Novemberbrief 2025
Tekst van het document
Novemberbrief 2025
Datum 25 november 2025 1
Inhoudsopgave Inleiding ............................................................................................................................................................................. 4 1. Financiële uitkomst ................................................................................................................................................... 5 1.1 Vertrekpunt Novemberbrief 2025 ................................................................................................................ 6 1.2 Raadsbesluiten na Meibrief ............................................................................................................................ 7 1.3 Autonome ontwikkelingen .............................................................................................................................. 8 1.4 Mutaties bestaand beleid .............................................................................................................................. 10 1.5 Investeringen ...................................................................................................................................................... 13 Toelichting .........................................................................................................................................................
15 1.6 Uitkomst geactualiseerde begroting na vaststelling Novemberbrief ........................................... 21 1.7 Budgetoverhevelingen.................................................................................................................................... 22 2. Programma's.............................................................................................................................................................. 23 2.1 Programma 1 Ruimtelijk Hardenberg ....................................................................................................... 23 2.1.1 Toelichting ................................................................................................................................................... 23 2.1.2 Middelen ...................................................................................................................................................... 27 2.2 Programma 2 Economisch en recreatief Hardenberg ........................................................................ 29 2.2.1 Toelichting ...................................................................................................................................................
29 2.2.2 Middelen ...................................................................................................................................................... 32 2.3 Programma 3 Duurzaam Hardenberg ...................................................................................................... 34 2.3.1 Toelichting ................................................................................................................................................... 34 2.3.2 Middelen ...................................................................................................................................................... 35 2.4 Programma 4 Sociaal Hardenberg ............................................................................................................. 36 2.4.1 Toelichting ................................................................................................................................................... 36 2.4.2 Middelen ...................................................................................................................................................... 42 2.5 Programma 5 Dienstverlenend Hardenberg .........................................................................................
44 2.5.1 Toelichting ................................................................................................................................................... 44 2.5.2 Middelen ...................................................................................................................................................... 46 2.6 Programma 6 Financiën ................................................................................................................................. 47 2.6.1 Toelichting ................................................................................................................................................... 47 2.6.2 Middelen ...................................................................................................................................................... 52 3. Kansen en risico's..................................................................................................................................................... 54 3.1 Kansen en risico's ......................................................................................................................................... 54 2
Bijlage 1: Budgetoverhevelingen ............................................................................................................................ 56 Bijlage 2: Administratieve wijzigingen .................................................................................................................. 60 Bijlage 3: Legenda Programma- en taakveldnummering.............................................................................. 67
3
Inleiding In de novemberbrief geven wij inzicht in de financiële afwijkingen in de programma’s en investeringen. De financiële afwijkingen van de begroting 2025 zijn gebaseerd op basis van diverse ontwikkelingen om zo in te spelen op de actualiteit en gepast bij te kunnen sturen. Daarnaast doen wij voorstellen voor budgetoverhevelingen met betrekking tot eenmalige exploitatiebudgetten die dit jaar niet meer worden gerealiseerd. Deze rapportage is gericht op de financiële kant en bevat de volgende onderdelen: 1. Verwerking van raadsbesluiten met financiële gevolgen (vastgesteld tot en met 7 oktober 2025) 2. Financiële ontwikkelingen, waaronder: o
Autonome ontwikkelingen
o
Mutaties binnen bestaand beleid
o
Investeringen
o
Budgetoverhevelingen
3. Administratieve of technische wijzigingen zonder effect op het begrotingssaldo
4
1. Financiële uitkomst Dit hoofdstuk schetst de financiële stand van zaken op basis van de laatste ontwikkelingen. Daarnaast wordt ingegaan op de autonome ontwikkelingen en mutaties binnen het bestaande beleid die effect hebben op de lopende begroting, worden de investeringen geactualiseerd en worden voorstellen gedaan voor budgetoverhevelingen. Het hoofdstuk sluit af met de geactualiseerde uitkomst van de begroting voor 2025. Bij knelpunten in het bestaande beleid worden de structurele effecten betrokken bij de opstelling van de perspectiefnota 2027, zodat een integrale afweging van alle knelpunten kan worden gemaakt. Dit geheel wordt onderbouwd met duidelijke tabellen waarin per onderdeel de gevolgen zichtbaar worden gemaakt.
5
1.1 Vertrekpunt Novemberbrief 2025 Na de vaststelling van de begroting 2025 is het financieel beeld aangepast op basis van de Meibrief 2025. In de raadsvergadering van 10 juni 2025 is de Meibrief vastgesteld. Daarmee is de begroting voor de jaren 2025–2029 geactualiseerd. Er vindt een correctie plaats op het saldo van de Meibrief van €77.000 voor de jaren 2026 en verder. Dit wordt veroorzaakt door de kapitaallasten die voortvloeien uit de genomen raadsbesluiten in oktober en november 2024. Dit waren aankoop gronden Bransveen, Aankoop Witmanweg en Aankoop gronden Rollepaal Oost. In de begroting 2025 hebben wij gebruik gemaakt van de mogelijkheid om het “surplus van de Algemene Reserve” in te zetten als structureel dekkingsmiddel voor de jaren 2027 €900.000 en 2028 €1.540.000. Dit was nog niet verwerkt in het saldo van de meibrief en wordt nu gecorrigeerd. De BBV-regelgeving biedt de ruimte om de Algemene Reserve in te zetten om de begroting structureel te laten sluiten. Dit is echter een tijdelijke maatregel om weer toe te groeien naar structureel en reëel evenwicht. In de begroting 2026 wordt de tijdelijke maatregel voor de inzet van het surplus van de algemene reserve afgebouwd. Het vertrekpunt van de novemberbrief 2025 is als volgt:
Vertrekpunt Novemberbrief 2025 Bedragen x €1.000; + voordeel; - nadeel Omschrijving
2025
Uitkomst begroting na Meibrief 2025
2026
2027
2028
-7.059
-3.923
-2.715
-271
Aankoop gronden - kapitaallasten
0
-77
-77
-77
Surplus algemene reserve
0
0
-900
-1.540
-7.058
-4.001
-3.693
-1.888
Waarvan structureel
4.739
815
-1.207
-1.843
Waarvan incidenteel
-11.798
-4.815
-2.485
-45
Vertrekpunt Novemberbrief 2025
6
1.2 Raadsbesluiten na Meibrief Tussen de vaststelling van de Meibrief en deze Novemberbrief zijn er raadsbesluiten genomen (20 mei tot en met 7 oktober 2025), deze besluiten beïnvloeden de begroting. Daarmee wordt het financieel beeld in deze periode aangepast. Op 23 mei heeft de raad de Agenda Vitale Landbouw vastgesteld en ingestemd om een bestemmingsreserve hiervoor in te stellen met ingang van 1 januari 2025. Dit heeft geen effect op het begrotingssaldo. Op 10 juni 2025 heeft de raad de Groene en Gezonde maatlat (GGM) vastgesteld als beleid en als instrument. Voor de uitvoering, doorontwikkeling en toepassing van de maatlat heeft de raad besloten om €50.000 beschikbaar te stellen en €50.000 voor het realiseren van fysieke GGM - maatregelen in bestaand gebied (zaaknummer 1007062). Met als besluit dit te verwerken in de novemberbrief. Dit besluit is opgenomen onder de paragraaf mutaties bestaand beleid en de paragraaf investeringen. Op 8 juli heeft de raad het besluit "beleidskader huisvesting arbeidsmigranten" genomen. Voor 2026 en 2027 wordt er €100.000 beschikbaar gesteld om de gevolgen van de uitvoering van het beleidskader te onderzoeken.
7
1.3 Autonome ontwikkelingen Op basis van diverse ontwikkelingen ingegeven door interne besluitvorming of externe invloeden moet de begroting voor 2025 tot en met 2028 worden aangepast. Daarbij zijn er onderwerpen die geld vragen uit de algemene middelen. Deze verdelen we in twee groepen: 1. Autonome ontwikkelingen die direct ten laste komen van de algemene middelen. 2. Eenmalige en structurele mutaties c.q. knelpunten binnen het bestaande beleid waarvoor extra geld nodig is, en die niet binnen het eigen programma kunnen worden opgelost. Autonome ontwikkelingen zijn veranderingen van buitenaf waar we als gemeente geen invloed op hebben, maar die wel geld kosten. Voorbeelden hiervan zijn: •
verhogingen van salarissen door de cao voor ambtenaren
•
mutaties in kapitaallasten
•
verplichte bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen
•
wettelijke maatregelen die extra geld vragen
In onderstaande tabel worden de autonome ontwikkelingen op hoofdlijnen weergegeven. De autonome ontwikkelingen worden in volgorde van het programmanummer weergegeven. Dit kan inhouden dat ontwikkelingen meerdere programma's raken. Een uitgebreide uitwerking op detailniveau vindt u onder de programma's.
