1. 1e Turap 2026
Tekst van het document
Het afgelopen jaar is door het team Stadsbedrijf daarom extra afval verwijderd. Deze extra opruimingen zijn niet opgenomen in de begroting. Voor de resterende renovatieperiode willen we deze kosten beperken door extra afvalcontainers beschikbaar te stellen en te verrekenen met Uwoon. Voor de plaatsing en lediging van de extra afvalcontainers, voor de periode september 2025 tot september 2026, is in 2025 een budget van € 50.000,- beschikbaar gesteld. Hiervan is in 2025 (sept t/m dec) € 7.000,besteed. Het overige en tevens grootste gedeelte van de kosten (jan t/m sept) worden gemaakt in 2026. Over deze € 43.000,- is met Uwoon de afspraak gemaakt dat zij daarvan de helft betalen. Doordat het restant van het budget van 2025 niet is overgeheveld verwachten we op dit budget, na de afgesproken verrekeningen met UWOON, een overschrijding van ongeveer € 23.000,- in 2026.
Programma 8 Ruimte en wonen Overzicht afwijkingen per programma (in bedragen * € 1.000,-) Nr. Taakveld
Onderwerp
I/S
47a 8.1 Ruimte en
Landschappelijke bijdrage Hierden
I
- 80
0
0
0
Landschappelijke bijdrage Hierden (dekking voorziening Ruimtelijke ontwikkeling)
I
80
0
0
0
0
0
0
0
leefomgeving 47b 8.1 Ruimte en leefomgeving
Totaal programma 8
2026
2027
2028
2029
47. Landschappelijke bijdrage Hierden Op 8 april 2025 heeft het college de raadsinformatiebrief vastgesteld waarin een stand van zaken wordt gegeven van de uitvoeringsacties van de vastgestelde Uitvoeringsagenda Verdiepingsslag Buitengebied Harderwijk en Hierden 2024-2026. Ten behoeve van de landschappelijke versterking van Hierden is voor 2026 een bedrag van ca. € 80.000,- nodig. Via deze Turap wordt dit verwerkt in de begroting ten laste van de voorziening Ruimtelijke ontwikkeling (VRZ006).
17
4
Ombuigingsmonitor
Bij de Begroting 2025-2028 is besloten om ombuigingen cat. A en B te effectueren. Om hier de raad structureel in mee te nemen wordt er aan de begroting en jaarstukken een paragraaf ombuigingen toegevoegd en tevens wordt er in de tussentijdse rapportages gerapporteerd over de voortgang. In deze paragraaf Ombuigingen in de 1e tussentijdse rapportage 2026 wordt de stand van zaken van ombuigingen geanalyseerd en specifieke aandachtspunten opgenomen voor het uitvoeringsjaar 2026. In de bijlage is de gehele ombuigingsmonitor terug te vinden, waarin per ombuiging en per taakstelling specifiek ingegaan wordt op de stand van zaken. In de onderstaande tabel is een kort overzicht weergegeven van de stand van zaken van de ombuigingen. Stand van zaken Ombuigingen 1.
2.
3.
Gerealiseerd
(Nog) niet gerealiseerd
Besloten om af te voeren/terug te draaien
Totaal
2026 € 8.060
2027 € 9.206
2028 € 8.997
2029 € 8.256
70%
74%
71%
67%
€ 2.686
€ 2.566
€ 3.020
€ 3.374
23%
21%
24%
27%
€ 739
€ 745
€ 745
€ 780
6%
6%
6%
6%
€ 11.486
€ 12.517
€ 12.761
€ 12.410
100%
100%
100%
100%
Toelichting 1) Gerealiseerde ombuigingen Ca. 70% van het bedrag wordt als structureel gerealiseerd beschouwd door het college. Dat is inclusief de in deze rapportage onder aanmelding 39: programmagelden/zorgkosten sociaal domein. Hierin worden bepaalde positieve bewegingen zichtbaar waardoor voorgesteld wordt de ombuigingen voor € 885.000,- als gerealiseerd te beschouwen. 2) Nog te realiseren ombuigingen In de ombuigingsmonitor wordt bij elke ombuiging ingegaan op de stand van zaken van het realiseren van de structurele ombuiging. Veruit het grootste gedeelte van de ombuigingen dat voor de jaarschijf 2026 nog niet als gereed kan worden beschouwd, betreffen inkomsten ombuigingen. Deze ombuigingen zijn voorbereid, maar worden in 2026 nog gemonitord of ze ook gerealiseerd worden voordat ze als afgerond worden beschouwd. Nog te realiseren batenophogingen in 2026:
2026
2027
2028
2029
€ 386
€ 358
€ 330
€ 330
OMB-B-P0-36b Taakstelling parkeren
€ 1.400
€ 1.400
€ 1.400
€ 1.400
OMB-B-P8-08 Verhogen bouwleges
€ 300
€ 300
€ 300
€ 300
OMB-P6-07 AZC overschot middelen faciliteitenbesluit*
€ 31
€0
€ 32
€ 32
OMB-B-P5-09 Tarieven zwemles verhogen
€ 24
€ 37
€ 49
€ 49
OMB-B-P5-10 Tarieven recreatief zwemmen verhogen
€ 75
€ 80
€ 84
€ 84
€ 2.217
€ 2.175
€ 2.195
€ 2.195
OMB-P0-10 Rente inkomsten Meerinzicht
*wordt in deze turap voorgesteld om af te voeren. Zie programma 6, aanmelding 34.
