1. Jaarrekening 2024 gemeente Harderwijk

Verplichte beleidsindicatoren Formatie, fte per 1.000 inwoners (Bron: 2020-2024 jaarrekening)

7 6,5 6 5,5

5 2020

2021

2022

2023

2024

* De beschikbare formatie in fte's is de afgelopen jaren gestegen. Dit is het gevolg van de toenemende taken van de gemeenten op andere het gebied van het sociaal domein, veiligheid en duurzaamheid.

- 21 -

Bezetting, fte per 1.000 inwoners (Bron: 2020-2024 jaarrekening)

7 6,5 6 5,5 5 2020

2021

2022

2023

2024

* De bezette formatie in fte's kent een dalend verloop in tegenstelling tot de beschikbare formatie. Dit wordt met name veroorzaakt doordat vacatures ook in 2024 lastig invulbaar zijn geweest vanwege krapte op de arbeidsmarkt. Apparaatskosten, kosten per inwoner (Bron: 2020-2024 jaarrekening en 2025-2026 begroting gemeente Harderwijk)

€ 800 € 750 € 700 € 650 € 600 € 550 2020

2021

2022

2023

2024

* De apparaatskosten zijn de afgelopen jaren gestegen. Dit is het gevolg van de CAO stijgingen (19%) van de afgelopen 4 jaar. Externe inhuur, kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur (Bron: 2020-2024 jaarrekening en 2025-2026 begroting gemeente Harderwijk)

15%

10% 5% 0%

2020

2021

2022

2023

2024

* De externe inhuur kan jaarlijks fluctueren. Dit is afhankelijk van de arbeidsmarkt en projecten. In 2024 is het inhuurpercentage ten opzichte van de loonsom redelijk vergelijkbaar met 2023.

- 22 -

Overhead, percentage van de totale lasten (Bron: 20202024 jaarrekening en 2025-2026 begroting gemeente Harderwijk)

10% 9% 8%

7% 6% 2020

2021

2022

2023

2024

* Het overheadpercentage daalt in 2024 ten opzichte van de voorgaande jaren. De reden hiervoor is het positieve resultaat op de personeelslasten, deze landt binnen taakveld 0.4 (overhead).

0.5 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Treasury W. Mazier Mens & Maatschappij

Wat wilden we bereiken? Binnen de kaders van de Wet fido en het Treasurystatuut wordt de Treasuryfunctie uitgevoerd. De risico’s moeten hierbij, zoals omschreven in het Treasurystatuut, aanvaardbaar en beheersbaar zijn. Het doel van de Treasuryfunctie is: • Het verzekeren van duurzame toegang tot financiële markten tegen acceptabele condities; • Het beschermen van gemeentelijke vermogens- en (rente-)resultaten tegen ongewenste financiële risico’s zoals renterisico’s, koersrisico’s, kredietrisico’s en liquiditeitrisico’s; • Het minimaliseren van de interne verwerkingskosten en externe kosten bij het beheren van de geldstromen en financiële posities; • Het optimaliseren van de renteresultaten binnen de kaders van de Wet fido respectievelijk de limieten en richtlijnen van het Treasurystatuut. Wat zouden wij daarvoor doen? Regulier • Periodieke controle van de liquiditeitsbehoefte met mogelijk het aantrekken van leningen of uitzetten van gelden tot gevolg; • Het onderhouden van contacten met geldverstrekkers (banken) t.b.v. het aantrekken van leningen en het uitzetten van lang- en kortlopende gelden; • Tijdig informeren van het bestuur bij het aantrekken van langlopende leningen. • Binnen dit taakveld worden ook de dividendopbrengsten verantwoord.

Wat hebben wij er voor gedaan? Er zijn in 2024 geen specifieke activiteiten op het taakveld treasury ondernomen naast de reguliere werkzaamheden. Wel is er een wijziging geweest in de regelgeving waardoor de manier van rente doorbelasten aan de grondexploitaties is veranderd. In deze jaarrekening moet de omslagrente doorbelast worden aan de grondexploitaties i.p.v. een berekend percentage over eigen en vreemd vermogen. Daarbovenop komt dat er zoveel rente-inkomsten zijn ontvangen dat de renteomslag bijgesteld moet worden. In de paragraaf financiering is uiteen gezet welk effect dit heeft op de treasury en er wordt een liquiditeitsprognose gegeven. 0.61 0.62 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld OZB woningen en niet-woningen W. Mazier Mens & Maatschappij

Wat wilden we bereiken? De gemeente draagt zorg voor het leveren van WOZ-waarden van goede kwaliteit, waarbij alle onderdelen van het WOZ-werkproces voldoen aan de door de Waarderingskamer gestelde kwaliteitseisen. Over de vastgestelde WOZ-waarden wordt overeenkomstig de verordening OZB-belasting geheven. - 23 -

Wat zouden wij daarvoor doen? Regulier In taakveld 0.61 zijn de lasten opgenomen die horen bij de uitvoering van de Wet WOZ. De uitvoering hiervan is overgedragen aan Meerinzicht. Het gaat hierbij om zaken als de waardering, de heffing en het uitvoering geven aan bezwaar en beroep. De Waarderingskamer controleert en beoordeelt gemeenten op de uitvoering en het Kadaster beheert het landelijke register van de door gemeenten vastgestelde WOZ-waarden, als onderdeel van de Basisregistratie Waardering Onroerende Zaken. In taakveld 0.61 zijn tevens de baten opgenomen vanuit de onroerendezaakbelasting (ozb) op woningen. In paragraaf 3.1 Lokale heffingen wordt uitgebreid ingegaan op de ozb. Wat hebben wij er voor gedaan? Alle objecten zijn in 2024 voorzien van een WOZ-waarde. Aansluitend is de onroerende-zaakbelasting opgelegd 0.63 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Parkeerbelasting W. Mazier Stad & Omgeving

Wat wilden we bereiken? Een marktconform parkeertarief. Wat zouden wij daarvoor doen? Regulier • In dit taakveld zijn de baten met betrekking tot de parkeerbelasting opgenomen. Naast de opbrengst uit de verkoop van parkeertijd in de garages, terreinen en het straat parkeren biedt de gemeente ook abonnementen en vergunningen aan. Daarnaast worden opbrengsten gerealiseerd vanuit opgelegde boetes (naheffingsaanslagen) op de locaties waar vooraf betaald parkeren van toepassing is. • Jaarlijks ter besluitvorming aanbieden van de verordening parkeerbelastingen. Nieuw beleid De parkeertarieven van alle parkeerproducten worden eens in de 2 jaar met 5% verhoogd. De eerstvolgende verhoging is per 1 januari 2026. In het kader van de ombuigingsoperatie heeft de gemeenteraad in 2024 ingestemd met de taakstelling inkomsten parkeren (P0-36). De taakstelling bestaat uit het verhogen van parkeerinkomsten. Hiervoor kunnen verschillende maatregelen worden ingezet. De uitwerking hiervan is opgenomen voor 2025. Wat hebben wij er voor gedaan? • De verordening parkeerbelastingen ter besluitvorming aangeboden aan de gemeenteraad. Hierin staat opgenomen dat de parkeertarieven voor 2025 gelijk blijven aan die van 2024.

Een belangrijke uitzondering hierop is (ikv de ombuigingen) dat het gratis parkeren voor de volgende vijf parkeerlocaties is teruggebracht van twee naar één uur met ingang van 1 januari 2025: • Kloosterplein • Houtwal • Westeinde • Selhorstweg • Vuldersbrink • Als onderdeel van de belastingverordening zijn ook de parkeertarieven voor de nieuwe parkeervergunningsectoren in het Waterfront opgenomen.

- 24 -

0.64

Taakveld Belastingen overig

Portefeuillehouder(s): Domein:

W. Mazier Mens & Maatschappij

Wat wilden we bereiken? Naast de belastingen die in de taakvelden hierboven worden genoemd biedt de Gemeentewet de ruimte om een drietal overige belastingen te heffen. Deze belastingen zijn: hondenbelasting, reclamebelasting en precariobelasting (artikel 228). De inkomsten voor toeristenbelasting, afvalstoffenheffing en rioolrechten worden verantwoord onder respectievelijk de taakvelden economische promotie, afval en riool. Wat zouden wij daarvoor doen? Regulier Binnen de wettelijke kaders zorgdragen voor een tijdige heffing en inning van de gemeentelijke belastingen. Heffing en inning van de gemeentelijke belastingen wordt uitgevoerd door Meerinzicht. Wat hebben wij er voor gedaan? De aanslagen gemeentelijke belastingen zijn tijdig opgelegd en geïnd. Er zijn geen grote achterstanden in betalingen of openstaande posten. Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishouden in euro’s (Bron: COELO)

900 Harderwijk

850 800 750

Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners

700 650

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

600 550 2020

2021

2022

2023

2024

*Voor de jaren 2021, 2022 en 2024 hebben we bij het segment Gemeenten 25.000 - 50.000 geen data beschikbaar, voor 2023 zijn de woonlasten 867 euro. Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden in euro’s (Bron: COELO)

950 900 850 800 750 700 650 600

Harderwijk

Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners 2020

2021

2022

2023

2024

*Voor de jaren 2021, 2022 en 2023 hebben we bij het segment Gemeenten 25.000 - 50.000 geen data beschikbaar, voor 2023 zijn de woonlasten 949 euro.