Overzicht autonome ontwikkelingen (2025–2028) Bedragen x €1.000; + voordeel; - nadeel; PRNR = programmanummer Omschrijving
PRNR
2025
2026
2027
2028
Aanpassen voorzieningen grex
1
-134
0
0
0
Actualisatie afschrijvingslasten
1
822
0
0
0
Bespaarde rente voorzieningen grex
1
140
0
0
0
Meicirculaire 2025
1
-392
0
0
0
Tractie gerelateerde kosten
1
-39
0
0
0
Tussentijdse winstneming 2025
1
1.935
0
0
0
Voorbereidingskrediet grondexploitatie
1
-105
0
0
0
Actualisatie afschrijvingslasten
2
341
0
0
0
CAO verhoging 2025
2
-39
0
0
0
Meicirculaire 2025
2
-137
0
0
0
Toeristenbelasting
2
35
0
0
0
Tussentijdse winstneming 2025
2
1.065
0
0
0
CAO verhoging 2025
3
-6
0
0
0
Actualisatie afschrijvingslasten
4
424
0
0
0
Afwikkeling jaarrekening 2024 Samen Doen Hardenberg BV
4
75
0
0
0
8
Beschut Werk
4
200
0
0
0
BUIG Inkomensregelingen
4
-186
0
0
0
Gemeenschappelijke regeling GGD IJsselland
4
213
0
0
0
Meicirculaire 2025
4
-144
0
0
0
Septembercirculaire 2025
4
-2.592
0
0
0
Actualisatie afschrijvingslasten
5
94
0
0
0
CAO verhoging 2025
5
224
0
0
0
Septembercirculaire 2025
5
-309
0
0
0
Actualisatie afschrijvingslasten
6
484
0
0
0
CAO verhoging 2025
6
-178
0
0
0
Invordering plaatselijke belastingen
6
-15
-15
-15
-15
Meeropbrengst OZB
6
410
0
0
0
Meicirculaire 2025
6
673
0
0
0
Renteaanpassing 2025
6
1.200
0
0
0
Septembercirculaire 2025
6
3.175
0
0
0
Stelposten
6
2.138
0
0
0
Tractie gerelateerde kosten
6
-128
-80
-80
-80
9.245
-95
-95
-95
Waarvan structureel
-95
-95
-95
-95
Waarvan incidenteel
9.340
0
0
0
Saldo autonome ontwikkelingen
9
1.4 Mutaties bestaand beleid Kleine financiële mee- of tegenvallers (minder dan €50.000) binnen het bestaande beleid moeten worden opgelost binnen het programma zelf. Deze noemen we niet in de rapportages, behalve als de oplossing leidt tot ongewenste aanpassing van doelen in dat jaar. In dat geval wordt het probleem éénmalig opgelost met geld uit de algemene middelen. Dit wordt dan wel opgenomen in de rapportage. Een uitzondering hierop zijn besluiten met een blijvend financieel gevolg, zoals bijvoorbeeld kapitaallasten die horen bij eerder vastgesteld beleid. Deze verwerken we direct in de begroting, voor zover zij nog niet mee zijn genomen in de nieuwe begroting. Voor grotere of blijvende knelpunten moet het programma zelf een voorstel doen. Daarin wordt uitgelegd hoe het geldprobleem opgelost kan worden, bijvoorbeeld door keuzes te herzien. Tijdens het opstellen van de perspectiefnota of begroting vindt een integrale afweging plaats en wordt besloten wat de beste oplossing is. Er zijn dan twee mogelijkheden: 1. Het knelpunt wordt opgelost binnen het programma, op basis van het heroverwegingsvoorstel. 2. Er wordt geld beschikbaar gesteld vanuit de algemene middelen. In onderstaande tabel worden de mutaties bestaand beleid op hoofdlijnen weergegeven. De mutaties worden in volgorde van het programmanummer weergegeven. Dit kan inhouden dat mutaties meerdere programma's raken.
Een uitgebreide uitwerking op detailniveau vindt u onder de programma's.
Overzicht mutaties bestaand beleid (2025–2028) Bedragen x €1.000; + voordeel; - nadeel; PRNR = programmanummer Omschrijving
PRNR
2025
2026
2027
2028
Aanpassen jaarschijf 2025 grex
1
599
0
0
0
Beëindigingsregeling Veehouderijen
1
-83
0
0
0
Begrotingswijzing programmaoverstijgend Voorveghter en software WWB
1
-170
0
0
0
Centrumontwikkeling Slagharen
1
123
0
0
0
Dotatie voorziening groot onderhoud
1
-8
-8
-8
-8
Eikenprocessierups
1
100
0
0
0
Exploitatiebudgetten gebouwen
1
-37
0
0
0
Implementatie Groene en Gezonde Maatlat
1
-50
0
0
0
Leges Omgevingsvergunningen
1
-480
0
0
0
Snippergroen – Verkoopopbrengsten
1
-100
0
0
0
Aanpassen jaarschijf 2025 grex
2
-599
0
0
0
10
Begrotingswijzing programmaoverstijgend Voorveghter en software WWB
2
170
0
0
0
Dotatie voorziening groot onderhoud
2
-49
-49
-49
-49
Exploitatiebudgetten gebouwen
2
-92
0
0
0
Loonsom Zwembaden
2
-330
0
0
0
Onderhoud inventaris zwembad De Slag
2
-57
0
0
0
Software zwembaden naar ICT budgettair neutraal
2
9
9
9
9
Teamontwikkeling en professionaliseren zwembaden
2
-92
0
0
0
Energieprogramma
3
803
0
0
0
Advieskosten WWB-inkomensdeel
4
40
0
0
0
BBZ Kapitaalverstrekking
4
75
0
0
0
Begeleiding WMO
4
300
0
0
0
Begrotingswijzing programmaoverstijgend Voorveghter en software WWB
4
11
11
11
11
Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang
4
2.100
0
0
0
Jeugdhulp begeleiding en Jeugdreclassering: 4
-870
0
0
0
Locatieonderzoek AZC
4
-89
0
0
0
Minimabeleid
4
-100
0
0
0
Programma Vluchtelingen en migratie algemeen
4
-51
0
0
0
Project Jongeren in Balans schooljaar 2025 2026
4
-215
0
0
0
School-gymvervoer
4
-65
0
0
0
Sloopkosten OBS De Ontdekking en GBS A. Risaeus in Baalder
4
319
0
0
0
Subsidieplafond peuterspeelzalen
4
59
0
0
0
Tijdelijke huisvesting CBS De Koningsberger in Bergentheim
4
-56
0
0
0
Tijdelijke lokalen De Zeven Linden
4
-73
0
0
0
Tijdelijke units huisvesting Marslanden
4
100
0
0
0
Vergoeding huisvesting Vechtdal College Dedemsvaart 2024
4
-60
0
0
0
WIW
4
40
0
0
0
Exploitatiebudgetten gebouwen
5
-28
9
9
9
LOC - Huur
5
274
0
0
0
Stelpost Gebouwen
5
150
105
105
105
Toekennen extra middelen InBeeld 2025
5
-150
0
0
0
Beëindigingsregeling Veehouderijen
6
83
0
0
0
Begrotingswijzing programmaoverstijgend Voorveghter en software WWB
6
-11
-11
-11
-11
Betaald parkeren
6
-368
0
0
0
11
Dotatie voorziening groot onderhoud
6
-10
-10
-10
-10
Energieprogramma
6
-803
0
0
0
Exploitatiebudgetten gebouwen
6
-55
0
0
0
Frictiegelden ontvlechting Ommen domein OG
6
75
0
0
0
Gemeentehuis Onderhoudstoestand gevel
6
-185
0
0
0
Knelpunt capaciteit domein Bedrijfsvoering
6
-1.500
0
0
0
Software zwembaden naar ICT budgettair neutraal
6
-9
-9
-9
-9
Teruggave budget taxatiekosten WOZ
6
55
0
0
0
-1.359
46
46
46
Waarvan structureel
46
46
46
46
Waarvan incidenteel
-1.405
Saldo mutaties bestaand beleid
12
1.5 Investeringen De raad stelt op basis van het budgetrecht de investering vast. Daar waar investeringen worden opgehoogd of verlaagd raakt dit het budgetrecht van de raad en worden ze vermeld in dit hoofdstuk. Investeringen Nr.
