondersteuning lokaal beter vindbaar en toegankelijk is en zoveel mogelijk in het voorveld georganiseerd wordt.
Hoofdstuk 3: Bestaanszekerheid en perspectief op (on)betaald werk Inleiding De opgave 'Bestaanszekerheid en perspectief op (on)betaald werk' richt zich op het voorkomen van financiële problemen en werkloosheid, en het bevorderen van de doorstroming naar (betaald) werk voor 12
mensen met een uitkering. Dit betekent concreet dat we inwoners, ondernemers en zelfstandigen ondersteunen bij het voorkomen van schulden. En dat we hen begeleiden naar betaald werk, op een laagdrempelige en efficiënte manier. Binnen de opgave ‘perspectief op (on)betaald werk’ zorgen we voor inzicht in het bijstandsbestand en werken we nauw samen met werkgevers en partners bij begeleiding van werknemers uit de bijstand.
Re-integratie We zetten vanuit de Participatiewet in op het bewegen van inwoners naar (on)betaald werk. We doen dit samen met onze netwerkpartners zoals het werkgeversloket, Inclusief Groep en Factor Werk. Voor inwoners die blijvend niet regulier kunnen werken organiseren we werk in een beschutte omgeving.
Minimabeleid We houden het aantal werkenden dat onder het sociaal minimum leeft zo laag mogelijk. In 2023 evalueren we het minimabeleid en zo nodig passen we dit aan, waarbij de economische ontwikkelingen, zoals inflatie (deels door stijgende energieprijzen), koopkrachtontwikkeling en mogelijke recessie worden meegenomen. We geven doorlopend uitvoering aan het minimabeleid en schuldhulpverlening.
Wet inburgering De reguliere re-integratiemiddelen worden ingezet voor bijstandsgerechtigden en statushouders. De Wet inburgering beoogt dat statushouders zo snel mogelijk participeren in de samenleving. We zetten de benodigde middelen in om dit te realiseren.
Wat willen we bereiken? Het vergroten van bestaanszekerheid
We bieden inkomensondersteuning voor inwoners die het niet redden op eigen kracht en vergroten daarmee hun bestaanszekerheid.
We benutten participatiemogelijkheden als (tussen)stap voor het vergroten van zelfregie en streven we naar kansengelijkheid voor kinderen en jongeren die opgroeien in bestaansonzekerheid.
Wat hebben we hiervoor gedaan? Nieuwe werkwijze beslagvrije voet In 2024 is aandacht besteed aan een vernieuwde werkwijze rondom het correct hanteren van de beslagvrije voet wanneer er beslag is gelegd op de uitkering. De werkwijze garandeert dat ook wanneer er beslag wordt opgelegd, de inwoner 95% van het sociaal minimum ontvangt per maand. De colleges, raden, maatschappelijke partners en de betrokken inwoners zijn hierover geïnformeerd.
Uitkeren energietoeslag 13
In 2024 is de energietoeslag uitgekeerd aan ongeveer 3550 inwoners van Ermelo (+/- 950), Harderwijk (+/-2000) en Zeewolde (+/- 600). Het merendeel hiervan kon ambtshalve worden uitgekeerd. Huishoudens met een inkomen tot 120% (Ermelo 130%) ontvingen € 800,-. In Harderwijk en Zeewolde kregen huishoudens met een inkomen tussen de 120% en 130% een lagere energietoeslag, aan de hand van hun inkomen.
Uitvoeren pilot 'Ambtshalve uitkering IIT' Met de pilot ‘Ambtshalve toekenning individuele inkomenstoeslag (IIT)’ kunnen we inwoners beter bedienen door het proces van aanvragen van de IIT eenvoudiger voor de inwoners te maken. Voorheen moesten inwoners elk jaar een aanvraag indienen om in aanmerking te komen voor de toeslag. Als inwoners vergeten om een aanvraag in te dienen ontvangen zij geen toeslag. In de nieuwe situatie wordt de toeslag automatisch toegekend aan onze inwoners van wie de situatie ongewijzigd is. Inwoners met een uitkering worden met deze aanpassing ontlast in de jaren na de eerste aanvraag. Dit zorgt voor een administratieve lastenverlichting voor inwoners en een meer eenvoudige werkwijze voor medewerkers. Op een totaal van 1500 toekenningen zijn ongeveer 950 toekenningen ambtshalve verstrekt. In 2024 zijn ook alle voorbereidingen getroffen om de maatschappelijke bijdrage regeling (MBR) in een zelfde vorm als de IIT ambtshalve te verstrekken aan volwassenen die dit al eerder hebben aangevraagd en daar nog steeds recht op hebben. Voor kinderen moet de MBR nog wel individueel worden aangevraagd.
Verstrekken leefgeld en innen eigen bijdragen Oekraïeners Ook het hele jaar 2024 hebben de drie gemeenten opvang geboden aan Oekraïense vluchtelingen. Naast opvang verstrekken de gemeenten ook leefgeld aan Oekraïense vluchtelingen zonder werk of die onvoldoende in hun eigen leefgeld kunnen voorzien. Meerinzicht is gemandateerd om het leefgeld uit te betalen. In de drie gemeenten is in totaal €308 duizend euro uitbetaald aan leefgeld. In Zeewolde is het uitbetaalde bedrag fors gedaald ten opzichte van vorig jaar (15 duizend euro t.o.v. 59 duizend euro). Dit beeld zien we niet terug in Harderwijk en Ermelo. In 2024 is gestart met de voorbereidingen om het innen van de eigen bijdrage mogelijk te maken. Ontheemden die op een gemeentelijke opvanglocatie wonen betalen een eigen bijdrage wanneer zij werken en een inkomen hebben boven het drempelbedrag. De eigen bijdrage wordt vanaf januari 2025 geïnd.
