Zomernota 2024

23

beëindigen. Als gemeente gaan we met de afzonderlijke leden in gesprek om te kijken wie eventueel als parttime ondernemer verder kan. Gebundelde uitkering en Beschut werk Voor wat betreft beschut werk lukt het nog steeds goed om mensen te plaatsen. Op zichzelf is dit een goed resultaat omdat het alternatief voor deze mensen een gemeentelijke uitkering zou zijn. Echter, tezamen met de stijging van het wettelijk minimum loon leidt dit wel tot een steeds hogere uitgave in de afgelopen jaren. Tot nu toe konden we deze hogere uitgaven incidenteel binnen bestaande budgetten opvangen. We verwachten op dit moment voor 2024 een tekort van ongeveer € 800.000. Wij denken een deel van het tekort incidenteel op te kunnen vangen binnen bestaande budgetten. We weten dit echter niet zeker omdat op dit moment deels alleen het eerste kwartaal inzichtelijk is qua bestedingen. Het zal niet toereikend zijn om het volledige tekort op te vangen. Op termijn is een structurele aanpassing van de gemeentelijke begroting noodzakelijk. Een deel van de hogere uitgaven wordt middels een hogere BUIG-uitkering door het Rijk in 2025 gecompenseerd. Het structurele nadelige effect is ongeveer € 450.000. Dit verwerken we bij de begroting 2025.

Gezondheid Hoe staan we er nu voor en wat is onze verwachting? Kansrijke omgeving In november 2023 is voor de vierde keer onderzoek gedaan vanuit Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) naar het welbevinden van onze jongeren in de klassen 2 en 4 van het voortgezet onderwijs en klas 1 van het middelbaar beroepsonderwijs. De uitkomsten en de voortgang van de interventies zijn besproken met onze partners in een dialoogsessie in april. We zetten in op jongerenwerk binnen school, een ‘huiskamer’ pilot binnen school en verdiepingssessies ‘welbevinden’ met de scholen. Na de zomer starten we met ‘homebase’, een sportief en cultureel aanbod in de binnen -en buitenschoolse omgeving. OKO is ook één van de actielijnen van de Lokaal Educatieve Agenda (LEA) geworden. Ambitie daarin is om de ervaringen die zijn opgedaan binnen het voorgezet onderwijs te implementeren in het primair onderwijs. Nota gezondheidsbeleid De lokale nota gezondheidsbeleid 2024-2028 “Gewoon Gezond Hardenberg” wordt voor de zomer ter besluitvorming voorgelegd aan de gemeenteraad. De nota is op een integrale manier, samen met partners en inwoners, tot stand gekomen. We hebben de landelijke, regionale en lokale ambities en beleid samengebracht. Onderdelen uit het coalitieakkoord, onze Omgevingsvisie, het Hardenbergs Model, Veerkrachtig Hardenberg en andere programma’s en initiatieven zijn hierin meegenomen.

Het is onze taak om de gezondheid van inwoners te bevorderen en beschermen. Dit doen we door te faciliteren en te ondersteunen. Bijvoorbeeld door de leefomgeving zo in te richten, dat inwoners makkelijker de gezonde keuze maken. In het ontwikkelen van de groene en gezonde maatlat werken we integraal aan een nieuwe standaard voor de ruimtelijke inrichting van de gemeente Hardenberg, waarbij er nadrukkelijk aandacht is voor positieve gezondheid. Integraal ZorgAkkoord De groeiende zorgvraag en de stijgende zorgkosten vragen om een preventieve manier van denken en handelen. Dit is nodig om de zorg houdbaar en toegankelijk te houden. Hiervoor hebben gemeenten met zorgpartijen en de verzekeraars het Integraal ZorgAkkoord (IZA) afgesloten, wat in de regio IJssel-

24

Vecht is uitgewerkt in een regioplan. Voor de lokale invulling van de IZA (preventie in het sociaal domein, oftewel publieke gezondheid) is nog het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) opgesteld. Zowel voor het IZA als het GALA heeft het Rijk tijdelijke middelen beschikbaar gesteld. Voor GALA middelen betreft dit vooral een bundeling van reeds bestaande gelden. We zetten hier met name op in langs de lijnen; gezonde leefstijl, mentaal welbevinden en vitaal ouder worden. Met als einddoel een gezonde generatie in 2040. Met onze partners in de gemeente, het Vechtdal en de IZA-regio IJsselVecht zoeken we naar passende activiteiten voor deze belangrijke thema’s in het bevorderen van gezondheid en het voorkomen van zorg. In het kader van preventie voeren we landelijke campagnes uit. De Diabetes Challenge is gestart in april en duurt 20 weken. Vitaal Vechtdal organiseert de cursus “Stoppen met roken” drie keer per jaar in samenwerking met de gemeenten in het Vechtdal. De eerstvolgende cursus start in oktober van dit jaar. Opvang ontheemden Oekraïne De opvang van ontheemden uit Oekraïne wordt ondersteund door het Rijk in de vorm van normvergoedingen, leefgelden en transitievergoedingen. De subsidieaanvraag voor de normvergoeding 2024 en leefgeld Q1 2024 is inmiddels toegekend.

