Zomernota 2024

Zomernota 2024 03-09-2024 Zaaknummer 743009

1

Inleiding De zomernota maken we dit jaar voor het eerst. Voorheen maakten we gebruik van twee bestuursrapportages. Deze hebben we vervangen door een Meibrief, Zomernota en Novemberbrief. De Meibrief en Novemberbrief zijn vooral financieel-administratief van aard. De zomernota daar tussenin richt zich hoofdzakelijk op de inhoudelijke verantwoording. Het doel van de zomernota is de raad te ondersteunen om zijn 3 taken uit te voeren: 1. kaderstellende rol richting het college (inclusief budgetrecht); 2. controlerende rol door verantwoording van het college te ontvangen; 3. vertegenwoordigende rol door wensen en bedenkingen te uiten. Leeswijzer De opbouw van de Zomernota volgt de Programma-indeling van de begroting en de daarin opgenomen onderdelen (thema's) per programma. Om de omvang van de Zomernota beperkt te houden hebben we er voor gekozen niet de volledige begrotingsteksten in de Zomernota op te nemen. Per onderdeel wordt een toelichting gegeven op de stand van zaken tot nu toe. Daarnaast hebben we een apart onderdeel opgenomen met relevante onderwerpen uit de paragrafen van de begroting.

De focus van de Zomernota is zoals opgemerkt gericht op de inhoudelijke verantwoording: hoe het staat met de ambities zoals die zijn opgenomen in de begroting 2024? Liggen we op koers met het behalen van onze doelstellingen? Waar lopen we tegenaan? Lopen de uitgaven in de pas met de uitvoering? De informatie in deze Zomernota is gebaseerd op de kennis van de stand van zaken medio augustus. Nadien kunnen en zullen zich nog ontwikkelingen voordoen, die er aan bijdragen dat resultaten zullen afwijken van wat in deze Zomernota hebben toegelicht. Om die reden hebben we ervoor gekozen om financiële verwachtingen (met de kennis van nu) in deze Zomernota wel te benoemen, maar nog niet financieel-technisch in de begroting te verwerken. Hiermee proberen we tevens te voorkomen dat we nu middelen aan de begroting toevoegen waar mogelijk later in het jaar, in het licht van het totale jaarrekeningresultaat, ook voordelen tegenover staan. De financiële effecten beperken zich daarom tot kredieten die nodig zijn om geen vertraging in de uitvoering op lopen, enkele urgente onderwerpen en de verwerking van de meicirculaire 2024. Bij de Novemberbrief komen we vervolgens met een actuele stand van zaken en verwerken we deze in de begroting. Hiermee hopen we dan ook een stap te maken naar een beter 'voorspelbaar' jaarrekeningresultaat.

We wensen u veel leesplezier en hopen dat deze Zomernota inzicht geeft in de inhoudelijke stand van zaken met betrekking tot 2024.

2

1 Ruimtelijk Hardenberg Centrumontwikkeling Hoe staan we er nu voor en wat is onze verwachting? Bij de begroting hebben we aangegeven dat de centra van Dedemsvaart en Hardenberg een verdere kwaliteitsimpuls verdienen. Voor de ontwikkelingen in beide kernen kunnen we daarover het volgende melden: Dedemsvaart De bouw van de nieuwe woningen in Gentiaanstraat Noord vordert. Er zijn 8 sociale huurwoningen gebouwd en 11 koopwoningen. Onlangs is De Makelij verhuisd. Het gebouw zal gedeeltelijk worden afgebroken. Er worden 3 appartementen gebouwd en 8 beneden/bovenwoningen. De Julianastraat zuidzijde is nu ook (net als de noordzijde) voorzien van groene plantvakken. Daarmee heeft de gehele straat een kwaliteitsimpuls gekregen. De uitvoering van de centrumvisie is gestart. Er is opdracht gegeven voor een verkeersonderzoek waardoor één van de scenario’s kan worden gekozen voor De Wisseling, namelijk afsluiten voor doorgaand autoverkeer, verkeersluw maken of kiezen voor de huidige situatie. Er wordt met diverse pandeigenaren in het noordelijk deel van de Julianastraat gesproken over herontwikkeling van winkelpanden naar woonpanden. Hardenberg Via een aanbesteding hebben we een aannemer geselecteerd die met ons de plannen voor het marktplein en de vergroening van de winkelstraten gaat uitwerken.

Het laatste kwartaal 2024 wordt gebruikt voor de technische uitwerking om in het 1e kwartaal van 2025 te starten met de aanleg. Daarnaast zijn we samen met Centrummanagement Stad Hardenberg bezig om de vacature voor centrummanager in te vullen. En we werken aan een herijking van de centrumvisie. De verwachting is dat een eerste concept eind 2024 gereed is. De ontwikkelingen binnen de functie en plaats van het theater beschrijven we binnen het programma Economisch en recreatief Hardenberg, paragraaf Kunst en cultuur. In het laatste kwartaal 2024 verwachten wij de gebiedsvisie voor de Kastanjehof gereed te hebben. Overige kernen Voor de overige kernen hebben we aangegeven dat inwoners en ondernemers van Balkbrug en Slagharen met een eigen dorpsvisie/-plan inspelen op de ontwikkelingen in de samenleving. We helpen bij het uitvoeren van plannen. Bij de te ontwikkelen projecten hebben wij de verschillende stakeholders betrokken. Het budget voor de herinrichting van het openbaar gebied rond de nieuw te bouwen supermarkt in Balkbrug wordt in 2024 niet besteed. Dat is het gevolg van het feit dat de Jumbo in 2024 heeft besloten geen nieuwe supermarkt met “openbare” ruimte te realiseren maar de huidige supermarkt gaat verbouwen en uitbreiden. Voor de herinrichting van de openbare ruimte is met de Jumbo

3

afgesproken dat de gemeentelijke bijdrage maximaal € 350.000,- bedraagt. Deze afspraak vervalt nu de plannen van de Jumbo worden gewijzigd. Stimulering van de centrumontwikkeling is en blijft een belangrijke opgave. Doordat nu duidelijk is dat er definitief horeca in de plint van de Hertenkampje in Slagharen komt, is gestart met het maken van een plan voor de herinrichting van het openbaar gebied rond het Hertenkampje. Dat doen we in gezamenlijkheid met Plaatselijk belang, bewoners, ondernemers en de nabijgelegen kerk. Na de zomervakantie start het projectteam Herinrichting Herenstraat-Kerkplein (inclusief een afvaardiging van onder andere het plaatselijk belang). De planning is om in Q4 van 2024 het ontwerp op te stellen, bestek en aanbesteding vindt plaats in 2025, en direct na oplevering appartementengebouw zal de uitvoering plaatsvinden (2026).

Stationsomgeving Hoe staan we er nu voor en wat is onze verwachting? We werken met partners aan een meerjarige integrale gebiedsontwikkeling. Het gebied groeit naar een aantrekkelijke werk- en woonomgeving waarbij het station zelf een belangrijke mobiliteitsknoop is. De locatie biedt de mogelijkheid voor realisatie van ca. 400-500 woningen voor verschillende doelgroepen en voor nieuwe bedrijvigheid. De ligging van het gebied naast het station en het ziekenhuis en dichtbij de voorzieningen in het centrum van Hardenberg, maakt de locatie uniek en kansrijk. Deze gebiedsontwikkeling levert een belangrijke bijdrage aan de in onze Omgevingsvisie ‘Landstad Hardenberg’ beschreven schaalsprong en moet de streekfunctie van Hardenberg verder verstevigen en uitbouwen. Ook het ziekenhuis heeft baat bij inbedding in een nieuwe aantrekkelijk stationsomgeving. Innovatieplatform voor de maakindustrie IQonIQ (en het daaraan gelieerde bedrijfsleven) ziet goede kansen om in het stationsgebied nieuwe werk- en educatieruimten te realiseren. Met de voornaamste grondeigenaren in het gebied (Vechtdal Wonen en ziekenhuis Saxenburgh Medisch Centrum) is een intentieovereenkomst gesloten voor de aanpak van het stationsgebied.