- 25 -

Facultatieve beleidsindicatoren Lokale woonlasten (Bron: Begrotingen gemeente Harderwijk): Onderwerp

2020

2021

2022

2023

2024

WOZ-waarde

259.000

268.000

296.000

331.000

366.500

Rekentarief OZB

0,10631

0,10870

0,10050

0,09181

0,09173

OZB

275,34

291,32

297,48

303,89

336,20

Afvalstoffenheffing

205,50

212,00

230,00

277,00

281,00

Riool- en waterzorg heffing

157,00

144,75

144,75

147,25

155,50

TOTAAL

637,84

648,07

672,23

728,14

772,70

0.7 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds W. Mazier Mens & Maatschappij

Wat wilden we bereiken? De algemene uitkering vormt de belangrijkste inkomstenbron voor de gemeente. Het gaat om vrij besteedbare middelen die het Rijk aan de gemeenten beschikbaar stelt. Jaarlijks worden binnen de algemene uitkering ook middelen ontvangen voor de uitvoering van specifieke taakmutaties. In lijn met het huidig beleid worden deze middelen in afwachting van nadere advisering voor een periode van maximaal 1 jaar geparkeerd op de ‘stelpost taakmutaties Gemeentefonds’. Wat zouden wij daarvoor doen? Regulier • Analyseren van de circulaires op financiële gevolgen en verwerken in de begroting en de jaarrekening; • Uitkeringsspecificaties (maandelijks) controleren en mutaties verwerken in de administratie; • Vaststellingsbesluiten (jaarlijks) controleren en de gevolgen verwerken in de jaarrekening. Specifiek De ontwikkelingen op het gebied van de circulaires, herverdeling en accresontwikkeling staan momenteel onder constante druk en verandering. In 2022 is binnen Meerinzicht een team uit bestaande financials aangewezen die op (o.a.) dit onderwerp kunnen acteren. Op deze wijze komen de gemeenten zoveel mogelijk in control en kunnen ze de gemeenten voorbereiden op de ontwikkelingen die vanaf 2026 op ons af komen. Wat hebben wij er voor gedaan? In 2024 zijn de circulaires weer doorgerekend zoals gebruikelijk.

De uitkomsten van de circulaires worden geïntegreerd in bestaande P&C producten om de informatiestroom voor de raad zoveel mogelijk te consolideren daar waar dat kan. In 2024 zijn er grote ontwikkelingen op gemeenten af gekomen. Het belangrijkste is dat het Rijk de vernieuwing van de financieringssystematiek plotseling ingevoerd heeft (meicirculaire) en daarnaast de maatstaf huishoudens laag inkomen met drempel herzien heeft. In de advisering van de verschillende circulaires (mei-, september- en december) is de volledige advisering en specifieke effecten terug te zien. 0.8 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Overige baten en lasten W. Mazier Mens & Maatschappij

Inhoud Dit taakveld heeft een technisch karakter en bevat alle baten en lasten die niet toe te rekenen zijn aan de overige specifieke taakvelden in de gemeentebegroting. - 26 -

Stelposten zijn reserveringen die in een later stadium worden doorvertaald naar de overige taakvelden, in afwachting van nadere informatie. Taakstellingen zijn nog te concretiseren bezuinigingen, die niet rechtstreeks te koppelen zijn aan één of meerdere taakvelden en om die reden centraal worden geadministreerd. Onvoorzien Voor het opvangen van onvoorziene, onvermijdbare en onuitstelbare lasten, die ten tijde van het opstellen van de begroting nog niet waren voorzien is er een structureel budget beschikbaar. Deze dekking kan alleen worden ingezet op basis van een collegebesluit 0.9 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Vennootschapsbelasting W. Mazier Mens & Maatschappij

Inhoud Sinds 1 januari 2016 zijn gemeenten belastingplichtig voor de heffing van vennootschapsbelasting (VPB). Gemeente Harderwijk is voor een deel van haar activiteiten VPB-plichtig. Volgens de Belastingdienst is gemeente Harderwijk belastingplichtig voor de inkomsten uit reclame en de winst welke voortvloeit uit de verwerking van papier, kleding, glas en wit- en bruingoed. De winst uit de verwerking van afval wordt berekend conform een landelijke, vastgestelde forfaitaire methode. Naar onze mening is gemeente Harderwijk niet belastingplichtig voor de inkomsten uit reclame. In de aangiften vennootschapsbelasting zijn de inkomsten opgenomen conform het standpunt van de Belastingdienst. Na het opleggen van de aanslagen vennootschapsbelasting is tegen het aanmerken van de inkomsten uit reclame als belastingplichtige activiteit bezwaar gemaakt. Indien de bezwaren gehonoreerd worden, volgt er een belastingteruggave aangezien de vennootschapsbelasting reeds voldaan is conform het standpunt van de Belastingdienst. In verband met elders in het land lopende procedures bij de rechtbank en het gerechtshof zijn deze bezwaren aangehouden door de Belastingdienst. Tot op heden heeft gemeente Harderwijk geen VPB-plichtige grondexploitatie omdat er geen sprake is van fiscale winst. De verschuldigde vennootschapsbelasting bedraagt op dit moment ongeveer € 3.000,- per jaar.

* Omdat de lasten en baten van dit taakveld in alle jaren < € 1.000 is, is deze tabel niet opgenomen in het boekwerk

0.10 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Mutaties reserves W. Mazier Mens & Maatschappij

Inhoud Op dit taakveld worden toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves begroot- en vervolgens geboekt, op basis van genomen raadsbesluiten. Het betreft hier de technische verwerking van de reservemutaties binnen alle andere taakvelden, met uitzondering van taakveld '0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten'.

0.11

Taakveld Resultaat van de rekening van baten en lasten

Portefeuillehouder(s): Domein:

W. Mazier Mens & Maatschappij

Inhoud Op dit taakveld wordt het begrotingssaldo van alle andere taakvelden begroot- en geboekt, inclusief de toevoegingen en onttrekkingen aan reserves. Het betreft hier de technische verwerking van het begrote resultaat over de gehele gemeentebegroting.

- 27 -

TOTAALOVERZICHT PROGRAMMA 0 Resultaat (best.bep.)

Lasten / Baten

Rekening 2023

Functie

Totaal Programma's PROG0 Bestuur en ondersteuning Resultaat bepaling Baten

Baten - Totaal Lasten

TV01 - Bestuur TV02 - Burgerzaken TV03 - Beheer overige gebouwen en gronden TV04 - Overhead TV05 - Treasury TV061 - OZB woningen TV062 - OZB niet-woningen TV063 - Parkeerbelasting TV064 - Belastingen overig TV07 - Alg. uitk. en ov. uitk. gemeentefonds TV08 - Overige baten en lasten TV01 - Bestuur TV02 - Burgerzaken TV03 - Beheer overige gebouwen en gronden TV04 - Overhead TV05 - Treasury TV064 - Belastingen overig TV07 - Alg. uitk. en ov. uitk. gemeentefonds TV08 - Overige baten en lasten TV09 - Vennootschasbelastingen (VpB)

Lasten - Totaal Resultaat bepaling - Totaal Resultaat bestemming

Dotatie

Dotatie - Totaal Ontrekking

TV02 - Burgerzaken TV03 - Beheer overige gebouwen en gronden TV08 - Overige baten en lasten TV01 - Bestuur TV02 - Burgerzaken TV03 - Beheer overige gebouwen en gronden TV04 - Overhead TV08 - Overige baten en lasten

Ontrekking - Totaal Resultaat bestemming - Totaal PROG0 Bestuur en ondersteuning - Totaal Totaal Programma's - Totaal