Bij de 6 e begrotingswijziging is de donatie in de reserve dekking kapitaallasten voor de aanschaf van 25 chalets gedekt uit deze toegekende subsidie. Het restant verwerken wij budgettair neutraal: wij ramen het restant van de toegekende subsidie als bate en voeren dit tegelijkertijd als last op om de overige bestedingen mogelijk te maken. Gemeente Hardenberg heeft een taakstelling voor het opvangen van 712 Oekraïense ontheemden. Op dit moment zijn van deze taakstelling 204 plaatsen gerealiseerd. Recent is een perceel grond beschikbaar gekomen die al in beeld is als mogelijk kansrijke locatie voor het huisvesten van Oekraïense ontheemden. Het onderzoek naar de kansrijkheid van deze locatie was op het moment dat bekend werd dat de locatie in de verkoop kwam zo goed als afgerond. Inmiddels is deze afgerond met positief resultaat. Voor ontwikkeling als opvanglocatie heeft het college na afstemming met de gemeenteraad een voorgenomen besluit genomen. Binnen de normvergoeding die wij van het Rijk ontvangen voor de opvang, is ruimte om de koopsom ad. € 400.000 te dekken. Conform de financiële beleidsregels van de gemeente Hardenberg zal de gemeenteraad uit dit budget een krediet beschikbaar moeten stellen voor de aankoop.

25

5 Dienstverlenend Hardenberg Organisatie en ambities Hoe staan we er nu voor en wat is onze verwachting? Organisatieontwikkeling In de komende 10 jaar zal twee-derde van ons personeelsbestand vervangen moeten worden omdat zij de organisatie gaan verlaten (vergrijzing en verloop). De krappe arbeidsmarkt en de grote maatschappelijke opgaven zorgen ervoor dat de uitvoeringskracht van de organisatie onder druk komt te staan. Dit vraagt om andere oplossingsrichtingen waarin het college samen met het CMT optrekt. Om verder te groeien naar een toekomstbestendige organisatie zetten we flink in op organisatieontwikkeling. We voeren de ontwikkelagenda 2023 – 2025 uit om de voorwaarden te scheppen voor een goede balans tussen ambitie en realisatie. Daarin leggen we de focus op de verbinding binnen en buiten de organisatie, het werkgeluk van onze medewerkers en een slagvaardige organisatie. We bouwen verder aan een goede basis door het versterken van het programmatisch werken, onze informatisering (inclusief data-gedreven werken) en een strategische personeelsplanning. Griffie, Rekenkamer en Jongerenadviesraad De vacatures “raadsadviseur tevens secretaris Rekenkamer” en “raadsadviseur” zijn ingevuld. Daarmee is de uitbreiding van de formatie op de griffie gerealiseerd.

Met de gerealiseerde verhoging van het budget voor de Rekenkamer voldoet Hardenberg aan de landelijke richtlijn van € 1- per inwoner. De Rekenkamer bestaat uit drie onafhankelijke leden. Inmiddels is de nieuwe Rekenkamer voortvarend aan de slag gegaan. De Jongerenadviesraad (JAR) is ingesteld. De JAR zal de gemeente gevraagd en ongevraagd adviezen geven. Groene en gezonde maatlat Begin dit jaar is de raad gestart met het proces om te komen tot een groene en gezonde maatlat. In december 2023 is hiervoor een budget van € 100.000 door de raad beschikbaar gesteld. Dit bedrag is bedoeld voor de kosten van de procesbegeleider en de overige activiteiten voor het proces. Gaandeweg het proces is besloten om ook de ondersteuning van een ontwerpbureau en adviesbureau hiervoor in te zetten. Daarnaast zijn er meer bijeenkomsten nodig dan vooraf kon worden ingeschat. Daarom wordt verwacht dat het vastgestelde budget niet toereikend is. Deze extra inzet helpt om een goed doordacht en gedragen maatlat op te stellen. We verwachten dat hierdoor het budget met ongeveer € 50.000 wordt overschreden.