Verstrekken uitkeringen levensonderhoud De uitgaven op de bijstandsuitkeringen liggen in 2024 hoger dan in 2023. Dit komt deels door de stijging van het uitkeringsbedrag (6,83% stijging van het minimumloon en daaraan gekoppelde uitkeringen). Het aantal verstrekte uitkeringen is met 4% toegenomen ten opzichte van 2023. Dit is hoger dan de landelijke stijging van het aantal personen met een bijstandsuitkering. Voorlopige landelijke cijfers geven een stijging van 1,3% aan.
14
Ermelo en Zeewolde kennen een forse stijging in Q1 en Q2 van 2024, en vervolgens stagnatie of lichte daling in Q3 en Q4. In Harderwijk is gedurende 2024 het aantal uitkeringen gelijk gebleven, met een stijging in november en december 2024.
Grafische weergave van de ontwikkeling van het aantal uitkeringen Meerinzicht Dit maakt dat, ten opzichte van de tweede prognose, de definitieve realisatie voor Ermelo en Zeewolde gunstig uitpakt. De definitieve realisatie in Harderwijk is in lijn met de tweede prognose. Ten opzichte van het Buig-budget kent Zeewolde een overschot van ruim 550 duizend euro op de verstrekking van uitkeringen (excl. LKS). Ermelo (-230 duizend) en Harderwijk (-500 duizend) kennen een tekort ten opzichte van het Buig-budget. De uitgaven ten opzichte van de begroting 2024 zijn opgenomen in de gedetailleerde overzichten per gemeente.
Voorzien van verstrekkingen voor bestaanszekerheid Onder de verstrekkingen van bestaanszekerheid vallen onder andere de bijzondere bijstand, de Individuele Inkomenstoeslag (IIT), Individuele Studietoeslag (IST), de Maatschappelijke Bijdrageregeling (MBR), de Regeling Chronisch zieken en de PC-regeling. We zien dat de betalingen in het kader van bestaanszekerheid voor iedere gemeente lager uitvallen dan begroot. Voor de EHZ-gemeenten samen gaat het om een bedrag van 350 duizend euro. Daarbinnen zien we vooral lagere uitgaven voor bijzondere bijstand, de TAZ (voorheen AZKV), en de MBR. Dit is het gevolg van een lager aantal aanvragen. Het aantal toekenningen op aanvragen is gelijk gebleven. In Harderwijk en Ermelo is in 2024 ook minder leenbijstand verstrekt dan in 2023.
Wat willen we bereiken?
15
Ondersteuning aan werkzoekenden biedt perspectief op (on)betaald werk
We stellen de behoefte aan voorzieningen vast op basis van een bestandsanalyse, waarbij we het bestand verdelen in de categorieën werk, meedoen en ondersteuning. Op basis daarvan stellen we een plan van aanpak op, waarbij de mogelijkheden van lopende en nieuwe initiatieven worden bekeken en concrete doelen koppelen aan participatie en reïntegratie.
We ondersteunen inwoners om de randvoorwaarden rondom werk te regelen. Waar mogelijk ondersteunen we bijvoorbeeld met de zoektocht naar kinderopvang, onderzoeken van mogelijkheden van flexibele tijden van de taalles voor inburgeraars, het zoeken lokale werkplekken en vergoeden reiskosten voor sollicitaties.
In lijn met het breed offensief geven we werkgevers en cliënten een ruimere keuze voor jobcoaching. Jobcoaches vragen we aandacht te geven aan de persoonlijke situatie van de cliënt.
Jongeren zijn actief betrokken bij hun eigen traject of activeringsproces. Samen richten we ons op de mogelijkheden, niet op de onmogelijkheden.
Wij passen Social Return On Investment (hierna te noemen; SROI) toe bij inkoop- en aanbestedingen met als doel om werkzoekenden te betrekken bij de uitvoering van een opdracht voor de gemeente. Door inzet van SROI worden (extra) banen, stages of opleidingsplekken gecreëerd. Ook wordt door middel van het stimuleren van sociale inkoop en maatschappelijk/sociale activiteiten en initiatieven die sociale impact maken bijgedragen aan doelstellingen op het gebied van werk, inkomen, armoedebestrijding, zorg en gezondheid.
We ontwikkelen een netwerk van werkgevers die kansen willen bieden aan jongeren (gebruikmakend van SROI).
We betrekken werkgevers bij het ontwikkelen van nieuwe voorzieningen en trajecten, onder andere met behulp van een behoefte-onderzoek onder werkgevers. We hebben aandacht voor de drempels die werkgevers ervaren om sociaal te ondernemen.
We verbeteren de werkgeversbenadering via het subregionale WSP en zorgen ervoor dat werkgevers ons beter weten te vinden. Dit doen we door het inzetten van de accountmanager EHZM.