Daarbij worden ook de ambities uit het gemeentelijk Programma klimaat, water en biodiversiteit meegenomen waardoor een aantrekkelijk en groen verblijfklimaat ontstaat rond het station. Een eerste contact met direct omwonenden heeft in mei 2024 plaatsgevonden. Het stationsgebied van Hardenberg draagt ook bij aan de NOVEX verstedelijkingsambities van de Regio Zwolle. Daarom werkt de gemeente nauw samen met de gemeente Kampen, Raalte, Meppel, Steenwijkerland en Hoogeveen met een treinstation in de regio. Wij werken ook samen met rijk en provincie. Binnen deze samenwerking benadrukken we het belang vanhet stationsgebied voor brede welvaart van de gemeenten en de regio en verkennen wij de mogelijkheden van geldelijke bijdragen om de ontwikkeling mogelijk te maken. Verder zijn we in gesprek met NS en ProRail om het huidige station de komende jaren beter te laten functioneren en onze reizigers beter te laten faciliteren. Gezamenlijk onderzoeken we 'quick wins' zoals uitbreiding deelmobiliteit (meer OV-fietsen, invoering deelauto), verbetering sociale veiligheid (door invulling stationsgebouw) en mogelijke uitbreiding fietsenstallingen.

4

Het onderzoek naar de haalbaarheid van de Nedersaksenlijn is opgenomen in het Meerjarenprogramma Infrastructuur Ruimte en Transport (MIRT). Het MIRT onderzoek verloopt volgens planning. Het eindresultaat wordt besproken met de nieuwe minister tijdens het Bestuurlijk Overleg MIRT Noord in november. Gezien het hoofdlijnenakkoord en de tussenresultaten van het MIRT-onderzoek heerst er een positieve stemming over een mogelijke startbeslissing. Vanuit de gemeente Hardenberg is op ambtelijk en bestuurlijk niveau grote inbreng geleverd gedurende dit onderzoek. Noodzakelijke aanpassingen aan bestaand spoor en stations om de Nedersaksenlijn mogelijk te maken zijn meegenomen in de planvorming en bijbehorende kostenraming.

Landbouw & platteland Hoe staan we er nu voor en wat is onze verwachting? De ontwikkelingsmogelijkheden in het landelijk gebied staan onder grote invloed van besluitvorming op Europees, landelijk en provinciaal niveau. De koers is daarbij nog niet definitief vastgesteld, zodat het voor ondernemers lastig is een duidelijk toekomstperspectief te zien. Wij maken actief gebruik van de mogelijkheden die er zijn om het perspectief van de agrarische sector en een leefbaar en vitaal platteland in te brengen op provinciaal niveau. Ondertussen werken we aan een eigen agenda, ondersteunen praktijknetwerken en kennisbijeenkomsten. Hierbij geldt ook dat de veranderende koers op nationaal en provinciaal niveau ook van invloed is op onze agenda, omdat het aantal projecten en initiatieven dat in uitvoering komt nog achterblijft.

Woningbouw Hoe staan we er nu voor en wat is onze verwachting? Versnellingsprogramma Woningbouw In de raadsbrief hebben wij in het voorjaar van 2024 een voortuitblik gegeven voor 2024 en verder. In deze raadsbrief hebben wij aangegeven dat in 2024 maximaal 380 woningen worden gerealiseerd in 2024. Naar de huidige inzichten komen we dit jaar uit op ca. 300 woningen (o.a. vertraging in bouwrijpmaken van Mollicksvaart fase 3 in Bergentheim, oplevering laatste woningen GentiaanstraatNoord in Dedemsvaart schuift door naar 2025, vertraqing in startbouw in enkele kleinere projecten). We zien veel projecten dicht tegen een start bouw aan zitten dan wel reeds aan het bouwen zijn (o.a. locatie Magnolia in Dedemsvaart, De Meerstal fase 2 in Kloosterhaar en de Spinde in Hardenberg, Marslanden II, deelgebied Ydenhoogte in Hardenberg). Wij verwachten in de komende jaren dat een bouwstroom op gang gaat komen die ons gemiddeld 400 woningen per jaar gaat opleveren en daarmee een belangrijke doelstelling van het Versnellingprogramma Woningbouw invult. In 2025 verwachten we weer de grens van 400 opgeleverde nieuwbouwwoningen te gaan doorbreken. Dit zijn de vruchten van de afgelopen twee jaar, waarin we onze plancapaciteit hebben verhoogd en de plannen van voorbereiding naar onherroepelijke bestemmingen hebben getransformeerd. In combinatie met een aantrekkende woningmarkt.

Ook zal dit een verdere groei van onze woningvoorraad en inwoneraantal betekenen. We continueren onze inzet om onze harde planvoorraad van ruim 2.000 woningen (woningbouwplannen met een onherroepelijk planologische bestemming) verspreid over verschillende kernen in onze gemeente op peil te houden en voor een aantal kernen uit te breiden (o.a. Bruchterveld, Balkbrug, Dedemsvaart en Slagharen). Op peil houden betekent dat we het aantal

5

gerealiseerde woningen in een jaar (harde plancapaciteit) weer aanvullen met nieuwe harde plancapaciteit. De nieuwe plannen dragen bij aan een gezonde leefomgeving die kwaliteit heeft. Met veel groen, toegankelijke voorzieningen en een goede infrastructuur. Integraal woonzorgbeleid We hebben aangekondigd het integrale woonzorgbeleid te gaan actualiseren. Als eerste handeling hierin is het uitvoeren van een woningbehoefteonderzoek op basis van actuele Primos-prognoses. Het eindconcept van dit onderzoek wordt binnenkort verwacht. Om vervolgens na de zomerperiode te worden vastgesteld met betrokkenheid van uw raad. In juni 2024 hebben we de startnotitie 'Actualiseren integraal woonbeleid' vastgesteld. Als onderdeel van het actualiseren van het woonzorgbeleid is een start gemaakt met het opstellen van een beleidskader huisvesting arbeidsmigranten. In het tweede kwartaal 2025 is de verwachting om dit beleidskader vast te gaan stellen door uw raad. Daarna volgen de overige acties uit de startnotitie inclusief het herijken van het Versnellingsprogramma woningbouw. Herijking woondeal We gaan samen met de provincie in december 2024 de Woondeal West Overijssel herijken. Hierin komen in ieder geval aanvullende afspraken over: •

Indexering van de normbedragen voor betaalbare koop van € 355.000 naar € 390.000 en aanpassing van het maximale bedrag voor middenhuur.

•

het extra tekort aan 5.000 woningen binnen de provincie Overijssel (landelijk is het extra tekort van 900.000 naar 981.000 woningen tot en met 2030).

•

het officieel bekrachtigen van de regionale woonzorgvisie.

•

vastleggen te realiseren woningen binnen het Afsprakenkader huisvesting ouderen.

Gebiedsontwikkelingen Dedemsvaart en Balkbrug Na vestigen van het voorkeursrecht en de bekrachtiging daarvan is onderzoek gedaan naar de ruimtelijke invulling van de gebieden in Dedemsvaart en Balkbrug en zijn onderhandelingen gestart. Inmiddels hebben we met alle vier eigenaren in het WVG gebied Dedemsvaart afspraken gemaakt over het kopen van de gronden door de gemeente of het door de eigenaar zelf realiseren van de door de gemeente beoogde ontwikkeling. Voor Balkbrug is er nog geen overeenstemming over de aankoop van de gronden. Ten aanzien van de verdere uitwerking van een ruimtelijke raamwerk wordt de raad aan de voorkant nog betrokken om de voorlopige kaders uit het ruimtelijk raamwerk te concretiseren om een afweging te maken omtrent de gewenste kwaliteiten versus resultaat in de grondexploitatie. Deze afweging kan betekenen dat het resultaat dan nog wijzigt. Binnen deze nieuwe gebiedsontwikkelingen, maar ook binnen kleinschalige ontwikkelingen, houden we rekening met diverse kavelgrootten om verschillende type woningen te kunnen realiseren. Dit is met name belangrijk om meer sociale huurwoningen en betaalbare koopwoningen voor starters en senioren te kunnen realiseren in diverse kernen. Concreet zetten we in de kernen Lutten en Mariënberg in op de inzet van CPO (Collectief Particulier Opdrachtgeverschap) voor starters en senioren.