Omschrijving (Bedragen in euro x €1); +voordeel; - nadeel
1 Aanpassingen Werf Dedemsvaart
Kapitaallasten Investering 2026 2027 2028 2029 -60.000 -4.200 -4.200 -4.200 -4.200
dekking kapitaallasten - budgetneutraal - tlv beschikbare 1 budgetten 2 Aanschaf maaimachine
4.200
4.200
4.200
-36.500 -6.900 -6.900 -6.900 -6.900 6.900
2 dekking kapitaallasten - budgetneutraal - tlv inhuurbudget 3 Auto's bedrijfscontacten
4.200
6.900
6.900
6.900
-60.000 -8.700 -8.700 -8.700 -8.700 8.700
3 dekking kapitaallasten - budgetneutraal - tlv overige uitgaven
8.700
8.700
8.700
4 Implementatie Groene en Gezonde Maatlat
-50.000 -6.000 -6.000 -6.000 -6.000
5 Kinderboerderij DEKIBO – herstellen dakconstructie
-82.200 -4.940 -4.940 -4.940 -4.940
5 dekking kapitaallasten - budgetneutraal - tlv stelpost gebouwen *) 6 Klimaatverbetering Sporthal De Slag
-65.000 -5.650 -5.650 -5.650 -5.650
6 dekking kapitaallasten - budgetneutraal - tlv stelpost gebouwen *) 7 Herinrichting sportpark De Boshoek
-557.450 39.000 39.000 39.000 39.000
8 Vervangen toplaag kunstgrasveld sportpark De Boshoek
200.000 17.300 17.300 17.300 17.300
10 Maatregelen riolering; Fietsroute Heemse
-50.000 -1.700 -1.700 -1.700 -1.700
10 Maatregelen riolering; Levensduurverlengend onderhoud
-90.000 -3.600 -3.600 -3.600 -3.600
10 dekking kapitaallasten - tlv voorziening
5.300
5.300
5.300
5.300
11 Omzetting investering naar lease ICT
205.054 55.365 55.365 55.365 55.365
11 Omzetting investering naar lease ICT
-205.054 55.365 55.365 55.365 55.365
12 Onderhoudsbijdrage Wegen aan projecten
-506.500 35.455 35.455 35.455 35.455
12 dekking afschrijvingskosten - reserve dekking kapitaallasten
25.325 25.325 25.325 25.325
13 Opwaarderen stations (Gramsbergen en Mariënberg)
212.000
13 Opwaarderen stations (Gramsbergen en Mariënberg) - subsidie
-212.000
14 Project Gezonde Buurten Kloosterhaar
-65.800
0
0
0
0
14 Project Gezonde Buurten Kloosterhaar
65.800
0
0
0
0
15 Aanschaffen maai snipper combinatie
-356.000
15 Niet vervangen - tractor Case Puma
180.000
15 Niet vervangen - Houtversnipperaar Jensen
35.000
13
15 Niet vervangen - Houtversnipperaar 400 ZX hef
22.430
15 Niet vervangen - Schliessing 400ZX in hef
22.500
15 Niet vervangen - Tractor Fendt Var. 415
96.070
dekking kapitaallasten - budgetneutraal - tlv beschikbare 15 budgetten SPV-subsidie voor bestaande projecten; fietsverbinding 16 Schapenweg--Slotweg
-96.000
SPV-subsidie voor bestaande projecten; fietsverbinding 16 Schapenweg--Slotweg
96.000
SPV-subsidie voor bestaande projecten; verbetering Europaweg16 Molenplein
-164.000
SPV-subsidie voor bestaande projecten; verbetering Europaweg16 Molenplein
164.000
17 Uitbreiding Fietsenstalling station Hberg
-350.000
17 Uitbreiding Fietsenstalling station Hberg
400.000
7.200
7.200
7.200
7.200
18 Upgrade Marktplein
70.000 70.000 70.000 70.000
18 dekking afschrijvingskosten - reserve dekking kapitaallasten
50.000 50.000 50.000 50.000
19 Vijfde maaimachine gazons
-150.000 24.500 24.500 24.500 24.500
dekking kapitaallasten - budgetneutraal - tlv stelpost 19 vervangingsinvesteringen 20 Wijkgebouwen - renovatie/verduurzaming
24.500 24.500 24.500 24.500 -359.000 21.500 21.500 21.500 21.500
20 dekking kapitaallasten - budgetneutraal - tlv stelpost gebouwen *) 21 Zwembad Hattemat – vervangen inspuitmonden en leidingwerk
-213.000 -9.870 -9.870 -9.870 -9.870
21 Voormalige school Piet Heinstraat
-43.000 -3.730 -3.730 -3.730 -3.730
21 dekking kapitaallasten - budgetneutraal - tlv stelpost gebouwen *) 22 Verordening stimuleringsregeling kleine VVE's
1.500.000 96.320 96.320 96.320 96.320
dekking kapitaallasten - budgetneutraal - tlv stelpost gebouwen *)
24.250 24.250 24.250 24.250 72.070 72.070 72.070 72.070
14
Toelichting 1. Aanpassingen Werf Dedemsvaart
INV €60.000
Taakveld 0.4 Overhead
Budgetneutraal
In het kader van de ontvlechting Ommen is door uw raad een totaalkrediet van € 880.000 beschikbaar gesteld voor de aanpassingen aan de Werf Hardenberg en het steunpunt Dedemsvaart. Inmiddels is de aanbesteding voor de gemeentewerf gestart waaruit blijkt dat de werf en het steunpunt niet binnen het budget vallen. We verwachten ongeveer € 60.000 hoger uit te komen (o.a. door prijsstijgingen en het onvoldoende begroten van het steunpunt Dedemsvaart). Het voorstel is om de structurele kapitaallasten ad € 4.200 (20 jaar afschr.) in eerste aanleg op te vangen binnen de beschikbare budgetten. De komende tijd evalueren wij de gevolgen van de ontvlechting voor de exploitatie bij de buitendienst. Zo nodig komen we hier bij de Meibrief 2026 op terug. 2. Aanschaf maaimachine
INV € 36.500
Taakveld 0.4 Overhead
Budgetneutraal
Ieder jaar huren wij een extra getrokken maaier voor het maaien van bermen en biodiversiteit. Voorstel is om deze maaier over te nemen (aankoopprijs € 36.500) en in 6 jaar af te schrijven. De kapitaallasten zullen dan € 6.900 per jaar bedragen en kunnen gedekt worden uit het huurbudget. 3. Auto’s bedrijfscontacten
INV € 60.000
Taakveld 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
Budgetneutraal
De auto die voor bedrijfscontacten gebruikt wordt, is aan vervanging toe. Het jaar 2025 is voor de bestaande auto het laatste jaar van afschrijving. Sinds 2 jaar beschikken wij over 2 accountmanagers, waardoor een 2e auto nodig is. De vervanging door 2 elektrische auto's kost € 60.000. Wij stellen voor om hiervoor een krediet beschikbaar te stellen. De hogere kapitaallasten verlopen budgettair neutraal door een besparing op overige uitgaven. 4. Implementatie Groene en Gezonde Maatlat
INV € 50.000
Taakveld 7.2 Riolering
N € 6.000 STR
In uw vergadering van 10 juni 2025 heeft u de Groene en Gezonde Maatlat vastgesteld. We stellen voor een krediet van € 50.000 op te nemen voor fysieke GGM-maatregelen waarvoor geen alternatieve dekking is. De kapitaallasten van dit bedrag komen ten laste van de algemene middelen. 5. Kinderboerderij DEKIBO – herstellen dakconstructie
INV €82.200
Taakveld 5.7 Openbaar groen en (Open) lucht recreatie
Budgetneutraal
Bij de voorbereiding van de renovatie/verduurzaming van kinderboerderij DEKIBO in Dedemsvaart is houtworm aangetroffen in de dakconstructie. Dit zal hersteld moeten worden. Kosten voor het vervangen van de aangetaste delen en houtbestrijding met het nodige
15
materieel bedraagt € 82.200. De structurele kapitaallasten ad € 4.940 komen ten laste van de beschikbare budgetten (stelpost gebouwen). 6. Klimaatverbetering sporthal de Slag
INV €65.000
Taakveld 5.2 Sportaccommodaties
Budgetneutraal
Naar aanleiding van klachten over de luchtkwaliteit in de lokalen op de bovenverdieping van Sporthal de Slag is er onderzoek gedaan. Hieruit blijkt dat de kwaliteit niet voldoende is en aanpassingen van de bestaande installatie en de buitenkozijnen noodzakelijk zijn i.v.m. de ventilatie. De kosten bedragen ongeveer € 65.000. De structurele kapitaallasten ad € 5.650 komen ten laste van de beschikbare budgetten (stelpost gebouwen). 7. Herinrichting sportpark De Boshoek
INV €557.450
Taakveld 5.2 Sportaccommodaties
N € 39.000 STR
De overschrijding €350.000 op de uitgaven wordt veroorzaakt doordat er meerkosten zijn gekomen uit de uiteindelijke aanbesteding voor de aanleg van 2 hockeyvelden en de ombouw van het oude hockeyveld naar een voetbalveld op sportpark De Boshoek. Het oorspronkelijk krediet dateert vanuit 2019 waarbij er in de loop der jaren verschillende (advies)kosten op dit krediet zijn geboekt. Niet alleen voor de aanleg en ombouw van de velden maar ook de verschillende onderzoekskosten voor de herinrichting van bijvoorbeeld het parkeerterrein. De uiteindelijke scenario’s voor de herinrichting Boshoek zijn nu uiteindelijk via het IHP Buitensport verwerkt. Daarnaast zijn de prijzen van grondstoffen dus t.o.v. 2019 naar 2025 fors gestegen wat meerkosten heeft opgeleverd. De teruggave van de btw via de specifieke uitkering stimulering sport is €207.450 lager (nadeel) dan de oorspronkelijke raming. In 2021 zijn de uitgaven op het investeringskrediet afgeraamd met € 1.600.000 zonder rekening te houden met het effect op de specifieke uitkering stimulering sport. Jaarlijks wordt de spuk aangevraagd, naar de toekomst toe wordt dit opnieuw aangevraagd. 8. Vervangen toplaag kunstgrasveld sportpark De Boshoek
INV €200.000
Taakveld 5.2 Sportaccommodaties
V € 17.300 STR
Dit voordeel wordt veroorzaakt door een meevallende aanbesteding voor veld 5 van sportpark De Boshoek. Dit veld moest dit jaar gerenoveerd worden. Hierbij is gekozen om dit veld als een pilot aan te besteden. |We hebben gekozen voor een non-infill veld waarbij er geen rubberkorrels meer in het veld zitten. In het oorspronkelijk beschikbare budget is er daarnaast ook vanuit gegaan dat er naast de vervanging van een voetbalveld ook nog het korfbalveld in Kloosterhaar vervangen moest worden. Aangezien de korfbalvereniging daar opgeheven is wordt dit veld nu niet gerenoveerd.