Wat hebben we hiervoor gedaan? Gebruiken van IPS-trajecten en jobcoach-vouchers Werk is soms het beste medicijn. We hebben in 2024 ingezet op dienstverlening aan inwoners waarbij de belemmering naar werk een psychische oorzaak heeft. Met specialistische begeleiding, in samenwerking met GGZ, proberen we inwoners te begeleiden naar duurzaam werk. Deze inzet is mogelijk door ondersteuning vanuit de arbeidsmarktregio. In 2024 zijn er 17 IPS-trajecten gevolgd, en 12 trajecten met inzet van de specialistische jobcoach-voucher ingezet. Ermelo: 5 IPS-trajecten, 3 vouchers Harderwijk: 12 IPS-trajecten, 9 vouchers Zeewolde: 1 IPS-traject, 0 vouchers
Uitvoeren B1 trajecten Inclusief Groep
16
De aanmeldingen voor B1 trajecten liepen in de eerste twee tertalen van 2024 achter. In het laatste tertaal is een duidelijke groei zichtbaar: het aantal actieve B1-trajecten is gegroeid van 16 naar 25. Status trajecten B1
2024
2023
Actief (op 31-12)
25
15
Afgesloten
18
37
Totaal
43
52
Uitval
<10
30
Succesvol
<10
<10
*Inclusief Groep, tertaalrapportage t/m dec 2024. ** Er zit een fout in de rapportage ten opzichte van de afgesloten B1 trajecten in 2023. Uitval en succesvol tellen niet op tot 37. De instroom van de B1 kandidaten hangt sterk samen met de realisatie huisvesting van statushouders in de gemeenten en eventuele wachtlijsten bij de taalaanbieders. Daarnaast spelen vaak ook persoonlijke omstandigheden een rol. Niet iedere inburgeraar in de B1 route is, op het door ons geplande moment, beschikbaar voor een traject bij IG.
Uitvoeren reguliere trajecten Op basis van de rapportages van IG zien we dat bij de reguliere trajecten zowel de succesvolle uitstroom als de uitval in 2024 lager is ten opzichte van 2023. Ook zien we dat het totaal aantal trajecten wat gedurende het jaar in begeleiding was bij IG lager lag in 2024 ten opzichte van 2023. Uitval van kandidaten komt vaak door persoonlijke omstandigheden bij een kandidaat (verhuizing, terugtrekking van een kandidaat, of er speelt simpelweg te veel bij de kandidaat om zich te kunnen richten op het traject). Uitval kan echter ook een voortzetting van een traject zijn buiten IG, omdat dit beter past bij de kandidaat. Status trajecten regulier (excl. B1 traject)
2024
2023
Actief (op 31-12)
118
134
Afgesloten
139
177
17
Totaal
257
311
Uitval
74
110
Succesvol
58
67
*Inclusief Groep, tertaalrapportage t/m dec 2024. Cijfers 2023 op basis van de contract-rapportage t/m dec. 2023 (IG).
Verbeteren registratiesysteem
Werken aan de werkgeversbenadering In april 2024 is er vanuit de ESF subsidie de accountmanager inclusief ondernemen gestart. De accountmanager houdt zich primair bezig met de werkgeversbenadering. Dit omvat het bouwen van een netwerk van werkgevers en een strategische adviesrol richting zowel de werkgevers als de gemeenten. De accountmanager faciliteert plaatsingen en werkt daarom samen met netwerkpartners zoals het UWV, Inclusief Groep en Landstede. De primaire bemiddeling ligt bij de Inclusief Groep. In 2024 zijn onder andere de eerste plaatsingen gefaciliteerd binnen de drie gemeenten, zijn veel bedrijven geholpen en geadviseerd over verschillende subsidies om mensen in dienst te nemen of te houden en is er bij de bedrijfskringen actief aandacht voor dit thema. Er is geïnvesteerd in de samenwerking met de ketenpartners om te werken vanuit het ‘no wrong door’ principe zodat werkgevers echt contact hebben met een functionaris. Daarnaast is er een actieve samenwerking met de SROI coördinator om bedrijven met een SROI verplichting te adviseren om mensen met een zogeheten afstand tot de arbeidsmarkt in dienst te nemen.
Werken volgens de SROI-methode Meer kennis en bekendheid over SROI zorgt voor een hoger SROI-rendement en is in 2024 terug te zien in de resultaten en de mooie voorbeelden die voortvloeien uit SROI. Binnen inkoop wordt SROI standaard meegenomen bij aanbestedingen vanaf de voorgestelde drempelwaarde en de adviseur SROI wordt betrokken bij het aanbestedingstraject voor advies rondom SROI. Het geven van presentaties binnen de organisatie en het delen van mooie voorbeelden draagt bij aan het succes van SROI.
Wat willen we bereiken? 18
Werkzoekenden doen naar vermogen mee in de samenleving
De inzet van loonkostensubsidies wordt verbreed. In lijn met het breed offensief kan voor alle groepen met een lage loonwaarde kan een forfaitaire loonkostensubsidie worden ingezet. Zowel werkgevers als werknemers kunnen hier een beroep op doen.
We stimuleren onder bijstandsgerechtigden actieve betrokkenheid in de lokale samenleving (onderwijs, scholen, sportverenigingen) in lijn met de beweging naar het voorliggend veld, in samenwerking met de brongemeenten en de lokale organisaties.