In Bruchterveld zijn we in gesprek met een groep starters om in de nieuwe

6

woningbouwlocatie De Kuilen III betaalbare woningen te kunnen realiseren met toepassing van CPO, vooruitlopend op de ruimtelijke procedure. Daarnaast is voor het deelgebied Ydenhoogte (Marslanden II, fase 2) een marktselectie gehouden, waarin 22 betaalbare woningen zijn opgenomen (18 Bebowoningen en 4 betaalbare rijwoningen). Realisatie modulaire bouw Voor de doelgroepen Starters, spoedzoekers en statushouders wordt een nieuwe woonvorm ontwikkeld met toepassing van modulaire bouw. Voor de realisatie van 50 wooneenheden is subsidie ontvangen vanuit de rijksoverheid. De opzet is dat Vechtdal Wonen deze eenheden gaat verhuren. We verkennen of modulaire bouw ook geschikt is voor meer locaties. Realisatie prestatieafspraken Vechtdalwonen Als uitvoering van de prestatieafspraken wordt ingezet op het extra realiseren van sociale huurwoningen. De verwachting is dat in ieder geval dit jaar 80 nieuwe woningen (Vechtspille en De Vechtborg) worden opgeleverd. Afhankelijk van de snelheid van het bouwrijp maken van nieuwe woongebieden kunnen mogelijk nog 30 huurwoningen worden opgeleverd. Voor 2025 verwachten we een bouwstroom van 226 woningen. Hierin zitten: •

de modulaire woningen in Marslanden,

•

Ydenhoogte,

•

Bruchterveld,

•

Goordijk,

•

Clara Feyoena,

•

De Magnolia,

•

De Spinde en

•

appartementen nabij het hertenkamp in Slagharen.

Deze woningbouw is onderdeel van het Versnellingsprogramma. Naast de te realiseren sociale huurwoningen verwachten we dit jaar circa 210 koopwoningen te realiseren. Van dit aantal zijn per 1 juni circa 100 koopwoningen gerealiseerd. Starters- en verzilverleningen In één jaar tijd zijn 16 startersleningen verstrekt en heeft Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederland (SVn) nog 9 aanvragen in behandeling. Van de € 800.000 is nog circa € 278.000 besteedbare ruimte over en dat betekent dat er nog financiële ruimte is voor circa 9 startersleningen (peildatum 10 juni 2024). Daarnaast zijn in één jaar tijd 12 verzilverleningen verstrekt en heeft SVn nog 1 aanvraag in behandeling. Van de € 200.000 is nog circa € 96.500 besteedbare ruimte over en dat betekent dat er nog financiële ruimte is voor circa 2 verzilverleningen (peildatum 10 juni 2024). Het vorig jaar toegekende budget van € 1.000.000,- voor de uitwerking van de starters- en de verzilverlening is met de verstrekte en te verstrekken leningen bijna volledig gebruikt. Daarom wordt met deze zomernota de raad voorgesteld om een aanvullend krediet beschikbaar te stellen voor de uitvoering van de Verordening Starterslening Hardenberg 2023 en de Verordening Verzilverlening Gemeente Hardenberg van € 1.000.000.

Met een nieuw krediet kan het college uitvoering blijven geven aan de opdracht van uw raad om zowel de starterslening als de verzilverlening bij inwoners onder de aandacht te brengen en hen een helpende hand te bieden. Voor wat betreft de starterslening zal ook het toevoegen van meer 7

betaalbare woningen, in lijn met de behoefte, van invloed zijn op het aantal aanvragen. De starterslening draagt voor wat betreft de koopstarters ook positief bij aan de uitvoering van de 'uitvoeringsregels gronduitgifte in CPO (Collectief Particulier Opdrachtgeverschap)'. In het vierde kwartaal 2024 wordt de starterslening geëvalueerd. Uitkomsten van de evaluatie kunnen worden betrokken bij de Begroting 2026. Meldpunt goed verhuurderschap In lijn met de wettelijke verplichting is dit jaar een meldpunt in het kader van de Wet goed verhuurderschap actief.

Mobiliteit Hoe staan we er nu voor en wat is onze verwachting? GVVP en Fietsplan De uitvoering van het GVVP en Fietsplan is dynamisch en wordt mede beïnvloed door de participatie – en subsidietrajecten. Beide factoren vragen om een zorgvuldige aanpak, waarvoor het investeren van tijd soms nodig is om het resultaat te bereiken. In de afgelopen periode zijn er kleine verschuivingen geweest binnen het uitvoeringsprogramma altijd met het doel om de doelstellingen van het GVVP en Fietsplan te behalen en binnen het taakstellend budget te blijven. Hieronder wordt een aantal (tussen) resultaten genoemd: •

De reconstructie van de rotonde bij het gemeentehuis is naar tevredenheid afgerond in mei van dit jaar.

•

De herinrichting van de Rheezerweg ter hoogte van Rheeze is bestek gereed en wordt in het najaar uitgevoerd.

•

Door onder meer het zorgvuldig doorlopen participatietraject heeft de voorbereiding van de reconstructie van de Oostermaat in Gramsbergen meer tijd in beslag genomen en zal de uitvoering naar verwachting in het voorjaar van 2025 plaatsvinden. De besteksvoorbereiding en marktbenadering vinden nog dit jaar plaats.

•

De verbetering van de fietsroute Hardenberg-Bergentheim wordt conform planning rond de zomer uitgevoerd.

•

De fietsroute Slagharen – Hardenberg heeft door een onderzoek naar de mogelijkheid van een vrijliggend fietspad veel voorbereidingstijd gevraagd. Uit het onderzoek blijkt dat een vrijliggend pad niet haalbaar is. We gaan als alternatief de fietsstraat-inrichting verder uitwerken. De uitvoering zal plaatsvinden medio 2025.

•

De reconstructie van de Sportlaan in Dedemsvaart, wordt als eerste fase van de fietsroute Dedemsvaart-Ommen na de zomer uitgevoerd. Het overige deel van de route wacht op keuzes die in Ommen moeten worden gemaakt.

•

Bij onderhoudswerkzaamheden voeren we ook verkeersveiligheids- en fietsmaatregelen uit als er een relatie ligt met het GVVP of fietsplan. In dat kader zijn o.a. maatregelen uitgevoerd aan de J.C. Kellerlaan, het fietspad langs de Albert Schweitzerlaan en de Grote Kattendijk.

•

In verband met het bovenstaande (schuiven in programma en prioritering) zal er € 0,88 miljoen budgetneutraal worden herverdeeld tussen een vijftal kredieten.

•

Tot slot zijn we bezig met de uitwerking en voorbereiding van projecten die op dit moment voor 2025 worden voorzien.

8

De voorbereidende werkzaamheden voor het fietspad Groot Oever zijn gestart. We werken in 2024 ook aan het overall verbeterplan voor recreatief fietsen. We verwachten het plan dit jaar te kunnen presenteren aan de raad. In dit verbeterplan zal aandacht zijn voor beheer en onderhoud, missende schakels in het fietsnetwerk en voorzieningen. Passend vervoer voor iedereen Voor de aanpak van "passend vervoer voor iedereen" kunnen we door het beschikbaar komen van financiële middelen starten met de werving van een projectleider. De mobiliteitshubs van Slagharen en Dedemsvaart zijn aangemeld voor het provinciale programma. In de tweede helft van 2024 werken we deze plannen gezamenlijk uit. Uiteraard betrekken we daar ook de plaatselijke belangen bij en voor de aanpassingen van de stationsomgevingen Gramsbergen en Mariënberg werken we samen met onder andere de NS. We sluiten zoveel mogelijk aan op omliggende werkzaamheden. Voor station Hardenberg zijn tijdelijke maatregelen onderzocht (o.a. uitbreiding van de fietsenstalling) om het gebruiksgemak voor de komende jaren te verbeteren. Na de zomer volgt een concreet voorstel hiervoor. Elektrisch rijden De situatie rondom elektrisch rijden en laden is dynamisch. Netcongestie en wisselende prognoses vragen constant om bijsturing.