Voor 2026 staan er naast de inkomstenposten, nog een paar ombuigingen open. De grootsten hierin zijn de ombuigingen op de programmagelden van het sociaal domein en de taakstelling op bedrijfsvoering (plusvariant op GR’en). Deze laatste is structureel nagenoeg ingevuld en teruggebracht tot € 6.000,-. Deze ombuigingen konden in 2026 echter nog niet tijdig genoeg in gang gezet worden en staat er nog een taakstelling open van € 286.000,- in 2026, aflopend tot € 6.000,- in 2029.
18
Nog te realiseren lastenverminderingen in 2026:
2026
2027
2028
2029
OMB-B-P0-04 Verkoop 4 woningen*
€ 28
€ 32
€ 32
€ 32
OMB-B-P0-17 Gebruik grond om niet naar huur OMB-B-P0-37 Taakstelling bedrijfsvoering Harderwijk/Meerinzicht/GR-en (plus)
€4
€2
€ 20
€ 20
€ 286
€ 68
€ 26
€6
€ 20
€ 30
€ 30
€ 30
€ 15
€ 15
€ 15
€ 15
€ 20
€ 50
€ 50
€ 50
€ 140
€ 140
€ 140
€ 140
€ 513
€ 337
€ 313
€ 293
OMB-B-P6-03 Subsidie buurthuizen verlagen** OMB-B-P6-15 Aanbod collectieve voorzieningen (wmo) vergroten OMB-B-P6-18 Scherper toepassen normaliseren van het kader wmo hh OMB-B-P6-13 Doelen koppelen aan investeringen in de re-integratie
*wordt in deze turap voorgesteld om incidenteel in 2026 te voeren. Zie programma 0, aanmelding 6. **wordt in deze turap voorgesteld om af te voeren. Zie programma 6, aanmelding 35.
Daarnaast zijn er een drietal problemen gemeld met betrekking tot ombuigingen. Deze zijn beschreven onder de betreffende programma’s. Het gaat hierbij om de Popschool (programma 5, aanmelding 29), het plaatsen van dranghekken (programma 0, aanmelding 11), Verkoop 4 woningen (programma 0, aanmelding 6) en om een reeds eerder gereed gemelde ombuiging omtrent de commissie straatnaamgeving (programma 0, aanmelding 4). 3) Besloten om af te voeren/terug te draaien Dit betreffen alleen ombuigingen waarvan de raad reeds heeft besloten de ombuigingen af te voeren of terug te buigen. De ombuigingen die bij deze turap worden voorgesteld om bij te stellen dan wel af te voeren vallen hier niet onder. In de ombuigingsmonitor is te zien welke ombuigingen dit betreft.
19
5
Managementinformatie
5.1 Overzicht taakstellingen In de begroting zijn een aantal taakstellingen opgenomen. Dit gaat om taakstellingen vóór de besloten ombuigingen bij de begroting 2025-2028 (zie daarvoor hoofdstuk 4 ombuigingsmonitor). Voor de volledigheid worden hier alle taakstellingen weergegeven. Overzicht taakstellingen in begroting: bedragen x € 1.000
Taakstelling Taakstellingen bedrijfsvoering (personeel)
2026 -171
2027 -165
2028 -201
2029 -201
2030 -201
Totaal
-171
-165
-201
-201
-201
Toelichting De taakstellingen op bedrijfsvoering zullen onderdeel zijn van het resultaat op de personeelslasten per domein. Bij de 2e Turap volgt de analyse personeelslasten.