26

Strategische communicatie en inwonerparticipatie Hoe staan we er nu voor en wat is onze verwachting? We hebben eind vorig jaar het 'Verhaal van Hardenberg' vastgesteld. Dit vormt vanaf dit jaar de inhoud van onze strategische communicatie. We gebruiken het strategisch communicatie frame om dit een plek te geven in onze communicatiestrategieën. Verder brengen we onze communicatiemiddelen en -uitingen in lijn met ons verhaal. Onze nieuwe huisstijl is begin 2024 geïntroduceerd. We gebruiken de rest van dit jaar voor de invoering. Ook is onze nieuwe website live gegaan. De manier waarop we sociale media gebruiken, hebben we vastgelegd in beleid. Het project Direct Duidelijk Doen is afgerond en krijgt een evaluatie. Daarnaast zijn we gestart met het online participatieplatform om ervaring op te doen. We zijn met uw raad in gesprek geweest over de uitgangspunten voor ons inwonerparticipatiebeleid. Deze zomer bieden we het inwonerparticipatiebeleid aan uw raad voor vaststelling aan. We brengen ook onze interne communicatie en arbeidsmarktcommunicatie in lijn met ons verhaal en onze nieuwe huisstijl. Hiervoor gebruiken we de rest van 2024.

Veiligheid Hoe staan we er nu voor en wat is onze verwachting? Het in januari 2024 aangeboden integraal veiligheidsplan (IVP) vroeg om een nadere verdiepingsslag en is daarom niet vastgesteld. Er is een afzonderlijke projectleider aangesteld die zich hiermee bezighoudt. De raad wordt intensief bij dit traject betrokken. De going concern zaken zijn vanzelfsprekend opgepakt, maar daarnaast zijn en worden er ook stappen genomen binnen de genoemde ambities. Zo houdt de procescoördinator Zorg en Veiligheid zich bezig met jeugdproblematiek, is er een meldpunt Ondermijning opgericht, is er een dossiermanagementsysteem aangeschaft ten behoeve van ondermijningscasuïstiek en is het lokale ondermijningsoverleg in wording. Ook zijn reeds lopende projecten gecontinueerd, zoals het project Veilig Buitengebied, dat gericht is op het vergroten van de bewustwording op het gebied van ondermijning bij ketenpartners en inwoners van het buitengebied. Voor het project Veilige en vitale vakantieparken is in juni 2024 een projectleider aangesteld.

27

6 Financiën Algemene uitkering uit het Gemeentefonds De raming van de algemene uitkering uit het Gemeentefonds wordt aangepast naar aanleiding van de uitkomsten van de meicirculaire 2024. De meicirculaire 2024 is op 27 mei 2024 gepubliceerd en bevat informatie over: •

de nieuwe financieringssystematiek, die al in 2024 ingaat in plaats van 2027

•

het schrappen van de opschalingskorting vanaf 2026

•

de uitkering uit het BTW compensatiefonds (BCF)

•

uitstel aanvullende bezuiniging jeugdzorg

•

diverse (taak)mutaties

De effecten die van toepassing zijn op uitkeringsjaar 2025 en verder verwerken wij bij de begroting 2025. Voor de Zomernota 2024 beperken wij ons tot de toelichting op de onderwerpen die voor begrotingsjaar 2024 van invloed zijn. Dit betreft de volgende onderwerpen: Financieringssystematiek In de nieuwe financieringssystematiek wordt het accres gekoppeld aan de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (BBP). Door deze systematiek al vanaf 2024 te hanteren valt het accres voor 2024 en 2025 lager uit dan op basis van de oude systematiek (beter bekend als de "trap op, trap af"systematiek). Het nadeel als gevolg van het versneld invoeren van de nieuwe systematiek wordt voor 2024 volledig gecompenseerd. Accres Het accres wordt ingezet als (algemeen) dekkingsmiddel voor het opvangen van de gevolgen van loon- en prijsstijgingen en volume-ontwikkelingen. Met volume-ontwikkelingen doelen we onder andere op de toename van het beroep op voorzieningen als de Jeugdzorg of Wmo en op extra uitgaven voor beheer en onderhoud als gevolg van areaal-uitbreidingen. BTW-compensatiefonds In 2024 vindt afrekening plaats van de ruimte 2023 onder het BTW Compensatiefonds. Gemeenten kunnen de betaalde btw op de inkoop van overheidstaken terugvorderen op het BTW compensatiefonds (BCF). Dit fonds heeft een plafond. Gemeenten zijn in 2023 met de declaraties onder dit plafond gebleven.

In de septembercirculaire 2023 werd al een voorschot uitbetaald. Nu vindt de definitieve afrekening plaats en wordt € 214 miljoen in 2024 incidenteel aan het gemeentefonds toegevoegd. Voor Hardenberg betekent een incidenteel voordeel van ongeveer € 0,7 miljoen. Taakmutaties De uitkering uit het Gemeentefonds wijzigt als gevolg van taakmutaties. De in omvang belangrijkste taakmutaties voor begrotingsjaar 2024 betreffen: •