Vandaar dat we ervoor hebben gekozen om geen laadvisie op te stellen maar een laadstrategie voor de komende 3-4 jaar. Deze is medio september middels een raadsbrief aan u voorgelegd. In de tussentijd hebben we proactief en op verzoek van inwoners laadpalen in de openbare ruimte geplaatst. N36 Wat betreft de N36 zijn we betrokken bij het planvormingsproces van het Rijk. We zetten ons daarbij in voor het realiseren van een rijbaanscheiding over de gehele lengte van de weg (met het bestaande totaalbudget kan ongeveer de helft van de weg worden aangepakt) en op het handhaven van de oversteken in onze gemeente (Landsweg, Tachtig Bunderweg). Daarnaast hebben we gepleit voor voortzetting van de gedragscampagnes. Betaald parkeren De evaluatie rondom het betaald parkeren wordt in het derde kwartaal 2024 in concept afgerond en zal met de raad worden besproken. In deze evaluatie zijn ook de financiële consequenties genoemd.

9

2 Economisch en recreatief Hardenberg Economie Hoe staan we er nu voor en wat is onze verwachting? Bedrijventerreinenstrategie: Bij de strategiebrief is een Uitvoeringsagenda gemaakt met een planning van activiteiten en maatregelen die tot realisatie van de in de strategiebrief opgenomen doelen en ambities moeten leiden. De afgelopen maanden is een Dashboard Bedrijventerreinen ontwikkeld waarmee de voortgang van de planvoorraad en de uitgifte van bedrijventerreinen kan worden gevolgd en waarvan de resultaten in periodieke voortgangsrapportages worden verwerkt. Aan alle onderdelen van de strategiebrief “Bedrijventerreinen in ontwikkeling’ wordt uitvoering gegeven. I. Evenwicht brengen in vraag en aanbod van werklocaties op bedrijventerreinen (incl. Ontwikkeling bedrijventerreinen): •

Er zijn medio 2024 circa 55 hectare nieuw bedrijventerrein in planvoorbereiding dan wel onherroepelijk bestemd. De kavels op Broeklanden zuid zijn al voor een belangrijk deel uitgegeven (afronding voorlopige verkoopovereenkomst). In de planvoorbereiding moet rekening worden gehouden met een vertraging veelal door externe omstandigheden. Desondanks blijft het de ambitie deze terreinen zo spoedig mogelijk gereed te hebben voor uitgifte. Op basis van de voortgangsrapportage over het eerste halfjaar van 2024 worden de consequenties van de verwachte vertragingen in beeld gebracht en worden passende maatregelen overwogen.

II. Ontwikkelen van een selectief uitgiftebeleid (en transparant verkoopproces) •

De afgelopen maanden is gestart met het formuleren van een vernieuwd uitgifteproces. Dat rekening houdt de economische ambities van Hardenberg en de voor kavelverkoop complicerende aandachtspunten. Zoals aanbod, schaarste, Didam-vereisten, energiecongestie, en vergunbare stikstofuitstoot.

III. Versterken van de toekomstbestendigheid en efficiënt ruimtegebruik van bestaande bedrijventerreinen •

Er is na overleg met het parkmanagement en voor wat betreft onze eigen bedrijventerreinen gestart met gebiedsvisies voor twee bestaande bedrijventerreinen. Met VNO-NCW verkennen we de mogelijkheid om de projecten onder te brengen in een collectieve aanvraag van meerdere gemeenten en VNO-NCW voor de regiodeal Regio Zwolle

•

De opgave op het derde terrein, Haardijk, blijkt van een dusdanige omvang dat deze zonder gebiedsvisie aangepakt kan worden. Hier wordt dan ook direct gestart met het opstellen van een maatregelenpakket.

10

IV. Energietransitie op bedrijventerreinen •

Met kennis en capaciteit van de provincie Overijssel ondersteunen we het initiatief van de bedrijven op Broeklanden om te komen tot een Smart Energy Hub waarmee de gevolgen van de netcongestie (elektriciteit) kunnen worden verzacht.

•

We volgen en adviseren waar nodig bij windenergie initiatieven van bedrijven om de publieke belangen (o.a. economische ontwikkeling, ruimtelijke kwaliteit en leefbaarheid) te borgen.

•

Er is een plan van aanpak waarmee we tot in 2025 ook andere terreinen kunnen begeleiden en ondersteunen bij initiatieven voor Smart Energy Hubs en opwek van groene energie.

Vrijetijdseconomie Voor het traject herijking beleid vrijetijdseconomie hebben we in het voorjaar onder andere ook meegewerkt aan een Beeldvormende sessie volgens het nieuwe BOB-model (Beeldvorming, Oordeelsvorming en Besluitvorming) van de gemeenteraad. Verder zijn er diverse sessies intern en met de sector geweest om input op te halen qua ambitie en uitvoeringsagenda. Dit wordt nu vertaald naar de opzet van een strategiebrief die ter vaststelling aan de raad zal worden voorgelegd. De vakschool 100% Gastvrij is zich aan het oriënteren op haar visie en strategie voor de toekomst. In het project Robotisering en Sociale Innovatie wordt ervaring opgedaan voor nieuwe slimme digitale werkvormen en gebruik van robots binnen recreatiebedrijven. In het najaar wordt de opgedane kennis gedeeld met partners. Voor het vervolg van het onderzoek naar de recreatieve mogelijkheden van de Kotermeerstal is een projectleider aangesteld en zijn de eerste quick wins gerealiseerd waaronder verbetering van de parkeergelegenheid en het plaatsen van bomen. Vanuit het actieplan Seizoensversterking is in het voorjaar ingezet op een Week van de Smaak en is een challenge uitgezet ten aanzien van aanjagen nieuw aanbod. Economische koers en ondernemersdienstverlening In april 2024 is er een ondernemerspeiling uitgevoerd. De resultaten hiervan zijn gedeeld met de raad.

In het najaar 2024 wordt een plan van aanpak opgeleverd voor de doorontwikkeling van onze dienstverlening. De uitkomsten van de ondernemerspeiling is naaste de periodieke economische foto met feiten en cijfers van de Hardenbergse economie input voor een tussentijdse evaluatie en herziening van onze economische koers. Eind van dit jaar zullen we tijdens een informatiebijeenkomst ook met uw raad hierover van gedachten wisselen. Human Capital De nieuwe Human Capital Agenda 'Hardenberg verbindt mens en werk', is in het eerste kwartaal van 2024 met externe partners opgesteld. De concrete acties die voortkomen uit dit plan wil de gemeente samen met de partners die aan dit plan gewerkt hebben oppakken.

11

Regionale samenwerking Voor de regionale samenwerking kunnen we een aantal resultaten te melden. Begin januari 2024 de Regio Deal Zuid- en Oost Drenthe van start gegaan. Deze deal (convenant) is in oktober 2023 getekend en maakt dat de eerste deal van € 40 miljoen een vervolg heeft gekregen met een aanvullende bijdrage van € 60 miljoen. In het voorjaar van 2024 worden de voorbereidingen getroffen zodat in het najaar het loket open kan. Verder is nieuwe aanvraag van de Regio Deal Regio Zwolle in februari 2024 toegekend. Dit is eveneens een vervolg op het eerdere Regio Deal investeringsprogramma in de Regio Zwolle. De tweede deal kent een totale omvang van € 90 miljoen. De ondertekening van het convenant en de start van de deal wordt in het najaar verwacht. Verder is te melden dat de Dutch TechZone (DTZ) begin dit jaar middelen beschikbaar heeft gekregen voor een netwerk- en verbindingsplan (regio-branding) en voor acquisitie van nieuwe bedrijven. Het gaat hier om vijf ton. Verder worden middelen geïnvesteerd (drie ton) in een gezamenlijke aanpak voor de huisvesting van arbeidsmigranten in de regio DTZ. Deze middelen zijn vrijgevallen uit een eerdere bedrijvenregeling en zijn in belangrijke mate afkomstig van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) en de provincie Drenthe. Door de gemeenten is hier in beperktere mate aan bijgedragen.