Prim. begroting 2024

-618 -721 -1.052 -870 -1.802 -7.479 -5.097 -2.406 -574 -98.866 1 -119.484 3.355 2.621 1.991 18.716 1.159 723 0 -1 3 28.567 -90.917 210 0 6.587 6.797 -14 -107 -20 -273 -28.403 -28.818 -22.021 -112.938 -112.938

Totale begroting 2024

-411 -846 -1.000 -766 -2.175 -7.747 -5.627 -2.338 -630 -103.189 0 -124.729 3.253 2.826 1.741 18.389 1.382 792 360 732 0 29.477 -95.252 0 0 12 12 -14 0 -20 0 -3.398 -3.432 -3.421 -98.673 -98.673

Rekening 2024

-571 -1.087 -1.845 -904 -2.533 -7.747 -5.467 -2.378 -630 -105.663 -35 -128.859 3.476 3.015 2.413 18.822 1.468 792 545 -223 0 30.308 -98.551 0 728 2.583 3.311 -14 -68 -20 -277 -7.997 -8.375 -5.064 -103.615 -103.615

-496 -1.160 -1.973 -932 -2.496 -7.794 -5.355 -2.583 -591 -107.533 -35 -130.949 4.434 3.062 2.290 16.858 1.424 948 0 97 5 29.117 -101.832 0 728 2.583 3.311 -14 -66 -20 -277 -7.494 -7.871 -4.560 -106.392 -106.392

Resultaat 2024

74 -73 -128 -28 37 -47 112 -205 39 -1.870 0 -2.089 958 46 -123 -1.964 -44 155 -545 320 5 -1.191 -3.281 0 0 0 0 0 1 0 0 503 504 504 -2.777 -2.777

Financiële analyse jaarrekening 2024 ten opzichte van begroting 2024: Jaarrekening 2024 Begroting 2024 Verschil

-106.392 -103.615 -2.777

Het resultaat van Programma 0 is als volgt te verklaren: Taakveld Onderwerp Onderhanden werken

Voordeel -463

Onderhanden werken neutraal Kapitaallasten

Verwijzing toelichting

Nadeel

1 5

-89

1 2

0.1 0.3

Bijstelling pensioenvoorziening wethouders

0.4 0.4 0.4 0.4

Exploitatie Huis van de Stad

100

8

0.62 0.63 0.64 0.7 0.8 0.8 0.8 0.8 0.8

Minder OZB niet-woningen ontvangen

112

9

0.8

Voordeel beheer overige gebouwen en gronden

1.082

3

-137

4

Voordeel personeelslasten

-1.462

5

Voordeel Meerinzicht BV

-436

6

Afrekening SPUK Sport overhead

-62

Parkeeropbrengsten

-205

Hogere doorbelasting vanuit MIZ Belastingen Algemene uitkering

-1.983 -92 -50

Diversen

-82

Totaal

-5.059

13 14

112

Minder onttrekking aan bestemmingsreserve energielasten Minder onttrekking aan de algemene reserve

11 12

350

Ophoging voorziening dubieuze debiteuren Vrijval waarborgsom keycards

10 155

Taakstelling sociaal domein Overschot stelpost onvoorzien

7

15 16

119

17

248

18

2.283

-2.777

- 28 -

De verklaring van de afwijking is als volgt: 1. Een totaaloverzicht van onderhanden werken wordt weergegeven in hoofdstuk 4.6. 2. Op de kapitaallasten zit een voordeel van afgerond € 89.000,-. Dit wordt veroorzaakt doordat de werkelijke omslagrente lager uitviel dan begroot en daardoor bijgesteld moest worden. Voor een verdere uitleg wordt verwezen naar het renteschema in de paragraaf Financiering. 3. Door het aanvullen van de pensioenvoorziening van de wethouders zit in 2024 een nadeel op dit taakveld van afgerond € 1.082.000,-. Door een dalende rekenrente en een pensioenindexering moet de voorziening aangevuld worden om deze op actuele waarde te houden. Daarnaast nog kleinere voor- en nadelen op sociale uitkeringen, wachtgelden etc. 4. Er is sprake van een voordeel van afgerond € 137.000,- m.b.t. het beheer van overige gebouwen en gronden. Dit is met name een voordelig resultaat op incidentele grondverkopen (groen) en de vrijval van een restant incidenteel budget. 5. Op de personeelslasten zit in 2024 een voordeel van afgerond € 1.462.000,-. Dit is exclusief het resultaat op de pensioenvoorziening van de wethouders. Voor een nadere analyse op de personeelslasten wordt verwezen naar de paragraaf Bedrijfsvoering in hoofdstuk 3.5. 6. Op Domein bedrijfsvoering van Meerinzicht zit in 2024 een voordeel van afgerond € 436.000,-.

Dit wordt onder andere veroorzaakt door het voordelige rekeningresultaat op domein bedrijfsvoering (aandeel Harderwijk) van € 221.000,-. Daarnaast zijn er meer kosten toegerekend aan het taakveld gebouwenbeheer en belastingen wat leidt tot een voordeel van €188.000,- binnen taakveld 0.4 maar tot een nadeel binnen taakveld 0.3 en 0.64. Verder ontstaat een voordeel van € 53.000,- door een oude Kadernota aanmelding voor formatie voor een onderzoeker die met een eerdere bestuursrapportage verwerkt is geweest en heeft er een hogere doorbelasting van € 29.000,plaatsgevonden voor de overhead aan Meerinzicht. Tot slot is er door een dalende rente, minder rente ontvangen van Meerinzicht dan begroot. Dit levert een nadeel op van ongeveer € 55.000,-. 7. Sinds 1 januari 2019 geldt de BTW - sportvrijstelling. Hierdoor is de btw op de kosten niet verrekenbaar via de aangifte maar is deze btw kostprijsverhogend. Via de SPUK Sport kon dit nadeel op de overhead gecompenseerd worden tot 2023. In 2024 heeft de afrekening plaatsgevonden van 2023 wat leidt tot een eenmalig voordeel van € 62.000,-. 8. Er is niet één oorzaak aan te wijzen voor het nadeel op de exploitatie van het Huis van de Stad. Grofweg zijn er voor ca. € 40.000,- minder huuropbrengsten, voor ca. € 60.000,- verschillende nadelen op beveiliging, schoonmaak en andere kleinere budgetten. 9.

Het werkelijke verschil in OZB-niet woning voor 2024 waarschijnlijk ca. € 60.000,-. Er komt nog een aanvullende aanslag OZB-niet-woning 2024 van +/- € 50.000,-. Deze aanslagen worden iets later opgelegd i.v.m. een bezwaaren beroepsprocedure. Het overige verschil is te verklaren in o.a. leegstand van niet-woningen, en een verschil in de WOZ-waarde stijging of daling tijdens de opname van de tarieven in de begroting en de daadwerkelijke vaststelling in de belastingverordening 2024. 10. De parkeeropbrengsten zijn € 205.000,- hoger dan begroot. Dit wordt voor het grootste deel (€ 135.000,-) veroorzaakt door hogere opbrengsten uit parkeervergunningen. Deze vergunningen worden altijd in het 4e kwartaal opgelegd voor het komende jaar. Door de digitalisering van deze vergunningen is een deel niet eind 2023 maar in 2024 opgelegd. Dit leidt tot een incidenteel voordeel. Daarnaast is er voor ca. € 30.000,- aan naheffingen parkeren opgelegd. Bij de Turap werden deze opbrengsten nog naar beneden bijgesteld doordat er vanwege de digitalisering minder parkeercontroles werden uitgevoerd. In het 2e halfjaar zijn de controles geïntensiveerd met meerder naheffingen tot gevolg. Het resterende voordeel van € 40.000,- wordt veroorzaakt door meer opbrengsten uit betaald parkeren. 11. Er zijn meer kosten doorbelast vanuit MIZ aan specifiek het taakveld belastingen.

