IHP buitensport versie 15 juli 2025

Integraal HuisvestingsPlan (IHP) Buitensport

Gemeente Hardenberg 2026 - 2030

Gemeente Hardenberg Juli 2025

1

Samenvatting

Verspreid over de gemeente Hardenberg liggen diverse sportparken. De gemeenteraad en het college willen een beter beleid voor investeringen in de sportfaciliteiten. Daarom hebben ze eerder al een Integraal HuisvestingsPlan (IHP) voor de binnensport vastgesteld. In aanvulling daarop ligt nu het IHP buitensport voor. Er is een onderzoek uitgevoerd naar de buitensportaccommodaties in de gemeente. Belangrijke punten zijn de demografische ontwikkelingen en de technische staat van de velden, banen en gebouwen. Maar ook de input van sportverenigingen, die is verzameld door enquêtes en interviews. En in een aantal bijeenkomsten. Dit onderzoek helpt bij het maken van een IHP. Uit de diverse gesprekken met verenigingen blijkt ook grote betrokkenheid en inzet van verenigingen bij het in stand houden van de accommodaties. Door de gezamenlijke inzet van gemeente en verenigingen staan de accommodaties er door de bank genomen goed bij. Tegelijkertijd zijn er zorgen over grote investeringen die verenigingen in een aantal gevallen op zich af zien komen als het gaat om renovatie en verduurzaming van hun accommodaties. De gemeente maakt in het IHP keuzes op basis van beleid, financiële middelen en ontwikkelingen. De gemeente wil goede buitensportaccommodaties die zo veel mogelijk voldoen aan de wensen van de verschillende gebruikers. En die betaalbaar zijn.

Het college heeft daarom zijn eigen keuzes gemaakt en vastgelegd in het IHP. Hiermee houden we rekening met onze eigen beleidslijnen en het maatschappelijk belang van de specifieke lokale situaties. Het college hecht daarbij aan een duidelijke afbakening van de gemeentelijke rol om toekomstbestendige sportparken in stand te houden. Gelet op de beperkte ruimte binnen het meerjarig financieel perspectief zal het vaker nodig zijn om keuzes te maken tussen investeringen; meer of/of in plaats van en/en. Het IHP kan ons helpen deze keuzes zo goed mogelijk te maken. Het IHP biedt hiervoor een indeling van de buitensport in basissporten en overige sporten, met daaraan gekoppeld een verschillende mate van ondersteuning vanuit de gemeente. In paragraaf 5.5.6.1. is een uitgebreide definitie opgenomen van basissporten. Het betreft in grote lijnen sporten, die in Nederland en ook in de gemeente Hardenberg heel gangbaar zijn en waarbij de gemeente eigenaar is van velden en banen. Uit de eigendomsverhoudingen blijkt al dat de betrokkenheid van de gemeente bij deze sporten groot is. De gemeente neemt verantwoordelijkheid voor de instandhouding van velden en banen, waarbij het dagelijks onderhoud bij de gebruikers ligt. De verenigingen zijn eigenaar van en verantwoordelijk voor de ontwikkeling en instandhouding van de opstallen (clubgebouw, kleedkamers, opslagruimtes, tribunes, etc).

Basissporten verschillen in de mate waarin ze in staat zijn de kosten van de sport te dekken. Sporten met een hoge bezettingsgraad en lage onderhoudskosten per veld zijn eerder in staat om zelfstandig hun kosten te dragen. Op grond hiervan maakt de gemeente nader onderscheid in de mate van financiële ondersteuning. Bij niet-basissporten zijn de velden en banen in eigendom van de vereniging. Waarbij de gemeente bereid is om bij te dragen aan de ontwikkeling en instandhouding. Net als bij de basissporten is de vereniging zelf verantwoordelijk voor ontwikkeling en instandhouding van de opstallen (clubgebouw, kleedkamers, opslagruimtes, tribunes, etc).