16
Levensduur verlengend onderhoud vrijvervalriolering
tlv Voorziening
Taakveld 7.2 Riolering Gelet op de verschillende afschrijvingstermijnen wordt het krediet voor levensduur verlengend onderhoud gesplitst in twee afzonderlijke kredieten. 10. Maatregelen riolering
INV € 140.000 INC
Taakveld 7.2 Riolering
N € 5.300 STR N € 92.000 INC tlv Voorziening
Gedurende dit jaar zijn op meerdere onderdelen binnen het rioleringsbeheer aanvullende maatregelen noodzakelijk gebleken. We stellen voor om onderstaande 3 knelpunten aan te pakken, met dekking vanuit de voorziening riolering: •
Fietsroute Heemse – combinatie met rioleringswerkzaamheden De geplande renovatiewerkzaamheden worden gecombineerd met de aanleg van de fietsroute Heemse. Door diverse tegenvallers is het beschikbare budget onvoldoende gebleken. Wij stellen voor om aanvullend € 50.000 beschikbaar te stellen, met bijbehorende kapitaalslasten van € 1.700 per jaar.
•
Functioneren riolering in het gebied Grote Beltenweg – Rheeze – Diffelen In de Meibrief en raadsinformatiemarkt is aangegeven dat de riolering in dit gebied niet naar behoren functioneert, mede als gevolg van foutief aangesloten verharding. In overleg met bewoners en ondernemers worden structurele oplossingen verkend. Aangezien deze tijd vergen, zijn tijdelijke maatregelen getroffen, waaronder het reinigen van de riolering en het installeren van een extra meetpunt. De kosten hiervan bedragen € 42.000.
•
Onderhoud en renovatie rioolgemalen Door de toenemende leeftijd van het rioolareaal nemen de onderhouds- en vervangingskosten toe. Dit jaar zijn we geconfronteerd met extra onderhoudsmaatregelen die niet binnen de reguliere exploitatie opgevangen kunnen worden. Wij stellen voor: Een krediet van € 90.000 beschikbaar te stellen voor levensduurverlengend onderhoud, met bijbehorende kapitaallasten € 3.600 per jaar. Daarnaast € 50.000 beschikbaar te stellen voor aanvullende onderhoudswerkzaamheden.
In de begroting 2025 hebben we de uitgangspunten van functiegericht rioolbeheer toegelicht, en aangegeven dat we de nodige ruimte (in de voorziening) hebben ingebouwd om financiële tegenvallers op te kunnen vangen. 11. Omzetting investering naar lease ICT Taakveld 0.4 Overhead
INV € 205.054 Budgetneutraal
Door de transitie naar de cloud vindt er een verschuiving plaats van investeringen naar lease. De betreffende kredieten €205.054 worden hierop verlaagd. De bijbehorende kapitaallasten €55.365 worden structureel omgezet naar lease. Twee kredieten voor de aanschaf van servers die niet naar de cloud gaan worden samengevoegd €102.154. 17
12. Onderhoudsbijdrage Wegen aan projecten
INV € 506.500
Taakveld 2.1 Verkeer en Vervoer
Budgetneutraal
Waar mogelijk realiseren we verkeersprojecten in combinatie met groot onderhoud wegen (werk met werk maken). Dit geldt ook voor het project Hardenbergerweg (GVVP 2025). In dit project laten we het wegenonderhoud samenvallen met de reconstructie van de kruispunten van de Hardenbergerweg (deel Stuwdijk tot Slotweg). Hiertoe storten wij een bijdrage van € 256.500 ten laste van het onderhoudsbudget Wegen in de reserve dekking kapitaallasten om dit toe te voegen aan het projectbudget. Daarnaast is dit van toepassing voor het project Hoogeveenseweg-Herenstraat-Weverijweg. Bij dit project valt het wegenonderhoud samen met de reconstructie van het kruispunt Hoogeveenseweg-Schuineslootweg. In dit verband wordt een bijdrage van € 250.000 ten laste van het onderhoudsbudget Wegen in genoemde reserve gestort. 13. Opwaarderen stations (Gramsbergen en Mariënberg)
INV €212.000
Taakveld 2.1 Verkeer en Vervoer
Budgetneutraal
Dit betreft een krediet voor de kwaliteitsverbetering van het voorplein van station Gramsbergen en station Mariënberg. Voor beide stations hebben we subsidie aangevraagd. De kwaliteitsverbetering van station Mariënberg is gehonoreerd, subsidiebedrag € 212.000. Voor station Gramsbergen wordt geen subsidie verstrekt aangezien dit station niet is aangewezen als regiohub. Voor beide stationsgebieden geldt dat de kosten hoger zijn geworden dan de oorspronkelijke ramingen. Door het toevoegen van de subsidie is het mogelijk om binnen hetzelfde nettokrediet beide stationsgebieden goed op te knappen. 14. Project gezonde buurten Kloosterhaar
INV €65.800
Taakveld 5.7 Openbaar groen
Budgetneutraal
De gemeente heeft voor dit project een subsidie ontvangen €65.800 onderverdeeld in €60.000 voor fysieke maatregelen en €5.800 voor activiteiten.
15. Aanschaffen maai snipper combinatie Taakveld 0.4 Overhead
INV €356.000 Budgetneutraal
Wegens nieuw aan te schaffen maaicombinatie en de ontwikkeling van het (ecologisch) maaibeleid zijn wij voornemens om een combinatie machine maaizuig/houtsnipperen aan te schaffen (zware tractie, afschrijvingstermijn 10 jaar). De dekking voor deze machine komt deels uit enkele samen te voegen kredieten (aanschaf trekker en aanschaf enkele kleinere snipper machines) en een deel uit het inhuurbudget grote snippercombinatie. Wij verwachten dit te kunnen realiseren met de bestaande budgetten.
18
16. SPV-subsidie voor bestaande projecten Taakveld 2.1 Verkeer en Vervoer
budgetneutraal
Vanuit het Rijk is de 3e tranche SPV-subsidie opgestart. De gemeente Hardenberg ontvangt incidenteel € 260.000 aan subsidie voor diverse verkeersveiligheidsmaatregelen.€ 96.000 hiervan heeft betrekking op het project Slotweg/Schapenweg, Bergentheim en € 164.000 op de Europaweg (west), Hardenberg. Dit is aanvullend op de € 664.000 die vermeld is in de Meibrief 2025. 17. Uitbreiding Fietsenstalling station Hardenberg
INV- €83.000
Taakveld 2.1 Verkeer en Vervoer
V € 7.200 STR
Conform het collegevoorstel is dit project verder uitgebreid met diverse quick wins voor het huidige stationsgebied. De geraamde kosten zijn verhoogd van € 350.000 naar € 667.000. Door de provincie Overijssel is een subsidiebeschikking verstrekt van € 400.000. Het nettokrediet daalt daarmee van € 350.000 naar € 267.000 wat een voordeel oplevert van € 7.200 aan kapitaallasten (afschr. 15 jaar).
