Raadsbrief Raadsinformatieavond Ombudsvrouw (met bijlagen)
Tekst van het document
Genneente
Hardenberg Aan de
gemeenteraad
van
Hardenberg Bezoekadres
Postbus 500 7770
BA
Stephanuspark 1
Hardenberg
7772
Hardenberg
HZ
Postbus 500 7770
BA
Hardenberg
Telefoon 14 0523 18 maart 2025
www.hardenberg.nl
Contactpersoon
(geanonimiseerd)
VERZONDEN
Zaaknummer
925156
Onderwerp
Raadsinformatieavond
Datum Uw kenmerk
Beste leden
Naar
Ombudsvrouw
de raad,
van
aanleiding
van
een
tweetal moties heeft de
laagdrempelige ombudsfunctionaris stellen.
18 MRT 2025
Hierbij is afgesproken
voor
gemeenteraad op
het sociaal domein
18
juli 2017
in de gemeente
dat deze functionaris tweemaal
besloten
om
Hardenberg
een
te
aan
per jaar de raad zal informeren
over
haar werkzaamheden.
Ombudsfunctionaris De
sociaal ombudsvrouw is
kantoor in het
onafhankelijk. Zij is niet in dienst van de gemeente
en
houdt ook geen
gemeentehuis. Onafhankelijkheid is belangrijk, zodat inwoners zonder
partijdigheid kunnen aankloppen werk
en
met vragen, zorgen
of klachten op het
inkomen. Daarnaast is de sociaal ombudsvrouw
allerlei manieren
en
kosteloos
een
vrees
van
gebied van jeugd, zorg,
laagdrempelig: inwoners kunnen op
beroep doen op de ombudsvrouw.
Bevindingen In de
afgelopen
twee jaar
zijn er personele wisselingen en verschuivingen van portefeuilles geweest binnen de gemeente waardoor haar rapportages niet altijd tijdig bij de raad terecht gekomen zijn. Bij deze brief ontvangt het contact
tussen de
u
alsnog de rapportages
gemeente
en
van
2023
de ombudsfunctionaris
en
2024.
In de tweede
aangehaald.
Er
helft van
2024 is
zijn nu weer kortere
communicatielijnen waardoor samenwerken wordt vergemakkelijkt.
1 van
2
Het
lijkt er op dat de ombudsfunctionaris vrij onbekend is in de gemeente. De ombudsfunctionaris ontvangt steeds minder meldingen; in 2023 zijn er 33 en in 2024 12 meldingen gedaan. In 2023 was
er
al
daling ten opzichte van het aantal meldingen in 2022.
een
In 2024 is
wederom
er
drie
van
de 12
Om
te zorgen
alle
gedaan. Bij betroffen.
voor
bekendheid
en
laagste aantal meldingen
betroffen het klachten die niet het sociaal domein
meldingen meer
is het
in jaren
in 2024
interview in De Toren naar
daling te zien
een
van
en
de ombudsfunctie
zijn er (digitale) brieven
met
een
plaatselijke belanggroepen, wijkverenigingen
en
zijn er PR-acties uitgezet als een
folder een
over
aantal
de ombudsfunctie verstuurd
zorgaanbieders in de
gemeente. In de tweede Samen
van
helft van 2024 heeft de ombudsfunctionaris
Doen
en
consulenten Werk
en
voorlichting gegeven
aan
medewerkers
Inkomen.
Aanbevelingen bracht de ombudsfunctionaris twee keer per
Tot 2024
werkzaamheden.
Omdat
er
steeds minder
jaar verslag uit aan de gemeente
over
haar
meldingen binnenkomen, stelt ze voor om nog eenmaal
per jaar te rapporteren. Het college kan zich vinden in het voorstel van de ombudsfunctionaris om vanaf nujaarlijks te rapporteren. Later dit
voorjaar zal de ombudsfunctionaris aanwezig zijn bij de informatieavond
rapportages
om
haar
toe te lichten.
Met
vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders
de gemeente
van
Secretaris,
Burgemeester,
(geanonimiseerd) J
B.M. de Vries
Bijlagen Rapportages 2023
e
Hardenberg,
(geanonimiseerd) J
M.W.
en
2024 Ombudsfunctie
gemeente
Offinga
Hardenberg
2 van
2
RAPPORTAGE OMBUDSFUNCTIE in de gemeente Hardenberg
Verslag van periode van 1 januari – 1 juli 2023
Inhoudsopgave
1.
Inleiding
3
2.
Werkwijze ombudsfunctie Sociaal Domein Hardenberg
4
3.
Bevindingen
5 5 6 6 7
3. 1. 3. 2. 3. 3. 3. 4.
Algemeen en werkwijze Cijfers Inhoud van de meldingen De 4 kernwaarden van behoorlijk overheidsoptreden
4.
Aanbevelingen
9
5.
Bijlage Overzicht meldingen
10
2
1.
Inleiding
Inwoners van de gemeente Hardenberg kunnen sinds november 2017 een beroep doen op de ombudsfunctie Sociaal Domein , kortweg: sociaal ombudsvrouw. De vorige rapportageperiode , najaar 2022 , stond in het teken van de Europese aanbesteding van de Ambulante jeugdhulp en WMO begeleiding. Ook in deze rapportage periode heeft een kwart van de
meldingen te maken met de problemen die inwoners ervaren wanneer hun vertrouwde zorgaanbieder geen contract meer krijgt. De sociaal ombudsvrouw is onafhankelijk. Zij is niet in dienst van de gemeente en houdt ook geen kantoor in het gemeentehuis. Onafhankelijkheid is belangrijk , zodat inwoners zonder vrees van
partijdigheid kunnen aankloppen met vragen , zorgen of klachten op het gebied van jeugd , zorg , werk en inkomen. Daarnaast is de sociaal ombudsvrouw laagdrempelig: inwoners kunnen op allerlei manieren en kosteloos een beroep doen op de ombudsvrouw. De ombudsvrouw is bereikbaar via het telefoonnummer 074 – 291 35 97 of via ombudsvrouwhardenberg @zorgbelang-overijssel.nl Om meer bekendheid te geven aan de ombudsfunctie is er in het voorjaar een uitgebreid interview met de ombudsvrouw geplaatst in De Toren. De sociaal ombudsvrouw doet 2x per jaar verslag van haar werkzaamheden. Deze rapportage bevat het verslag van 1 juli – 31 december 2022. Het overzicht van de meldingen is als bijlage aan deze rapportage toegevoegd. De sociaal ombudsvrouw is graag bereid één en ander toe te lichten.
Ingrid Nauta Sociaal ombudsvrouw in de gemeente Hardenberg Hengelo , juli 2023
3
2.
Werkwijze ombudsfunctie Sociaal Domein
Wanneer de uitvoering van het gemeentelijk sociaal beleid niet naar tevredenheid verloopt , dan kan een inwoner contact opnemen met de onafhankelijke Ombudsfunctie Sociaal Domein , die is
ondergebracht bij Zorgbelang Overijssel. Zorgbelang Overijssel: informatie en onafhankelijk advies en de sociaal ombudsvrouw Inwoners kunnen bij Zorgbelang Overijssel niet alleen terecht voor contact met de sociaal ombudsvrouw maar ook voor informatie en onafhankelijk advies op het gebied van zorg , jeugdzorg , werk en inkomen. Als een inwoner contact opneemt , dan brengt een medewerker van Zorgbelang Overijssel de inwoner in contact met de sociaal ombudsvrouw of geeft direct advies en/of verwijst zo nodig door. Taken sociaal ombudsvrouw De taken van de sociaal ombudsvrouw zijn gericht op het Sociaal Domein: de inwoners een luisterend oor bieden; bemiddelen tussen de inwoner(s) en de gemeente; zo nodig doorverwijzen , bijvoorbeeld naar onafhankelijke cliëntondersteuning of naar klachtenprocedure(s); advies uitbrengen; monitoren , signaleren en adviseren aan het gemeentebestuur over de beleidsuitvoering twee maal per jaar rapporteren over bevindingen , aan de gemeenteraad. De sociaal ombudsvrouw is onafhankelijk , herkenbaar en laagdrempelig te benaderen. Inwoner zoekt contact Inwoners die een beroep willen doen op de ombudsfunctie , nemen telefonisch of per e-mail contact op met Zorgbelang Overijssel of rechtstreeks via de mail met de sociaal ombudsvrouw. De contactgegevens zijn:
Sociaal ombudsvrouw Hardenberg Zorgbelang Overijssel Korenbloemstraat 11 7552 HH Hengelo 074-291 35 97
ombudsvrouwhardenberg @zorgbelang-overijssel.nl
Hoe werkt het in de praktijk? Contact Wanneer een inwoner het eerste contact heeft gelegd via de mail of telefonisch , wordt een afspraak gemaakt om het verhaal van de inwoner te horen. Of de afspraak telefonisch is of fysiek , is afhankelijk van de wens van de inwoner én is afhankelijk van de casuïstiek. Wanneer de ombudsvrouw namelijk inschat dat het verhaal van de inwoner complex is of veel verschillende aspecten heeft , is het prettiger om dit live met elkaar te bespreken. Soms is één gesprek voldoende , 4
het kan ook zijn dat er meerdere gesprekken nodig zijn. Het is maatwerk per inwoner. Daarnaast is er vaak ook meermalen mailcontact en telefonische contacten. Wanneer in het gesprek duidelijk wordt dat hetgeen de inwoner wenst niet past bij de rol van ombudsvrouw , verwijst de ombudsvrouw door. maar
Luisterend oor Veel inwoners hebben behoefte aan een luisterend oor. Een luisterend oor is méér dan iemand die aanhoort wat er gezegd wordt. Een luisterend oor bieden zorgt er voor dat de inwoner zich gehoord en erkend voelt , ongeacht de inhoud van de boodschap. Verder helpt de sociaal ombudsvrouw de inwoner om bijvoorbeeld zijn hulpvraag te formuleren , zij zoekt informatie bij de gemeente of elders , geeft advies over de verdere aanpak of zij adviseert bij welke instantie de inwoner terecht kan met zijn vraag.