2

Via het onderscheid tussen basissporten en overige sporten onderbouwt de gemeente de verschillende mate van financiële ondersteuning van verschillende sporten. Buitensporten zonder velden of banen, die dus gebruik maken van de openbare ruimte, hoeven geen accommodatie te exploiteren. Voor een eventueel clubgebouw dragen ze zelf de verantwoordelijkheid. Onderdeel van het IHP is een meerjareninvesteringsplan. Het IHP wordt jaarlijks geactualiseerd en elke vier jaar geheel vernieuwd. Het IHP houdt rekening met uitgangspunten die onder meer zijn vastgelegd in het Coalitieakkoord, het Sport- en Beweegakkoord, de nota Vastgoed en de Omgevingsvisie. Daarnaast zijn in dit IHP aanvullende uitgangspunten beschreven. Dit IHP geeft inzicht in de noodzakelijke investeringen voor de komende 5 jaar (2026-2030) met een doorkijk tot aan 2035. Op onderdelen is aanvullend onderzoek en afstemming nodig voordat definitieve keuzes gemaakt kunnen worden. Omdat het IHP binnensport een jaar eerder is vastgesteld met een doorlooptijd van 6 jaar, lopen beide IHP's tegelijkertijd af per eind 2030. Dat versterkt te zijner tijd de mogelijkheden voor een integrale afweging van de noodzakelijke investeringen voor de sport. In een IHP buitensport horen natuurlijk alle sportparken opgenomen te zijn. Toch is dat niet het geval.

Omdat het proces rond vernieuwing van sportpark De Boekweit al geruime tijd loopt en zijn eigen traject kent, is dit sportpark in het IHP buiten beschouwing gelaten. Met “IHP” bedoelen we dit document. Maar we bedoelen er ook de manier van werken mee, waarbij investeringen gedaan worden op basis van plannen. Hierdoor ontstaat samenhang tussen de verschillende investeringen. Het IHP wordt regelmatig getoetst aan nieuwe ontwikkelingen., zodat het plan bij de tijd blijft. Dit doen we samen met belanghebbenden. Met deze werkwijze streven we een langjarige, planmatige aanpak na. Een planmatige aanpak helpt bij het maken van een integrale afweging over de inzet van de beschikbare middelen binnen de gemeentelijke meerjarenbegroting. Nu het financieel perspectief de komende jaren krapper wordt, is dat het des te meer van belang de juiste afwegingen te maken en efficiënt te investeren. Want niet alles kan en niet alles kan meteen. Waar in het verleden met enige regelmaat incidenteel middelen beschikbaar werden gesteld voor uitgaven ten behoeve van de sportaccommodaties, zien we daarvoor geen ruimte meer. Omdat het niet past binnen de planmatige werkwijze die we met de IHP’s beogen, maar ook omdat het financieel perspectief van ons vraagt om integrale afwegingen te maken binnen een beperkte financiële ruimte.

Dit betekent ook dat we ons moeten beperken tot die investeringen, die op basis van de verdeling van verantwoordelijkheden tussen gemeente en verenigingen voor rekening van de gemeente horen te komen. In de Perspectiefnota is €8,9 miljoen opgenomen voor het IHP Buitensport. Daarnaast is er €1,0 miljoen beschikbaar op basis van reeds gevoteerde kredieten voor de vervanging van kunstgras. Hiermee is dekking aanwezig voor investeringen in de periode 2026-2030 van in totaal €9,9 miljoen,

3

In het IHP stellen we voor €13,3 miljoen te investeren ten laste van de gemeente. We komen tot dit bedrag op basis van noodzakelijk geachte investeringen met een sober en doelmatig karakter. Tegelijkertijd laten we in het IHP vanuit financiële overwegingen een aantal investeringen achterwege, die weliswaar de sport zouden versterken maar die ook nog op een later moment plaats zouden kunnen vinden. Bijvoorbeeld bij sportpark De Boshoek is dit aan de orde. Omdat het totaal van gemeentelijke investeringen hoger is dan de reeds beschikbare financiële ruimte wordt het IHP aangeboden aan de gemeenteraad met een nader voorstel omtrent de financiële inpassing van het IHP in de gemeentelijke begroting. Het IHP vermeldt ook investeringen ten laste van de sportverenigingen. De verenigingsbesturen zullen zelfstandig besluiten over het al dan niet uitvoeren van deze investeringen. In nader omschreven gevallen kan sprake zijn van een gemeentelijke bijdrage. Maar deze is dus volgend op het investeringsbesluit van het verenigingsbestuur. Daarnaast leert de ervaring ons dat de uitvoering van projecten om diverse redenen kan afwijken van de planning. Dat geeft onzekerheid over het totaal van de gemeentelijke kosten. Daarnaast leert de ervaring ons dat de uitvoering van de projecten om diverse redenen afwijkt van de planning.