18. Upgrade Marktplein
INV €1.000.000
Taakveld 8.3 Wonen en bouwen
N €20.000 STR
De budgettaire regels schrijven voor dat we de kosten voor de upgrade van het Marktplein activeren en afschrijven in plaats van verantwoorden in de exploitatie. Wij stellen voor om het krediet voor Vergroenen voor het centrum te verhogen met € 1 miljoen. Dekking vindt plaats ineens ten laste van de Dekkingsreserve kapitaallasten, waar het exploitatiebudget in wordt gestort. De rente €20.000 komt ten laste van de exploitatie. 19. Vijfde maaimachine gazons
INV €150.000
Taakveld 0.4 Overhead Budgetneutraal In de gemeente Hardenberg zijn er vijf maaimachines werkzaam. Omdat er één jonge machine aan Ommen is overgedragen (verrekening boekwaarde maakt onderdeel uit van financiële afwikkeling met Ommen) zal het vervangingsbudget van deze machine naar voren gehaald moeten worden (van 2030 naar 2025). Dit gaat om een machine met een aanschafwaarde van € 150.000 (afschrijving 7 jaar, rente 2%, kapitaallast € 24.500). De kapitaallasten kunnen ten laste van de stelpost vervangingsinvesteringen worden gebracht. 20. Wijkgebouwen – Renovatie/verduurzaming
INV € 359.000
Taakveld 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
Verrekening stelpost
Voor drie wijkgebouwen staat groot onderhoud/renovatie op de onderhoudsplanning. Bij deze werkzaamheden worden de panden eveneens verduurzaamd zodat de panden toekomstbestendig zijn en ook op de lange termijn een maatschappelijke bijdrage kunnen leveren. Voor de verduurzaming en groot onderhoud worden de bedragen gedekt uit de reeds beschikbaar gestelde gelden. Voor de renovatie is een aanvullend krediet nodig van € 359.000. De structurele kapitaallast van € 21.500 wordt opgevangen binnen bestaande budgetten. 19
21. Zwembad Hattemat en Voormalige school Piet Heinstraat Taakveld 5.1 Sportbeleid en activering
INV € 256.000 Verrekening stelpost
Collegebesluit d.d. 30 juni 2025 (zaaknummer 1060109) Vorig jaar is bij zwembad Hattemat ontdekt dat een aantal inspuitmonden rot waren. Nu gestart wordt met de renovatie worden andere inspuitmonden en het gekoppelde leidingwerk vervangen waar nodig. Dit vraagt om een aanvullende investering van € 213.000. Bij de voormalige school Piet Heinstraat worden in verband met de warmteoverlast de gehuurde mobiele airco’s vervangen door vaste airco’s, aangezien dit een betere en goedkopere optie is. Dit betreft een investering van
€ 43.000, waarvan de kapitaallasten worden opgevangen
binnen de bestaande budgetten. 22. Verordening stimuleringsregeling kleine VVE's
Budgetneutraal
Taakveld 7.4 Duurzaamheid Op 13 mei heeft u besloten de Verordening stimuleringslening kleine VvE's vast te stellen. Als gevolg hiervan stellen wij u voor een krediet beschikbaar te stellen ter hoogte van het budgetplafond van € 1,5 miljoen. De lening biedt een financiering van maximaal € 25.000 per appartement. Met een budgetplafond van € 1,5 miljoen kan naar verwachting aan de vraag voldaan worden. De rentelasten worden niet geraamd, deze kunnen worden gedekt uit de rentebaten die wij ontvangen vanuit de middelen die wij al bij SVn hebben uitstaan.
20
1.6 Uitkomst geactualiseerde begroting na vaststelling Novemberbrief Op basis van alle eerder genoemde aanpassingen komt de begroting voor 2025 uit op een positief saldo van € 827.000. Deze verbetering van het negatieve saldo komt vooral door eenmalige meevallers, waaronder de winstneming grondexploitatie €3 miljoen. Wij mogen op voorhand geen winstneming inboeken. Daarnaast, net als vorig jaar, hebben wij te maken met de vrijval van de middelen uit beschermd wonen en maatschappelijke opvang € 3 miljoen (mei en novemberbrief). Dit is regionaal belegd. Onderstaande tabel toont het actuele resultaat van de begroting 2025 - 2028 en hoe dit resultaat tot stand is gekomen. De peilmomenten daarbij zijn de primitieve begroting 2025 (beginstand), de gevolgen van raadsbesluiten genomen in 2025 voor vaststelling van de Novemberbrief 2025 en als laatste deze Novemberbrief 2025. In de tabellen van de onderstaande cijfermatige weergave treft u ook het resultaat 2026 tot en met 2028 aan.
Uitkomst begroting na vaststelling Novemberbrief (2025–2028) Bedragen x €1.000; + voordeel; - nadeel Omschrijving
2025
Uitkomst begroting na Meibrief
2026
2027
2028
-7.058
-4.001
-3.693
-1.888
0
-100
-100
0
Uitkomst begroting t/m raadsvergadering 2309-2025
-7.058
-4.101
-3.793
-1.888
Mutaties Autonome ontwikkelingen
9.245
-95
-95
-95
Mutaties bestaand beleid
-1.359
46
46
46
0
-96
-96
-96
827
-4.247
-3.938
-2.033
Waarvan structureel
4.690
670
-1.352
-1.988
Waarvan incidenteel
-3.863
-4.915
-2.585
-45
Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten
Mutaties Investeringen Uitkomst begroting na vaststelling Novemberbrief
21
1.7 Budgetoverhevelingen Exploitatielasten zijn alle jaarlijkse kosten die terug te vinden zijn op de begroting. Daarbij gaat het om onderhoudskosten, afschrijvingen, rentekosten, kosten voor derden en overheadkosten. Volgens interne spelregels is het alleen toegestaan om eenmalige budgetten (> €50.000) over te hevelen en dit voor hetzelfde doel (prestatie) te gebruiken. Eenmalige budgetten zijn budgetten die met eenmalige middelen zijn afgedekt of door het college en/of de raad zijn vrijgegeven om een eenmalige prestatie te leveren. Indien nodig kan gemotiveerd worden afgeweken van de grens van €50.000. Denk bijvoorbeeld aan geoormerkte budgetten die anders terugbetaald zouden moeten worden aan het rijk of waar sprake is van cofinanciering door de provincie. Als uitzondering mag structureel budget inzake groot onderhoud infrastructuur worden overgeheveld als er verplichtingen voor het werk zijn aangegaan. Het totaal aan budgetoverheveling is €4.218.000, dit zijn eenmalige budgetten. De toelichten staan in bijlage 1.
Overzicht budgetoverhevelingen (2025–2028) Bedragen x €1.000; + voordeel; - nadeel; PRNR = programmanummer Omschrijving
PRNR
2 jarig Project implementatie Participatiewet in Balans
6
-50
0
0
0
Alleenverdienersproblematiek
6
-77
0
0
0
Bedrijfshuisvesting
6
-190
0
0
0
Biodiversiteitsmonitor
6
-220
0
0
0
Budgetoverheveling Cloudtransitie ICT
6
-63
0
0
0
Budgetoverheveling Financieel systeem SAP
6
-400
0
0
0
Centrumplan Balkbrug
6
-470
0
0
0
DSV Binnenstedelijke opgaven
6
-780
0
0
0
E-Hub Bedrijventerreinen
6
-470
0
0
0
Externe inhuur Bouw- en woningtoezicht
6
-682
0
0
0
Formatie Leerplicht schooljaar 2025-2026
6
-64
0
0
0
Groenbeheerplan en bomenbeleid
6
-70
0
0
0
Implementatie huurbeleid
6
-90
0
0
0
Maatwerkbudget t.b.v. vervolg Pak Je Kans Fonds 2026
6
-70
0
0
0
Recreatie en toerisme
6
-85
0
0
0
Strategische communicatie
6
-50
0
0
0
Subsidie Gezonde Schoolpleinen
6
-53
0
0
0
Uitvoering actieplan Hardenberg centrum
6
-93
0
0
0
Uitvoering Detailhandel Structuurvisie Dedemsvaart
6
-190
0
0
0
Vervoer voor iedereen
6
-52
0
0
0
-4.218
0
0
0
Saldo Budgetoverhevelingen
2025
2026
2027
2028
22
2. Programma's Onder de programma's geven wij een toelichting op de autonome ontwikkelingen en mutaties in het bestaande beleid.