Bemiddeling Het doel van bemiddeling is het vinden van een oplossing en/of het maken van afspraken , zodat de inwoner en de gemeente samen verder kunnen. Praktisch gezien betekent dit dat de sociaal ombudsvrouw – na voorafgaande instemming van de inwoner - contact opneemt met de gemeente , om te horen hoe de gemeente aankijkt tegen de gang van zaken. Dit kan telefonisch , via e-mail of in een gesprek tussen de sociaal ombudsvrouw en de gemeente zijn , of in een gesprek met zowel de gemeente als de inwoner en de sociaal ombudsvrouw. Vervolgens wordt de informatie teruggekoppeld naar de inwoner en wordt besproken welke vervolgstappen wenselijk of nodig zijn. De ombudsvrouw vraagt geanonimiseerd informatie op , maar als het nodig is dat bekend is welke inwoner het betreft , gebeurt dit altijd met toestemming van de inwoner. De ervaringen tot dusver zijn dat de gemeente hier constructief aan meewerkt. In veel gevallen leidt
bemiddeling tot een oplossing. In de gevallen waarin dat niet lukt , verwijst de sociaal ombudsvrouw de inwoner (desgewenst) naar bijvoorbeeld het Juridisch Loket of de rechtsbijstandsverzekeraar of naar onafhankelijke cliëntondersteuning. Bemiddeling kan ook plaatsvinden nadat de inwoner er zelf uit is gekomen met de gemeente , maar niet tevreden is over de manier waarop één en ander is verlopen. Deze inwoners geven aan dat ze hopen dat dit leidt tot verbetering in de toekomst , vooral met het oog op inwoners die minder vaardig en/of mondig zijn. In deze rapportage is zoveel mogelijk vermeld wat de uitkomst is geweest na bemiddeling door de sociaal ombudsvrouw. Om herkenning van personen of situaties te voorkomen , kan de uitkomst van de bemiddeling niet altijd worden vermeld.
5
3. 3. 1
Bevindingen Algemeen en werkwijze
Bekendheid ombudsfunctie Het lijkt er op dat de ombudsvrouw nog niet goed gevonden wordt door inwoners. Dit blijkt uit signalen die de ombudsvrouw soms via-via krijgt dat inwoners niet op de hoogte waren dat ze met hun klachten bij de ombudsvrouw terecht konden , toen ze problemen met de gemeente hadden. Vandaar dat samen met gemeente gekeken is hoe de ombudsfunctie meer bekendheid kan krijgen. Eén van de voorstellen was om een uitgebreid interview met de ombudsvrouw in de Toren te plaatsten , waarin uitleg wordt gegeven over de ombudsfunctie en met welke vragen of problemen inwoners daar terecht kunnen. Dat artikel heeft in mei in de Toren gestaan. Daarnaast zullen er digitale brieven met de folder over de ombudsfunctie verstuurd worden naar verwijzende partijen. Ook in het kader van het krijgen van meer bekendheid is er voor de vrijwilligers van Raad & Recht een presentatie gehouden. Soms komt in gesprekken met onafhankelijk cliëntondersteuners ter sprake dat inwoners klachten hebben over bijvoorbeeld de werkwijze van Samen Doen/gemeente , bejegening of procedures. Voor
deze klachten wordt de ombudsvrouw vaak niet ingeschakeld , omdat de inwoner met ondersteuning van de cliëntondersteuner al druk bezig is met de inhoudelijke kant van de aanvraag , dáár ligt de focus. Bovendien wil de inwoner de behandeling van de aanvraag niet vertragen of vertroebelen door klachten over procedures of bejegening. Dit is begrijpelijk maar hierdoor blijven klachten onbehandeld en kan niet gewerkt worden aan het wegnemen van onvrede bij bewoners. Tevens worden eventuele knelpunten niet gezien en daarmee kan niet gewerkt worden aan het verbeteren van de gemeentelijke dienstverlening.
3. 2 Cijfers In de periode van januari tot juli heeft de sociaal ombudsvrouw 21 meldingen ontvangen. Hierbij moet worden opgemerkt dat een grote groep ouders met klachten over de nieuwe aanbesteding van zorg , zich verenigd
heeft en in het overzicht als 1 melding vermeld staat. Die ene melding vertegenwoordigt dus een veel grotere groep inwoners met zorgen en klachten.
3. 3.
Inhoud van de meldingen In de bijlage van de rapportage vindt u het overzicht van de meldingen. In onderstaande tabel staat aangegeven hoe de verdeling is over de verschillende onderdelen van het sociaal domein.
6
melding heeft betrekking op
aantal meldingen
Sociaal Domein algemeen
1
Jeugdwet
5 (verenigde ouders
tellen als 1) WMO
11
Participatiewet
2
Buiten sociaal domein
2
TOTAAL
21
Het belangrijkste wordt er uitgelicht: In het najaar heeft er een gesprek plaatsgevonden tussen de wethouder met Jeugdbeleid en Jeugdzorg in portefeuille , de gemeente en zo’n 12 ouders namens de verenigde groep ouders die zorgen hebben over de ambulante specialistische jeugd GGZ , in 2023 en verder. Dat
gesprek heeft een deel van de onrust van de ouders kunnen wegnemen , maar heeft hen niet volledig gerustgesteld voor de hulp vanaf 2024. Daarom trokken deze ouders in het voorjaar 2023 weer aan de bel met een oproep aan gemeente en een specifieke zorgaanbieder om tot een definitieve en structurele oplossing te komen voor de specialistische jeugd- ggz. Zij hadden signalen opgevangen dat de communicatie tussen gemeente en de zorgaanbieder over de zorg in 2023 en verder nog niet op gang was gekomen. Gemeente en zorgaanbieder zijn de afgelopen maanden met elkaar in gesprek gegaan en zijn tot werkafspraken gekomen wat betreft de zorg voor de jeugdigen die momenteel van deze zorgaanbieder zorg ontvangen. De werkafspraken maken mogelijk dat de zorg in 2023 , maar ook in 2024 of verder geleverd kan worden door de aanbieder. De verenigde ouders zijn hoopvol gestemd dat dit gaat werken. Naast de meldingen over de specialistische jeugd-ggz , heeft de ombudsvrouw ook meerdere meldingen en signalen ontvangen over de gevolgen voor inwoners van de nieuwe inkoop van ambulante zorg. Soms kwamen deze signalen van inwoners zelf , soms ook via onafhankelijk cliëntondersteuners. Het gaat om een kwetsbare doelgroep die zorg en ondersteuning ontvangt via de gemeente , zoals bijvoorbeeld ambulante begeleiding of dagbesteding.
Wanneer de vertrouwde zorgverlening niet meer mogelijk is en men moet overstappen naar een nieuwe aanbieder , geeft dit veel onrust en stress. In sommige gevallen zelfs zóveel dat de inwoner de zorg wilde stopzetten , tegen het advies van Samen Doen en zorgaanbieder in. Gemeente gaat ervan uit dat er een dekkend zorg landschap is gerealiseerd , waarmee alle doelgroepen bediend kunnen worden. In uitzonderlijke gevallen kan Samen Doen aan de gemeente adviseren om een maatwerk oplossing in te zetten. Hiervoor gebruikt Samen Doen een intern afwegingskader.