aanpak armoede en schulden, voordeel € 0,1 miljoen

•

werkdrukverlaging jeugdbescherming, voordeel € 0,1 miljoen

•

compensatieregeling niet beoogde kosten jeugdzorg, nadeel € 0,1 miljoen

•

uitvoeringskosten Omgevingswet, voordeel € 0,3 miljoen

•

Integratie uitkering Participatie, voordeel € 0,9 miljoen

28

Het is bestaand beleid om in het geval het een extra inkomst betreft, het betreffende bedrag toe te voegen aan het budget op het betreffende taakveld. Omgekeerd geldt ook als uitgangspunt, dat als er een uitname uit het gemeentefonds plaats heeft, het betreffende bedrag wordt onttrokken aan het budget op het betreffende taakveld. Slotopmerkingen De definitieve vaststelling van de algemene uitkering volgt in de regel binnen twee jaar na afsluiting van het uitkeringsjaar. Bij de berekening van de algemene uitkering is gebruik gemaakt van voorlopige aantallen. Voorbeelden hiervan zijn het aantal inwoners, het aantal woonruimten, het aantal huishoudens met een laag inkomen en het aantal bijstandsontvangers. Zolang deze nog niet definitief zijn vastgesteld, kan (zal) de hoogte van de algemene uitkering wijzigen. De informatie uit de meicirculaire en de aanpassing van de uitkeringsbasis leiden tot hogere inkomsten. Het netto effect van de meicirculaire 2024 is voor begrotingsjaar 2024 ongeveer € 1 miljoen voordelig. Dividend Wij hebben nog niet alle informatie rondom dividenden ontvangen. Bij de novemberbrief komen wij hier op terug. Leges Leges omgevingsvergunningen De meest recente prognose voor de opbrengsten leges omgevingsvergunningen over het jaar 2024 wijst uit dat de raming hiervoor moet worden verlaagd met € 300.000.

De redenen voor de lagere opbrengst zijn de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024 en de effecten van de geactualiseerde Notitie Lokale heffingen van de Commissie Besluit Begroting en verantwoording (BBV). De notitie van de commissie BBV bepaalt dat leges moeten worden toegerekend aan het moment van aanvraag en dat alle openstaande aanvragen nog moeten worden verantwoord in het verslagjaar. Veel initiatiefnemers hebben er voor gekozen een aanvraag omgevingsvergunning in december 2023 onder oude wetgeving in te dienen. Bij verandering van bouwwetgeving komt dit effect vaker voor. In december 2023 zijn er ruim honderd aanvragen ingekomen. Dit is circa 15% van het totaal in 2023 ontvangen aanvragen. Het aantal aanvragen en de te verwachten opbrengsten komen hierdoor voor 2024 lager uit al zien we wel dat het aantal vergunningen in de loop van 2024 weer aantrekt. Leges ruimtelijke plannen Ook voor de legesopbrengsten omgevingsplanwijzigingen heeft de invoering van de Omgevingswet effecten. Veel aanvragers hebben ook hier van de mogelijkheid gebruik gemaakt om in 2023 nog onder de oude wetgeving hun aanvraag in te dienen. De leges hiervoor zijn dan ook in 2023 ontvangen en verantwoord. Dit heeft mogelijk ook effect van de opbrengsten voor 2024. We verwachten op dit moment een tekort van ongeveer € 250.000.

29

Afbouw dienstverlening Ommen

N € 1.620.000 INC

We werken aan de overdracht van taken aan Ommen. De overdracht en de inrichting van onze eigen organisatie vragen in 2024 extra inzet van medewerkers en externe partijen. Dat wij daarvoor extra kosten maken is onvermijdelijk. Dit is al een aantal jaren voorzien en daarom als een risico opgenomen in de P&C-documenten (paragraaf Risicobeheersing en weerstandsvermogen). Een deel van de extra kosten is nodig voor het splitsen van ICT systemen en gegevens. Een ander deel is nodig voor extra werkzaamheden en het inhuren van deskundigheid. Deze kosten zijn eenmalig. We hebben met Ommen afspraken gemaakt over een bijdrage in de totale kosten. In de berekening van het weerstandsvermogen hebben we rekening gehouden met het risico van extra kosten voor de afbouw van de dienstverlening aan Ommen. Het risico is ingeschat op € 1.620.000. Na afbouw van de dienstverlening (per 31-12-2024) vervalt dit risico en wordt het benodigde weerstandsvermogen met dit bedrag verlaagd. Tot en met 2024 wordt het gebied Hardenberg West bediend vanuit het DOEK in Ommen en staat materieel gestald en opgeslagen op een locatie in Ommen. Vanaf 2025 wordt hier geen gebruik meer van gemaakt. Een deel van het personeel en het materieel zal een nieuwe standplaats krijgen in Hardenberg. In Dedemsvaart willen we blijven werken met een steunpunt.

Dit vergt aanpassingen van de huidige werf in Hardenberg en de locatie in Dedemsvaart. Voor de uitvoering van die werkzaamheden is een krediet nodig van € 880.000. De kapitaallast daarvan bedraagt vanaf 2025 € 60.000 per jaar en wordt meegenomen in de begroting.