Onze inzet bij de sluitende aanpak jongeren is een focus op onderwijs. Voor jongeren die blijven uitvallen in het onderwijs ontwikkelen we alternatieve trajecten en begeleidingsmogelijkheden om hen op het juiste pad te houden. Daarbij is aandacht aan het doorbreken barrières (schulden bijv.). Jongeren zitten niet onnodig op de ‘bank’ .
Wat hebben we hiervoor gedaan? Begeleiden inburgeraars In 2024 zijn 32* inburgeraars gestart in de B1-route bij Toptaal. Van de inburgeraars in de B1-route zijn er 29 gestart bij de Inclusief Groep. Omdat inburgeraars eerder starten bij Toptaal, dan met een traject bij de Inclusief Groep, kan het zijn dat tussen de 29 gestarte inburgeraars bij de Inclusief Groep al in 2023 zijn gestart bij Toptaal. Er zijn 12 inburgeraars gestart in de Z-route bij NLtraining. 16 inburgeraars zijn gestart met een traject coaching naar vrijwilligerswerk bij Vluchtelingenwerk, om de 800 participatie uren te volbrengen. Hiervoor geldt ook dat een aantal inburgeraars die bij vluchtelingenwerk zijn aangemeld, al in 2023 zijn gestart met de taallessen bij NLtraining. Er zijn 46 inburgeraars gestart met taalonderwijs in de onderwijsroute. Hiervan zijn 28 inburgeraars gestart op Windesheim en 18 op Deltion. Onderstaande tabel presenteert het aantal gestarte inburgeraars per taalaanbieder en traject in de gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde. Aantallen 2024 asielmigranten Totaal ERM HWK ZWD Z-route Vluchtelingenwerk
16
<10 11
0
Z-route NL Training
12
<10 10
<10
TopTaal
32
<10 21
<10
IG
29
<10 17
<10
Windesheim
28
11
17
0
Deltion
18
<10 10
0
Aantallen 2024 gezinsmigranten en overige migranten
19
Totaal
ERM
HWK
ZWD
Z-route NL Training
0
0
0
0
TopTaal
25
<10
10
<10
Windesheim
0
0
0
0
Deltion
0
0
0
0
* Dit is exclusief 25 gezinsmigranten en overige migranten die gestart zijn bij Toptaal. Gezinsmigranten en overige migranten worden wel begeleid door Meerinzicht, maar betalen het taaltraject zelf. De MAP en de PVT worden wel door de gemeenten bekostigd.
Invullen bovenkant Z-route In 2024 is gezocht naar de invulling voor de bovenkant van de Z-route. Hieronder wordt de groep inburgeraars verstaan die ondanks hun leerbaarheid, wel in staat wordt geacht om richting werk te gaan. Voor deze groep mensen is daarom een overeenkomst aangegaan met de Inclusief Groep. De overeenkomst is in 2024 getekend en de trajecten zullen starten in 2025.
Inzetten op extra begeleiding van inwoners met een uitkering In 2024 hebben we een Europese subsidie aangevraagd voor extra begeleiding van inwoners met een uitkering in de categorie Meedoen. Voor deze groep zijn de eerste stappen vaak het opbouwen van activiteiten en een netwerk. Vanaf juli 2024 is de extra begeleiding gestart wat heeft geleid dat inwoners in de doelgroep extra activiteiten zijn gaan ontplooien, en we daarnaast inwoners hebben kunnen helpen met het vinden van de juiste route voor de vragen waar ze mee zitten.
Loonkostensubsidie verstrekken De uitgaven op LKS zijn in Ermelo en Harderwijk gestegen. In Zeewolde is er sprake van een daling ten opzichte van de uitgaven in 2023. Anders dan bij de uitkeringen levensonderhoud proberen we de uitgaven loonkostensubsidie te stimuleren. De inkomsten voor loonkostensubsidie vormen een aparte categorie binnen de Buig-uitkering. De hoogte hiervan hangt samen met de stijging van het LKS budget in het landelijk Macro-budget en het historisch gebruik van LKS in de betreffende gemeente. Voor de Ermelo (+100 duizend), Zeewolde (+100 duizend) en Harderwijk (+200 duizend) pakt het LKS budget gunstig uit ten opzichte van de uitgaven LKS.
20
Organiseren themasessie en stichting de Basisz, invulling z-route Zeewolde In 2024 zijn in Zeewolde de themasessies georganiseerd om lokaal binnen Zeewolde een participatieprogramma te ontwikkelen waarmee inburgeraars in de Z-route zelfstandiger worden en actiever deelnemen aan de Nederlandse samenleving. De themasessies hebben geresulteerd in een actueel overzicht van activiteiten in de gemeente Zeewolde en afspraken met Welzijnsorganisaties.
Organiseren themasessie en Welzijn Ermelo, invulling Z-route In 2024 is in Ermelo de laatste themasessie georganiseerd om lokaal binnen Ermelo een participatieprogramma te ontwikkelen waarmee inburgeraars in de Z-route zelfstandiger worden en actiever deelnemen aan de Nederlandse samenleving. Naar aanleiding van deze themasessie heeft Welzijn Ermelo een voorstel gedaan om invulling te geven aan het participatieonderdeel in de Z-route. In 2024 hebben gesprekken met Welzijn Ermelo en Meerinzicht plaatsgevonden om samen tot een overeenkomst te komen. De verwachting is dat dit traject in maart 2025 van start kan gaan.