7
In de vorige rapportage kwam naar voren dat inwoners regelmatig melding hadden gemaakt van hun negatieve ervaringen met Samen Doen. Dat waren recente ervaringen maar ook ervaringen van jaren eerder. Begin 2023 heeft de ombudsvrouw een bijeenkomst georganiseerd met de directeur van Samen Doen , een medewerker van de gemeente en een aantal inwoners om de klachten te bespreken. Dit was een constructief gesprek waarin goed geluisterd werd naar de klachten van de inwoners. Klachten waren o. a. dat ouders zich niet serieus genomen voelen; dat de bereikbaarheid van Samen Doen moeilijk is; dat medewerkers er verschillende werkwijzen op na houden; dat er veel wisselingen in contactpersoon zijn voor het gezin. Er waren ook positieve geluiden. Samen Doen zal de uitkomsten van het gesprek bespreken met de medewerkers. Helaas is er geen verslag
gemaakt van de bijeenkomst. 3. 4. De 4 kernwaarden van behoorlijk overheidsoptreden Het optreden van de overheid moet aan bepaalde eisen voldoen. De nationale Ombudsman heeft de essentie van behoorlijk overheidsoptreden samengevat in vier kernwaarden*: o
Open en duidelijk De gemeente is in haar handelen open en voorspelbaar , zodat het voor de burger duidelijk is waarom de gemeente bepaalde dingen doet (transparantie). De gemeente is verplicht de
burger gevraagd en ongevraagd alle informatie te geven over handelingen en besluiten die de belangen van de burger kunnen raken. Zij is daarbij servicegericht en stelt zich actief op om de informatie die van belang is tijdig op eigen initiatief te geven. De gemeente heeft een open oor voor de burger. Zij hoort wat de burger zegt en ook wat de burger niet zegt. Dit betekent dat de gemeente de burger serieus neemt en daadwerkelijk geïnteresseerd is in wat hij belangrijk vindt. Tenslotte motiveert de gemeente haar besluiten steeds goed en is de motivering gericht op het concrete individuele geval en is begrijpelijk voor de burger. ** o
Respectvol De gemeente respecteert de grondrechten van burgers , bevordert een actieve deelname van de burger en koppelt na afloop terug wat er is gedaan met de inbreng van de burger. De gemeente behandelt de burger fatsoenlijk en is hulpvaardig , rekening houdend met de persoon van de burger. Verder geeft de gemeente de burger de mogelijkheid om zijn
procedurele kansen te benutten en zorgt zij voor een eerlijke gang van zaken. ** o
Betrokken en oplossingsgericht De gemeente werkt op eigen initiatief in het belang van de burger samen met andere instanties en stuurt de burger niet van het kastje naar de muur.
* Deze kernwaarden zijn nader uitgewerkt in de zogeheten Behoorlijkheidsvereisten die de Overijsselse Ombudsman hanteert , te vinden op www. overijsselseombudsman. nl/waarvoor-kunt-ubij-ons-terecht , onder de link ‘behoorlijkheidsvereisten’. ** Deze toelichting is gebaseerd op bovengenoemde Behoorlijkheidsvereisten van de Overijsselse Ombudsman. Deze toelichting betreft geen volledige weergave van bedoelde Behoorlijkheidsvereisten 8
Als er fouten zijn gemaakt stelt de gemeente zich coulant op en is bereid om in voorkomende gevallen af te wijken van algemene regels als dat nodig is om ongewenste consequenties te voorkomen. Verder handelt de gemeente zo snel en slagvaardig mogelijk en probeert zij escalatie te voorkomen/beperken. ** o
Eerlijk en betrouwbaar De gemeente zorgt voor een goede organisatie en professionele medewerkers. De gemeente verzamelt actief informatie en toetst deze door middel van hoor en wederhoor bij de burger. Belangen worden afgewogen en mogen niet tot een onredelijke uitkomst leiden. Tot slot handelt de gemeente integer en betrouwbaar en stelt zij zich zonder vooroordelen op. **
De meldingen die de sociaal ombudsvrouw heeft behandeld kunnen bezien worden in het licht van deze vier kernwaarden. Hieronder volgt een toelichting aan de hand van deze meldingen. Open en duidelijk Inwoner heeft een als intimiderend gevoeld gesprek gehad met gemeente , waarbij het de inwoner vooraf niet duidelijk was wat de bedoeling van het gesprek was. Wanneer de gemeente een burger uitnodigt voor een gesprek op het gemeentehuis , moet aan de burger duidelijk gemaakt worden waarom hij wordt uitgenodigd , wat het doel is van het gesprek en met wie het gesprek zal plaatsvinden. De burger weet dan waar hij aan toe is en kan zich eventueel
voorbereiden. In deze casus is dit vooraf niet aan inwoner verteld en vond er een gesprek plaats in het kader van een - naar later bleek - fraude onderzoek. Respectvol Een rapportage met privé informatie van inwoner is door gemeente doorgestuurd naar externe partijen , zonder toestemming van inwoner. De normale procedure is dat de rapportage eerst in concept aan de inwoner wordt voorgelegd waarop deze een reactie kan geven. Pas met de handtekening van de inwoner is de rapportage
definitief. Vanuit de gevoelde urgentie om snel zorg in te kunnen zetten , is afgeweken van de procedure en heeft inwoner de rapportage niet gezien voordat deze naar andere partijen werd gestuurd. Inwoner voelt zich niet respectvol behandeld. De privacy van de inwoner is geschonden. Betrokken en oplossingsgericht WMO aanvraag is al heel lang , bijna een jaar , in behandeling bij gemeente. In deze casus voelt inwoner beslist niet dat gemeente zich betrokken en oplossingsgericht opstelt. Eerder het tegenovergestelde: dat gemeente allerlei stappen invoert om vertraging te
bewerkstelligen. 9
Eerlijk en betrouwbaar Afspraken gemaakt in keukentafelgesprek worden niet nagekomen. Vanwege negatieve ervaringen in het verleden , hadden inwoner en gemeente specifieke en concrete afspraken gemaakt over de te volgen procedures. Vervolgens week gemeente daar zonder uitleg vanaf en kreeg inwoner ontwijkende antwoorden.
4.
Aanbevelingen Voor sommige zorgvragers is een overstap naar een verplichte nieuwe zorgaanbieder zó ingrijpend dat zij hiervan veel onrust en stress ervaren. Soms zoveel , dat zij af willen zien van zorg , met alle gevolgen van dien. Houd de mogelijkheid van een maatwerkvoorziening open en maak voor inwoners transparant wanneer er sprake kan zijn van een maatwerkvoorziening , in welke gevallen en aan welke voorwaarden dan moet worden
voldaan. Een inwoner kwam met een klacht dat hij een gesprek met gemeente had gehad , dat een onverwachte en vervelende wending had genomen. De inwoner had dit niet verwacht en hield er een zeer vervelend gevoel aan over. Wees transparant over de reden waarom een inwoner wordt uitgenodigd voor een gesprek met gemeente en wat het doel is van het
gesprek. Uit de meldingen kwam naar voren dat door Samen Doen soms van procedures wordt afgeweken vanwege tijdsdruk of gevoelde urgentie om snel zorg in te kunnen zetten. In elk geval in 1 zaak had dit verstrekkende gevolgen. Vandaar de aanbeveling om - ondanks tijdsdruk of urgentie - de procedures te volgen in de behandeling van een aanvraag WMO of
jeugdzorg. Met Samen Doen zijn veel klachten van inwoners besproken. Dit was zinvol , maar het zou beter zijn om hiervan ook een verslag te maken , met actiepunten en een tijdpad. Nu blijft het in het luchtledige hangen wat er met de uitkomsten van dit gesprek gedaan wordt en of er verbeteringen plaatsvinden. Daarom de aanbeveling om in het vervolg afspraken te maken over een vervolg , zodat gemonitord kan worden of dit geleid heeft tot aanpassingen in de werkwijze en of inwoners dit als verbeteringen ervaren.
10
Bijlage
Overzicht contacten burgers – sociaal ombudsvrouw gemeente Hardenberg januari 2023 – juli 2023
Nummer
1
Thema
WMO
Kwestie
Acties
Geen vertrouwen meer in gemeente; ook niet in
zorgaanbieders
ombudsvrouw richting gemeente Brief aan gemeente opgesteld over de situatie , maar inwoner wil niet dat
deze verstuurd wordt 2
WMO
Problemen met
Geen actie vereist , maar inwoner wilde
gemeente over
3
4
5
6
verkrijgen parkeervergunning voor mantelzorger; nare bejegening door ambtenaar
verhaal kwijt
Jeugdzorg (meerdere inwoners)
Inwoners willen
duidelijkheid over zorg
Gesprek met wethouder en
in 2024
inwoners
jeugdzorg
Klachten over Samen
Gesprek Samen
Doen
Doen en inwoners
jeugdzorg
Er is nog steeds geen
WMO
duidelijkheid over het inzetten van bepaalde zorgverlener in 2024 Zorgverlener krijgt geen contract meer , maar kan misschien
wel een eenmalig contract krijgen. Hele traject levert inwoner zoveel stress op dat helemaal afgezien wordt van zorg. Tegen advies van Samen Doen en hulpverlening in.