Op taakveld 0.4 zit hiervan het voordeel en is per saldo neutraal. 12. Op het taakveld van de algemene uitkering zit een voordeel van afgerond € 1.983.000,-. Dit voordeel bestaat voor € 509.000,- door voordelige verrekeningen van voorgaande jaren. Dit komt omdat BZK tot 2 jaar terug mutaties doet op de maatstaven en de uitkeringsfactor. Het overige voordeel van € 1.474.000,- ontstaat enerzijds door de Decembercirculaire 2024 maar ook doordat gedurende het jaar bijstellingen plaatsvinden op de maatstaven, bedragen per eenheid en de uitkeringsfactor. Een aantal van deze maatstaven (waaronder de - 29 -

maatstaf Huishoudens laag inkomen met drempel) zijn in de realisatie hoger uitgevallen dan was ingeschat in eerdere circulaires. 13. Dit betreft de taakstelling op het sociaal domein vanuit de ombuigingen 2021 die niet volledig is ingevuld dit jaar. 14. Er is een voordeel op de stelpost onvoorzien. Het college heeft geen aanspraak hoeven maken op het volledige bedrag waarmee er ca. € 92.000,- vrij valt. 15. De voorziening voor dubieuze debiteuren is opgehoogd met debiteurensaldo dat binnen het risicokader valt. 16. Voor het uitgeven van keycards en pasjes in de hele gemeente worden waarborgsommen geïnd. Door een opschoonactie is gebleken dat een deel van het bedrag dat op de balans stond, vrij kan vallen omdat de keycards/pasjes nooit zijn ingeleverd. 17. De onttrekking aan de bestemmingsreserve energielasten is lager dan begroot omdat alleen werkelijke lasten onttrokken worden. Dit zorgt dus voor 'niet behaalde inkomsten' op taakveld 0.8. Hier tegenover staan minder lasten die verdeeld zijn over de programma's en taakvelden waar de uitgaven geraamd stonden. Een overzicht van de energielasten is in de programmatekst opgenomen. 18. De onttrekking aan de algemene reserve is lager dan begroot. Dit zorgt dus voor 'niet behaalde inkomsten' op taakveld 0.8. Alleen werkelijke lasten worden onttrokken.

Door de begroting heen zitten verschillende incidentele budgetten die gedekt zouden worden uit de algemene reserve, het voordeel op de lastenbudgetten landt op de verschillende programma's.

- 30 -

2.1

Programma 1 Veiligheid

A ALGEMEEN

Doelstelling Samen met inwoners, ondernemers en onze partners zetten we in op veiligheid, participatie én veerkracht. Onze aanpak is preventief en repressief op maat van complexe vraagstukken. We bestrijden (ondermijnende) criminaliteit, dragen zorg voor de openbare orde, zetten ons in voor een veilig AZC, aanpak jeugdoverlast, veilige evenementen, veilig uitgaan en voorkomen escalatie bij zogenaamde multi-problem casuïstiek. Zo houden we Harderwijk en Hierden veilig en leefbaar. Inhoud Het belangrijkste beleidsstuk binnen dit programma is het Integraal Veiligheidsplan (IVP). Het IVP is opgesteld in goede samenwerking met de politie, het Openbaar Ministerie en de gemeenten Putten en Ermelo. In 2023 heeft de raad ingestemd met het verlengen van de looptijd van het huidige IVP tot en met 2026. Het plan is veelomvattend en is gericht op het waarborgen van de openbare orde en veiligheid. Hierbij gaat het onder andere om het voorkomen en bestrijden van ordeverstoringen, crisissen en rampen, het bestrijden van criminaliteit en overlast, voorkomen van slachtofferschap en het aanpakken van daders. Ontwikkelingen We zien een toename van polarisatie en maatschappelijke onrust. Dit komt onder meer door een aantal gebeurtenissen met forse impact op de samenleving. Zo heeft de coronapandemie geleid tot een groot aantal slachtoffers en ontwrichtende gevolgen.

Kort hierna volgde in 2022 de oorlog in Oekraïne met een vluchtelingencrisis tot gevolg en stijgende energieprijzen. De stikstofplannen van het kabinet hebben geleid tot boerenprotesten en demonstraties, ook in onze gemeente. Verder zien we de laatste jaren steeds meer de effecten van ondermijning en drugscriminaliteit. Daarnaast krijgen burgemeesters steeds meer bevoegdheden, wordt er een groter beroep gedaan op boa’s en stijgt de complexe casuïstiek van mensen met verslavingsproblematiek, psychische aandoeningen, criminaliteit en andere achtergronden.

Verbonden partijen Het werkveld Openbare orde en veiligheid heeft veel samenwerking met name met inwoners en ondernemers en daarnaast met ketenpartners zoals de politie, het OM, de Veiligheidsregio, het Zorg- en Veiligheidshuis, het RIEC, de Omgevingsdienst, de Belastingdienst, diverse zorg- en hulpverleningsinstanties, welzijnsinstellingen, onderwijs en woningcorporaties. Beleidskaders De onderstaande beleidsstukken vormen het kader voor het programma Veiligheid: • Integraal veiligheidsplan (IVP) • Algemeen plaatselijke verordening (APV) • Damoclesbeleid • Bibob- beleid • Nota Integraal Toezicht en Handhaving en Uitvoeringsprogramma Integraal Toezicht • Plan van aanpak ondermijning en plan van aanpak mensenhandel • Regionaal Beleidsplan, Regionaal Risicoprofiel (VNOG) • Meerjarenbeleidsplan Politie (MJBPP) Rekenkameronderzoeken • Ondermijning in Harderwijk (2024) Voor een toelichting op deze rekenkameronderzoeken wordt verwezen naar bijlage 5.2 Overzicht terugkoppeling rekenkameronderzoeken.

- 31 -

B TAAKVELDEN 1.1 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Crisisbeheersing en brandweer J. Joon Mens & Maatschappij

Wat wilden we bereiken? Dit product bevat de gehele basisbrandweerzorg en alle activiteiten gericht op het bestrijden van (grootschalige) calamiteiten en rampen onder andere vanuit de brandweerkazernes van Harderwijk en Hierden en de gemeentelijke activiteiten op dit gebied. Het product Brandweer en Rampenbestrijding is op basis van de Wet op de Veiligheidsregio’s grotendeels belegd bij de Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland (VNOG). De gemeente Harderwijk en de VNOG werken, vanuit een gemeenschappelijke regeling, samen aan een veilige en beschermde leefomgeving in Harderwijk en Hierden. De VNOG werkt vanuit een aantal programma’s: 1. Risico- en crisisbeheersing; risicogericht adviseren, informatiegestuurd werken, vergroten van het zelf organiserend vermogen en doorontwikkeling van risicobeheersing en daarnaast voorbereiden op crisissituaties; 2. Brandweerzorg; 3. Brandweerondersteuning; trainen van vakbekwaamheid, materieel en logistiek, regionaal brandmeldsysteem; 4. GHOR; geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen, bevordering van zelfredzaamheid en burgerparticipatie; 5. Meldkamer Oost-Nederland; ontvangen en begeleiden van meldingen. De gemeente zelf voert ook diverse activiteiten uit op het gebied van crisisbeheersing en heeft hierin een essentiële rol. Er wordt ingezet op een goed geprepareerde crisisorganisatie met bekwame functionarissen.

Dit voor een effectieve uitvoering van de zogenaamde bevolkingszorgtaken, maar ook het vervullen van de gemeentelijke rol en bestuurlijke bevoegdheden bij (grootschalige) verstoring van de openbare orde en veiligheid. Dit wordt lokaal en in intensieve samenwerking met andere gemeenten, veiligheidsregio en andere partners georganiseerd. Wat zouden we daarvoor doen? Regulier In dit taakveld zijn de lasten en baten opgenomen die verband houden met de wettelijke taken op het gebied van brandweerzorg, rampenbestrijding, crisisbeheersing en geneeskundige hulpverlening. De uitvoering hiervan is deels belegd bij de Veiligheidsregio Noord en Oost-Gelderland (VNOG), die jaarlijks een bijdrage van de deelnemende gemeenten ontvangt. Bij het uitvoeren van de taken en het inrichten van de organisatie hanteert de VNOG de leidende principes, die in het kader van de Toekomstvisie en het regionaal beleidsplan zijn geformuleerd: 1. Het voorkomen, beperken en bestrijden van incidenten, rampen en (langdurige) crises (maatschappelijke opdracht) (Incidentbestrijding en crisisorganisatie) 2. Zelfredzaam & risicobewust 3. Vakbekwaam & deskundig 4. Sterke informatiepositie 5.