Organiseren themasessie invulling z-route Harderwijk In 2024 zijn in Harderwijk de themasessies georganiseerd om lokaal binnen Harderwijk een participatieprogramma te ontwikkelen waarmee inburgeraars in de Z-route zelfstandiger worden en actiever deelnemen aan de Nederlandse samenleving. Naar aanleiding van deze themasessies zijn een menukaart en activiteitenkalender ontwikkeld. Deze kunnen worden gebruikt door de vrijwilligers van vluchtelingenwerk bij de coaching naar vrijwilligerswerk of door de klantmanagers.
Uitvoeren pilot rechtmatigheid In 2024 hebben we in het kader van de pilot rechtmatigheid inwoners gesproken die afgelopen jaren geen wijzigingen hebben doorgegeven over hun uitkering. In de gesprekken kon aandacht worden besteed aan informatie over de minimaregelingen, over veranderend beleid en welke zaken inwoners moeten doorgeven. Ook volgde uit het gesprek soms een hervatting van begeleiding richting (vrijwilligers)werk.
Verbeteren Sluitende aanpak jongeren In 2024 zijn er 4 actielijnen uitgezet in het kader van de doorontwikkeling van de Sluitende aanpak jongeren. De actielijnen zijn gericht op de inzichten in de problematiek en de daarbij behorende specifieke aandacht. Daarnaast zijn de actielijnen gericht op de doorlopende lijn onderwijs richting de arbeidsmarkt en een integrale aanpak gericht op samenwerking. Er heeft een miniconferentie plaatsgevonden om in de praktijk op te halen wat de knelpunten zijn en hoe de integrale samenwerking bevorderd kan worden. Zo zijn er overlegstructuren gepland om de samenwerking tussen de doorstroomcoaches en de klantmanagers jongeren te bevorderen. Er is actief 21
gezocht naar verbinding met de arbeidsmarktregio en de regio Noord Veluwe. Daarnaast zijn er overleggen gepland en afspraken gemaakt met o.a. de scholen om een doorlopende lijn te creëren van onderwijs richting de arbeidsmarkt.
Wat heeft het gekost? Financiën Participatiewet Meerinzicht Onderstaande tabel geeft inzicht in de realisatie 2023 en 2024 van Meerinzicht Totaal afgezet tegen de begroting 2024. Voor de financiën per gemeente wordt verwezen naar de bijlagen.
Meerinzicht Totaal Realisatie Begroting Begroting Realisatie 2023 gemeenten 2024 Meerinzicht 2024 2024 Inkomen
Verschil realisatie t.o.v. begroting gemeenten
Verschil realisatie t.o.v. begroting Meerinzicht
22.140.892
24.995.000
24.995.000 24.690.294
304.706
304.706
Loonkostensubsidie 2.028.457
2.145.000
2.145.000 2.266.573
-121.573
-121.573
Participatie/reintegratie
2.230.000
2.230.000 2.204.060
25.940
25.940
1.884.448
Bestaanszekerheid
4.189.477
4.220.000
4.220.000 3.866.866
353.134
353.134
Subtotaal regulier
30.243.27 4
33.590.000
33.590.000 33.027.79 3
562.207
562.207
0
-123.861
123.861
123.861
2.307.248 2.306.663
755.137
585
TOZO/Tonk baten
-242.762
0
Energietoeslag*
2.732.922
3.061.800
Leefgeld Oekraïne*
312.943
0
308.087
-308.087
14.913
Subtotaal overige
2.803.103
3.061.800
2.630.248 2.490.889
323.000
570.911
139.359
Totaal
33.046.37 7
36.651.800
36.220.248 35.518.68 2
1.133.118
701.566
* Regeling wordt bekostigd uit aanvullende Rijksmiddelen
Financiën Wet Inburgering 2021 Meerinzicht Onderstaande tabel geeft inzicht in de realisatie van 2023, de begroting 2024 en de realisatie van 2024. De dekking van deze kosten komt voor 100% voor rekening van het Rijk middels een SPUK (Specifieke Uitkering).
Meerinzicht Totaal
Realisatie 2023 Begroting Meerinzicht 2024 Realisatie 2024 verschil prognose t.o.v. begroting Meerinzicht
Wet Inburgering 2021 Ermelo
175.300
457.000
381.064
Wet Inburgering 2021 Harderwijk
368.602
767.000
722.706
44.294
Wet Inburgering 2021 Zeewolde
87.785
385.000
144.404
240.596
Totaal inburgering
631.687
1.609.000
1.248.174
360.826
Hoofdstuk 4: Zelfstandig thuis Inleiding
22
75.936
We dragen met de uitvoering binnen Meerinzicht bij aan de ondersteuningsvraag van inwoners en bieden tijdig, passend en nabij ondersteuning zodat zij (zo lang mogelijk) zelfredzaam zijn en naar tevredenheid thuis kunnen wonen.
Wat willen we bereiken? Een gezonde en veilige woonomgeving voor iedereen met een passend woonaanbod voor alle inwoners
Betere inrichting van de leefomgeving en de bereikbaarheid van voorzieningen dragen bij aan de zelfstandigheid van ouderen;
Meer kwetsbare inwoners wonen met behulp van ondersteuning zelfstandig in de wijk (van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis is gerealiseerd);
Meer geschikte/levensloopbestendige woonvormen en/of woningen voor een inclusieve samenleving met aandacht voor diversiteit/diverse aandachtsgroepen;
Minder huiselijk geweld;
Efficiëntere inzet van ambulante zorg en mankracht;
Meer inzet op wijkgericht werken;
We richten ondersteuning aan inwoners doelmatig en effectief in.