4

Inhoudsopgave

Integraal HuisvestingsPlan ............................................................................................................ 0 (IHP) .............................................................................................................................................. 0 Integraal HuisvestingsPlan ............................................................................................................ 0 (IHP) .............................................................................................................................................. 0 Samenvatting.................................................................................................................................... 2 Inhoudsopgave ...................................................................................................................................5 1

Inleiding ..................................................................................................................................... 8

2

De buitensportaccommodaties.................................................................................................. 9

3

Betrokken Partijen .................................................................................................................... 11 3.1

Wie zijn de spelers ............................................................................................................... 11

3.1.1

Gemeente ................................................................................................................... 11

3.1.2

Buitensportverenigingen ............................................................................................. 11

3.2 4

5

Betrokken partijen en het Integraal Huisvestingsplan ...................................................... 11

De totstandkoming van het IHP: het proces ............................................................................. 12 4.1

Van onderzoek naar IHP .................................................................................................. 12

4.2

Fase 1 onderzoek ............................................................................................................. 12

4.3

Fase 2 het verzamelen van input voor het IHP ................................................................. 13

4.4

Fase 3 besluitvorming ...................................................................................................... 14

4.5

Fase 4 evaluatie en actualisatie ........................................................................................ 14

Doelen en afspraken ................................................................................................................. 15 5.1

Ambitie ............................................................................................................................ 15

5.2

Scope van het IHP ............................................................................................................ 15

5.3

Looptijd van het IHP ........................................................................................................ 16

5.4

Beleidsdoelen in relatie tot sportaccommodaties ............................................................ 16

5.5

Uitgangspunten voor sportaccommodaties ..................................................................... 18

5.5.1

Algemene uitgangspunten .......................................................................................... 18

5.5.2

De samenwerking met kernen en verenigingen ........................................................... 19

5.5.3

Extra ondersteuning voor verenigingen die op landelijk of topsport niveau acteren ....20

5.5.4

Bijdrage door derde partijen ........................................................................................20

5.5.5

Proces en financiën...................................................................................................... 21

5.5.6

Groeperen van verenigingssporten..............................................................................22

5.5.6.1 Landelijk gehanteerde uitgangspunten voor groepering van verenigingssporten ....................................................................................................... 22 5.5.6.2

Algemeen over groepering in de gemeente Hardenberg ............................ 22

5.5.6.3

Groepering van verenigingssport ................................................................. 23 5

5.5.6.4 6

Demarca e van verantwoordelijkheden ...................................................... 25

Gemeentelijke bijdrage aan sportverenigingen ........................................................................ 27 6.1

Basisuitgangspunten bij het bepalen van de gemeentelijke bijdrage ............................... 27

6.1.1

We volgen een beslisboom .......................................................................................... 27

6.1.2

De gemeentelijke bijdrage is gebaseerd op de benodigde capaciteit........................... 27

6.1.3

Sober en doelmatig .....................................................................................................28

6.1.4

Borgstelling voor verenigingen in verband met subsidieaanvragen .............................28

6.1.5 De voorwaarden voor de gemeentelijke bijdrage worden vastgelegd in een subsidieregeling........................................................................................................................28 6.2

Gemeentelijke bijdrage aan de aanleg van velden en banen ............................................28

6.2.1 Bijdrage voor “buitensportaccommodaties, velden/banen in eigendom van de gemeente” ................................................................................................................................28 6.2.2 Bijdrage voor “Buitensportaccommodaties, velden/banen in eigendom van de vereniging” ...............................................................................................................................28 6.3

Gemeentelijke bijdrage aan ontwikkeling en instandhouding van opstallen (gebouwen) 29

6.3.1 7

Bijdrage voor de ontwikkeling en instandhouding van opstallen van sportverenigingen 29

Resultaten per sportpark .......................................................................................................... 31 7.1

Inleiding ............................................................................................................................... 31

7.2

Ontwikkelingen buitensport ............................................................................................ 31

7.3

Kosten verenigingen ............................................................................................................ 31

7.4

Sportpark Moscou Bergentheim ...................................................................................... 32