11
Resultaat/ verbeterpunten Inwoner ziet
helemaal af van hulp Vraagstuk niet opgelost Luisterend oor Zaak opgelost door andere ambtenaar Vraagstuk opgelost
Luisterend oor Informatie geven Bemiddeling Vraagstuk (voorlopig) opgelost Luisterend oor Bemiddeling Luisterend oor Vraagstuk nog niet opgelost
Signaal anoniem besproken met projectleider
Via OCO
Vraagstuk niet opgelost
Nummer
7
8
Thema
WMO
Lage inkomens
Kwestie
Acties
Klachten over werkwijze Samen
ombudsvrouw richting gemeente Signaal bespreken met Samen Doen
WMO
Samen Doen zal
klachten
Doen: communicatie ,
meenemen in
toegankelijkheid moeilijk , duurt lang voordat er een afspraak mogelijk is
aanpassing
Frustratie over
werkwijze
geen
Luisterend oor Advies
Geen actie , wil inwoner niet
Luisterend oor
financiële beperkingen die bewindvoerder oplegt 9
Resultaat/ verbeterpunten
Inwoner voelt zich niet gehoord door Samen Doen medewerker , maar wil dit niet bespreken uit angst
dat dit de aanvraag negatief beïnvloedt 10
11
WMO aanvraag
participatiewet
Afspraken worden door Samen Doen niet nagekomen; behandeling van de aanvraag duurt heel erg lang
Geen contact meer mee
gekregen Vraagstuk opgelost?
afd. Werk & Inkomen
Luisterend oor Advies Vraagstuk opgelost
Samen Doen
Luisterend oor Advies Bemiddeling Vraagstuk opgelost
Conflict met gemeente over grond , woning
Geen zaak voor
Doorverwezen
Boosheid over werkwijze van en gemaakte fouten door
Samen Doen
Vragen over aanvragen van
uitkering
12
jeugdwet
Inwoner wil privé informatie uit
ondersteuningsplan
13
Wonen ,
huisvesting 14
jeugdwet
Samen Doen
12
ombudsvrouw Luisterend oor Bemiddeling Vraagstuk (nog) niet opgelost
Nummer
15
Thema
participatiewet
Kwestie
Acties
terugvordering uitkering vindt
ombudsvrouw richting gemeente Afd. hoofd Werk & Inkomen
-
inwoner niet juist - inwoner was vooraf niet geïnformeerd
Resultaat/ verbeterpunten Luisterend oor Informatie Bemiddeling Vraagstuk (nog) niet opgelost
de reden en het doel van het gesprek , en voelde zich geïntimideerd door de medewerkers over
16
WMO
klacht over Samen Doen , voelt zich onder druk gezet. Geen
Samen Doen
Luisterend oor Bemiddeling Vraagstuk (nog) niet opgelost
Voorlopig geen
Luisterend oor
vertrouwen in gemeente vanwege fouten in het verleden 17
WMO
Zorgaanbieder geen contract meer; levert problemen op voor
Vraagstuk (nog) niet opgelost
inwoner 18
WMO
Heeft indicatie voor huishoudelijke hulp , maar al lang geen hulp gehad. Is dringend nodig
Samen Doen
Luisterend oor Informeren Vraagstuk opgelost
19
Hulp nodig bij tuinonderhoud
Kan vanwege
De Stuw Samen Doen
Luisterend oor Uitzoeken Advies Vraagstuk opgelost
Zorgverlener
Luisterend oor
20
WMO
gezondheidsklachten zelf tuin niet onderhouden , zorgt voor problemen. “Niemand wil helpen” Vertrouwde hulpaanbieders geen contract meer; veel
Samen Doen
stress , onrust en
boosheid 21
Parkeerproblemen vanwege
Is van mening dat gemeente zich er
beperking
makkelijk van af maakt
13
Beleidsmedewerker maatschappelijk domein
Vraagstuk (voorlopig) opgelost Luisterend oor Informeren Vraagstuk nog niet opgelost
RAPPORTAGE OMBUDSFUNCTIE in de gemeente Hardenberg
Verslag van periode van 1 juli 2023
–
31 december 2023
Inhoudsopgave
1.
Inleiding
3
2.
Werkwijze ombudsfunctie Sociaal Domein Hardenberg
4
3.
Overzicht meldingen 3. 1. Cijfers 3. 2. Inhoud meldingen 3. 3. Bevindingen 3. 4. De 4 kernwaarden van behoorlijk overheidsoptreden
6 6 6 7 7
4.
Aanbevelingen
9
5.
Bijlage Overzicht meldingen
10
2
1.
Inleiding
Inwoners van de gemeente Hardenberg kunnen sinds november 2017 een beroep doen op de ombudsfunctie Sociaal Domein , kortweg: sociaal ombudsvrouw. De sociaal ombudsvrouw is onafhankelijk. Zij is niet in dienst van de gemeente en houdt ook geen kantoor in het gemeentehuis. Onafhankelijkheid is belangrijk , zodat inwoners zonder vrees van
partijdigheid kunnen aankloppen met vragen , zorgen of klachten op het gebied van jeugd , zorg , werk en inkomen. Daarnaast is de sociaal ombudsvrouw laagdrempelig: inwoners kunnen op allerlei manieren en kosteloos een beroep doen op de ombudsvrouw. De ombudsvrouw is bereikbaar via het telefoonnummer 074 – 291 35 97 of via ombudsvrouwhardenberg @zorgbelang-overijssel.nl Om meer bekendheid te geven aan de ombudsfunctie is er in het voorjaar een uitgebreid interview met de ombudsvrouw geplaatst in De Toren. De sociaal ombudsvrouw doet 2x per jaar verslag van haar werkzaamheden. Deze rapportage bevat het verslag van 1 juli – 31 december 2023. Het overzicht van de meldingen is als bijlage aan deze rapportage toegevoegd. De sociaal ombudsvrouw is graag bereid één en ander toe te lichten. Daarnaast wil de ombudsvrouw gemeente in overweging geven om jaarlijks i. p. v. halfjaarlijks te rapporteren.
Ingrid Nauta Sociaal ombudsvrouw in de gemeente Hardenberg Hengelo , januari 2024
3
2.
Werkwijze ombudsfunctie Sociaal Domein
Wanneer de uitvoering van het gemeentelijk sociaal beleid niet naar tevredenheid verloopt , kan een inwoner contact opnemen met de onafhankelijke Ombudsfunctie Sociaal Domein , die is
ondergebracht bij Zorgbelang Overijssel. Zorgbelang Overijssel: informatie en onafhankelijk advies én de sociaal ombudsvrouw Inwoners kunnen bij Zorgbelang Overijssel niet alleen terecht voor contact met de sociaal ombudsvrouw maar ook voor informatie en onafhankelijk advies op het gebied van zorg , jeugdzorg , werk en inkomen. Als een inwoner contact opneemt , dan brengt een medewerker van Zorgbelang Overijssel de inwoner in contact met de sociaal ombudsvrouw of geeft direct advies en/of verwijst zo nodig door. Taken sociaal ombudsvrouw De taken van de sociaal ombudsvrouw zijn gericht op het Sociaal Domein: ▪ de inwoners een luisterend oor bieden; ▪ bemiddelen tussen de inwoner(s) en de gemeente; ▪ zo nodig doorverwijzen , bijvoorbeeld naar onafhankelijke cliëntondersteuning of naar klachtenprocedure(s); ▪ advies uitbrengen; ▪ monitoren , signaleren en adviseren aan het gemeentebestuur over de beleidsuitvoering ▪ twee maal per jaar rapporteren over bevindingen , aan de gemeenteraad. De sociaal ombudsvrouw is onafhankelijk , herkenbaar en laagdrempelig te benaderen. Inwoner zoekt contact Inwoners die een beroep willen doen op de ombudsfunctie , nemen telefonisch of per e-mail contact op met Zorgbelang Overijssel , of rechtstreeks via de mail met de sociaal ombudsvrouw. De contactgegevens zijn:
Sociaal ombudsvrouw Hardenberg Zorgbelang Overijssel Korenbloemstraat 11 7552 HH Hengelo 074-291 35 97
ombudsvrouwhardenberg @zorgbelang-overijssel.nl
Hoe werkt het in de praktijk? Contact Wanneer een inwoner het eerste contact heeft gelegd via de mail of telefonisch , wordt een afspraak gemaakt om het verhaal van de inwoner te horen. Of de afspraak telefonisch is of fysiek , is afhankelijk van de wens van de inwoner én is afhankelijk van de casuïstiek. Wanneer de ombudsvrouw namelijk inschat dat het verhaal van de inwoner complex is of veel verschillende aspecten heeft , is het prettiger om dit live met elkaar te bespreken. Soms is één gesprek voldoende , 4
het kan ook zijn dat er meerdere gesprekken nodig zijn. Het is maatwerk per inwoner. Daarnaast is er vaak ook meermalen contact per mail en telefoon. Wanneer in het gesprek duidelijk wordt dat hetgeen de inwoner wenst niet past bij de rol van ombudsvrouw , verwijst de ombudsvrouw indien mogelijk door. maar
Luisterend oor Veel inwoners hebben behoefte aan een luisterend oor. Een luisterend oor is méér dan iemand die aanhoort wat er gezegd wordt. Een luisterend oor bieden zorgt er voor dat de inwoner zich gehoord en erkend voelt , ongeacht de inhoud van de boodschap. Verder helpt de sociaal ombudsvrouw de inwoner om bijvoorbeeld zijn hulpvraag te formuleren , zij zoekt informatie bij de gemeente of elders , geeft advies over de verdere aanpak of zij adviseert bij welke instantie de inwoner terecht kan met zijn vraag.