2.1 Programma 1 Ruimtelijk Hardenberg 2.1.1 Toelichting Autonome ontwikkeling Aanpassing voorzieningen grex Taakveld 8.2 Grondexploitatie
N € 134.000 INC
Bij het opstellen van de nota Grondexploitaties 2026 zijn alle grondexploitaties geactualiseerd. Aan de hand daarvan worden de voorzieningen voor complexen met een negatief exploitatiesaldo aangepast naar het huidige saldo. Voor een nadere toelichting op deze mutatie verwijzen wij naar de Nota Grondexploitaties 2026 die gelijktijdig met de Begroting 2026 aan uw raad is aangeboden. Actualisatie afschrijvingslasten
V € 822.000 INC
Diverse taakvelden Op basis van de boekwaarde van de investeringen per 31 december 2024 zijn de afschrijvingslasten geactualiseerd. Dit leidt tot eenmalige vrijval van middelen. De afschrijvingslasten gaan over meerdere programma's en taakvelden, de centrale toelichting is onder programma 6 Financiën. Bespaarde rente voorzieningen grondexploitatie Taakveld 8.2 Grondexploitatie
V € 140.000 INC
Aan voorzieningen voor complexen met een negatief exploitatiesaldo wordt er jaarlijks 2% rente toegerekend aan de boekwaarde per 1-1. Door mutaties in de voorzieningen is de stand van de boekwaarden gewijzigd en kan ook de rente aangepast worden. Meicirculaire 2025 Taakveld 8.3 Wonen en Bouwen
N € 392.000 INC per saldo budgetneutraal
In de meicirculaire zijn er middelen beschikbaar gesteld door het Rijk voor de uitvoering van de omgevingswet. Deze middelen worden aan het programma toegevoegd (nadeel). De ontvangsten van het Rijk worden onder het programma Financiën (voordeel) verantwoord. Per saldo verloopt dit budgetneutraal.
23
Tractiegerelateerde kosten Taakveld 2.1 verkeer en vervoer en 5.7 Openbaar groen
N € 39.000 INC
Er zijn hogere tractie gerelateerde kosten, zie de centrale toelichting onder programma 6 Financiën Tussentijdse winstneming grondexploitatie (woningbouw) Taakveld 8.2 Grondexploitatie
V € 1.935.000 INC
Aan de hand van de geprognosticeerde inkomsten en uitgaven is er een voorlopige winstberekening gemaakt volgens de zgn.POC-methode: voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd kan tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitatie winst worden genomen. Voorbereidingskrediet grondexploitatie Taakveld 8.2 Grondexploitatie
N € 105.000 INC
Binnen de grondexploitatie is er een voorbereidingskrediet voor locatiestudies en opstarten van nieuwe initiatieven. Dit budget is echter ontoereikend voor de ambities die er zijn. Met de nota Grondexploitaties 2026 is voorgesteld om dit budget op te hogen naar € 150.000.
Mutaties bestaand beleid Aanpassen Jaarschijf 2025
V € 599.000 INC
Taakveld 8.2 Grondexploitatie
Budgetneutraal
De raming voor de grondexploitatie voor 2025 moet zowel op taakveld woningbouw (V €599.000 ) als op taakveld bedrijventerreinen (N € 599.000) terecht komen. Nu staat de gehele raming, die wel budgettair neutraal is, op woningbouw. Aanpassing over programma's heen is een bevoegdheid van de raad. Beëindigingsregeling Veehouderijen Taakveld 8.1 Ruimtelijke ontwikkeling
N € 83.000 INC Budgetneutraal
Bij de Decembercirculaire 2024 heeft de gemeente een bedrag ontvangen van € 83.000 voor de Beëindigingsregeling Veehouderijen. Een aantal (9) agrarische ondernemers heeft een aanvraag gedaan op basis van de regeling. Een verplichting is dat een aanvraag moet worden gedaan om de bestemming van de locatie te wijzigen. Gelet op de omvang en complexiteit van de locaties, is een goede begeleiding van het planologische proces noodzakelijk. Om die reden verplaatsen we het budget van Plattelandsvernieuwing naar Omgevingsbesluiten. Dit heeft tot gevolg dat er in 2025 een bedrag van € 83.000 minder gestort wordt in de bestemmingsreserve Vitale Landbouw. Dit betreft een administratief technische aanpassing en heeft geen gevolgen voor de uitvoering en het programmabudget van de Agenda Vitale Landbouw 2025-2029.
24
Begrotingswijziging programmaoverstijgend Voorveghter en Minimabeleid Budgetneutraal Het betreft een budgetneutrale overheveling. De middelen, die momenteel zijn opgenomen in het programma Economisch en Recreatief Hardenberg, worden met deze wijziging overgeheveld naar het programma Ruimtelijk Hardenberg. Het bestedingsdoel en de omvang van het budget blijven ongewijzigd. Omdat dit een administratieve verschuiving tussen programma’s betreft en onder de bevoegdheid van de raad valt, is deze wijziging opgenomen in voorliggende novemberbrief. Centrum ontwikkeling Slagharen Taakveld 8.3 Wonen en Bouwen
V € 123.000 INC
Het beschikbare budget voor de voorbereiding van een uitvoeringsplan voor de herinrichting van het openbaar gebied rondom het Kerkplein en de Dr. Willemslaan in Slagharen behoefde niet volledig te worden ingezet. Het restant bedrag van € 123.000 kan vrij vallen. Voor de uitvoering in 2026 is een afzonderlijk krediet beschikbaar. Dotatie voorziening groot onderhoud
N €8.000 STR
Diverse taakvelden Om de Voorziening Groot onderhoud op peil te houden moet de jaarlijkse dotatie structureel verhoogd. De centrale toelichting is onder programma 6 Financiën. Eikenprocessierups Taakveld 5.7 Openbaar groen en (Open) lucht recreatie
V €100.000 INC
De kosten van bestrijding eikenprocessierups komen dit jaar op ongeveer € 150.000 uit, dat is op hetzelfde kostenniveau als vorig jaar. Tot en met 2025 is er nog incidenteel budget beschikbaar van € 250.000. Dit kan daarom éénmalig worden afgeraamd met € 100.000. Dit is in lijn met de begroting 2026, waarin wordt voorgesteld om een structureel budget te ramen van € 150.000 voor de periode 2026 en verder. Exploitatie budgetten gebouwen Taakveld 5.7 Openbaar groen en (Open) lucht recreatie en 2.2 Parkeren
N € 37.000 INC
De centrale toelichting is onder programma 6 Financiën Groene en Gezonde Maatlat Taakveld 5.7 Openbaar groen en (Open)lucht recreatie
N € 50.000 INC
In uw vergadering van 10 juni 2025 heeft u de Groene en Gezonde Maatlat vastgesteld. Conform dit besluit stellen wij voor een bedrag van € 50.000 in de begroting 2025 op te nemen voor verdere doorontwikkeling en toepassing van de maatlat, en dit bedrag te verrekenen op het begrotingsresultaat. Daarnaast is er een investeringsbudget van €50.000 beschikbaar gesteld deze treft u aan onder de investeringen 1.5)
25
Leges omgevingsvergunningen Taakveld 8.3 Wonen en bouwen
N € 480.000 INC
De prognose voor de opbrengst leges omgevingsvergunningen per eind augustus toont aan dat de geraamde opbrengsten te positief zijn ingeschat. De opbrengsten komen naar verwachting ongeveer € 480.000 lager uit. Sinds de invoering van de Omgevingswet (OW) en de wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) is er geen 1:1 relatie meer tussen het uit te voeren werk en de legesopbrengsten. Onder de OW zijn er veel activiteiten die voorheen vergunningsplichtig waren, nu meldingsplichtig of zelfs vergunningsvrij geworden. Voor meldingsplichtige activiteiten kunnen geen leges in rekening worden gebracht, het werk is er echter wel. Snippergroen Taakveld 5.7 Openbaar groen en (Open) lucht recreatie
N € 100.000 INC
Per saldo verwachten we een nadeel van € 100.000 op project Snippergroen. Belangrijkste oorzaak is dat we een lagere opbrengst uit de verkoop verwachten. Dit komt doordat kleinere percelen zijn verkocht die minder opbrengen en perceeltjes worden verhuurd in plaats van verkocht.