30

Overzicht Paragrafen Algemeen Hieronder is een toelichting opgenomen op onderwerpen uit de verplichte paragrafen in de begroting. Wij hebben ons beperkt tot onderwerpen die voor dit moment relevant zijn om te vermelden. Lokale heffingen Ten aanzien van de lokale heffingen zijn op dit moment geen grote afwijkingen te melden. Eventuele financiële effecten worden bij de Novemberbrief verder toegelicht. Weerstandsvermogen en Risicobeheersing We hebben in de begroting 56 risico’s geïdentificeerd. We hebben de risico’s met een enorme of substantiële impact en waarbij de kans dat die zich voordoet groter is dan 50% beschreven. Over deze risico’s is op dit moment het volgende te melden: 1.

Grondexploitaties: De omvang van het risicobedrag wordt aangepast op basis van de Nota Grondbeleid 2025 die in november aan uw raad wordt aangeboden.

2.

Beëindigen dienstverlening aan gemeente Ommen: Voor het risico dat het vervallen van de bijdrage van Ommen niet (direct) volledig kan worden gecompenseerd in de begroting 2025 was een bedrag van € 1,2 miljoen geraamd. Duidelijk is geworden dat de kosten niet evenredig met het vervallen van de bijdrage afnemen. Voor de jaren 2025-2027 zijn incidentele gelden nodig voor geleidelijke afvloeiing van personeel. Totaal is dat een bedrag van € 970.000. Ook zijn er extra structurele middelen nodig. De precieze omvang is nog niet duidelijk. De extra middelen worden deels gedekt vanuit aanwezige budgetten en deels meegenomen in de meerjarenbegroting 2025-2028.

3.

Afbouw dienstverlening aan gemeente Ommen: In de periode tot 31 december 2024 wordt de dienstverlening aan Ommen afgebouwd en overgedragen. De werkzaamheden leiden tot extra kosten (inzet externe deskundigheid, splitsing van applicaties enzovoort). Daarvoor is een bedrag van € 1,62 miljoen nodig. In de berekening van het weerstandsvermogen hebben we rekening gehouden met een risicobedrag van € 1,6 miljoen.

4.

Informatiebeveiliging: Gelukkig zijn er geen grote storingen of cyberaanvallen geweest op onze systemen.

5.

Uitvoering van de Jeugdwet en de Wet maatschappelijke ondersteuning: De Jeugdwet en de Wet maatschappelijke ondersteuning zijn open einderegelingen. Over de uitvoering van die wetten wordt u geïnformeerd in het programma Sociaal Hardenberg. In de begroting is voor de uitvoering een risico genoemd van € 4,7 miljoen. Gelet op de uitgaven in 2023 en de prognose 2024 verlagen we het risico naar € 3,5 miljoen. Dit is mogelijk omdat er geen grote overschrijdingen zijn van de Wmo-budgetten.

6.

Budgetoverschrijding Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz: Over de uitvoering van die wetten en de beschikbaarheid van (rijks)budgetten wordt u geïnformeerd in het programma Sociaal Hardenberg.

7.

Stijging loonkosten en (pensioen)premies: Wij hebben de ontwikkelingen in loonkosten en pensioenpremies binnen de begroting verwerkt zonder dat we daarvoor een deel van het weerstandsvermogen hebben moeten inzetten.

8.

Onvoldoende gekwalificeerd personeel: Wij merken de krapte op de arbeidsmarkt. Dat zien we in de werving van personeel en in het vertrek van collega’s. Voor de werving hebben we

31

deskundigheid ingehuurd (recruiter). Ter overbrugging van de invulling van vacatures wordt tijdelijk personeel ingezet. Wij denken de kosten grotendeels binnen de totale bedrijfsvoeringsbudgetten te kunnen opvangen. Zo nodig vragen wij om extra budget in de novemberbrief en/of verantwoorden we ons in de jaarrekening. Onderhoud kapitaalgoederen Ten aanzien het onderwerp Onderhoud kapitaalgoederen zijn met name rond de Gemeentelijke gebouwen en de Energiekosten een aantal zaken van belang. Gemeentelijke gebouwen In de begroting hebben wij opgenomen dat voor de gemeentelijke gebouwen een vastgoedstrategie wordt uitgewerkt door het opstellen van InstandHoudingsPlannen (IHP’s) waar verduurzaming als integraal onderdeel van de strategie voor elk gebouw wordt vastgelegd. Voor veel gebouwen zijn stappen gezet in de ontwikkeling van de vastgoedstrategie en de meerjareninvesteringsplannen (MIP’s): •

IHP binnensportaccommodaties: dit wordt in samenwerking tussen Openbaar Gebied (OG) en Maatschappelijk Domein (MD) opgepakt. We verwachten dat het IHP binnensportaccommodaties in de tweede helft 2024 ter besluitvorming aangeboden kan worden.

•

IHP buitensportaccommodaties: dit wordt eveneens in samenwerking tussen OG en MD opgepakt. We verwachten dat het IHP buitensportaccommodaties in 2025 ter besluitvorming aangeboden kan worden.