Bemiddeling Het doel van bemiddeling is het vinden van een oplossing en/of het maken van afspraken , zodat de inwoner en de gemeente samen verder kunnen. Praktisch gezien betekent dit dat de sociaal ombudsvrouw – na voorafgaande instemming van de inwoner - contact opneemt met de gemeente , om te horen hoe de gemeente aankijkt tegen de gang van zaken. Dit kan telefonisch , via e-mail of in een gesprek tussen de sociaal ombudsvrouw en de gemeente zijn , of in een gesprek met zowel de gemeente als de inwoner en de sociaal ombudsvrouw. Vervolgens wordt de informatie teruggekoppeld naar de inwoner en wordt besproken welke vervolgstappen wenselijk of nodig zijn. De ombudsvrouw vraagt geanonimiseerd informatie op , maar als het nodig is dat bekend is welke inwoner het betreft , gebeurt dit altijd met toestemming van de inwoner. De ervaringen tot dusver zijn dat de gemeente hier constructief aan meewerkt. In veel gevallen leidt
bemiddeling tot een oplossing. In de gevallen waarin dat niet lukt , verwijst de sociaal ombudsvrouw de inwoner (desgewenst) naar bijvoorbeeld het Juridisch Loket of de rechtsbijstandsverzekeraar of naar onafhankelijke cliëntondersteuning. Bemiddeling kan ook plaatsvinden nadat de inwoner er zelf uit is gekomen met de gemeente , maar niet tevreden is over de manier waarop één en ander is verlopen. Deze inwoners geven aan dat ze hopen dat dit leidt tot verbetering in de toekomst , vooral met het oog op inwoners die minder vaardig en/of mondig zijn.
5
3.
Overzicht meldingen
3. 1
Cijfers In de periode van juli tot eind december heeft de sociaal ombudsvrouw 12 meldingen ontvangen , voor heel 2023 betekent dit 33 meldingen. Dit is beduidend minder dan het jaar ervoor. De vraag rijst opnieuw of de ombudsfunctie wel voldoende bekend is bij inwoners in de gemeente , zowel in de kern Hardenberg als in de vele kleine kernen en het buitengebied die ook tot de gemeente behoren. In het voorjaar heeft een uitgebreid interview met de ombudsvrouw in de Toren gestaan. Van een enkele inwoner heeft de ombudsvrouw gehoord dat zij naar aanleiding van dit artikel contact hadden opgenomen.
In de 2 e helft van dit jaar heeft de ombudsvrouw digitale brieven met de folder over de ombudsfunctie verstuurd naar allerlei verwijzende partijen , waaronder de Info huizen. De vraag is wat er nog meer gedaan kan worden om de bekendheid te vergroten. Aangezien de ombudsvrouw ook deze functie bekleedt in gemeente Kampen , kunnen er
vergelijkingen getrokken worden. Qua inwoneraantal komen beide gemeenten redelijk overeen , hoewel Hardenberg iets groter is. In Kampen zijn er in héél 2023 zo’n 60 meldingen gedaan bij de ombudsvrouw; dat is bijna het dubbele van het aantal in Hardenberg. Gemeente Kampen doet meer aan structurele PR over de ombudsfunctie: maandelijks staat er een artikeltje in het huis- aan-huis-blad De Brug , en de ombudsvrouw staat , mét foto en contactgegevens , op het grote digibord in de hal van het gemeentehuis. Inwoners die staan te wachten zien dat bericht zeer geregeld voorbij komen. Daarnaast gebeurt het ook dat medewerkers van de gemeente inwoners wijzen op de ombudsfunctie. Wellicht dat deze extra maatregelen ertoe bijdragen dat de ombudsvrouw beter gevonden wordt.
3. 2. Inhoud van de meldingen In de bijlage van de rapportage vindt u het overzicht van de meldingen. In onderstaande tabel staat aangegeven hoe de verdeling is over de verschillende onderdelen van het sociaal domein.
6
melding heeft betrekking op
aantal meldingen
Sociaal Domein algemeen (communicatie)
1
Jeugdwet
2
WMO
8
Participatiewet
1
Buiten sociaal domein
-
TOTAAL
12
Eén punt wordt hier uitgelicht: •
3. 3
In deze rapportageperiode is er een bijeenkomst geweest met medewerkers van Samen Doen en een groep ouders , die in een eerdere periode klachten hadden geuit over Samen Doen. Dit gesprek was een vervolg op bijeenkomsten die eind 2022 en voorjaar 2023 hadden plaatsgevonden. Middels deze gesprekken hebben medewerkers van Samen Doen kennis genomen van de ervaringen van ouders en zijn de klachten besproken. Het waren informele , nuttige bijeenkomsten , waar medewerkers van verschillende afdelingen van Samen Doen bij aanwezig waren. Er zijn goeie suggesties gedaan om bepaalde zaken anders aan te pakken. Daarnaast is er het voornemen om een jongeren panel op te richten , met jongeren die gebruik maken van jeugdzorg. Dit zal in 2024 verder uitgewerkt worden.
Bevindingen
De ombudsvrouw is bij een aantal complexe en veelomvattende zaken betrokken (geweest). Deze zaken vroegen ruim méér tijd dan hetgeen gemiddeld gebruikelijk is. Dit betekent dat de gebruikelijke taken van de ombudsvrouw , zoals overleg met de inwoner , zaken
uitzoeken , overleg met gemeente of Samen Doen , bemiddelen , adviseren en doorverwijzen veel vaker nodig waren en veel meer tijd kostten. Zorgvuldigheid en aandacht voor elke zaak van de inwoner is hierbij belangrijk. Bij deze zaken is de ombudsvrouw actief betrokken geweest en was er goeie samenwerking en afstemming met Samen Doen. Uiteindelijke inzet is dat de relatie tussen inwoner en gemeente/ Samen Doen herstelt en dat het vertrouwen , dat in deze zaken volledig verdwenen is , weer opgebouwd kan worden. De onrust , als gevolg van de inkoop van zorgaanbieders WMO en ambulante jeugdhulp , lijkt verdwenen. In elk geval heeft de ombudsvrouw hierover geen meldingen meer ontvangen.