26
2.1.2 Middelen Financiële ontwikkeling van het programma (saldo-overzicht) Bedragen x €1.000; + voordeel; - nadeel
Primitieve begroting
Wijzigingen Wijzigingen Stand T/m v. NB in NB NB
Ruimtelijk Hardenberg
-25.462
-699
4.248
-21.912
Saldo voor reservemutaties
-25.462
-699
4.248
-21.912
Reserve mutaties
0
0
0
0
Budgetoverhevelingen
0
0
0
0
-25.462
-699
4.248
-21.912
Saldo inclusief reservemutaties en budgetoverhevelingen Lasten per taakveld binnen het programma Bedragen x €1.000; + voordeel; - nadeel
Primitieve begroting 2025
Wijzigingen Wijzigingen Stand T/m voor NB in NB NB
2.1
Verkeer en vervoer
-11.407
144
686
-10.577
2.2
Parkeren
-1.534
-55
-96
-1.685
2.3
Recreatieve havens
-89
-1
0
-90
2.4
Economische havens en waterwegen
-33
-50
-10
-93
2.5
Openbaar vervoer
-139
0
30
-108
5.7
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
-7.024
-533
157
-7.401
7.5
Begraafplaatsen en crematoria
-553
-2
-28
-583
8.1
Ruimte en leefomgeving
-2.056
0
-598
-2.654
8.2
Grondexploitatie (niet-bedrijventerrein)
-13.386
0
12.802
-584
8.3
Wonen en bouwen
-5.654
-1.032
1.806
-4.880
-41.875
-1.528
14.748
-28.654
Reserve mutaties
0
0
0
0
Budgetoverhevelingen
0
0
0
0
-41.875
-1.528
14.748
-28.654
Saldo voor reservemutaties
Saldo inclusief reservemutaties en budgetoverhevelingen
27
Baten per taakveld binnen het programma Bedragen x €1.000; + voordeel; - nadeel
Primitieve begroting 2025
Wijzigingen Wijzigingen Stand T/m voor NB in NB NB
2.1
Verkeer en vervoer
441
54
0
495
2.3
Recreatieve havens
14
0
0
14
2.4
Economische havens en waterwegen
0
3
0
4
5.7
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
921
-3
-169
750
7.5
Begraafplaatsen en crematoria
497
20
0
517
8.1
Ruimte en leefomgeving
234
0
515
749
8.2
Grondexploitatie (niet-bedrijventerrein)
12.157
0
-10.366
1.791
8.3
Wonen en bouwen
2.149
754
-480
2.423
16.413
829
-10.501
6.742
Reserve mutaties
0
0
0
0
Budgetoverhevelingen
0
0
0
0
16.413
829
-10.501
6.742
Saldo voor reservemutaties
Saldo inclusief reservemutaties en budgetoverhevelingen
28
2.2 Programma 2 Economisch en recreatief Hardenberg 2.2.1 Toelichting Autonome ontwikkeling Actualisatie afschrijvingslasten Taakveld 5.1 Sportbeleid en activering, 5.2 Sportaccommodaties, 5.3 Cultuur V €341.000 INC Op basis van de boekwaarde van de investeringen per 31 december 2024 zijn de afschrijvingslasten geactualiseerd. Dit leidt tot eenmalige vrijval van middelen. De afschrijvingslasten gaan over meerdere programma's en taakvelden, de centrale toelichting is onder programma 6 Financiën. Cao verhoging Taakveld 5.2 sportaccommodaties, 5.3 cultuur
N € 39.000 INC
De Cao verhoging van 2% april en 1,85% oktober valt merendeel in programma 6 Financiën. Hier wordt het centraal toegelicht. Een aantal medewerkers vallen onder het programma Economie (theater en zwembaden). De structurele doorwerking is opgenomen in de begroting 2026. Meicirculaire 2025 Taakveld 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
N € 137.000 INC per saldo budgetneutraal
In de meicirculaire zijn er middelen beschikbaar gesteld door het Rijk voor de landelijke beëindigingsregeling veehouderijbedrijven. Deze middelen worden aan het programma toegevoegd (nadeel). De ontvangsten van het Rijk worden onder het programma Financiën (voordeel) verantwoord. Per saldo verloopt dit budgetneutraal. Toeristenbelasting Taakveld 3.4 Economische promotie
V € 35.000 INC
In de jaarrekening 2024 is een meeropbrengst gemeld voor de toeristenbelasting 2024 van €440.000. Gebleken is dat er nog €35.000 opgelegd kon worden voor 2024. Totaal zijn ruim €1,7 miljoen overnachtingen afgerekend in 2024. De begroting 2026 is hierop aangepast. Tussentijdse winstneming grondexploitatie (bedrijventerreinen) Taakveld 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
V € 1.065.000
INC Aan de hand van de geprognosticeerde inkomsten en uitgaven is er een voorlopige winstberekening gemaakt volgens de zgn.POC-methode: voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd kan tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitatie winst worden genomen. 29
Mutaties bestaand beleid Aanpassen jaarschijf 2025 grex Taakveld 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur De raming voor de grondexploitatie voor 2025 moet zowel op taakveld woningbouw als op taakveld bedrijventerreinen terecht komen. Nu staat de gehele raming, die wel budgettair neutraal is, op woningbouw. Begrotingswijziging programmaoverstijgend Voorveghter en Minimabeleid Budgetneutraal Het betreft een budgetneutrale overheveling. De middelen, die momenteel zijn opgenomen in het programma Economisch en Recreatief Hardenberg, worden met deze wijziging overgeheveld naar het programma Ruimtelijk Hardenberg. Het bestedingsdoel en de omvang van het budget blijven ongewijzigd. Omdat dit een administratieve verschuiving tussen programma’s betreft en onder de bevoegdheid van de raad valt, is deze wijziging opgenomen in voorliggende novemberbrief. Dotatie voorziening groot onderhoud Taakveld meerdere
N € 49.000 STR
Om de Voorziening Groot onderhoud op peil te houden moet de jaarlijkse dotatie structureel verhoogd. De centrale toelichting is onder programma 6 Financiën. Exploitatiebudgetten gebouwen Taakveld meerdere
N € 92.000 INC
De centrale toelichting is onder programma 6 Financiën Loonsom zwembaden Taakveld 5.2 Sportaccommodaties zwembaden
N € 330.000 INC
Door langdurige ziekte en vervanging bij zwangerschaps- en ouderschapsverlof ontstaat er een nadeel van €330.000. Voor de zwembaden geldt dat een minimale bezetting altijd gegarandeerd moet zijn om de veiligheid en continuïteit te waarborgen. Dit betekent dat bij ziekte of verlof directe één-op-één vervanging noodzakelijk is. Onderhoud inventaris Zwembad De Slag Taakveld 5.2 Sportaccommodaties zwembaden
N € 57.300 INC
Bij zwembad De Slag is het kapotte scorebord vervangen zodat de wedstrijden kunnen doorgaan. Daarnaast zijn enkele kleinere maatregelen uitgevoerd met het oog op de veiligheid van de bezoekers.
30
Software zwembaden naar ICT Taakveld 5.2 Sportaccommodaties zwembaden / 0.4 overhead
Budgettair neutraal
Vanaf 1 januari 2025 zijn de zwembaden (samen met OG) verplicht om te voldoen aan de omgevingswet. Om de gevraagde documentatie en metingen op een juiste manier te verwerken is het wenselijk om met een documentatie programma te werken die aansluit bij deze wet. In de meibrief zijn hier middelen voor beschikbaar gesteld. De bekostiging hiervan vindt plaats via ICT. Het betreffende budget €8.675 wordt daarom overgeheveld van de zwembaden naar ICT. Omdat het om een overheveling tussen programma's gaat (raadsbevoegdheid) wordt deze hier gemeld. Zie ook de toelichting onder Programma 6. Financiën. Teamontwikkeling zwembaden Taakveld 5.2 Sportbeleid en activering
N € 91.500 INC
Vanwege een hoog ziekteverzuim is extra ingezet op de teamontwikkeling bij de zwembaden, met oog voor personeelszorg en het waarborgen van continuïteit. Daarbij staat zowel het beschikbaar houden van het zwembad als een goede beleving voor bezoekers centraal.
31
2.2.2 Middelen Financiële ontwikkeling van het programma (saldo-overzicht) Bedragen x €1.000; + voordeel; - nadeel
Primitieve begroting
Wijzigingen Wijzigingen Stand T/m v. NB in NB NB
Economische en recreatief Hardenberg
-15.973
-1.189
2.603
-14.560
Saldo voor reservemutaties
-15.973
-1.189
2.603
-14.560
Reserve mutaties
0
0
0
0
Budgetoverhevelingen
0
0
0
0
-15.973
-1.189
2.603
-14.560
Saldo inclusief reservemutaties en budgetoverhevelingen Lasten per taakveld binnen het programma Bedragen x €1.000; + voordeel; - nadeel
Primitieve begroting 2025
Wijzigingen Wijzigingen Stand T/m voor NB in NB NB
3.1
Economische ontwikkeling
-3.057
-500
0
-3.557
3.2
Fysieke bedrijfsinfrastructuur
-2.308
0
2.178
-130
3.3
Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
-2.426
-432
1.520
-1.338
3.4
Economische promotie
-786
-60
83
-763
5.1
Sportbeleid en activering
-1.438
-94
-46
-1.578
5.2
Sportaccommodaties
-8.010
-203
-354
-8.567
5.3
Cult.presentatie, -productie en -partic.
-3.171
-177
164
-3.183
5.4
Musea
-30
-2
-15
-47
5.5
Cultureel erfgoed
-261
-1
14
-248
5.6
Media
-1.959
-77
0
-2.036
-23.446
-1.545
3.543
-21.449
Reserve mutaties
0
0
0
0
Budgetoverhevelingen
0
0
0
0
-23.446
-1.545
3.543
-21.449
Saldo voor reservemutaties
Saldo inclusief reservemutaties en budgetoverhevelingen
32
Baten per taakveld binnen het programma Bedragen x €1.000; + voordeel; - nadeel
3.1
Economische ontwikkeling
3.2
Fysieke bedrijfsinfrastructuur
3.3
Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
3.4
Primitieve begroting 2025
Wijzigingen Wijzigingen Stand T/m voor NB in NB NB 0
283
0
283
2.117
0
-1.052
1.066
248
0
30
278
Economische promotie
1.902
0
35
1.937
5.1
Sportbeleid en activering
315
0
66
381
5.2
Sportaccommodaties
1.802
41
-19
1.824
5.3
Cult.presentatie, -productie en -partic.