Wat hebben we hiervoor gedaan? Monitoren op doelmatigheid maatwerkvoorzieniningen In 2024 is een start gemaakt met het aanpassen van de werkwijze, waardoor in 2025 meer gemonitord gaat worden op doelmatigheid en rechtmatigheid van ingezette maatwerkvoorzieningen. Hierbij komt de nadruk te liggen op individuele begeleiding en dagbesteding, om beter inzicht te krijgen in de kwaliteit en doelmatigheid van deze ondersteuning. Door deze werkwijze ontstaat er meer grip op kwaliteit en kan dit op termijn ook leiden tot een afname in de kosten en de kans op zorgfraude wordt hiermee verkleind.
Kwaliteit (toelichting)
Opzetten dashboard voor monitoring effectiviteit nieuwe werkwijze Om in 2025 te beoordelen of de ingezette interventies en verbeteringen in de werkwijze het gewenste effect hebben, is een dashboard ontwikkeld. Dit dashboard biedt inzicht in de mate waarin de beoogde resultaten worden behaald met de nieuwe aanpak.
Kwaliteit (toelichting)
Wat willen we bereiken? Inwoners hebben regie over hun eigen leven en kunnen op een gezonde manier oud worden
23
We richten vormen van collectieve ondersteuning in waar dat kan en passend is, hiernaast nemen we initiatief voor het inrichten van laagdrempelige vormen van ondersteuning in het voorveld;
Meer (kwetsbare) ouderen hebben regie over hun eigen leven;
Meer ouderen hebben een gezonde leefstijl.
Wat hebben we hiervoor gedaan? Starten met casusregie In 2024 is gestart met casusregie voor inwoners die niet in staat zijn zelf de regie over hun leven te voeren. Door hen hierbij te ondersteunen, worden hulp en ondersteuning beter op elkaar afgestemd, wat het effect ervan vergroot. Zo ontvangen inwoners de zorg en ondersteuning die ze nodig hebben en wordt de kwaliteit van de dienstverlening verbeterd.
Wat willen we bereiken? Inwoners met een ondersteuningsvraag worden tijdig, passend en nabij ondersteund, zodat ze (zo lang mogelijk) zelfredzaam zijn
We implementeren een nieuwe werkwijze bij de Wmo klantmanagers, gericht op effectiever en efficiënter werken. Hierbij zullen we meer sturen op cliëntdoelen, doelmatigheid en rechtmatigheid; normaliseren van gedrag en doen wat nodig is. We verwachten dat deze werkwijze zal leiden tot meer grip op de wachtlijsten en een positieve bijdrage zal leveren aan de financiële uitdagingen van de gemeenten.
We ontwikkelen de gerichte aanpak op casusniveau door, om zoveel mogelijk escalatie en zware ondersteuning te voorkomen.
Medewerkers van Meerinzicht sluiten bij diverse overlegtafels van de drie gemeenten aan waar hulpvragen worden besproken om de overgang voor jongvolwassen (16-27 jaar) van de jeugdhulp naar de volwassenenzorg soepel te laten verlopen.
Met betere hulp en ondersteuning mogelijk maken dat meer inwoners op een goede manier zelfstandig kunnen (blijven) wonen.
Meer inwoners weten ondersteuning beter te vinden.
Cliëntondersteuning is beter beschikbaar en toegankelijk.
Inwoners ervaren maatwerk in de ondersteuning (voelen zich gehoord).
Kwetsbare inwoners 16-27 jaar worden beter begeleid.
Wat hebben we hiervoor gedaan? Evalueren hulp bij het huishouden In 2024 is de stijgende trend in Wmo-uitgaven doorgezet, zij het met een afgevlakte groei in de tweede helft van het jaar. Gerichte interventies en ontwikkelingen binnen het zorglandschap hebben invloed gehad op zowel de kostenontwikkeling als de beschikbaarheid van ondersteuning. . 24
De totale uitgaven aan Wmo-voorzieningen, zoals huishoudelijke hulp (HH) en begeleiding (BG), zijn gestegen ten opzichte van voorgaande jaren. Deze stijging sluit aan bij de landelijke prognoses en de toenemende vraag naar ondersteuning binnen onze gemeenten. Tegelijkertijd is zichtbaar dat de groei minder explosief is dan eerder verwacht. Dit is deels het gevolg van gerichte interventies, waardoor er een betere aansluiting is gevonden bij de sociale basis. Hierdoor kon in sommige gevallen een maatwerkvoorziening op grond van de Wmo worden voorkomen. In de tweede helft van 2024 hebben evaluaties plaatsgevonden bij hulp bij het huishouden. Hierdoor zijn instroom en uitstroom beter in balans gebleven. Daarnaast heeft een lagere uitnutting van zorgaanbieders bijgedragen aan de kostenontwikkeling. Door krapte op de arbeidsmarkt konden zorgaanbieders niet altijd vervangende ondersteuning bieden, wat resulteerde in minder declaraties en een tijdelijke dip in de uitgaven. Dit laat zien welke uitdagingen er zijn in de continuïteit van zorg voor inwoners die afhankelijk zijn van Wmo-voorzieningen.