7
3. 4. De 4 kernwaarden van behoorlijk overheidsoptreden Het optreden van de overheid moet aan bepaalde eisen voldoen. De Nationale Ombudsman heeft de essentie van behoorlijk overheidsoptreden samengevat in vier kernwaarden*: o
Open en duidelijk De gemeente is in haar handelen open en voorspelbaar , zodat het voor de burger duidelijk is waarom de gemeente bepaalde dingen doet (transparantie). De gemeente is verplicht de burger gevraagd en ongevraagd alle informatie te geven over handelingen en besluiten die de belangen van de burger kunnen raken. Zij is daarbij servicegericht en stelt zich actief op
de informatie die van belang is tijdig op eigen initiatief te geven. De gemeente heeft een open oor voor de burger. Zij hoort wat de burger zegt en ook wat de burger niet zegt. Dit betekent dat de gemeente de burger serieus neemt en daadwerkelijk geïnteresseerd is in wat hij belangrijk vindt. Tenslotte motiveert de gemeente haar besluiten steeds goed en is de motivering gericht op het concrete individuele geval en is begrijpelijk voor de burger. ** om
o
Respectvol De gemeente respecteert de grondrechten van burgers , bevordert een actieve deelname van de burger en koppelt na afloop terug wat er is gedaan met de inbreng van de burger. De gemeente behandelt de burger fatsoenlijk en is hulpvaardig , rekening houdend met de persoon van de burger. Verder geeft de gemeente de burger de mogelijkheid om zijn procedurele kansen te benutten en zorgt zij voor een eerlijke gang van zaken. **
o
Betrokken en oplossingsgericht De gemeente werkt op eigen initiatief in het belang van de burger samen met andere instanties en stuurt de burger niet van het kastje naar de muur. Als er fouten zijn gemaakt stelt de gemeente zich coulant op en is bereid om in voorkomende gevallen af te wijken van algemene regels als dat nodig is om ongewenste consequenties te voorkomen. Verder handelt de gemeente zo snel en slagvaardig mogelijk en probeert zij escalatie te voorkomen/beperken. **
o
Eerlijk en betrouwbaar De gemeente zorgt voor een goede organisatie en professionele medewerkers. De gemeente verzamelt actief informatie en toetst deze door middel van hoor en wederhoor bij de burger. Belangen worden afgewogen en mogen niet tot een onredelijke uitkomst leiden. Tot slot handelt de gemeente integer en betrouwbaar en stelt zij zich zonder vooroordelen op. **
* Deze kernwaarden zijn nader uitgewerkt in de zogeheten Behoorlijkheidsvereisten die de Overijsselse Ombudsman hanteert , te vinden op www. overijsselseombudsman. nl/waarvoor-kunt-ubij-ons-terecht , onder de link ‘behoorlijkheidsvereisten’. ** Deze toelichting is gebaseerd op bovengenoemde Behoorlijkheidsvereisten van de Overijsselse Ombudsman. Deze toelichting betreft geen volledige weergave van bedoelde Behoorlijkheidsvereisten
8
De meldingen die de sociaal ombudsvrouw heeft behandeld kunnen bezien worden in het licht van deze vier kernwaarden. Hieronder volgt een toelichting aan de hand van deze meldingen. Open en duidelijk
Klachtafhandeling In de afhandeling van een klacht voelt een burger niet dat gemeente hem serieus neemt en daadwerkelijk geïnteresseerd is in wat inwoner belangrijk vindt. Er ontstaat telkens miscommunicatie en inwoner voelt geen betrokkenheid van gemeente en voelt zich onbegrepen en niet serieus genomen.
Respectvol privacy
Zonder toestemming van de inwoner heeft een medewerker van gemeente de zaak van inwoner besproken met een instantie; er is óver inwoner gepraat , niet mét inwoner. Inwoner voelt zich niet respectvol behandeld. Betrokken en oplossingsgericht Strak vasthouden aan regels In deze casus had een inwoner , die al jaren zorg ontvangt van gemeente , tijdelijk meer/andere zorg nodig. Aanvankelijk stuitte dit op onbegrip en onwil bij de gemeente , het paste niet binnen de regels en de zorg kon niet geregeld worden. Later is de beslissing aangepast. Eerlijk en betrouwbaar Onprofessioneel handelen medewerkers De gemeente moet zorgen voor een goede organisatie en professionele medewerkers. In één casus hebben de medewerkers niet professioneel gehandeld , wat aanzienlijke gevolgen had voor de inwoner. Hier is lering uit getrokken.
4.
Aanbevelingen
•
Zoals bij de inhoud van de meldingen is beschreven hebben er inmiddels meerdere gesprekken plaatsgevonden tussen medewerkers van Samen Doen en een groep ouders die klachten hadden over Samen Doen (communicatie , werkwijze , bejegening). Dit waren zinvolle gesprekken die bruikbare tips voor Samen Doen hebben opgeleverd die verder uitgewerkt worden. Aanbevolen wordt om deze gesprekken ook in 2024 te continueren met wellicht een andere “doelgroep” , zoals bijvoorbeeld inwoners die gebruik maken van ambulante WMO begeleiding of van dagbesteding.
•
In de rapportage valt te lezen dat het aantal meldingen bij de ombudsvrouw laag was. Er is een vergelijking getrokken met gemeente Kampen waar de ombudsvrouw ook werkzaam is. 9
Gemeente Kampen laat ruim hogere aantallen meldingen zien , terwijl het inwoneraantal min of meer hetzelfde is als Hardenberg. Het lijkt legitiem te veronderstellen dat de bekendheid met de ombudsfunctie onvoldoende is in gemeente Hardenberg. Aangezien gemeente Kampen méér PR middelen inzet om de bekendheid van de ombudsfunctie te vergroten , wordt aanbevolen om met de ombudsvrouw te bespreken wat er in Hardenberg gedaan kan worden om ditzelfde doel te bereiken , waarbij de werkwijze van Kampen als voorbeeld kan
dienen.
10
•
Bijlage
Overzicht contacten burgers – sociaal ombudsvrouw gemeente Hardenberg juli 2023 – december 2023
Bijlage Overzicht contacten burgers – sociaal ombudsvrouw gemeente Hardenberg juli - december 2023 Nummer
Thema
Kwestie
Acties
ombudsvrouw richting
Resultaat/ verbeterpunten
gemeente 1
WMO
door gemeente niet op
Coördinator
de hoogte gesteld van veranderingen in beleid
WMO
-
Luisterend oor Kwestie is afgesloten
PGB
veranderingen zijn nadelig - ook Samen Doen niet op de hoogte Inwoner krijgt niemand te spreken , ook niet degene die op de beschikking van -
2
Communicatie
backoffice gemeente
Luisterend oor Kwestie is afgesloten
gemeente staat 3
Jeugdwet
Klachtafhandeling door gemeente duurt erg lang. Erg stressvol voor inwoner; voelt zich niet
Samen Doen
Luisterend oor Bemiddeling Kwestie gedeeltelijk afgesloten
Eenzijdig signaal doorgegeven (geen hoorwederhoor)
Luisterend oor
Samen Doen
Luisterend oor
serieus genomen 4
WMO
Klacht over een door gemeente
gecontracteerde zorgaanbieder
5
6
WMO
Jeugdwet
Behandeling PGB aanvraag duurt al 6 maanden , maar krijgt geen formele beschikking Zorg plotseling gestopt toen inwoner 18 werd
Doorverwijzing naar
Klachtenregeling zorgaanbieder Kwestie is afgesloten
Doorverwijzing OCO
Bemiddeling Kwestie is afgesloten Luisterend oor Doorverwezen naar
klachtenprocedure zorgaanbieder Kwestie is afgesloten 11
Nummer
Thema
Kwestie
Acties
ombudsvrouw richting
Resultaat/ verbeterpunten
gemeente 7
WMO
8
Privacy WMO
Gecontracteerde zorgaanbieders zeggen de vereiste tijdelijke zorg niet te kunnen leveren. Er is geen keuzevrijheid van zorgaanbieders. Inwoner valt tussen wal en schip. Zonder toestemming heeft medewerker van SamenDoen casus van inwoner besproken met externen
9
WMO
Gemeente wil niet de
Luisterend oor Kwestie is afgesloten
Geen actie nodig
Medewerker heeft excuus aangeboden
Samen Doen
Luisterend oor Bemiddeling Kwestie is afgesloten
Samen Doen; Inwoner wil niet in gesprek met Samen Doen
Luisterend oor Advies
tijdelijke zorg leveren die nodig is 10
WMO
-
niet akkoord met
vermindering aantal uren huishoudelijke hulp in ondersteuningsplan - vervelende bejegening door consulent; geen aandacht voor de
Luisterend oor Kwestie is afgesloten
Doorverwezen naar oco
Bemiddeling Kwestie is afgesloten
situatie 11
12
participatiewet
WMO
Consult over casus schuldhulpverlening
Consulent Inkomen
Advies
Meerdere al langlopende klachten
Samen Doen
Luisterend oor Bemiddeling
Kwestie is afgesloten
over o. a. Samen Doen ,
Kwesties zijn
instanties ,
afgesloten (niet opgelost)
zorgaanbieders
12
RAPPORTAGE OMBUDSFUNCTIE in de gemeente Hardenberg
Verslag van periode van 1 januari 2024
–
31 december 2024
Inhoudsopgave
1.
Inleiding
3
2.
Werkwijze ombudsfunctie Sociaal Domein Hardenberg
4
3.
Overzicht meldingen 3. 1. Cijfers 3. 2. Inhoud meldingen 3. 3. Bevindingen 3. 4. De 4 kernwaarden van behoorlijk overheidsoptreden
6 6 6 7 7
4.
Aanbevelingen
9
5.
Bijlage Overzicht meldingen
10
2
1.