1.087
0
0
1.087
5.5
Cultureel erfgoed
2
32
0
34
7.473
356
-940
6.889
Reserve mutaties
0
0
0
0
Budgetoverhevelingen
0
0
0
0
7.473
356
-940
6.889
Saldo voor reservemutaties
Saldo inclusief reservemutaties en budgetoverhevelingen
33
2.3 Programma 3 Duurzaam Hardenberg 2.3.1 Toelichting Autonome ontwikkeling Cao verhoging Taakveld 7.4 Milieu beheer
N €6.000 INC
De Cao verhoging van 2% april en 1,85% oktober valt merendeel in programma 6 Financiën. Hier wordt het centraal toegelicht. Een aantal medewerkers vallen onder het programma Duurzaam. De structurele doorwerking is opgenomen in de begroting 2026. Riolering kapitaallasten
Budgetneutraal
Op basis van de boekwaarde van de investeringen per 31 december 2024 zijn de afschrijvingslasten geactualiseerd. Dit wordt onder andere veroorzaakt doordat geplande investeringen een langere doorlooptijd hebben of later worden uitgevoerd dan gepland. Het voordeel op riolering € 925.500, wat voornamelijk wordt veroorzaakt doordat de administratie in lijn is gebracht met vigerende afschrijvingstermijnen, komt ten gunste van de voorziening riolering. Mutatie bestaand beleid Energieprogramma Taakveld 7.4 Milieubeheer
V € 797.000 INC
Op 20 maart 2025 heeft u het Programma Energie Hardenberg vastgesteld. Daarbij bleek dat voor de uitvoering daarvan niet het gehele bedrag aan overheveling bij de Novemberbrief 2024 en resultaatbestemming bij de Jaarstukken 2024 benodigd is. Het niet benodigde bedrag vloeit terug in de Algemene reserve. Deze mutatie heeft geen gevolgen voor de uitvoering van het Programma Energie Hardenberg. Rioolheffing Taakveld 7.2 riolering
Budgetneutraal
De rioolheffing laat een meeropbrengst zien van €25.000. Dit heeft betrekking op woningen. De meeropbrengst kan worden toegevoegd aan de voorziening rioolheffing. De raming van het aantal belastingplichtigen was te laag. In de begroting 2026 wordt hier rekening mee gehouden.
34
2.3.2 Middelen Financiële ontwikkeling van het programma (saldo-overzicht) Bedragen x €1.000; + voordeel; - nadeel
Primitieve begroting
Wijzigingen Wijzigingen Stand T/m v. NB in NB NB
Duurzaam Hardenberg
1.885
-801
797
1.881
Saldo voor reservemutaties
1.885
-801
797
1.881
Reserve mutaties
0
0
0
0
Budgetoverhevelingen
0
0
0
0
1.885
-801
797
1.881
Saldo inclusief reservemutaties en budgetoverhevelingen Lasten per taakveld binnen het programma Bedragen x €1.000; + voordeel; - nadeel
Primitieve begroting 2025
Wijzigingen Wijzigingen Stand T/m voor NB in NB NB
7.2
Riolering
-6.434
-526
775
-6.185
7.3
Afval
-5.118
0
0
-5.118
7.4
Milieubeheer
-3.703
-6.692
797
-9.598
Saldo voor reservemutaties
-15.255
-7.217
1.572
-20.901
Reserve mutaties
0
0
0
0
Budgetoverhevelingen
0
0
0
0
-15.255
-7.217
1.572
-20.901
Saldo inclusief reservemutaties en budgetoverhevelingen Baten per taakveld binnen het programma Bedragen x €1.000; + voordeel; - nadeel
Primitieve begroting 2025
Wijzigingen Wijzigingen Stand T/m voor NB in NB NB
7.2
Riolering
9.253
528
-775
9.006
7.3
Afval
6.868
0
0
6.868
7.4
Milieubeheer
1.018
5.889
0
6.907
Saldo voor reservemutaties
17.140
6.417
-775
22.781
Reserve mutaties
0
0
0
0
Budgetoverhevelingen
0
0
0
0
17.140
6.417
-775
22.781
Saldo inclusief reservemutaties en budgetoverhevelingen
35
2.4 Programma 4 Sociaal Hardenberg 2.4.1 Toelichting Autonome ontwikkeling Actualisatie afschrijvingslasten Taakveld 4.2 Onderwijshuisvesting, 4.3 Onderwijsbeleid, 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie, 6.23 Toegang en 1e lijnvoorz.
V € 424.000 INC
Op basis van de boekwaarde van de investeringen per 31 december 2024 zijn de afschrijvingslasten geactualiseerd. Dit leidt tot eenmalige vrijval van middelen. De afschrijvingslasten gaan over meerdere programma's en taakvelden, de centrale toelichting is onder programma 6 Financiën. Samen Doen Hardenberg Gebiedsteams Taakveld 6.23 - Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
V € 75.300 INC
Samen Doen Hardenberg B.V. heeft in 2024 een positief resultaat gerealiseerd van € 75.300. In de jaarrekening is dit resultaat nader toegelicht. Bij de vaststelling van de jaarrekening is besloten het overschot toe te voegen aan de algemene reserve van de gemeente Hardenberg. Beschut werk Taakveld 6.4 WSW en Beschut werk
V € 200.000 INC
Door een nieuwe toepassing van de loonwaarde bepaling verwachten we o.b.v. analyse eerste kwartaal 2025 een incidenteel voordeel van € 200.000 BUIG Taakveld 6.3 Inkomensregelingen
N € 186.000 INC
Op basis van de voorlopige prognose is dat we een tekort van €186.000 hebben door meer instroom (inburgering) en minder uitstroom van uitkeringen. Meicirculaire 2025
N € 144.000 INC per saldo budgetneutraal
Diverse kleine mutaties €144.000 (nadeel) die voortkomen uit de meicirculaire, Taakveld 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken (€2.000 V), Taakveld 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie (€9.000 N), Taakveld 6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal (€10.000 N), Taakveld 6.3 Inkomensregeling €127.000 (N). De ontvangsten van het Rijk worden onder het programma Financiën (voordeel) verantwoord. Per saldo verloopt dit budgetneutraal. GGD IJsselland Taakveld 7.1 Volksgezondheid
V € 112.500 INC
De GGD IJsselland noteerde in 2024 een positief jaarresultaat. Het Algemeen Bestuur besloot om het resultaat terug te geven aan de 11 deelnemende gemeenten. Collegebesluit 8 juli 2025 (1069676 / 1067351). 36
GGD IJsselland Taakveld 7.1 Volksgezondheid
V € 100.000 INC
Het voorschot voor de gemeentelijke bijdrage GGD IJsselland over het jaar 2025 komt lager uit dan het geraamde bedrag. Wij stellen voor het budget af te ramen tot de werkelijke kosten. Septembercirculaire 2025 Taakveld met name 6.751 Jeugd ambulant lokaal
N € 2.592.000 INC per saldo budgetneutraal
De uitwerking van de septembercirculaire is 28 oktober behandeld in de raad. Naar aanleiding van de eerdere afspraken in het voorjaar met de VNG heeft het kabinet besloten tot compensatie van de incidentele tekorten 2023 en 2024 in de jeugdzorg. Gemeenten ontvangen in totaal € 728 miljoen van het Rijk die ze kunnen inzetten ter ondersteuning van de transformatie van de Jeugdhulp conform afspraken in de Hervormingsagenda. De bijdrage uit het gemeentefonds (voordeel) zijn verantwoord onder programma 6 Financiën. Per saldo verloopt dit budgetneutraal. Mutaties bestaand beleid Advieskosten WWB-inkomensdeel Taakveld 6.3 Inkomensregelingen
V € 40.000 INC
Op de post ‘advieskosten’ zijn onderzoeks- en advieskosten teambreed (Werk en Inkomen) begroot. Het betreft hier zowel kosten voor individuele casuïstiek (bijvoorbeeld medisch advies), maar ook de inzet van regionale dienstverlening (Sociale Recherche, Regionaal Bureau Zelfstandigen). De afgelopen jaren zijn de uitgaven (ruim) binnen de begroting gedaan. Dit maakt dat er op deze begroting 2025 € 40.000 ingeleverd kan worden. BBZ kapitaalverstrekking Taakveld 6.3 Inkomensregelingen