Een gezonde financiële basis en betrokken medewerkers (randvoorwaarde) (gezonde bedrijfsvoering) Binnen de gemeentelijke organisatie preparen wij ons op een effectieve bestrijding van rampen en crisis door: • Het opleiden en trainen van gemeentelijke medewerkers en bestuurders voor een rol in de bevolkingszorg en/ of crisisbeheersing. • Het in stand houden van diverse faciliteiten zoals het crisiscentrum, noodcommunicatie en middelen voor inzet in het veld. • Het leveren van input op het regionaal risicoprofiel, beleidsplan en crisisplan en het actueel houden van diverse lokale plannen en protocollen. • Dit alles in intensieve samenwerking met gemeenten, veiligheidsregio en diverse andere partners onder regie van de Adviseur Crisisbeheersing. Specifiek Overige belangrijke thema’s voor 2024 vormen: - 32 -

• • • • • • • • •

Het regionaal beleidsplan 2021-2024 loopt af. Per 2025 moet er een nieuw vierjarig regionaal beleidsplan zijn. In 2024 zal VNOG met de gemeenten het traject voor het nieuwe beleidsplan doorlopen, waaronder ook de wettelijke consultatie van de raden; Naar aanleiding van de aangepaste Wet gemeenschappelijke regelingen moet de gemeenschappelijke regeling van VNOG worden bijgewerkt en in 2024 worden vastgesteld. De raden moeten de colleges toestemming geven om de bijgewerkte regeling aan te gaan; VNOG moet voldoen aan overige veranderende wetgeving en goede aansluiting daarop regelen (bijvoorbeeld Omgevingswet, inrichting vrijwillig brandweerbestel, etc.); De samenwerking en verbinding met partners en stakeholders worden versterkt, dichtbij (zoals met de deelnemende gemeenten als dragers van de organisatie), maar ook verder weg (regionaal, interregionaal, landelijk, internationaal);goed VNOG gaat verdere stappen zetten op het gebied van duurzaamheid en energietransitie; Innovatie staat op de agenda: verder onderzoeken, uittesten en invoeren van nieuwe innovatieve mogelijkheden, ter ondersteuning van de uitvoering van de Opgaven; VNOG blijft het eigen personeel door ontwikkelen, zowel repressief als ondersteunend, qua kennis en vaardigheden, opdat VNOG de vragen van de samenleving blijvend kan beantwoorden en duurzame inzetbaarheid, met oog voor vitaliteit voor medewerkers, wordt

gerealiseerd; VNOG voert de, als gevolg van de wereldmarktsituatie, bijgestelde planningen uit voor de aanschaf van materieel en materiaal, opdat het eindbeeld van de Toekomstvisie in 2026 wordt gehaald; VNOG heeft blijvende aandacht voor veiligheidsvraagstukken omtrent informatie, gegevensbeheer en privacy om zo te voldoen aan wettelijke vereisten en verder door te groeien naar een hoger volwassenheidsniveau op dit terrein.

Voor het vergroten van de veiligheid en te komen tot een nog effectievere bestrijding van incidenten zetten we ons in samenwerking met de VNOG in op onder andere de volgende projecten: • Project natuurbrandbestrijding; • Project waterongevallen en duiken; • Project kwaliteitscriteria en expertteams bevolkingszorg; • Project demarcatie. Verder zal per 1 januari 2024 de brandweerkazerne in Harderwijk van de VNOG in eigendom worden overgedragen aan de gemeente Harderwijk zoals tien jaar geleden is overeengekomen. Nieuw beleid Het regionaal beleidsplan 2021-2024 loopt af. Per 2025 moet er een nieuw vierjarig regionaal beleidsplan zijn. In 2024 zal VNOG met de gemeenten het traject voor het nieuwe beleidsplan doorlopen, waaronder ook de wettelijke consultatie van de raden. Wat hebben wij er voor gedaan? • De Gemeenschappelijke regeling VNOG is in 2024 gewijzigd. Deze wijziging was nodig omdat de Wet gemeenschappelijke regelingen in 2022 is aangepast en binnen twee jaar alle gemeenschappelijke regelingen hierop moeten worden bijgewerkt. Deze wijziging beoogt de samenwerking tussen gemeenten en VNOG, in het bijzonder de gemeenteraden, verder te versterken. • Elke veiligheidsregio in Nederland moet volgens de Wet veiligheidsregio’s om de vier jaar een regionaal beleidsplan, regionaal risicoprofiel en een regionaal dekkingsplan maken.

De huidige documenten van VNOG liepen tot en met 2024. Het regionaal beleidsplan, regionaal risicoprofiel en regionaal dekkingsplan 2025-2028 zijn in december van 2024 definitief vastgesteld. In het beleidsplan is uitgewerkt welke trends en ontwikkelingen er spelen en waar de VNOG zich de komende jaren op gaat richten. Hiermee voldoet de VNOG aan de vragen die de samenleving primair stelt: Help mij als ik in nood ben (bij brand, ongevallen, rampen, crises) en vertel mij hoe veilig en gezond te wonen, werken en recreëren. • Het project kwaliteitscriteria en expertteams voor bevolkingszorg is afgerond. Bevolkingszorg is de gemeentelijke taak binnen de crisisbeheersing. Met het project is bevolkingszorg beter geprepareerd en verder geprofessionaliseerd. 1.2 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Openbare orde en veiligheid J. Joon Mens & Maatschappij

- 33 -

Wat wilden we bereiken? • Een leefbare en veilige gemeente. ● Handhaving van de openbare orde en veiligheid. • Beperken van criminaliteit en overlast. • Een effectieve aanpak op de lokale integrale veiligheid. Wat zouden we daarvoor doen? Regulier Het taakveld openbare orde en veiligheid is veelomvattend: • Beleid, advisering en uitvoering rond diverse veiligheidsoverleggen met politie, Openbaar ministerie, Veiligheidsregio, regiogemeenten en vele andere partners om te komen tot een effectieve aanpak van openbare orde en veiligheid. • Aanpak van (ondermijnende) criminaliteit. • Opstellen en uitvoeren van het Integraal Veiligheidsplan. • Adviseren en regie op ad-hoc casuïstiek en incidenten van diverse aard, nazorg ex-gedetineerden en aanpak veelplegers. • Inzet van en ondersteuning bij de inzet van diverse bevoegdheden ter bescherming van de openbare orde en veiligheid, zoals gebiedsverboden, huisverboden, crisismaatregel. • Het aanpakken en voeren van regie bij vormen van excessieve overlast. • Inzet op veilige winkelgebieden, uitgaansgebieden en bedrijventerreinen. Specifiek Jeugd en veiligheid In 2024 gaan we de afspraken van het convenant School en veiligheid verder uitvoeren. De burgemeester van gemeente Harderwijk heeft hierin een trekkende rol voor de regio.

Scholen, gemeenten, politie en het OM gaan intensiever samenwerken om de veiligheid op en rond de school te vergroten. Zorgwekkend gedrag willen we op tijd signaleren en overlast en criminaliteit waar mogelijk voorkomen. De zorg voor jeugd houdt niet op bij school. Overlast van jeugd kan stevige impact hebben op de woonomgeving. Jongeren zijn kwetsbaar om in aanraking te komen met criminele netwerken. Kwetsbaarheid kan ook ontstaan door thuissituaties, omstandigheden op school en risico’s rond alcohol en drugs. Het thema jeugd en veiligheid is complex. We willen meer aan de voorkant te komen. Ook gaan we verder met de groepsaanpak problematische jeugdgroepen en de Persoonsgerichte aanpak op 18-minners. Ondermijning en georganiseerde criminaliteit Onder- en bovenwereld zijn fors met elkaar verweven. Criminelen maken voor illegale activiteiten gebruik van legale bedrijven en diensten. Organisaties en inwoners kunnen hiervan slachtoffer worden. Het gaat hierbij onder andere om de aanpak van drugscriminaliteit. De gemeente vervult een belangrijke regierol in de aanpak van ondermijning. Hierbij gaat het zowel om de repressieve aanpak als om preventie en zorg voor eventuele slachtoffers. Vanuit het Plan van aanpak Ondermijning hebben we een aantal speerpunten vastgesteld.

Specifiek gaat het om: • De basis op orde: Weerbaar door lokale regelgeving en beleid, bewustzijn binnen de organisatie, toegerust zijn in de aanpak en voorkomen dat we onbewust ondermijnende criminaliteit faciliteren. • Veilig buitengebied: Het buitengebied is kwetsbaar voor ondermijnende criminaliteit. We sluiten aan bij het Project Veilig Buitengebied om de weerbaarheid te vergroten. • Casuïstiek: Casuïstiek die zich aandient moet worden geanalyseerd, verrijkt en op het juiste moment worden aangepakt en van opvolging voorzien. Als gemeente voeren we regie en werken we samen met onze partners. In 2023 heeft de rekenkamercommissie onderzoek gedaan naar de gemeentelijke aanpak van ondermijning. In 2024 gaan we aan de slag met de uitkomsten en aanbevelingen van dit onderzoek. Meer focus op de aanpak van ondermijning en criminaliteit heeft gevolgen voor de druk op de opvolging hiervan. Wanneer meer casussen zich aandienen vraagt dit meer van ons in de regie, advisering en het nemen van maatregelen. Met het onderzoek van de rekenkamercommissie hopen we de juiste handvatten te krijgen om dit effectief aan te pakken. Mensenhandel Mensenhandel draait om uitbuiting. Daders gebruiken slachtoffers voor persoonlijk gewin. Dit is een ernstige schending van mensenrechten en van de menselijke waardigheid.