•

Meerjareninvesteringsplan zwembaden: ook dit wordt in samenwerking tussen OG en MD opgepakt. Verwacht wordt dat het meerjareninvesteringsplan zwembaden in 2025 ter besluitvorming aangeboden kan worden.

•

Vastgoedstrategie voor wijkgebouwen: voor wijkgebouwen in eigendom van de gemeente wordt een vastgoedstrategie voorbereid. Verwacht wordt dat deze eind 2024 afgerond kan worden waarna dit ter besluitvorming gebracht kan worden.

•

Brandweerkazerne Hardenberg: samen met de Veiligheidsregio IJsselland (VRIJ) is een oriënterend onderzoek uitgevoerd naar de gewenste strategie. Via collegebesluit is een voorkeursscenario vastgesteld voor vervangende nieuwbouw op de huidige locatie. Vervolgstappen staan on hold, in afwachting van de nog vast te stellen vastgoedstrategie van de VRIJ.

•

Verduurzaming brandweerposten: samen met de VRIJ zijn verduurzamingsplannen opgesteld voor 4 brandweerposten. Uitvoering van de plannen wordt in Q3 ter besluitvorming aan de VRIJ voorgelegd.

•

Herinrichting gemeentehuis / afstoten de Stelling: locatie de Stelling zal afgestoten worden. Herinrichting van het gemeentehuis is nodig om extra werkplekken te creëren, maar ook om het gebouw geschikt te maken voor het nieuwe werken. De realisatie van de plannen vindt naar verwachting plaats in 2024 en 2025.

•

Aanpassing gemeentewerf Hardenberg: in verband met de ontvlechting Ommen en de beoogde toekomstige elektrificatie van het wagenpark van de buitendienst worden aanpassingen van de gemeentewerf voorbereid. Uitvoering vindt naar verwachting in 2025/2026 plaats.

32

•

Voor alle gebouwen zijn maatwerkadviezen opgesteld (verduurzamingsplannen). Deze worden als input meegenomen in de bovengenoemde strategische plannen voor onze gebouwen.

Verder is een eerste concept voor het geactualiseerde huurbeleid voor gemeentelijk vastgoed opgesteld. Dit heeft nog verdere uitwerking nodig. Bestuurlijke vaststelling kan naar verwachting begin 2025 plaatsvinden. De inventarisatie van marktconforme huren is afgerond. In de tweede helft 2024 wordt inzichtelijk gemaakt welke maatregelen nodig zijn om eventuele afwijkingen te corrigeren. Raadzaal en Hardenbergzaal De microfoons in de raadszaal zijn verouderd en inmiddels niet meer na te leveren. Er zijn al minder werkende microfoons dan plaatsen in de raadszaal. Daarnaast moet de muziekinstallatie voor bruiloften vervangen worden en moet er een airconditioning geplaatst worden in de technische ruimte. Als we deze investeringen niet doen, dan kunnen we de werking van de AV-middelen in deze zalen niet meer garanderen. Daarom wordt gevraagd hiervoor een krediet beschikbaar te stellen van € 50.000. Theater de Voorveghter Bij het uitvoeren van onderhoud aan de brandmeld-/ontruimingsinstallatie bij Theater de Voorveghter kwamen meerdere gebreken aan het licht, die niet meer te herstellen zijn. Zonder een goed functionerende brandmeld-/ontruimingsinstallatie komt de veiligheid van bezoekers en medewerkers en daarmee de bedrijfsvoering van het theater in het gevaar. Inmiddels zijn tijdelijke maatregelen getroffen om de veiligheid te waarborgen.

Het college heeft vanwege het spoedeisende karakter ingestemd met het vervangen op korte termijn en het beschikbaar stellen van een eenmalig krediet van € 75.000. De structurele kapitaallast die hieruit voortvloeit kan gedekt worden uit bestaande budgetten. Energiekosten Hoewel verwacht wordt dat energiekosten in 2024 minder extreem zullen schommelen, blijft een goede voorspelling van de kostenontwikkeling lastig. Voor 2024 / 2025 worden nieuwe contracten afgesloten, hierbij is geen sprake van vaste tarieven voor de looptijd, maar tarieven die meebewegen met de markt. De kosten voor 2024 zijn begroot op basis van huidige inzichten in over prijsontwikkeling en verbruik. De kosten voor inkoop van gas en elektra blijven lastig te voorspellen door verschillende factoren: 1.

Vanaf 2024 heeft de gemeente een nieuwe energieleverancier voor gas en elektra. Deze leverancier heeft problemen met de administratie waardoor er tot op heden nog geen facturen zijn verstuurd.

2.