5.2 Nog openstaande taakmutaties lopende jaar Circulaire Stelpost gemeente- taakmutaties 2026fonds 2029 MC 2023 Eigen bijdrage Hulp bij huishouden
2026
2027
2028
2029
2030
Toelichting
0
- 452
- 452
- 452
- 452
0
- 235
- 235
- 235
- 235
Het abonnementstarief in de Wmo 2015 wordt afgeschaft en in plaats daarvan wordt de inkomensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo 2015 heringevoerd per 1-1-2027. Gemeenten worden gekort op de algemene uitkering omdat de verwachting is dat invoering van de inkomensafhankelijke bijdrage leidt tot lagere kosten voor hulp bij huishouden en hogere inkomsten vanuit de eigen bijdrage. De combinatiefuncties/ buurtsportcoaches worden vanaf 2023 in plaats van via het gemeentefonds vanuit de specifieke uitkering GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) gefinancierd. De specifieke uitkering GALA loopt tot en met 2026. Of deze uitkering wordt verlengd na 2026 is op dit moment nog geen duidelijkheid. Korting re-integratie
MC 2023
Combinatiefuncties
SC 2023
Korting re-integratie
0
0
- 39
- 39
- 39
SC 2024
Bijstand jongerennorm
- 19
- 20
- 20
- 20
- 20
SC 2024
Kinderopvang Med. Indicatie
0
0
1
11
11
20
Gemeenten kunnen vanuit de bijzondere bijstand een aanvulling op de bijstand aan 21-minners geven als hun ouders niet bij kunnen springen. Met het wetsvoorstel Participatiewet in balans wordt de bijzondere bijstand met ingang van 1 januari 2026 overgeheveld naar de algemene bijstand. De aanvulling op de bijstand is bedoeld voor algemeen noodzakelijke kosten van het bestaan en daarmee is de algemene bijstand het juiste instrument voor dit soort kosten. Daarom worden er middelen vanuit de algemene uitkering overgeheveld naar de algemene bijstand. De Sociaal Medische Indicatie (SMI) is een gemeentelijke regeling om gezinnen die geen recht hebben op Kinderopvangtoeslag, maar die ook niet in staat zijn de zorg voor hun kinderen volledig te dragen vanwege sociale of medische problematiek, een vergoeding te kunnen bieden voor het gebruik van kinderopvang. Door verschillende ontwikkelingen is de SMI budgettair steeds meer onder druk komen te staan. Hiervoor ontvangen gemeenten nu compensatie. Deze middelen worden gebruikt als dekking voor hogere uitgaven binnen de programmagelden sociaal domein
Inzet in 1e Turap 2026? Nee
Nee
Nee Nee
Nee
Circulaire Stelpost gemeente- taakmutaties 2026fonds 2029 MC 2024 / Rijksbijdrage soc. MC 2025 Infrastructuur
2026
2027
2028
2029
2030
Toelichting
227
58
62
66
66
Gemeenten ontvangen vanaf 2025 extra middelen waarmee zij op termijn 10.000 werkplekken kunnen faciliteren. De werkplekken zijn bedoeld voor mensen die niet vallen onder beschut werk, maar wel zijn aangewezen op de infrastructuur van sociaal ontwikkelbedrijven voor hun ontwikkeling richting regulier werk of voor een tijdelijk vangnet. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de inrichting van de sociale infrastructuur en daarbij behorende doelen ten aanzien van het ondersteunen van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Vanaf 2025 tot en met 2034 is er (impuls)budget beschikbaar om de infrastructuur van sociaal ontwikkelbedrijven te versterken. Harderwijk ontvangt als regiogemeente de compensatie. In de SC 2025 is loon- en prijscompensatie toegevoegd. In het kader van beschut werk worden middelen beschikbaar gesteld om de werking van loonkostensubsidie te verbeteren. Dat wordt in de jaren 2025 tot en met 2027 verdeeld via de IU Participatie, daarna zal het worden verdeeld via de algemene uitkering. Hierover volgt separate advisering. Dit betreft een compensatie voor het uitvoeren van wettelijke taken op het gebied van omgevingsveiligheid die vanaf 2025 op het bord van de gemeenten komen. Voorgesteld wordt de middelen beschikbaar te stellen, waarbij de uitvoering gedaan zal worden door de ODVeluwe.