Door deze investeringen zijn forse bedragen beschikbaar om in de komende jaren in gezamenlijkheid brede welvaart verder te ontwikkelen in de regio. Faciliteren van de ontwikkeling naar een volledig circulaire economie in 2050 Er worden sectorgroepen opgericht voor de Bouw, Industrie, Agro en Vrije Tijd en van daaruit worden sectorale aanpakken ontwikkeld om circulariteit te bevorderen. En we dragen bij in circulaire projecten door personele inzet en financiële bijdragen. Het Krachtteam Hardenberg Circulair komt regelmatig bij elkaar om het thema Circulariteit goed op de kaart te zetten bij ondernemers. De circulaire Agenda is vorig jaar vastgesteld en we gaan door met de uitvoering daarvan. Daarnaast heeft dit jaar het vervolg van het Reststromenonderzoek plaatsgevonden in opdracht van de gemeente Hardenberg. Er is onderzoek verricht op het bedrijventerrein BBNH (Bruchterweg, Boschkamp en Nieuwe Haven) naar de reststroom hout en naar de kansen van het opzetten van een circulaire Houthub in de regio Hardenberg. We gaan hier de komende periode gesprekken over voeren met ondernemers om te kijken of dit haalbaar is. Daarnaast voeren studenten van Windesheim een onderzoek uit naar de reststroom Bouwafval. Zij doen dit in opdracht van een ondernemer uit Dedemsvaart. Ze gaan bekijken hoe deze reststroom het beste verwerkt kan worden.

Sportbeleid en sportaccomodaties Hoe staan we er nu voor en wat is onze verwachting? IHP's binnen- en buitensport De voorbereidingen voor de IHP's voor de sportaccommodaties zijn in volle gang. Dit is een zorgvuldig proces, waarbij de gebruikers van de accommodaties een belangrijke rol hebben. Bij de begrotingsbehandeling in oktober/november willen we de resultaten voor de binnensport meenemen in de te maken afwegingen. Voor de buitensport verwachten we besluitvorming over het IHP in het eerste kwartaal van 2025.

12

Kleedkamers SV Gramsbergen Het college heeft besloten de motie "kleedkamers SV Gramsbergen" volledig uit te voeren. Hiervoor is een aanvullend krediet benodigd van € 300.000. Na vaststelling van de Zomernota 2024 zal via een separaat collegebesluit de subsidie voor de nieuwbouw van de kleedkamers worden vastgesteld. Sportpark de Boekweit

N € 135.000 INC

Na het samengaan besloten verenigingen en gemeente om een mogelijke verplaatsing van het sportpark dan wel een renovatie van het huidige sportpark nader te onderzoeken. Wij verwachten u nog dit jaar een voorstel te kunnen doen ten aanzien van de genoemde opties. Naar aanleiding van raadsvragen over de onderhoudssituatie van de kleedruimen op de Boekweit heeft het college toegezegd het achterstallig onderhoud van deze ruimten te laten repareren. Daarmee kunnen de gebruikers gedurende de komende periode van renovatie of nieuwbouw nog gewoon gebruik blijven maken van de kleedruimtes en sanitaire voorzieningen. De verwachte kosten voor wegwerken van het achterstallig onderhoud bedraagt € 135.000. Turnhal Een turnhal is, weliswaar in bijzondere vorm, onderdeel van IHP Binnensport. Zoals afgesproken zullen wij onderzoek doen naar de mogelijkheden van een turnhal. Als wij de keuze maken om hierin (voor een deel) te investeren, zullen wij hierop terugkomen in de perspectiefnota 2026.

Kunst en cultuur Hoe staan we er nu voor en wat is onze verwachting? Cultuurvisie De nieuwe cultuurvisie "De culturele blik op Hardenberg 2024-2027" is vastgesteld. Door personele wisselingen en de krapte op de arbeidsmarkt hadden we moeite om de vacatures in te vullen. Hierdoor heeft een aantal onderdelen uit de cultuurvisie vertraging opgelopen. Vanaf de zomer zijn we op volle sterkte en gaan we voortvarend aan de slag met het uitwerken van de ambities en maatregelen in de vorm van het opstellen van een uitvoeringsagenda. Recent is de Cultuurmakelaar gestart als schakel tussen gemeente Hardenberg, maatschappelijke organisaties, culturele partijen en de inwoners van de gemeente Hardenberg. Een van de speerpunten is het stimuleren van de samenwerkingen tussen deze partijen. Lokale omroep Stichting Lokale Omroep Noord Oost Overijssel NOOS is eind 2023 opnieuw aangewezen als lokale publieke media-instelling voor de gemeente Hardenberg. Deze aanwijzing is van kracht tot 1 oktober 2028. Slag bij Ane Samen met de gemeente Coevorden en stakeholders zijn we in gesprek over de herdenking in 2027 van de Slag bij Ane. We grijpen dit jubileum aan om de regio cultureel, historisch en toeristisch op de kaart te zetten. We zien daarnaast mogelijkheden op het gebied van samenwerking in de regio, onderwijs, positionering van de regio en bereikbaarheid.

13

Evenementen Hoe staan we er nu voor en wat is onze verwachting? Er zijn de afgelopen periode veel aanvragen geweest voor evenementensubsidie. Het nieuwe aanvragen is merkbaar gemakkelijker. Het traject voor een nieuw evenementenbeleid is van start gegaan in mei 2024. De komende periode zullen we gebruiken om met organisatoren van evenementen en promotiestichtingen in gesprek te gaan over hun wensen en verwachtingen. Voor wat betreft de gemeentelijke ondersteuning bij de ontwikkeling van een groot en toonaangevend evenement is begin dit jaar een subsidie verstrekt aan Stichting Strawberry Fields. Dit festival kon vanwege de hevige regenval voorafgaand aan dit evenement helaas niet doorgaan. Deze annulering heeft bovendien geleid tot het faillissement van de stichting. Dit betekent ook dat in 2025 geen aanvraag van Strawberry Fields komt voor subsidie voor een groot festival. Hoe het best met dit budget omgegaan kan worden wordt meegenomen in het nieuw te ontwikkelen evenementenbeleid.

Openbaar groen (en open lucht) Hoe staan we er nu voor en wat is onze verwachting? De openbare ruimte is een groot onderdeel van de leefomgeving van onze inwoners. Als gemeente zijn we rentmeester van de openbare ruimte en willen we zorgen dat de openbare ruimte past bij de tijd waarin we leven. We hebben hiervoor in de begroting 2024 een aantal zaken benoemd: Aanpak 'versleten' groen In het najaar pakken we een klein gebied aan in de kern Dedemsvaart, te weten omgeving Rozenheim. De inventarisatie hiervoor is gemaakt. We werken dit nog uit in een plan en leggen dit voor aan de bewoners. Daarna gaan we over tot uitvoering. Aanpak speelvoorzieningen. De aanpak gaat per wijk en bestaat uit 2 fasen. Fase 1 is het maken van een buurtkaart. Daarop leggen we vast wat het speelnetwerk is. En welke plekken we gaan aanpakken. In fase 2 nemen we dan een aantal speelplekken op de schop. Met deze werkwijze komen we nu goed op gang. De betrokkenheid van buurtbewoners is groot. Maar we zien graag dat ook jongeren zelf zich uitspreken. Voor de buurten waar we het eerst begonnen zijn, zijn de ontwerpen en offertes voor de uitvoering nu klaar. Deze uitvoering begint na de zomer. Voor andere buurten is de buurtkaart klaar. Daar kunnen we binnenkort verder met ontwerpen van speelplekken die we willen aanpakken. Regeling Gezonde schoolpleinen.

Acht scholen hebben sinds de start in 2023 een subsidie aangevraagd en gekregen voor het maken van een groen en gezond schoolplein. Eind dit jaar hopen we dat er twaalf scholen meedoen. We blijven de regeling bij de scholen onder de aandacht brengen. Japanse duizendknoop In 2023 begonnen we de bestrijding op diverse locaties in bermen. Deze behandelen we dit jaar steeds opnieuw, tot de plek schoon is. Op andere locaties begint de bestrijding deze zomer. We hadden als doel gesteld om het aantal plekken met deze invasieve soort in vier jaar tijd sterk te laten afnemen.

14

Voor wat betreft de plekken die toen bekend waren liggen we op schema. Ondertussen komen nieuwe plekken in beeld, die eerder niet bekend waren. Willen we alle plekken bestrijden, dan zal dat niet passen binnen de huidige begroting. Eikenprocessierups De overlastperiode ligt vooral in de maanden juni en juli. Er zijn dit jaar meer rupsen dan in voorgaande jaren. De uitgaven voor bestrijding zullen daarom ook hoger zijn. We verwachten op dit moment dat het begrote budget toereikend zal zijn. In het algemeen zien we de uitgaven voor onkruidbeheersing op verhardingen fors stijgen. In de raadsinformatiebijeenkomst van 27 februari over het onderhoudsniveau is hier al eens aandacht voor gevraagd. Volgend jaar eindigt het lopende contract. Daarom zijn we bezig met de voorbereidingen voor een nieuw contract. Daarbij krijgen we signalen uit de markt dat de prijzen voor dit type diensten sterk zijn gestegen. We moeten rekening houden met een mogelijke stijging van 100%. Dit jaar en volgend jaar verwachten we al een extra uitgave van totaal € 80.000. Het jaar daarop ligt de extra uitgave waarschijnlijk tussen € 170.000 en € 370.000 jaarlijks. We studeren nu op verschillende scenario's met als doel een acceptabel onderhoudsniveau te krijgen voor een goede prijs.