Daarnaast zijn we nog in gesprek over de eindafrekeningen van onze vorige leverancier (geboekt in 2024). Enkele verbruiken wijken af van normaal, waarbij deze leverancier aangeeft dat op geschatte meterstanden wordt afgerekend of dat bepaalde aansluitingen volgens hen nog niet eerder zijn afgerekend en de periode van afrekening over enkele jaren gaat. De eindafrekeningen laten over het algemeen een terugbetaling zien, wat voornamelijk wordt

33

veroorzaakt door de verhoging van de voorschotten terwijl de uiteindelijke tarieven lager zijn uitgevallen. 3.

De voorlopige beschikkingen van de subsidieregeling Meerkosten Zwembaden worden bijgesteld naar beneden. De daadwerkelijke tarieven zijn lager dan in de modelberekening gehanteerd moesten worden, waardoor de meerkosten lager zijn en er minder subsidie wordt ontvangen. De definitieve beschikkingen worden verwacht in juli 2024.

In de Novemberbrief 2024 komen we terug op mogelijke budgetaanpassingen. Financiering Op het gebied van treasury zijn op dit moment het onderwerp Risicobeheersing geen bijzonderheden te melden. Ten aanzien van Financiering zijn de volgende zaken relevant: Renteontwikklingen Op 6 juni jl. heeft de ECB haar rente met 25 punten verlaagd, naar 3,75%. Dit is de eerste daling sinds 2019. De ECB heeft aangegeven dat de mogelijkheid bestaat dat zij in september opnieuw de rente zal verlagen, maar houdt hierbij een voorbehoud betreffende de economische ontwikkelingen. De ECB verwacht een inflatie van 2,5% in 2024 en 2,2% in 2025. Dit besluit heeft inmiddels geleid tot lagere rentes en betekent dat we indien nodig 'goedkoper' kunnen lenen. Het tweede opkoopprogramma (Pandemic Emergency Purchase Programme) van de ECB ter ondersteuning van de economie ten tijde van de corona zal vanaf de tweede helft van 2024 worden afgebouwd. Dit kan leiden tot oplopende langlopende rentes. Wij verwachten in het najaar inzichtelijk te hebben of er nieuwe leningen moeten worden aangetrokken. Bij de novemberbrief 2024 komen we hierop terug. Bedrijfsvoering P&C cyclus De afgelopen maanden hebben we hard gewerkt aan de ontwikkeling en verbetering van onze P&Cproducten.

Bij de begroting 2024 hadden wij aangekondigd dat wij in aanloop naar de Perspectiefnota 2025 onze ambities zouden vertalen in een kansen- en investeringsagenda. De Perspectiefnota volgt daarbij de opbouw van de programmabegroting zoals bij de begroting van 2024 is vastgesteld. De opzet van de Perspectiefnota geeft antwoord op de vraag die de raad aan het college heeft gesteld. Inmiddels is de Perspectiefnota door de raad behandeld en vastgesteld. De nota is ook als webversie beschikbaar. Naast de Perspectiefnota is in de afgelopen periode de eerste Meibrief behandeld en vastgesteld. Hierin zijn per thema de financiële consequenties van de ontwikkelingen sinds de vaststelling van de begroting 2024 weergegeven. Deze financieel-technische uitwerking gaan we aan het eind van het jaar, bij de Novemberbrief, nogmaals uitvoeren. De Zomernota die nu voorligt, richt zich primair op een tussentijdse inhoudelijke verantwoording van de doelen en activiteiten die we bij de begroting hebben vastgesteld. Met deze producten verbeteren we het inzicht in de resultaten en financiën en tevens de voorspelbaarheid richting het jaarresultaat.

34

In de ontwikkeling van onze P&C-cyclus zijn mooie stappen gezet. We werken nu toe naar de begroting 2025 aan de hand van de algemene beschouwingen en richtinggevende uitspraken die de raad heeft gedaan. Aanbesteding financieel pakket Een zorgvuldig voorbereid aanbestedingsproces voor een financieel pakket is cruciaal voor het succes van de gemeente Hardenberg. We zijn begonnen met het uitwerken van een business case, waarbij we essentiële aandachtspunten in overweging nemen die voldoen aan de huidige behoeften en toekomstige ontwikkelingen ondersteunen. Nadat de business case is voltooid, volgt een advies hoe het aanbestedingsproces zorgvuldig voortgezet kan worden. Informatievoorziening Onder leiding van de Strategisch Informatiemanager zijn er voor de domeinen Openbaar Gebied, Ruimtelijk domein en Bedrijfsvoering begin dit jaar informatiemanagers gestart. Met de inzet van deze informatiemanagers wordt er verder gebouwd aan het op orde brengen van onze informatieketen, inzicht krijgen in alle (toekomstige) ontwikkelingen en dat alles in overeenstemming met de vastgestelde i-Visie en i-Beleid. In het kader van toekomstbestendige ICT werkt team IAF aan de transitie naar Cloud. Hiermee borgen we de continuïteit, informatiebeveiliging en stabiliteit van onze ICT-omgeving van Hardenberg.