Mensenhandel wordt vaak gepleegd in criminele samenwerkingsverbanden, die misbruik maken van de legale wereld. Gemeenten hebben bij de aanpak van mensenhandel een rol op het gebied van preventie, signalering, handhaving en hulpverlening en dragen bij aan het opwerpen van barrières tegen mensenhandel. In 2024 worden de acties uit het Plan van aanpak Mensenhandel verder uitgevoerd. Doel hierbij is het om zoveel mogelijk slachtoffers uit hun situatie te - 34 -

halen, zorgen dat minder mensen slachtoffer worden en onze gemeente onaantrekkelijk maken voor daders door deze aan te pakken. De gemeentelijke aandachtsfunctionaris Mensenhandel voert regie op de uitvoering van het plan van aanpak. Cybercrime/ gedigitaliseerde criminaliteit Het thema cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit is in ontwikkeling en vraagt steeds meer aandacht. Hoewel de precieze omvang van gedigitaliseerde criminaliteit niet bekend is, onder meer door geringe meld- en aangiftebereidheid, staat wel vast dat het fenomeen zich verspreidt, versnelt, innoveert en steeds meer slachtoffers maakt. Nodig is prioritaire aandacht en intensivering van de aanpak. Ook de gemeente heeft hierin een rol. Op dit moment onderzoeken we het fenomeen en onze rol hierin. Eind dit jaar volgt hierop advisering. Vanaf 2024 hopen we aan de slag te kunnen met een gerichte aanpak op dit thema. Nieuw beleid Zorg en veiligheid/ kwetsbare personen In het collegeprogramma en het Integraal veiligheidsplan is de verbinding tussen zorg en veiligheid een speerpunt. Casuïstiek is vaak divers en complex. Met name de daderaanpak van overlast en criminaliteit veroorzaakt door mensen met een verslaving, psychische aandoeningen en andere achtergronden, vraagt onze aandacht. Via procesregie sturen we als gemeente op resultaten en oplossingen.

Doel is hulp aan de cliënt maar ook minder overlast en criminaliteit in de buurt. Het middel hierbij is de PGA: de persoonsgerichte aanpak. Dat is een integrale, op de persoon en zijn (gezins-)systeem toegesneden mix van bestuursrechtelijke, strafrechtelijke, zorg en overige interventies. De afgelopen periode hebben we ingezet op een effectieve aanpak voor de groep 18+. De komende periode zetten we in om ook voor de doelgroep 18- tot een juiste aanpak te komen. Samen met gemeenten uit de regio implementeren we daarnaast het opschalingsmodel AVE (Aanpak Voorkoming Escalatie) bij huishoudens met oplopende problematiek. Dit model geeft helderheid over regie en verantwoordelijkheden. Met dit model willen we onze lokale aanpak optimaliseren. Het doel hierbij is om hulpverlening tijdig op te schalen en stagnatie in de samenwerking te doorbreken. Oplopende problemen worden hiermee voorkomen of zo snel mogelijk beheersbaar gemaakt. Wat hebben wij er voor gedaan? Jeugd en veiligheid De scholen in de gemeente Ermelo, Harderwijk, Putten en Zeewolde voor Voortgezet onderwijs, VSO en MBO zijn intensiever gaan samenwerken om de veiligheid op en rond de school te vergroten. Deze samenwerking hebben we geformaliseerd met een convenant Veilige School. Zorgwekkend gedrag willen we op tijd signaleren en overlast en criminaliteit waar mogelijk voorkomen.

De zorg voor jeugd houdt niet op bij school. Overlast van jeugd kan een stevige impact hebben op de woonomgeving. Jongeren zijn kwetsbaar om in aanraking te komen met criminele netwerken. Kwetsbaarheid kan ook ontstaan door thuissituaties, omstandigheden op school en risico’s rond alcohol en drugs. Het thema jeugd en veiligheid is complex. Met elkaar wil je aan de voorkant komen. De politie zet hier ook preventief op in. De jeugdagent staat in goed contact met scholen. Op het thema schoolveiligheid krijgt de integrale samenwerking met OKO (Opgroeien in een kansrijke omgeving) vorm. En daarnaast is het gelukt om een apart overleg te organiseren voor de multi-problem aanpak van jeugd en jongeren. Groepsaanpak In de aanpak van problematische jeugdgroepen hebben we in 2024 mooie stappen gemaakt. Er is geïnvesteerd in de ketenaanpak met boa’s, politie en jongerenwerk en we hebben het landelijke Zeven-stappen model toegepast op overlastlocaties in gemeente Harderwijk. Verder is het convenant voor de aanpak van jeugdgroepen in maart 2024 getekend. Ook is er met een groot aantal partijen het privacyreglement Lokale Persoonsgerichte aanpak voor jeugd en volwassenen vastgesteld waarmee onder andere zeer complexe jongeren effectief kunnen worden aangepakt. Ondermijning en aanpak mensenhandel 2024 was een productief jaar voor de aanpak van Ondermijning.

Harderwijk was de gemeente waar de meeste zaken zijn aangedragen bij het regionale coördinatiepunt voor de aanpak van de georganiseerde criminaliteit (het RIEC). Er zijn diverse integrale controles georganiseerd, onder meer op bedrijventerreinen. Ook is er veel geïnvesteerd op bewustwording en voorlichting, zoals acties gericht op overlastlocaties in het buitengebied en om te voorkomen dat er ondermijnende criminaliteit (zoals drugslabs, hennepkwekerijen, etc.) plaatsvindt in leegstaande opstallen. Verder zijn de voorbereidingen getroffen om een beveiligd informatiesysteem aan te schaffen waarin ondermijningscasuïstiek kan worden opgewerkt in een dossier. Ook op gebied van de aanpak van mensenhandel zijn goede stappen gezet. Zo is er gezamenlijk met politie, OM en zorgpartijen opgetreden tegen illegale prostitutie. Ook andere acties uit het plan van aanpak Mensenhandel zijn uitgevoerd, zoals bijvoorbeeld voorlichtingen aan publieke afdelingen. Cybercrime/ gedigitaliseerde criminaliteit De inzet op het thema cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit hebben we vastgesteld in een plan van aanpak. Als gemeente zien we een rol in het voorkomen van slachtofferschap en richten we ons daarom op preventie. In de aanpak werken we samen met buurgemeenten, politie en maatschappelijke organisaties. Hierbij onderscheiden we een aantal kwetsbare doelgroepen.

Conform het plan was de aanpak in 2024 vooral gericht op de doelgroep ouderen en personen die digitaal minder vaardig zijn. Afgelopen jaar hebben we onder andere bijeenkomsten voor inwoners

- 35 -

gehouden en is het thema onderdeel geweest van cursussen die aangeboden worden door de bibliotheek. Dit naast de reguliere communicatie met voorlichting. Zorg en veiligheid/ kwetsbare personen In 2024 is de PGA doorontwikkeld naar een professionele en gewaardeerde aanpak van de zeer complexe casuïstiek op gebied van zorg en veiligheid. We hebben een privacy protocol PGA ontwikkeld welke is ondertekend door alle betrokken ketenpartners. Dit zorgt voor een zorgvuldige, rechtmatige werkwijze. Binnen de PGA is er een speciale overlegtafel voor de volwassenen en jeugd ingericht (zie bovenstaand kopje Jeugd & Veiligheid). Het is verder gelukt om het zogenaamde AVE model te implementeren. Zo zijn er diverse opleidingsdagen georganiseerd om alle betrokken partijen dezelfde taal te laten spreken als het gaat om het voorkomen van escalatie bij kwetsbare personen.

Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren Verwijzingen Halt per 1.000 jongeren (bron: Halt)

30 Harderwijk

25 20

Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners

15 10

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

5 0 2020

2021

2022

2023

2024

Misdrijven - Geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners (Bron: CBS)

10 Harderwijk

8 6

Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners

4

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

2 0 2020 2021 2022 2023 2024

- 36 -

Misdrijven - Vernielingen en beschadigingen in de openbare ruimte (Bron: CBS)

10 Harderwijk 8 6

Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners

4 2

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

0 2020 2021 2022 2023 2024

Misdrijven – Diefstallen uit woning per 1.000 inwoners (Bron: CBS)

4 Harderwijk 3 Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners

2 1

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

0 2020

2021

2022

2023

2024

Misdrijven – Winkeldiefstallen (Bron: CBS)

4 Harderwijk 3 Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners

2

1

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

0 2020

2021

2022

2023

2024

- 37 -

Facultatieve beleidsindicatoren

TOTAALOVERZICHT PROGRAMMA 1 Resultaat (best.bep.)

Lasten / Baten

Totaal Programma's PROG1 Veiligheid Resultaat bepaling

Baten Baten - Totaal Lasten

Functie

TV11 - Crisisbeheersing en brandweer TV12 - Openbare orde en veiligheid TV11 - Crisisbeheersing en brandweer TV12 - Openbare orde en veiligheid

Lasten - Totaal Resultaat bepaling - Totaal PROG1 Veiligheid - Totaal Totaal Programma's - Totaal

Rekening 2023

Prim. begroting 2024

-772 -28 -800 3.930 1.728 5.658 4.859 4.859 4.859

Totale begroting 2024

0 -25 -25 3.340 2.112 5.452 5.427 5.427 5.427

Rekening 2024

-157 -69 -226 3.594 2.259 5.853 5.627 5.627 5.627

-157 -22 -179 3.507 2.184 5.690 5.512 5.512 5.512

Resultaat 2024

-0 47 47 -87 -76 -162 -115 -115 -115

Financiële analyse jaarrekening 2023 ten opzichte van begroting 2024: Jaarrekening 2024 5.512 Begroting 2024 5.627 Verschil -115

Het resultaat van Programma 1 is als volgt te verklaren: Taakveld Onderwerp

1.1 1.2

Voordeel

Nadeel

Verwijzing toelichting

Kapitaallasten

-23

1

Brandweerkazerne Harderwijk en Hierden

-57

2

-34

3

-115

-115

Diverse werkbudgetten Openbare orde en veiligheid Totaal

De verklaring van de afwijking is als volgt: 1. Op de kapitaallasten zit een voordeel van afgerond € 23.000,-. Dit wordt veroorzaakt doordat de werkelijke omslagrente lager uitviel dan begroot en daardoor bijgesteld moest worden. Voor een verdere uitleg wordt verwezen naar het renteschema in de paragraaf Financiering.

- 38 -

2. Op de brandweerkazerne Harderwijk en Hierden zit een voordeel van afgerond € 57.000,-. Dit ontstaat met name doordat de energiekosten lager zijn uitgevallen dan geprognosticeerd. Hierdoor ontstaat een voordeel van € 29.000,-. Dit leidt ook tot een lagere onttrekking uit de bestemmingsreserve gemeentelijke energielasten binnen programma 0 (zie tabel werkelijke onttrekking energielasten 2024). Per saldo is dit dus budgettair neutraal. Daarnaast zijn er een aantal kleine voordelen op de demarcatieregeling met de VNOG, op het onderhoud van kazerne Harderwijk en de afwikkeling van de piketvergoeding over 2023. 3. Op een aantal werkbudgetten zoals het IVP, werkkleding BOA's, fietsparkeren en kwaliteitsmeter veilig uitgaan zijn minder kosten gemaakt ten opzichte van de begroting. Dit leidt tot een voordeel van afgerond € 34.000,-.

- 39 -

2.2 Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat A ALGEMEEN Doelstelling De gemeente Harderwijk is een bereikbare stad. Wij werken aan het verbeteren van de bereikbaarheid van de gemeente Harderwijk vanaf de A28/N302 en de eigen gemeentelijke infrastructuur (waaronder de ontsluiting van bedrijventerrein Lorentz). Er staan twee principes voorop. Ten eerste richten we onze wegen zoveel mogelijk Duurzaam Veilig in. Naast een bereikbare stad is gemeente Harderwijk namelijk ook een verkeersveilige stad. Op basis van meerdere jaren is er sprake van een stijging van het aantal ongevallen in de gemeente Harderwijk. Hoewel nu lijkt dat deze trend stagneert, willen wij door aanpak van de verkeersonveilige situaties en door bestrijden van risico’s in het verkeer, dit laten afnemen. Ten tweede is het STOMP-principe leidend. Dat wil zeggen dat de gemeente het wandel- en fietsgebruik voorop stelt en wandel- en fietsvoorzieningen daar waar mogelijk verbetert. De gemeente Harderwijk stimuleert het gebruik van openbaar vervoer. Hierbij is het uitgangspunt om het huidige niveau minimaal in stand te houden en waar mogelijk met maatwerk verbeteringen door te voeren. Daarna wordt ingezet op deelmobiliteit (Mobility as a Service) en pas daarna op het gebruik van een privé-auto.

Inhoud Het programma omvat activiteiten gericht op het beheer en onderhoud van (water-) wegen, straten, bermen, pleinen, bruggen, openbare verlichting en gladheidsbestrijding. Daarnaast het opstellen/ vernieuwen van beleid en het treffen van verkeersmaatregelen ten behoeve van de verkeersafwikkeling, de verkeerscirculatie en de verkeersveiligheid.

Ontwikkelingen De groei van de landelijke en regionale economie heeft effect op de groei van de mobiliteit. De verwachting is dat de verkeersintensiteit op de A28 de komende jaren verder toeneemt. Voor het blijvend bereikbaar houden van de gemeente Harderwijk wordt in regionaal verband uitvoering gegeven aan het strategisch thema Bereikbaarheid/A28. Ook nemen de intensiteiten op de provinciale wegen toe (N302 en N303). Dat heeft deels te maken met de (autonome) groei maar ook door grootschalige ontwikkelingen, zoals op en rond het bedrijventerrein Lorentz en woningbouwontwikkelingen. Hiervoor zijn we in 2024 een onderzoek gestart om de mogelijkheden voor een verbeterde doorstroming en verkeersveiligheid te onderzoeken in relatie tot het bedrijventerrein en de omliggende ontwikkelingen die zich de komende jaren voordoen. Naast de voorbereiding van infrastructurele maatregelen wordt regionaal volop ingezet op minder woon-werk verkeer met de auto, verkeersveiligheid, werkgeversbenadering, fietscampagnes, aanleg snelle fietsroutes, sneller en frequenter openbaar vervoer naar omliggende steden als Amersfoort, Lelystad en Zwolle. Via de OV- en Spoortafel Oost is de ambitie voor een verbeterd spoorproduct voor gemeente Harderwijk op de landelijke agenda gezet, resulterend in de opname van gemeente Harderwijk in het Toekomstbeeld OV 2040.

Het huidige parkeerbeleid staat omschreven in het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan 2010 – 2015 en de herziening parkeernota binnenstad en Waterfront 2016. Deze is komen te vervallen met het vaststellen van de Omgevingsvisie. In de Omgevingsvisie zijn de hoofdlijnen van het parkeerbeleid opgenomen. Gelet op alle nieuwe mobiliteitsontwikkeling-en, de steeds toenemende woningbehoefte en de sterke relatie hiervan op het parkeervraagstuk willen we hier sturing op houden en faciliteren waar dat kan. Denk hierbij onder andere aan de projecten Waterfront (fase 3). Nieuw Weiburg en Kranenburg. Mede, aan de hand hiervan is gewerkt aan het onderdeel parkeren van het programma Bouw in Infrastructuur (voorheen: parkeervisie). Hierin staat beschreven hoe we de komende jaren per doelgroep met parkeren willen omgaan. Een ontwikkeling binnen de mobiliteit is de transitie van de fossiele brandstof voor voertuigen naar duurzame energie. De vraag naar elektrische laadpunten op parkeerparkeerplaatsen en in woonstraten neemt de komende jaren toe. De ambitie van gemeente Harderwijk op het gebied van laadinfrastructuur voor de komende jaren is uitgewerkt in 2019. Gelet op alle ontwikkelingen en de grote vlucht van de elektrificatie is in 2024 gewerkt aan een update van de laadvisie.

Verdervis in het kader van duurzaamheid samen met ondernemers uit de binnenstad uitvoering gegeven aan een verdere verkenning van duurzame stadslogistiek in het kernwinkelgebied. De nieuwe havens zijn een succes, gasten weten de havens steeds beter te vinden. De veranderingen in het havengebied hebben ook gevolgen voor de havenverordening. In 2022-2023 is gewerkt aan de actualisatie van de verordening zodat die weer aansluit op het nieuwe havengebied.