Inleiding
Inwoners van de gemeente Hardenberg kunnen sinds november 2017 een beroep doen op de ombudsfunctie Sociaal Domein , kortweg: sociaal ombudsvrouw. De sociaal ombudsvrouw is onafhankelijk. Zij is niet in dienst van de gemeente en houdt ook geen kantoor in het gemeentehuis. Onafhankelijkheid is belangrijk , zodat inwoners zonder vrees van
partijdigheid kunnen aankloppen met vragen , zorgen of klachten op het gebied van jeugd , zorg , werk en inkomen. Daarnaast is de sociaal ombudsvrouw laagdrempelig: inwoners kunnen op allerlei manieren en kosteloos een beroep doen op de ombudsvrouw. De sociaal ombudsvrouw doet tot nog toe 2x per jaar verslag van haar werkzaamheden. Afgelopen jaar is gebleken dat door personele wisselingen en vervangingen de rapportages van de 2 e helft 2022 en de rapportages in 2023 niet naar het college zijn gegaan en niet naar de gemeenteraad. Deze rapportages zijn wel gemaakt en naar de gemeente gestuurd , maar zijn dus niet “op route” gezet. De beleidsmedewerker die de ombudsfunctie in portefeuille heeft , is afgelopen jaar vervangen
door een aantal tijdelijke vervangers , die niet goed op de hoogte waren van de afspraken. De ombudsvrouw werd telkens geconfronteerd met een nieuwe contactpersoon die alles weer uitgelegd moest krijgen en intern moest gaan zoeken hoe en wat. Dit werkte niet prettig. Dit had niets te maken met de individuele medewerkers , maar alles met de organisatorische inbedding. Inmiddels is dit goed opgepakt en is er een nieuwe contactpersoon die naar verwachting langere tijd het ombudswerk in portefeuille heeft. Dit heeft ook gemaakt dat er over het 1 e halfjaar van 2024 geen rapportage is gemaakt en u nu een verslag van héél 2024 aantreft. In 2024 zijn er bijzonder weinig meldingen geweest. Dit is besproken met de wethouder en ook met
afdeling communicatie. Het lijkt erop dat in elk geval onbekendheid met de ombudsfunctie nog steeds een rol speelt. Inmiddels zijn er PR acties uitgezet en heeft de ombudsvrouw voorlichting gegeven aan medewerkers van Samen Doen en consulenten Werk en Inkomen van de gemeente. De sociaal ombudsvrouw is graag bereid één en ander toe te lichten. Daarnaast wil de ombudsvrouw gemeente in overweging geven om jaarlijks i. p. v. halfjaarlijks te rapporteren.
Ingrid Nauta Sociaal ombudsvrouw in de gemeente Hardenberg Hengelo , januari 2025
3
2.
Werkwijze ombudsfunctie Sociaal Domein
Wanneer de uitvoering van het gemeentelijk sociaal beleid niet naar tevredenheid verloopt , kan een inwoner contact opnemen met de onafhankelijke Ombudsfunctie Sociaal Domein , die is
ondergebracht bij Zorgbelang Overijssel. Zorgbelang Overijssel: informatie en onafhankelijk advies én de sociaal ombudsvrouw Inwoners kunnen bij Zorgbelang Overijssel niet alleen terecht voor contact met de sociaal ombudsvrouw maar ook voor informatie en onafhankelijk advies op het gebied van zorg , jeugdzorg , werk en inkomen. Als een inwoner contact opneemt , dan brengt een medewerker van Zorgbelang Overijssel de inwoner in contact met de sociaal ombudsvrouw of geeft direct advies en/of verwijst zo nodig door. Taken sociaal ombudsvrouw De taken van de sociaal ombudsvrouw zijn gericht op het Sociaal Domein: ▪ de inwoners een luisterend oor bieden; ▪ bemiddelen tussen de inwoner(s) en de gemeente; ▪ zo nodig doorverwijzen , bijvoorbeeld naar onafhankelijke cliëntondersteuning of naar klachtenprocedure(s); ▪ advies uitbrengen; ▪ monitoren , signaleren en adviseren aan het gemeentebestuur over de beleidsuitvoering ▪ twee maal per jaar rapporteren over bevindingen , aan de gemeenteraad. De sociaal ombudsvrouw is onafhankelijk , herkenbaar en laagdrempelig te benaderen. Inwoner zoekt contact Inwoners die een beroep willen doen op de ombudsfunctie , nemen telefonisch of per e-mail contact op met Zorgbelang Overijssel , of rechtstreeks via de mail met de sociaal ombudsvrouw. De contactgegevens zijn:
Sociaal ombudsvrouw Hardenberg Zorgbelang Overijssel Korenbloemstraat 11 7552 HH Hengelo 074-291 35 97
ombudsvrouwhardenberg @zorgbelang-overijssel.nl
Hoe werkt het in de praktijk? Contact Wanneer een inwoner het eerste contact heeft gelegd via de mail of telefonisch , wordt een afspraak gemaakt om het verhaal van de inwoner te horen. Of de afspraak telefonisch is of fysiek , is afhankelijk van de wens van de inwoner én is afhankelijk van de casuïstiek. Wanneer de ombudsvrouw namelijk inschat dat het verhaal van de inwoner complex is of veel verschillende aspecten heeft , is het prettiger om dit live met elkaar te bespreken. Soms is één gesprek voldoende , 4
het kan ook zijn dat er meerdere gesprekken nodig zijn. Het is maatwerk per inwoner. Daarnaast is er vaak ook meermalen contact per mail en telefoon. Wanneer in het gesprek duidelijk wordt dat hetgeen de inwoner wenst niet past bij de rol van ombudsvrouw , verwijst de ombudsvrouw indien mogelijk door. maar
Luisterend oor Veel inwoners hebben behoefte aan een luisterend oor. Een luisterend oor is méér dan iemand die aanhoort wat er gezegd wordt. Een luisterend oor bieden zorgt er voor dat de inwoner zich gehoord en erkend voelt , ongeacht de inhoud van de boodschap. Verder helpt de sociaal ombudsvrouw de inwoner om bijvoorbeeld zijn hulpvraag te formuleren , zij zoekt informatie bij de gemeente of elders , geeft advies over de verdere aanpak of zij adviseert bij welke instantie de inwoner terecht kan met zijn vraag.
Bemiddeling Het doel van bemiddeling is het vinden van een oplossing en/of het maken van afspraken , zodat de inwoner en de gemeente samen verder kunnen. Praktisch gezien betekent dit dat de sociaal ombudsvrouw – na voorafgaande instemming van de inwoner - contact opneemt met de gemeente , om te horen hoe de gemeente aankijkt tegen de gang van zaken. Dit kan telefonisch , via e-mail of in een gesprek tussen de sociaal ombudsvrouw en de gemeente zijn , of in een gesprek met zowel de gemeente als de inwoner en de sociaal ombudsvrouw. Vervolgens wordt de informatie teruggekoppeld naar de inwoner en wordt besproken welke vervolgstappen wenselijk of nodig zijn. De ombudsvrouw vraagt geanonimiseerd informatie op , maar als het nodig is dat bekend is welke inwoner het betreft , gebeurt dit altijd met toestemming van de inwoner. De ervaringen tot dusver zijn dat de gemeente hier constructief aan meewerkt. In veel gevallen leidt
bemiddeling tot een oplossing. In de gevallen waarin dat niet lukt , verwijst de sociaal ombudsvrouw de inwoner (desgewenst) naar bijvoorbeeld het Juridisch Loket of de rechtsbijstandsverzekeraar of naar onafhankelijke cliëntondersteuning. Bemiddeling kan ook plaatsvinden nadat de inwoner er zelf uit is gekomen met de gemeente , maar niet tevreden is over de manier waarop één en ander is verlopen. Deze inwoners geven aan dat ze hopen dat dit leidt tot verbetering in de toekomst , vooral met het oog op inwoners die minder vaardig en/of mondig zijn.
5
3.
3. 1
Overzicht meldingen
Cijfers
In heel 2024 heeft de sociaal ombudsvrouw 12 meldingen ontvangen. Dit is het laagste aantal meldingen in jaren. Het kan natuurlijk zo zijn dat er bijna geen klachten over het sociaal domein binnenkomen , maar waarschijnlijker is het dat de ombudsfunctie niet voldoende bekend is bij de inwoners. Dit heeft de
ombudsvrouw besproken met meerdere mensen binnen de gemeente , wat o. a. tot resultaat had dat het uitgebreide interview met de ombudsvrouw in De Toren van een jaar eerder , herhaald is. Ook heeft de ombudsvrouw digitale brieven met de folder over de ombudsfunctie verstuurd naar alle plaatselijkbelang groepen en wijkverenigingen en een aantal zorgaanbieders in de gemeente. In de 2 e helft van dit jaar heeft de ombudsvrouw voorlichting gegeven aan de medewerkers van verschillende teams van Samen Doen en aan de consulenten Werk en Inkomen.
3. 2. Inhoud van de meldingen In de bijlage van de rapportage vindt u het overzicht van de meldingen. In onderstaande tabel staat aangegeven hoe de verdeling is over de verschillende onderdelen van het sociaal domein.
melding heeft betrekking op
aantal meldingen
Sociaal Domein (multi problematiek)
2
Jeugdwet
1
WMO
5
Participatiewet
1
Buiten sociaal domein
3
TOTAAL
12
Een aantal zaken wordt hier uitgelicht: In enkele zaken bleek dat inwoners ten onrechte naar de ombudsvrouw verwezen werden
terwijl de ombudscommissie bedoeld werd. Ook werd naar de ombudsvrouw verwezen terwijl de klacht niet het sociaal domein betrof. Dit maakte dat inwoners zich van het kastje naar de muur gestuurd voelden.