15

3 Duurzaam Hardenberg Circulariteit Hoe staan we er nu voor en wat is onze verwachting? In oktober 2023 zijn de ambities, kaders en strategie van de gemeente vastgesteld in de Koersnotitie Van Afval naar Grondstoffen. Dit is de voorloper van het op 2 juli vastgestelde Gemeentelijke Grondstoffenbeleidsplan (GGP). Dit plan schetst het beleid voor de komende jaren om grondstoffen beter te scheiden en in 2030 nog maximaal 50 kilo restafval per inwoner in te zamelen. Het GGP is een integraal plan en bevat 13 concrete maatregelen. Het is tot stand gekomen middels (online/offline) inwonersparticipatie en een raadklankbordgroep. Dit biedt de basis voor het uitvoeringsplan (met een planhorizon van telkens 2 jaar). Ook in de uitvoering geldt dat deze zorgvuldig en met betrokkenheid van onze inwoners zal plaatsvinden.

Energietransitie en energie-innovatie Hoe staan we er nu voor en wat is onze verwachting? Uit de Monitor Duurzaam Hardenberg blijkt dat we goed op weg zijn om in 2030 in lijn met de landelijke ambities en doelen, ruim de helft minder broeikasgassen uit te stoten. We zetten stappen. Maar er is nog veel te doen. In het nieuwe energieprogramma staat hoe we toegroeien naar een energieneutrale gemeente in 2050. Dit programma wordt na de zomer ter consultatie voorgelegd aan doelgroepen, partners en raad, en eind 2024 ter vaststelling aan de raad aangeboden. Het Energieloket Hardenberg is digitaal en fysiek operationeel. Digitale toegankelijkheid is verder verbeterd en dienstverlening is geprofessionaliseerd (energiecoaches/klussenteam) en uitgebreid met onder meer een subsidie-adviseur. Subsidiemogelijkheden zoals ISDE (Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing) en Nationaal Isolatie Programma worden in Hardenberg bovengemiddeld goed benut. De uitvoering van de transitievisie warmte ligt op schema. Voor de meest voorkomende woningtypen zijn samen met inwoners routekaarten opgesteld. Veel geld, aandacht en inzet blijven nodig om onze inwoners te ondersteunen bij het verduurzamen van hun woning.

Onderzoeken naar eventuele warmtenetten in Balkbrug en Hardenberg worden uitgevoerd door netwerkbedrijven Cogas en Rendo en de resultaten en conclusies daarvan worden opgenomen in energieprogramma. Samen met Vechtdal Wonen werken we aan het energiezuinig maken van huurwoningen en een aanpak voor VVE’s (Verenigingen Van Eigenaren). In totaal 40 sportverenigingen, culturele organisaties en andere maatschappelijke partijen zijn met een lening en/of subsidie geholpen bij het energiezuinig maken van hun gebouw of accommodatie. In totaal is € 453.000 aan leningen toegekend en € 735.000 aan subsidies. Voor 2024 verwachten wij het restant van € 265.000 in te zetten voor verdere subsidieaanvragen. De laadstrategie wordt eind 2024 ter vaststelling aangeboden. In deze strategie wordt ingegaan op de energievraag en de keuzes rond elektrificatie en laden ten aanzien van de mobiliteit van bedrijven, bedrijventerreinen en nieuwbouwwijken.

16

Hardenberg heeft programmeringsafspraken gemaakt met de provincie over de realisatie van windenergie. De provincie zal naar verwachting in het najaar starten met het openstellen van de eerste uitvraag/tender. Samen met de bedrijven en de provincie wordt toegewerkt naar het operationeel maken van de Smart Energy Hub Broeklanden nog in 2024. Op andere bedrijventerreinen is gestart met onderzoeken en gesprekken om ook hier tot Smart Energy Hubs te komen. Energie opwek uit zon op dak en wind op bedrijventerreinen is onderdeel van deze Smart energy Hubs. De samenwerkingsovereenkomst duurzaam gas met de netwerkbedrijven is verlengd. We ondersteunen de vorming van groen gas clusters vanuit mono-mestvergisting in onder meer Ane, Bergentheim en het Westhuizingerveld. Onze gemeentelijke gebouwen maken we versneld energiezuinig. In veel gebouwen zijn al energiemaatregelen getroffen en voor de meeste gebouwen zijn maatwerkadviezen opgesteld. Voor gemeentelijke gebouwen wordt de vastgoedstrategie uitgewerkt, onder meer door het opstellen van InstandHoudingsPlannen (IHP’s). De IHP’s worden integraal ter besluitvorming aangeboden. Op dit moment wordt gewerkt aan IHP binnensport, IHP buitensport en IHP zwembaden. Met de Veiligheidsregio IJsselland werken we aan de vastgoedstrategie brandweergebouwen.

De energiecoördinator richt zich op de energietransitie in de gemeentelijke gebouwen en helpt onze huurders en gebruikers bij het verminderen van het energieverbruik. In de sporthallen De Citadel, De Meet en De Binder zijn energie-efficiënte installaties geplaatst die een energiebesparing van 5-10% opleveren. Meerdere gebouwen zijn geïsoleerd, zoals Museum ‘t Stadhuus, de Matrix en brandweergebouw Bergentheim. Ook de klimaatinstallaties van Theater en zwembad de Kiefer zijn beter geïsoleerd. De aanschijnverlichting van onder meer molen de Oelemolle en kerktoren Heemse zijn energiezuinig gemaakt. Samen met vijf andere gemeenten en Nieuwe Energie Overijssel werken we de mogelijkheden om duurzame energie meer lokaal in te kopen uit. Voor het verduurzamen van schoolgebouwen voor het basisonderwijs heeft de gemeenteraad recentelijk, in aanvulling op het IHP, kaders vastgesteld die in de lopende projecten worden toegepast.

Duurzaamheid en klimaatadaptie Hoe staan we er nu voor en wat is onze verwachting? In het programma Klimaat, Water en Biodiversiteit heeft uw raad voor de periode 2023-2027 vastgelegd hoe we ons water- en rioleringssysteem gaan onderhouden, en hoe we het geschikt gaan maken voor de toekomst. (zie: https://www.hardenberg.nl/kleurtgroen/programma-klimaat-water-enbiodiversiteit). Naast een goed werkend water- en rioleringssysteem willen we dat onze leefomgeving klimaatrobuust en natuurinclusief is ingericht, en dat wijzelf en onze partners klimaatbewust handelen. Daarbij moeten we voldoende aandacht hebben voor biodiversiteit. In het programma hebben we op hoofdlijnen de benodigde activiteiten en bijbehorende kosten inzichtelijk gemaakt. Op basis van deze kosten hebben we de hoogte van de heffing bepaald. Hierbij was de conclusie dat het langjarig financieel perspectief positief is, voornamelijk door het invoeren van functiegericht rioolbeheer, en aflopende kapitaallasten vanuit het verleden.