Herbeoordelen bestaande indicaties In 2024 heeft Meerinzicht verschillende maatregelen genomen om de kosten binnen de Wmo beheersbaar te houden, zonder concessies te doen aan de kwaliteit en effectiviteit van de zorg. De stijgende vraag naar ondersteuning vraagt om een zorgvuldige balans tussen toegankelijkheid, betaalbaarheid en maatwerk. Een belangrijke interventie was het herbeoordelen van bestaande indicaties. Hierbij is zorgvuldig gekeken naar de eigen kracht en mogelijkheden van inwoners, in lijn met de uitgangspunten van de Wmo. Waar mogelijk is ondersteuning opnieuw afgestemd op de actuele situatie, met als doel passende zorg te bieden aan wie dit écht nodig heeft, terwijl anderen gestimuleerd worden om gebruik te maken van alternatieve oplossingen in hun netwerk of de samenleving.
Herijken toegangsproces PGB In 2024 is de werkwijze rondom het persoonsgebonden budget (PGB) herijkt. Dit richt zich met name op het toegangsproces, waarbij strenger wordt getoetst op pgb-vaardigheid, en op de kwaliteitscontrole van de PGB-hulpverlener. Door betere voorlichting en toetsing vooraf worden ongewenste situaties, zoals onvoldoende kwaliteit en zorgfraude, zoveel mogelijk voorkomen. Ook zorgt dit voor een kwaliteitsimpuls voor de toezichthouders, bijvoorbeeld bij noodzakelijke terugvorderingen.
Investeren in samenwerking met zorgaanbieders Ook is geïnvesteerd in een sterkere samenwerking met zorgaanbieders en de sociale basis. Zo worden bijvoorbeeld de jongerencoaches van welzijnsorganisaties direct betrokken om jongeren vroegtijdig te ondersteunen en problemen snel te signaleren. Hierdoor kunnen zij jongeren begeleiden naar passende hulp, waardoor zware zorgtrajecten en langdurige afhankelijkheid van Wmo-voorzieningen zoveel mogelijk worden voorkomen. Dit draagt niet alleen bij aan kostenbeheersing, maar zorgt er ook voor dat jongeren sneller de juiste hulp krijgen en meer perspectief houden op zelfstandigheid. Dit sluit aan bij de doelen uit de nota Sociaal Domein.
25
Organiseren themabijeenkomst Ook is er binnen het contractmanagement een themabijeenkomst georganiseerd over individuele begeleiding en passende zorg voor inwoners. Tijdens deze bijeenkomst kwamen professionals uit de Wmo, de sociale basis (welzijn), de Wet langdurige zorg (Wlz), cliëntondersteuning en andere betrokken partijen samen. Het doel was om te bespreken hoe inwoners de juiste ondersteuning op de juiste plek kunnen krijgen. Ook is aandacht besteed aan het opschalen en afschalen van zorg, zodat ondersteuning zo efficiënt en effectief mogelijk wordt ingezet.
Toepassen normenkader hulp bij het huishouden Daarnaast is het normenkader voor hulp bij het huishouden toegepast. Dit houdt in dat de indicatie is gesteld volgens het normenkader, met voortdurende aandacht voor de menselijke maat. Dit draagt bij aan een eenduidige en rechtvaardigere toekenning van voorzieningen, waarbij de inzet van professionele hulp doelgericht en efficiënt blijft.
Wat willen we bereiken? Inwoners wonen naar tevredenheid zelfstandig thuis
We streven ernaar om bewoners met een specifieke woonbehoefte optimaal te faciliteren, zodat zij in staat zijn zo lang mogelijk de regie over hun eigen leven te houden. Het wonen in een passende woning is een gedeelde verantwoordelijkheid van de bewoner, de gemeente, Meerinzicht en de woningcorporaties. Samenwerkingsafspraken leggen we vast in een convenant Wmo;
Meer inzetten op preventie, vroegsignalering en bewustwording rondom levensfasen;
Minder mensen voelen zich eenzaam;
Minder mantelzorgers raken overbelast.
Wat hebben we hiervoor gedaan? Intensiveren samenwerking met woningcorporaties Een opvallend aspect in de kostenontwikkeling van 2024 zijn de lagere uitgaven aan woonvoorzieningen. Dit komt vooral doordat grote woningaanpassingen in veel gevallen uitbleven. Tegelijkertijd is de samenwerking met woningcorporaties geïntensiveerd en zijn de werkafspraken met de Wmo opnieuw vastgesteld. Dit heeft geleid tot kortere communicatielijnen en een effectievere samenwerking. Hierdoor zijn meer passende verhuizingen gerealiseerd, wat niet alleen heeft bijgedragen aan een efficiëntere inzet van middelen, maar ook aan een betere afstemming tussen de woonbehoefte van inwoners en de beschikbare huisvesting.
26
Een uitzondering hierop vormt gemeente Harderwijk, waar in 2024 twee grote woningaanpassingen zijn uitgevoerd en een groot aantal technische vervangingen van bestaande Wmo-voorzieningen noodzakelijk waren. Dit heeft lokaal geleid tot hogere uitgaven binnen deze categorie.