MC 2025 / SC 2025
Impulsbudget sociale infrastructuur
822
387
387
387
387
SC 2025
Participatie – beschut werk
189
104
0
0
0
SC 2025
Versterking omgevingsdienst
14
14
11
0
0
SC 2025
Implementatie Participatiewet in Balans
118
0
0
0
0
SC 2025
CDOKE
1508
0
0
0
0
DC 2025
CDOKE
50
0
0
0
0
DC 2025 / ohw jrk 2025
Kinderopvang pleegouders
32
0
0
0
0
DC 2025 / ohw jrk 2025
Wet versterking regie volkshuisvesting
101
0
0
0
0
21
Het wetsvoorstel Participatiewet in Balans is een initiatief om de Participatiewet te vereenvoudigen en te verbeteren, met name door meer maatwerk, versoepeling van regels en een menselijkere aanpak. De decentralisatie-uitkering CDOKE vervangt de specifieke uitkering (buiten het gemeentefonds ofwel SPUK) CDOKE. In 2026 wordt voor onze gemeente een bedrag van ruim € 1,5 miljoen beschikbaar gesteld om uitvoering te kunnen geven aan hun taken op het gebied van klimaat- en energiebeleid. De middelen zijn ook beschikbaar voor de periode 2027 tot en met 2030 maar de uitkeringsvorm na 2026 is nog niet bepaald. Daarover wordt nadere informatie verstrekt in de Meicirculaire 2026. Er zal nadere advisering volgen hierover. Voor 2026 is geld beschikbaar gesteld aan gemeenten om uitvoering te kunnen geven aan hun taken op het gebied van klimaat- en energiebeleid. Echter, het hele budget was nog niet verdeeld. Het restant wordt nu toegekend voor plannen die gemeenten hebben op gebied van het aardgasvrij maken van wijken, het aanleggen van windparken of zonneweiden of een zero-emissie (ZE)-zone. Middelen zijn voor kosten die pleegouders maken voor kinderopvang en buitenschoolse opvang van hun pleegkinderen bovenop een eventuele toeslag. Gemeenten en pleegzorgaanbieders gaan afspraken met elkaar maken hoe pleegouders aanspraak kunnen maken op deze bijdrage.
Voor de jaren 2026 en 2027 staat € 10,7 miljoen gereserveerd op de begroting van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). De Nederlandse Vereniging voor Pleeggezinnen, Jeugdzorg Nederland en de VNG werken met VWS aan een wijze waarop deze middelen aan pleegouders worden uitgekeerd. De werkzaamheden van het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting hebben financiële gevolgen voor gemeenten in de vorm van incidentele en structurele uitvoeringslasten. Voor de compensatie van incidentele uitvoeringslasten wordt € 101.000,- uit het gemeentefonds ontvangen. Bij de 2e tussentijdse
Inzet in 1e Turap 2026? Nee
Nee
Nee
Ja
Ja
Nee
Nee
Nee
Nee
Circulaire Stelpost gemeente- taakmutaties 2026fonds 2029
2026
2027
2028
2029
2030
Toelichting
Inzet in 1e Turap 2026?
rapportage volgt een voorstel tot inzet van de middelen.
DC 2025 / ohw jrk 2025
Aanvullende ondersteuning lokale energiehulp
24
0
0
0
0
DC 2025 / ohw jrk 2025
Implementatie plateau 2
13
0
0
0
0
Totaal
3.079
-144
-285
-282
-282
6
Gemeenten krijgen de mogelijkheid om de lokale hulp voor huishoudens met een hoge energierekening en laag inkomen te intensiveren. Uit onderzoek is gebleken dat gemeenten de doelgroep niet altijd goed kunnen vinden of bereiken. Om hen hierbij te helpen, is een portaal ingericht dat op een zorgvuldige en veilige wijze contactgegevens van mogelijke aanvragers beschikbaar stelt aan gemeenten. Gegevens over inburgeraars die vallen onder de Wet inburgering 2021 worden op dit moment veelal handmatig (via portalen en bestanden) uitgewisseld. Dit is niet alleen foutgevoelig, maar ook zeer arbeidsintensief. Om die reden worden op dit moment voorbereidingen getroffen om de geautomatiseerde uitwisseling van gegevens binnen de inburgeringsketen (“plateau 2”) mogelijk te maken. De implementatie hiervan zal stapsgewijs vanaf 2026 gaan plaatsvinden. De bijdrage die gemeenten ontvangen, kan worden gebruikt voor eventuele investeringen die voor deze overstap nodig zijn.