De ontvlechting van ICT voor Ommen, en de ambitie van Ommen om volledig vanuit de Cloud te werken, was een belangrijke aanleiding om vanuit Hardenberg hier ook stappen in te zetten in 2023 en 2024. In 2025 hopen we deze transitie af te ronden. Tegelijkertijd gaan de ontwikkelingen op het gebied van datagedreven werken (DGW) in volle gang door. De inrichting van het datafundament is voor het grootste gedeelte afgerond en het vullen van het datafundament is gestart. Dit jaar werken we aan de inrichting van dashboards, onder andere voor Gemeentelijk Vastgoed. En we werken aan het opleiden van onze eigen medewerkers door het aanbieden van maatwerktrainingen aan onze "dataspecialisten". Thuis en elders: hybride werken Het gemeentehuis is in coronatijd uitgerust met hybride vergadervoorzieningen, maar de andere locaties zijn hierbij niet meegenomen. Om ook voor deze locatie een hybride vergadervoorziening te realiseren is een investering nodig. Deze investering is bedoeld voor AV-middelen voor vergaderruimtes op de gemeentewerf (2 stuks), het theater en zwembad de Slag. Hiervoor wordt gevraagd een krediet beschikbaar te stellen van € 57.000. Verbonden partijen Een verbonden partij is een privaat- dan wel publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk én een financieel belang heeft. Bij verschillende partijen zien we een stijgende lijn in de kosten.

Vooralsnog leidt dat in 2024 niet tot grote aanpassingen. De effecten uit de kadernota's van de verbonden partijen nemen we mee bij het opstellen van de begroting 2025. Zowel de bijdrage aan de gemeentelijke doelstellingen als de financiële bijdrage zijn voortdurend onderdeel van het bestuurlijke gesprek.

35

Grondbeleid Voorheen werd de raad bij de 2e bestuursrapportage geïnformeerd over een eventuele tussentijdse winstneming in het lopende jaar. Dit zal nu plaatsvinden bij de Novemberbrief 2024. Op dat moment is ook de Nota Grondexploitatie 2025 beschikbaar. Informatiebeveiliging Dit jaar wordt veel aandacht besteed aan zichtbaarheid van het control team en bewustwording. Audits worden uitgevoerd en bevindingen worden meegenomen in de operatie. Daarnaast wordt de GAP analyse op de BIO 2.0. uitgevoerd en dit is de basis voor het meerjarenplan om compliant te zijn aan de wet- en regelgeving. Dit is terug te vinden in ons strategisch informatiebeveiligingsplan dat in 2023 is opgesteld. Elk jaar wordt het jaarplan opgesteld. Het jaarplan van 2024 heeft de volgende punten. Governance: Ons doel is om in 2024 een duidelijke informatiebeveiligings-governancestructuur te implementeren met heldere verantwoordelijkheden, eigenaarschap en afspraken. Beleid: In 2024 richten we ons op de ontwikkeling en handhaving van beleid dat gericht is op informatiebeveiliging, dat de basisprincipes, doelstellingen en verantwoordelijkheden binnen de organisatie vastlegt. Compliance: We willen voldoen aan relevante wettelijke en regelgevende vereisten, zoals de BIO en ENSIA. Ons streven is om beleid, controls en processen in lijn te brengen met deze normen en wet- en regelgeving.

GRC tool: Eind 2023 zijn wij al gestart met het zoeken naar een geschikte GRC tool. Een GRC-tool zorgt ervoor dat alle teams op een uniforme manier werken. Teams hanteren dezelfde criteria voor risico’s, voeren tijdig de controles uit en leveren op dezelfde manier de bewijsstukken aan. Dit resulteert in een gestandaardiseerde aanpak binnen de gehele organisatie, Deze tool zou alle managementsystemen die verplicht zijn moeten ondersteunen. De geschikte tool is inmiddels gevonden en de wens is om deze nog dit jaar te implementeren. Wet Open Overheid Een landelijke werkgroep houdt zich bezig met het nader definiëren van de elf informatiecategorieën. Naar verwachting treedt op 1 november 2024 de verplichte actieve openbaarmaking van de eerste vijf documentcategorieën in werking. Stand van zaken in Hardenberg Wij hebben met hulp van de Bureaus Berenschot en Statisfact een nulmeting en impactanalyse laten uitvoeren. Met dit onderzoek wilden wij in beeld krijgen wat nodig is om aan alle doelstellingen van de Woo te voldoen, met name als het gaat om actieve openbaarmaking en informatiehuishouding.

36

De gemeente Hardenberg is inmiddels aangesloten op de Woo-index, de centrale verwijs- en zoekindex waar belangstellenden informatie die wij openbaar gemaakt hebben, kunnen vinden. Wij hebben ook een Woo-redacteur aangewezen. Voor 2025 heeft het Rijk gelden beschikbaar gesteld (€ 77.000,-- incidenteel) die wij voor bovengenoemde zaken zullen inzetten.

37