6
Het lijkt er op dat niet alle baliemedewerkers voldoende op de hoogte zijn van de
klachtenprocedure van de gemeente en het verschil tussen de ombudsvrouw en de ombudscommissie. -
In een andere zaak werd het briefadres van inwoner (opnieuw) zonder voor inwoner verklaarbare reden , opgezegd. Dit had grote gevolgen voor inwoner , o. a. dat de bijstand werd stopgezet en ook WMO ondersteuning. Helaas heeft de ombudsvrouw geen contact
kunnen krijgen met deze inwoner zodat dit niet verder uitgezocht kon worden. Deze inwoner wilde in elk geval dat de ombudsvrouw aan de gemeente zou duidelijk maken wát de gevolgen zijn voor inwoner van het stopzetten van een briefadres. meer
-
Er is discussie tussen inwoner en gemeente over een knelpunt dat is ontstaan met een PGB voor beschermd wonen. Wanneer er geen geschikte gecontracteerde zorgaanbieder is in de gemeente , is de inwoner wel gedwongen om de benodigde zorg via een PGB in te kopen.
Volgens de regels van de PGB worden hiermee echter niet alle kosten vergoed.
3. 3
Bevindingen
Het jaar 2024 gaf bijzonder weinig meldingen te zien. Drie van de 12 kwesties betroffen klachten die niet het sociaal domein betroffen. In deze gevallen luistert de ombudsvrouw wel naar het verhaal van de inwoners , geeft informatie en adviseert waar ze met hun klacht of vragen terecht kunnen. In een kennismakingsgesprek met een teamleider van de gemeente bleek dat deze te maken had met een grote toename in het aantal klachten die behandeld moesten worden. Dit legt een groot beslag op de tijd van de teamleider. In het gesprek bleek dat een deel van die klachten zeker bij de
ombudsvrouw terecht hadden gekund , waarmee formele klachten wellicht voorkomen hadden kunnen worden. In de 2 e helft van het jaar heeft de ombudsvrouw de contacten met de gemeente aangehaald , o. a. met teamleiders of medewerkers die nieuw in een functie waren. Dit waren prettige en verhelderende gesprekken. Wanneer er dan contact gezocht wordt m. b. t. een bepaalde casus , zijn de
lijntjes kort hetgeen de samenwerking vergemakkelijkt.
3. 4. De 4 kernwaarden van behoorlijk overheidsoptreden Het optreden van de overheid moet aan bepaalde eisen voldoen. De Nationale Ombudsman heeft de essentie van behoorlijk overheidsoptreden samengevat in vier kernwaarden*: o
Open en duidelijk De gemeente is in haar handelen open en voorspelbaar , zodat het voor de burger duidelijk is waarom de gemeente bepaalde dingen doet (transparantie). De gemeente is verplicht de burger gevraagd en ongevraagd alle informatie te geven over handelingen en besluiten die de belangen van de burger kunnen raken. Zij is daarbij servicegericht en stelt zich actief op
de informatie die van belang is tijdig op eigen initiatief te geven. De gemeente heeft een open oor voor de burger. Zij hoort wat de burger zegt en ook wat de burger niet zegt. Dit om
7
betekent dat de gemeente de burger serieus neemt en daadwerkelijk geïnteresseerd is in wat hij belangrijk vindt. Tenslotte motiveert de gemeente haar besluiten steeds goed en is de motivering gericht op het concrete individuele geval en is begrijpelijk voor de burger. ** o
Respectvol De gemeente respecteert de grondrechten van burgers , bevordert een actieve deelname van de burger en koppelt na afloop terug wat er is gedaan met de inbreng van de burger. De gemeente behandelt de burger fatsoenlijk en is hulpvaardig , rekening houdend met de persoon van de burger. Verder geeft de gemeente de burger de mogelijkheid om zijn
procedurele kansen te benutten en zorgt zij voor een eerlijke gang van zaken. ** o
Betrokken en oplossingsgericht De gemeente werkt op eigen initiatief in het belang van de burger samen met andere instanties en stuurt de burger niet van het kastje naar de muur. Als er fouten zijn gemaakt stelt de gemeente zich coulant op en is bereid om in voorkomende gevallen af te wijken van algemene regels als dat nodig is om ongewenste consequenties te voorkomen. Verder handelt de gemeente zo snel en slagvaardig mogelijk en probeert zij escalatie te voorkomen/beperken. **
o
Eerlijk en betrouwbaar De gemeente zorgt voor een goede organisatie en professionele medewerkers. De gemeente
verzamelt actief informatie en toetst deze door middel van hoor en wederhoor bij de burger. Belangen worden afgewogen en mogen niet tot een onredelijke uitkomst leiden. Tot slot handelt de gemeente integer en betrouwbaar en stelt zij zich zonder vooroordelen op. ** De meldingen die de sociaal ombudsvrouw heeft behandeld kunnen bezien worden in het licht van deze vier kernwaarden. Hieronder volgt een toelichting aan de hand van de melding over het stopzetten van het briefadres. Dit is in de ervaring van de inwoner. Aangezien ik geen contact meer heb kunnen krijgen met inwoner heb ik deze zaak niet verder kunnen onderzoeken.
Stopzetten briefadres Open en duidelijk De inwoner wiens briefadres werd stopgezet door gemeente , weet niet waarom dit is gebeurd. Voor inwoner is het onduidelijk , terwijl deze actie van gemeente grote gevolgen heeft.
Respectvol De inwoner voelt zich beslist niet respectvol behandeld. In zijn ogen neemt gemeente beslissingen zonder zich te realiseren welke grote gevolgen die beslissingen hebben voor inwoner.
* Deze kernwaarden zijn nader uitgewerkt in de zogeheten Behoorlijkheidswijzer die de Nationale Ombudsman hanteert , te vinden op www. nationaleombudsman. nl/folders-enbrochures/behoorlijkheidswijzer ** Deze toelichting betreft geen volledige weergave van bedoelde Behoorlijkheidsvereisten
8
Betrokken en oplossingsgericht Ook aan deze kernwaarde wordt in de ogen van inwoner niet voldaan: wanneer gemeente daadwerkelijk betrokken was en oplossingsgericht , hadden ze niet zomaar het briefadres stopgezet , met alle gevolgen van dien , zoals de bijstand die werd beëindigd en ook de WMO ondersteuning die werd stopgezet. Eerlijk en betrouwbaar Voor deze inwoner voelt gemeente niet eerlijk en betrouwbaar. Het briefadres was eerder al eens stopgezet maar vervolgens een paar maanden later weer goedgekeurd en nu weer stopgezet.
4.
Aanbevelingen
Binnen de gemeente heeft 1 medewerker de ombudsvrouw in portefeuille. Het afgelopen jaar is
gebleken dat bij personele wisseling van deze medewerker informatie voor de vervanger/opvolger niet vindbaar was of verdwenen. Dan gaat het bijvoorbeeld over de verantwoording aan de gemeenteraad en over de route van de rapportage van de ombudsvrouw. Deze informatie was niet opgeslagen , zodat gemeente dezelfde informatie telkens opnieuw moest vragen aan de ombudsvrouw. •
Aanbeveling: Zorg bij personeelswisseling dat de overdracht zorgvuldig gebeurt , zodat de informatie over de ombudsvrouw en de route die de rapportage moet afleggen ter verantwoording aan gemeenteraad , opgeslagen is en dat gemaakte afspraken nagekomen worden door de opvolger.
Meerdere keren is gebleken dat inwoners door baliemedewerkers op het verkeerde been zijn gezet wat betreft de ombudsvrouw en de ombudscommissie. •
Aanbeveling: Voorlichting geven aan baliemedewerkers over de klachtenprocedure en over de taken en bevoegdheden van ombudsvrouw en de ombudscommissie.
In gesprek met een teammanager van gemeente bleek dat deze met een forse toename in het aantal te behandelen klachten te maken kreeg , terwijl meerdere van die klachten door de ombudsvrouw opgepakt hadden kunnen worden , zodat de teammanager hierdoor minder belast zou zijn. Wanneer een inwoner op de website van de gemeente opzoekt hoe men een klacht kan indienen , krijgt men direct de informatie te zien hoe een formele klacht ingediend kan worden. Pas als je verder op de pagina helemaal naar beneden gaat , staat informatie over de ombudsvrouw. •
Aanbeveling: Bekijk of de informatie op de gemeente website bij “klacht indienen” uitgebreid kan worden met informatie over de mogelijkheid om de klacht te bespreken met de ombudsvrouw , wanneer de klacht het sociaal domein betreft. Dus dat de informatie over de ombudsvrouw ook bovenaan de pagina staat. 9