Technische wijzigingen
Er zijn een aantal budgettair neutrale wijzigingen die taakveld of programma overstijgend zijn en daarmee een collegebevoegdheid danwel raadsbevoegdheid. Uit deze begrotingswijzigingen vloeien geen financiële gevolgen en zijn altijd budgettair neutraal. Taakveld
Onderwerp
Toelichting
0.4 & 0.7
Participatiewet in Balans
De middelen ten behoeve van de uitvoering van het implementatieplan Participatiewet in Balans staan op de stelpost taakmutaties. Meerinzicht gaat de uitvoering doen. De middelen worden vanuit de stelpost taakmutaties ‘overgeheveld’ naar het budget uitvoeringskosten MIZ domein sociaal. Conform collegebesluit d.d. 14 april 2026.
0.4 & 8.1
Regioarrangement
3.1
Uitwerking BIZ
De begroting van het regio arrangement wordt in lijn gebracht met de in het overleg van de Bestuurlijke Integrerende Tafel van 3 oktober 2025 vastgestelde begroting. Dit is een financieel neutrale wijziging. De neutrale uitwerking van de Bedrijveninvesteringzone ondernemers Binnenstad (BIZ) vindt plaats op basis van het genomen collegebesluit in 2025. De neutrale financiële gevolgen vanaf 2026 zijn reeds uitgewerkt met de invoering per 1 januari 2026 en worden met deze Turap nog formeel vastgesteld door de raad.
4.2
OHBA gelden inzetten voor onderwijshuisvesting
Van deze ontvangen middelen wordt € 175.000,- conform collegebesluit besteed aan een eenmalige investering in het schoolgebouw aan de Deventerweg 83.
4.3
Budget VSV gelden
5.1 & 6.1 & 7.1
Subsidie GALA gelden
5.5
Subsidie Gelderland Monumenten Project KEC
Er wordt € 345.118,- aan VSV (Voortijdig School Verlaten) middelen toegevoegd aan het budget. Er is € 567.938,- beschikbaar gesteld voor de Noord West Veluwe, € 222.820,was al verwerkt in de begroting. Het geld gaat ingezet worden op de gerichte aanpak van vroegtijdig schoolverlaten in de regio. In 2026 is binnen GALA voor het thema Sport&Bewegen en het thema Gezondheid en Sociale Basis in totaal € 725.063,- subsidie beschikbaar. Ten opzichte van de eerder begrote subsidie betekent dit een toename van € 55.885,- dat vrij besteedbaar is binnen de verschillende onderdelen van GALA. Hieraan gekoppeld worden ook € 55.885,- meer uitgaven begroot in 2026. Vanuit de provincie Gelderland wordt een bijdrage van € 24.346,- verwacht t.b.v. het toekennen door de gemeente van € 24.346,- subsidie aan monumenten. De totale jaarlijkse bijdrage van € 57.000,- voor het project KEC(Kennis Expertise Centrum) wordt aan het projectbudget toegevoegd. Dat wordt in rekening gebracht bij de deelnemende gemeenten Ermelo en Zeewolde en bij Harderwijk overgeheveld vanuit de balans.
6.1
22
Nee
Nee
Taakveld
Onderwerp
Toelichting
6.1 & 6.814
Budgetten onder juiste taakveld
6.22 & 7.1
Verschuiving budget OJA naar JGZ Verhoging gemeentelijke bijdrage gemeentepolis
De budgetten Doorzettingsmacht extreme sociale problematiek, Focusteam 16-23 jaar en Respijtvoorziening Anne worden aan het taakveld 6.814 Maatschappelijke opvang lokaal gelabeld. Betreft een verschuiving van € 25.000,- van budget onderwijs/jeugd arrangementen naar budget jeugdgezondheidszorg. Conform collegevoorstel en -besluit d.d. 02-12-2025. Het college heeft d.d. 04-11-2025 besloten de gemeentelijke bijdrage van de gemeentepolis te verhogen. De extra kosten worden gedekt uit het budget bestaanszekerheid. Omdat Meerinzicht deze regeling uitvoert, vindt er een verschuiving plaats tussen het lokale budget bestaanszekerheid en het budget bijdrage Meerinzicht bestaanszekerheidsregelingen. De budgetten collectieve preventie GGZ en Project woonbegeleiding worden samengevoegd tot 1 budget ‘Lokaal budget maatschappelijke zorg’. Vanuit de GALA middelen is € 10.000,- vrijgemaakt voor de inzet van een adviseur gezonde leefomgeving. Dit bedrag kan toegevoegd worden aan het personeelsbudget van team Samenleving. De reserve RES0083 Klimaatadaptieve maatr. BuRWKA dient onder taakveld 7.2 Riolering te worden gehangen.
6.3
6.81 & 7.1
Samenvoegen budgetten
7.1
Verhoging personeelsbudget team Samenleving. Klimaatadaptieve maatregelen
7.2 & 7.4
23