17

Functiegericht rioolbeheer brengt met zich mee dat we de technische levensduur van onze riolering maximaal benutten. In verband daarmee hebben we in de exploitatie rekening gehouden met het kunnen opvangen van incidenten. Ook is er financiële ruimte voor het combineren van renovatiewerkzaamheden aan de bestaande riolering met andere projecten in de openbare ruimte (werk met werk maken). In het kader van de P&C-cyclus werken we in de jaarlijkse begroting de activiteiten en kosten verder uit. Voor 2024 ligt de nadruk hierbij op de volgende zaken: •

Het raadsproces om tot een groene en gezonde maatlat te komen;

•

Het uitvoeren van diverse publieksacties;

•

Het opstellen van een biodiversiteitsmonitor;

•

Het binnenhalen van subsidies;

•

Het in lopende projecten benutten van klimaat-meekoppelkansen;

•

Het uitvoeren van het reguliere beheer en onderhoud;

•

Het oplossen van een aantal knelpunten in het functioneren van de riolering;

Deze zaken lopen alle volgens planning. Het raadsproces voor de ontwikkeling van de groene en gezonde maatlat kent een goede voortgang. Verder hebben we dit voorjaar onze Groene Subsidie gelanceerd (zie ook https://www.hardenberg.nl/kleurtgroen/groene-subsidie). Ook doen we mee aan het NK-tegelwippen (zie https://www.nk-tegelwippen.nl/#) en andere bewustwordingsacties i.s.m. De Koppel. Daarnaast zijn we bezig met het opstellen van een biodiversiteitsmonitor. Conform het Amendement zoals door uw raad op 14 maart 2023 is aangenomen zal deze monitor in 2025 gereed zijn. Tenslotte nemen we in een aantal projecten klimaat-meekoppelkansen mee (o.a. Fietsroute Heemse en Markt Hardenberg). Met een consortium van partijen uit verschillende landen hebben we een Europese subsidie aanvraag gedaan en gekregen voor het verbeteren van de sponswerking van de bodem. Het totaalbedrag wat we hiervoor hebben ontvangen is € 150.000 Dit wordt ingezet voor de uitvoering van verschillende programmaonderdelen. Wat betreft ‘Werk met werk maken’ kunnen we het project ‘Fietsroute Heemse’ combineren met renovatiewerkzaamheden aan de bestaande riolering. We stellen voor om de benodigde kredieten hiervoor in de lopende begroting te verwerken (€ 240.000 voor 2024, en € 95.000 voor 2025), en de kapitaallasten hiervan ten laste te brengen van de exploitatie riolering.

Daarnaast vraagt het reguliere beheer en onderhoud de nodige aandacht. Recent hebben we geconstateerd dat de riolering in de Stuwdijk (Hardenberg) het einde van zijn technische levensduur heeft bereikt. Voor renovatie van dit riool is een krediet nodig van € 175.000. We stellen voor dit bedrag in de lopende begroting 2024 te verwerken, en de kapitaallasten hiervan ten laste te brengen van de exploitatie riolering. Zoals eerder opgemerkt is bij de opzet van de exploitatie al rekening gehouden met dit soort zaken. Een en ander is daarmee kostenneutraal.

18

De kosten voor beheer en onderhoud van gemalen en drukriolering zijn de laatste anderhalf jaar sterk gestegen. We verwachten in de jaarrekening een overschrijding op deze posten van in totaal € 200.000 a € 300.000. Dit is structureel van aard, we zullen de exacte gevolgen in de novemberbrief uitwerken. Gezien de ruimte in de exploitatie riolering verwachten we dat dit kostenneutraal kan. Tot slot zijn we bezig met het oplossen van een aantal knelpunten in het functioneren van de riolering (in Balkbrug en De Krim). Deze knelpunten waren ten tijde van het opstellen van de begroting 2024 nog niet in zijn volle omvang bekend, mogelijk dat de financiële middelen in de begroting daarom niet geheel voldoende zijn. We komen hier in de novemberbrief op terug.

19

4 Sociaal Hardenberg Jeugd, jeugdhulp en onderwijs Hoe staan we er nu voor en wat is onze verwachting? Gezond en veilig opgroeien Het versterken van de ondersteuning en samenwerking rondom het gezond en veilig opgroeien van kinderen in de gemeente Hardenberg heeft verder vorm gekregen door positief verlopende inzet van bijvoorbeeld de jeugdconsulent bij de huisarts en Jongeren in Balans (voorheen de pilot Angst en Depressie) te verlengen en / of uit te breiden. Ook worden met regelmaat perceelbijeenkomsten georganiseerd, waarin jeugdhulpaanbieders, Samen Doen en gemeente met elkaar ontwikkelingen in de jeugdhulp verkennen om te komen tot verbeterde samenwerking in het belang van het gezin. De ingezette lijn t.a.v. ontwikkelingen in de gemeente Hardenberg komt overeen met de richtinggevende kaders vanuit de Hervormingsagenda Jeugd, wat steeds meer een concrete uitwerking krijgt. Deze kaders leggen wij naast onze visie 'het Hardenbergs model voor hulp en ondersteuning' en bekijken we op welke wijze dit in Hardenberg toe te passen. We blijven inzetten op preventie, richten ons op normaliseren en kijken continu naar waar we kunnen investeren op samenwerking tussen de verschillende domeinen om de visie een concrete uitwerking te geven. Nationaal Plan Onderwijs In 2024 lopen activiteiten van het Nationaal Plan Onderwijs door, zoals in 2023 is ingezet.

Enkele activiteiten die worden uitgevoerd zijn: de bibliotheek op school, jongerenwerk in het Voortgezet Onderwijs, de huiskamer op de Nieuwe Veste en muziek op school. De meeste activiteiten worden gemonitord en geëvalueerd om zo met elkaar integraal te kunnen kijken naar borging van de inzet en/of werkzame elementen. Kansencoaches De inzet van de kansencoaches loopt door in 2024, de inzet wordt geëvalueerd. Naast de inzet van de kansencoaches wordt breed de huidige ondersteuningsstructuur besproken op het primair onderwijs, het gaat om het versterken van de bestaande samenwerking. Zo werken we aan tijdige en goede ondersteuning van kinderen en hun ouders en opvoeders. Jongerenwerk De inzet op preventie is versterkt door middel van de extra inzet van het jongerenwerk. Daarnaast is er extra ingezet op de samenwerking tussen de Kern maatschappelijk werk en de Stuw jongerenwerk, zodat jongeren preventief en laagdrempelig ondersteund kunnen worden in hun hulpvraag. Jeugdhulp De verwachting is dat we het huidige budget Jeugdhulp zullen overschrijden. Op dit moment is de inschatting dat dit ongeveer € 3 miljoen betreft. Dit heeft te maken met de toenemende aantal jeugdigen dat gebruik maakt van jeugdhulp. Dit is in lijn met de landelijke trend. Aangezien jeugdhulp een open-eind-regeling is op basis van wetgeving, zijn we onvoldoende in staat om deze stijging direct te beïnvloeden.

Zoals eerder genoemd blijven we ons focussen op het versterken van de inzet van preventie, de blik op normaliseren en het verbinden van de verschillende domeinen om de stap naar de jeugdhulp alleen dan te laten plaatsvinden, wanneer noodzakelijk. De effecten van deze inzet zijn niet gelijk te zien in kosten, het is een proces van enkele jaren.

20

Integraal Huisvestingsprogramma Voortgezet Onderwijs Op dit moment zijn we met de VO scholen bezig om de visie op VO binnen de gemeente Hardenberg vorm te geven. Deze visie is de basis voor een op te stellen IHP VO om te komen tot een toekomstbestendige onderwijshuisvesting voor het Voorgezet Onderwijs binnen Hardenberg. Voor het vormgeven van de visie zijn de scholen leidend, voor het opstellen van het IHP VO is de gemeente eindverantwoordelijk. Beide processen gaan in goed onderling overleg. Integraal Huisvestingsplan Basis Onderwijs Het Integraal Huisvestingsplan is in 2020 geactualiseerd en we geven ook in 2024 uitvoering aan het plan. De gemeenteraad heeft de benodigde kredieten voor de in het plan opgenomen investeringen (nieuwbouw en renovaties) beschikbaar gesteld. In de Perspectiefnota 2025 is het tekort op de investeringskredieten voor de nieuw te bouwen scholen opgenomen. In 2024 worden/zijn investeringen gedaan voor o.a. de renovatie van CBS De Bloemenhof in Hardenberg en CBS De Ark in Dedemsvaart, de aanpassing van de voormalige school De Expeditie ten behoeve van de school De Opstap en de semipermanente locatie voor de nieuwe basisschool in Marslanden (Chrono, Hannah en de Kern) Daarnaast is er een discussienotitie geschreven voor de ontwikkeling het (Integraal Kind Centra) en die is besproken met de schoolbesturen.