Wmo maatwerkvoorzieningen binnen de opgave Zelfstandig Thuis De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) is bedoeld om mensen te ondersteunen bij het bevorderen van hun zelfredzaamheid en participatie in de samenleving. Inwoners in de EHZ-gemeenten kunnen een melding doen voor ondersteuning uit de Wmo wanneer zij een hulpvraag hebben en de ondersteuning niet zelf, of met hulp van hun omgeving, kunnen regelen. Vanuit de Wmo worden maatwerkvoorzieningen aangeboden, waaronder hulp bij het huishouden, individuele- en groepsbegeleiding, logeeropvang, rolstoelen, woon- en vervoersvoorzieningen. Maatschappelijke opvang en beschermd wonen vallen ook onder de Wmo, echter is de wijze van rapporteren op een andere manier georganiseerd.
Wat heeft het gekost? Totaaloverzicht EHZ 2024. Ermelo
Harderwijk
Zeewolde
2023
2024
2023
2023
2024
Begeleiding
2.349.000
2.672.000
3.808.000
2024 4.320.000
1.310.000
1.339.000
Hulp bij huishouden
2.325.000
2.641.000
4.216.000
4.682.000
1.515.000
1.686.000
Voorzieningen
897.000
811.000
1.498.000
1.717.000
672.000
510.000
Overige
-56.000
-63.000
-119.000
-80.000
-65.000
-36.000
Totaal
5.515.000
6.061.000
9.403.000
10.639.000
3.432.000
3.499.000
In 2024 wijkt de realisatie van het aantal Wmo-voorzieningen af van de cijfers in het Wmoprognosemodel van de VNG. De verwachte explosieve toename van het aantal Wmo-cliënten is hierdoor minder uitgesproken dan oorspronkelijk voorzien, wat deels het gevolg is van gerichte interventies en de lagere benutting van Wmo-maatwerkvoorzieningen. De stijging in aantallen is vooral zichtbaar bij begeleiding (overige) en hulp bij het huishouden, terwijl de groei in andere Wmo-voorzieningen minder significant is.
Kostenontwikkeling In 2024 is de stijgende trend in Wmo-uitgaven doorgezet, zij het met een afgevlakte groei in de tweede helft van het jaar. Gerichte interventies en ontwikkelingen binnen het zorglandschap hebben invloed gehad op zowel de kostenontwikkeling als de beschikbaarheid van ondersteuning. . De totale uitgaven aan Wmo-voorzieningen, zoals huishoudelijke hulp (HH) en begeleiding (BG), zijn gestegen ten opzichte van voorgaande jaren. Deze stijging sluit aan bij de landelijke prognoses en de toenemende vraag naar ondersteuning binnen onze gemeenten. Tegelijkertijd is zichtbaar dat de groei minder explosief is dan eerder verwacht. Dit is deels het gevolg van gerichte interventies, waardoor er een betere aansluiting is gevonden bij de sociale basis. Hierdoor kon in sommige gevallen een maatwerkvoorziening op grond van de Wmo worden voorkomen.
27
In de tweede helft van 2024 hebben evaluaties plaatsgevonden bij hulp bij het huishouden. Hierdoor zijn instroom en uitstroom beter in balans gebleven. Daarnaast heeft een lagere uitnutting van zorgaanbieders bijgedragen aan de kostenontwikkeling. Door krapte op de arbeidsmarkt konden zorgaanbieders niet altijd vervangende ondersteuning bieden, wat resulteerde in minder declaraties en een tijdelijke dip in de uitgaven. Dit laat zien welke uitdagingen er zijn in de continuïteit van zorg voor inwoners die afhankelijk zijn van Wmo-voorzieningen.
Groei in Wmo-voorzieningen 2024 Binnen dit product is te zien dat het aantal cliënten is afgenomen, de kosten zijn echter wel gestegen. Dit is te verklaren doordat er eind 2023 nieuwe producten van start zijn gegaan. De omvang van de indicatie wordt niet meer in uren vastgesteld maar in dagdelen (4 uur per dagdeel), waardoor er een stijging in de kosten is waar te nemen.
Begeleiding, dagbesteding: 0% Er is nagenoeg geen groei waarneembaar in de aanvragen voor dagbesteding. Dit wijst op een stabilisatie in de vraag naar deze voorzieningen, wat in lijn is met het beleid om meer te investeren in preventie en alternatieve vormen van ondersteuning. Prijsindexatie 4,7 - 6,2%
Hulp bij het huishouden: +3,4% De vraag naar hulp bij het huishouden is gestegen met gemiddeld 3,4%. Deze stijging is een belangrijk aandachtsgebied, aangezien huishoudelijke hulp een van de meest geconsumeerde Wmo-voorzieningen is. De onderlinge verschillen tussen de gemeenten zijn groot, in Zeewolde is namelijk een minimale groei waarneembaar op dit product. Prijsindexatie 10,2%
Begeleiding, overige: +3,8% De groei in overige vormen van begeleiding, zoals individuele begeleiding, logeeropvang, is gestegen met 3,8%. Deze toename wijst op een groeiende behoefte aan ondersteuning die gericht is op het bevorderen van zelfstandigheid en participatie van inwoners. Prijsindexatie individuele begeleiding rond de 8,7%
Maatwerkvoorzieningen: +1,4% De vraag naar maatwerkvoorzieningen is met 1,4% toegenomen, wat een meer gematigde groei is vergeleken met andere Wmo-voorzieningen.