- 40 -

De nieuwe havenverordening is het, op hoofdlijnen, hoofdstuk openbaar water en waterstaatswerken in de Verordening fysieke leefomgeving. In de Regeling openbaar water en waterstaatswerken zijn de kaders opgenomen voor het dagelijks ‘reilen en zeilen’. De vaststelling van de regeling volgt na de vaststelling van de Verordening fysieke leefomgeving.

Verbonden partijen n.v.t Beleidskaders • Parkeerverordening (1998) • Integraal Fietsbeleid (2019). • Verkeersveiligheidsplan (2016) met update uitvoeringsprogramma (2021). • Gemeentelijk Verkeer- en Vervoerplan (2010). • Parkeernota (2016). • Parkeernormennota (2013) met annex. • Programma Noord-Veluwe Bereikbaar 2020.

B TAAKVELDEN 2.1 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Verkeer en vervoer W. Mazier Stad & Omgeving

Wat wilden we bereiken? Het stimuleren van educatie en bewustwording op verkeersveiligheidsgebied alsmede het nemen van maatregelen ter bevordering van de verkeersveiligheid. Het goed bereikbaar houden van de gemeente Harderwijk of waar mogelijk verbeteren. Het verkeers- en vervoersbeleid van de gemeente is vertaald naar de Omgevingsvisie. Het belangrijkste doel is het verbeteren van de verkeersveiligheid in algemene zin, zowel subjectief als objectief, en het terugdringen van het aantal ongevallen. Binnen het taakveld verkeer en vervoer staan twee principes voorop. Ten eerste richten we onze wegen zoveel mogelijk Duurzaam Veilig in. Ten tweede is het STOMP-principe leidend. Dat wil zeggen dat de gemeente het wandel- en fietsgebruik voorop stelt en wandel- en fietsvoorzieningen daar waar mogelijk verbetert. De gemeente Harderwijk stimuleert het gebruik van openbaar vervoer. Uitgangspunt is het huidige niveau minimaal in stand te houden en waar mogelijk met maatwerk nog verbeteringen door te voeren. Bij maatwerk kan onder andere gedacht worden aan een verbeterde, snellere en frequentere treinverbinding met de Randstad. Waar bij de realisatie van een keervoorziening op de middellange termijn noodzakelijk is. Daarnaast vervult het fiets-/voetveer tussen Strand Horst en Zeewolde een zeer belangrijke functie voor met name vele duizenden scholieren.

De gemeente Harderwijk hecht er waarde aan om deze voorziening in stand te houden en waar mogelijk nog te verbeteren. Tot dit taakveld worden ook de baten en lasten van de volgende onderwerpen opgenomen: ● Weginfrastructuur verhardingen (inspectie, dagelijks en groot onderhoud van wegen) ● Civiele kunstwerken (inspectie en beheer van bruggen, tunnels, keermuren langs rijbanen en paden) ● Openbare verlichting (inspectie, onderhoud en vervanging, elektriciteit, lichtmastreclames) ● Reiniging wegen (machinaal en handmatig reinigen van zwerfvuil en onkruid) ● Gladheidbestrijding (preventief/ curatief strooien, machinaal- en handmatig sneeuwschuiven) ● Verkeerstekens en wegmeubilair (onderhouden van verkeersregelinstallaties, verkeersborden, verkeerstekens en markeringen op het wegdek, bewegwijzering, straatnaamborden, fietsenrekken, zitbanken en dergelijke) ● Advies en onderzoek verkeer (verkeersplannen en -besluiten, tellingen, afhandeling bewonersreacties en dergelijke) Wat zouden we daarvoor doen? Regulier • Uitvoering geven aan het verkeersveiligheidsplan waaronder: o aanpak en analyse van verkeersonveilige situaties op basis van prioritering; • Aanleg van verkeersveiligheid bevorderende maatregelen;

- 41 -

• • • • • • • •

Het bevorderen, stimuleren en ondersteunen van activiteiten van Veilig Verkeer Nederland, waaronder gedragsbeïnvloeding, voorlichting, educatie en communicatie; Het verbeteren van de regionale samenwerking op het gebied van verkeersveiligheid met omliggende gemeenten, provincie Gelderland, politie, VVN, etc.; Het bevorderen van langzaam verkeer, het verwijderen van onnodige obstakels; Het verlenen van subsidie ter instandhouding van de veerpont Horst – Zeewolde. Er is sprake van planmatig jaarlijks onderhoud, meerjarig onderhoud (vervanging van op basis van technische en economische levensduur), curatief onderhoud (herstellen van schade) en van meer projectmatige werkzaamheden (grootschalige vervanging, renovatie en reconstructie); Wegverhardingen onderhouden, die zijn opgenomen in de planning die in het rationeel wegbeheer programma GISIB gegenereerd en weergegeven in de meerjarenplanningtekening. Daarnaast 1/3 deel van het wegverhardingen areaal inspecteren conform de CROW normen; Vervangen van uitgevallen lampen door gericht gemelde storingen op te lossen en door 4 keer per jaar controle te rijden en het remplaceren en schoonmaken van 1/3 van de armaturen voor de openbare verlichting; Civiele kunstwerken worden preventief en correctief onderhouden en zijn opgenomen in de planning die wordt gegenereerd uit het kunstwerken beheersysteem iASSET.

Daarnaast 1/3 van het areaal inspecteren om onderhoudsstatus te monitoren.

Specifiek In 2024 gaan we door met het uitvoeren van het verkeersveiligheidsplan. Noemenswaardige projecten zijn o.a. de realisatie van een veilige oversteekplaats op de Burgemeester De Meesterstraat bij DOK19 en de aanpassing van de rotonde Newtonweg/Langekamp. Ook voeren we diverse onderzoeken uit. Bijvoorbeeld naar de toekomstbestendigheid van het hoofdwegennet en bekijken we welke kansen er liggen om ons fietsnetwerk te verbeteren. Wat hebben wij er voor gedaan? • De onderzoeken naar de toekomstbestendigheid van het hoofdwegennet, ontbrekende fietsschakels, bestaande fietsinfrastructuur en fietsparkeercapaciteit zijn afgerond. De resultaten hiervan verwerken we o.a. in het Onderdeel Verkeer van het programma Bouw en Infrastructuur van de omgevingsvisie, dat we in 2025 uit gaan werken. • De voorbereidingen voor de aanpassingen van de Burgemeester De Meesterstraat, rotonde Newtonweg/Langekamp, rotonde Newtonweg/Lorentzstraat, Lorentzstraat/Stephensonstraat en de Ceintuurbaan zijn in volle gang. In 2025 gaan we buiten op straat aan de slag met het uitvoeren van deze projecten. • In 2024 hebben we andere projecten uit het verkeersveiligheidsplan uitgevoerd, zoals het doortrekken van het tweerichtingenfietspad langs het Westeinde naar de Stadswei. • Verder zijn we gestart met de campagne High-Five. Zo stimuleren we kinderen (en hun ouders) om op de fiets naar school te gaan.

Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren

10

Aantal verkeersongevallen per 1.000 inwoners (Bron: Bestand geRegistreerde Ongevallen in Nederland)

Harderwijk

8,5 7

Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

5,5 4 2,5 1 2019

2020

2021

2022

2023

- 42 -

2.2 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Parkeren W. Mazier Stad & Omgeving

Wat wilden we bereiken? Zorgdragen voor adequate verdeling van de beschikbare parkeercapaciteit en het bepalen van de parkeerbehoefte (normen) bij ruimtelijke ontwikkelingen. Het versterken van de stad door de bereikbaarheid/leefbaarheid te vergroten/waarborgen op het onderdeel parkeren door: • Het in stand houden en realiseren van voldoende parkeercapaciteit; ● Effectieve verdeling van de beschikbare parkeercapaciteit onder de verschillende doelgroepen; ● Het monitoren van de parkeerontwikkelingen; ● Tenminste een marktconform parkeerbeleid/- beheer; ● Inzet op handhaving van de parkeer regulerende maatregelen; ● Het borgen van voldoende parkeercapaciteit bij ruimtelijke ontwikkelingen (nieuwbouw of functiewijziging) en voor bedrijven geldt: parkeren op eigen terrein; ● Duurzame initiatieven worden ondersteund, waaronder bijvoorbeeld deelauto’s. • I.s.m. programma Duurzaamheid en Economie onderzoeken we de mogelijkheden voor duurzame stadslogistiek in de Binnenstad van Harderwijk.