Onderwijshuisvesting OpStap en de Taalschool/Internationale Schakel Klas Het anderstalig onderwijs voor de vluchtelingen (asielzoekers, statushouders en Oekraïense vluchtelingen) wordt gegeven door de basisschool OpStap en de Taalschool. Door de fluctuaties van het aantal leerlingen van beide scholen, zijn wij continu in gesprek met de schoolbesturen over dit onderwijs en de huisvesting hiervan. De Taalschool heeft recentelijk de lokalen boven het zwembad De Slag in gebruik genomen. Daarnaast maakt de school voor het schooljaar 2024-2025 nog gebruik van een lokaal in De Ambelt. Op korte termijn gaan we in gesprek met de andere VO-scholen over het mogelijk huisvesten van de Taalschool in de reguliere scholen in geval van toename van het aantal leerlingen. OpStap heeft op dit moment voldoende huisvesting voor hun onderwijs. Ook met het schoolbestuur Arcade volgen we de ontwikkelingen en zoeken we de afstemming/samenwerking. Leerlingenvervoer We zien in 2024 een toename van het aantal leerlingen dat gebruik maakt van een voorziening leerlingenvervoer. Dit heeft onder andere te maken met de lichte toename van leerlingen in het speciaal onderwijs en het vervoer van bijzondere doelgroepen zoals (Oekraïnse) vluchtelingen. Zij gaan een bepaalde periode naar een taalklas om onderwijs te volgen. Hierdoor ontstaat een grotere vervoersvraag.

Onze verwachting op dit moment is dat dit zal leiden tot een (incidentele) overschrijding van ongeveer € 100.000.

21

Wmo en participatie Hoe staan we er nu voor en wat is onze verwachting? Taken en rollen Samen Doen Belangrijke verschillen van de taken en rollen van onze Samen Doen teams in relatie tot andere organisaties zoals welzijn zijn onderzocht. Deze input wordt verwerkt voor aanpassingen op de korte termijn in opdrachten en subsidies voor 2025. Daarnaast wordt er ingezet op een doorkijkje voor de ontwikkelkansen op de langere termijn. Hierbij houden wij ook landelijke ontwikkelingen zoals het IZA, Gala en de Hervormingsagenda Jeugd nauwlettend in de gaten. Armoedebeleid Het armoedebeleid is herzien. Het herziene beleid heet: Beleid financiële bestaanszekerheid. Het plan bevat uitgangspunten voor beleid dat gaat over inkomen en schulden. De Participatieraad is om advies gevraagd. In september/oktober wordt het stuk aan de gemeenteraad aangeboden. We zetten in op communicatie via reguliere kanalen (De Toren, website, social media) maar hebben door de inzet van de armoederegisseur ook de focus op signaalpartners. De informatie moet dáár (bekend) zijn waar de inwoner is. Bijvoorbeeld bij sportverenigingen, kerken, werkgevers en scholen. Zij signaleren, informeren de inwoner en verwijzen warm door. We gaan nog meer inzetten op preventie en het verhogen van het bereik van regelingen door de VoorzieningenWijzer in te zetten.

Een tool èn een adviesgesprek om de inwoner te ondersteunen in de vraag: waar heb ik recht op. Er wordt gewerkt aan een uitvoeringsplan, de implementatie wordt verwacht in het laatste kwartaal 2024 of het eerste kwartaal 2025. We vereenvoudigen eigen lokale regelingen in het project Simpel Switchen. Twee actiepunten zijn: -

Het uitwerken en inregelen van een 3 in 1 aanvraag voor minimaregelingen (bijstandsuitkering, kwijtschelding en Sociaal Cultureel Fonds).

-

Het volledig geautomatiseerd ambtshalve verstrekken van de Individuele Inkomenstoeslag en Sociaal Cultureel Fonds voor inwoners uit het bijstandsbestand.

We streven er naar punt 1 te realiseren in 2025 en punt 2 nog dit jaar. Beschermd wonen De streefdatum vanuit het rijk is dat de lokale gemeenten vanaf 2026 (financieel) verantwoordelijk voor de uitvoering van beschermd wonen en beschermd thuis. In onze regio is besloten om met ingang van 1 april 2024 de toegang lokaal te beleggen. Vanuit de gemeente Hardenberg voert Samen Doen de toegang uit. In een pilot gaan we gedurende een periode van 2 jaar samen met zorgaanbieders en de woningbouwvereniging onderzoeken wat de beste manier is om inwoners die afhankelijk zijn van beschermd wonen toch zelfstandig te laten wonen (beschermd thuis). De effecten daarvan voor de inwoner en de kosten willen we daarbij in beeld brengen, zodat we goed in beeld krijgen hoe we beschermd thuis op een goede manier structureel in kunnen regelen in de lokale omgeving.

22

Opvang van asielzoekers en Oekraïense ontheemden Team werk en inkomen ondersteunt Oekraïense ontheemden bij vragen over werk en het vinden van werk. Daarnaast verstrekt het team leefgeld aan Oekraïners die niet werken of met werk minder verdienen dan de door het Rijk vastgestelde leefgeldbedragen. De processen hiervoor zijn gedigitaliseerd en verder ingeregeld. Meer dan 70% van de volwassen (18+) Oekraïners is aan het werk, veelal met ondersteuning vanuit team werk en inkomen. We weten dat de dienstverlening aan deze doelgroep de rest van dit jaar (en verder) een belangrijk onderdeel van het werk van team werk en inkomen blijft. Het rijksbeleid verandert nogal eens. Dit betekent dat er keuzes gemaakt moeten worden en processen opnieuw ingericht moeten worden. Denk aan het innen van een verplichte bijdrage voor ‘woonlasten’ voor de Oekraïner die aan het werk is. Daarnaast blijft de toestroom van vluchtelingen, ook voor onze gemeente. We zijn in 2024 gestart met volwassen taalonderwijs aanbieden aan Oekraïense vluchtelingen in de Antenne in Dedemsvaart. Dit zodat het leren van de Nederlandse taal wordt gestimuleerd en dit kan bijdragen aan het vinden van een baan. Mogelijk wordt dit taalaanbod in de toekomst uitgebreid op extra locatie(s) in de gemeente Hardenberg.

Dit vanuit de middelen die door het rijk beschikbaar zijn gesteld aan gemeenten met als doel het gemeentelijke aanbod van taalonderwijs aan volwassen ontheemden uit Oekraïne te stimuleren. Wmo huishoudelijke hulp De start van de visie-ontwikkeling is in de 2e helft van 2024 zodat deze in de eerste helft van 2025 door uw raad kan worden vastgesteld. Deze visie dient als basis voor de nieuwe inkoop. Wmo begeleiding en dagbesteding We verwachten op dit moment voor voordeel op de kosten voor Wmo Begeleiding en dagbesteding. Op dit moment is de inschatting dat dit ongeveer € 300.000 betreft. Bemiddelen van kwetsbare doelgroepen naar de arbeidsmarkt/ontwikkeling van leerwerkcentra We zien dat de bemiddeling naar werk steeds moeilijker wordt. Met name de begeleiding van jongeren naar werk blijkt een uitdaging. Dit is een landelijke trend. Het volume aan uitkeringen stijgt dit jaar naar verwachting met 6%. Omdat het Rijk de BUIG ook heeft verhoogd kunnen we dit budgettair neutraal in onze begroting verwerken. Als raad bent u op een eerder moment al akkoord gegaan met het project “Iedereen die wil en kan werken aan het werk”. Dit tweejarig project kent een wat meer uitgebreide aanpak om mensen met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt aan het werk te krijgen. Het project is inmiddels 1 jaar operationeel en we zien dat we inmiddels resultaten boeken.

Aan het eind van het project zullen we u meenemen in de concrete resultaten van het project. Het tweejarige project Sociale coöperatie Hardenberg liep eind 2023 ten einde. Uit de evaluatie bleek dat de coöperatie alleen verder kon met gemeentelijke subsidie en de ontwikkeling van een e-learning module (die de noodzakelijke jaarlijkse gemeentelijke subsidie omlaag zou brengen). Met de coöperatie is afgesproken dat zij extern op zoek zouden gaan naar subsidie voor de e-learning module. Als deze werd gevonden zou de gemeente subsidie verlenen van ca. € 180.000 per jaar voor 2024 en ca. € 30.000 per jaar voor 2026 en verdere jaren. Helaas is het niet gelukt subsidie voor de elearning module te vinden. Daarom is in overleg met de sociale coöperatie besloten de coöperatie te