7.4.1

Bevindingen van het onderzoek .................................................................................. 32

7.4.2

Maatregelen uitvoeringsprogramma IHP .................................................................... 33

7.5

Sportpark De Noppenweide Bruchterveld ........................................................................... 33

7.5.1

Bevindingen van het onderzoek .................................................................................. 33

7.5.2

Maatregelen uitvoeringsprogramma IHP .................................................................... 33

7.6

Sportpark De Balk Balkbrug ............................................................................................. 33

7.6.1

Bevindingen van het onderzoek .................................................................................. 33

7.6.2

Maatregelen uitvoeringsprogramma IHP .................................................................... 34

7.7

Sportpark De Oversteek en evenemententerrein De Krim ................................................... 34

7.7.1

Bevindingen van het onderzoek .................................................................................. 34

7.7.2

Maatregelen uitvoeringsprogramma IHP .................................................................... 35

7.8

Sportpark Baalderveld Hardenberg ................................................................................. 35

7.8.1

Bevindingen van het onderzoek .................................................................................. 35

7.8.2

Maatregelen uitvoeringsprogramma IHP .................................................................... 36

7.9

Sportboulevard Hardenberg ............................................................................................ 36

7.9.1

Bevindingen van het onderzoek .................................................................................. 36

7.9.2

Maatregelen uitvoeringsprogramma IHP .................................................................... 36 6

7.10

Sportpark De Kruserbrink Hardenberg ............................................................................ 37

7.10.1

Bevindingen van het onderzoek .............................................................................. 37

7.10.2

Maatregelen uitvoeringsprogramma IHP ................................................................ 37

7.11

Tennispark Dedemsvaart ................................................................................................. 37

7.11.1

Bevindingen van het onderzoek .................................................................................. 37

7.11.2

Maatregelen uitvoeringsprogramma IHP ................................................................ 38

7.12

Sportpark De Dubbeltreffer Sibculo................................................................................. 38

7.12.1

Bevindingen van het onderzoek .............................................................................. 38

7.12.2

Maatregelen uitvoeringsprogramma IHP ................................................................ 39

7.13

Sportpark De Polderhoek en tennisvelden De Bargn´s Kloosterhaar ............................... 39

7.13.1

Bevindingen van het onderzoek .................................................................................. 39

7.13.2

Maatregelen uitvoeringsprogramma IHP ................................................................40

7.14

Sportpark De Kei en Tennispark Slagharen ...................................................................... 41

7.14.1

Bevindingen van het onderzoek .............................................................................. 41

7.14.2

Maatregelen uitvoeringsprogramma IHP ................................................................ 41

7.15

Sportpark ´t Hoge Holt Gramsbergen ..............................................................................42

7.15.1

Bevindingen van het onderzoek ..................................................................................42

7.15.2

Maatregelen uitvoeringsprogramma IHP ................................................................ 43

7.16

Sportpark de Boshoek ..................................................................................................... 43

7.16.1

Bevindingen van de onderzoeken ............................................................................ 43

7.16.2

Maatregelen uitvoeringsprogramma IHP ................................................................45

8

Meerjarenvervangingsplan kunstgras velden ............................................................................ 47

9

Meerjarenvervangingsplan tennis- en padelbanen ................................................................... 47

10

Toegankelijkheid, klimaatrobuustheid en biodiversiteit ..................................................... 48

11

Gevolgen voor de gemeentelijke organisatie ........................................................................... 48

12

Meerjareninvesteringsplanning .......................................................................................... 49

13

12.1

Inleiding .......................................................................................................................... 49

12.2

Financiële gevolgen meerjareninvesteringsplanning ...................................................... 49

12.3

Financiële gevolgen als alleen gekozen wordt voor prioriteit 1 voor De Boshoek .............50

12.4

Dekking van kosten ......................................................................................................... 51

12.4.1

Reeds gereserveerde middelen ............................................................................... 51

12.4.2

Aanvullend reserveren financiële middelen of minder doen .................................... 51

12.4.3

Extra ondersteuning van verenigingen? ..................................................................52

Evaluatie en actualisatie van het IHP ........................................................................................ 53

Bijlagen ............................................................................................................................................ 54

7

1

Inleiding

De gemeente Hardenberg heeft een oppervlakte van bijna 32.000 hectare. Daarmee is de gemeente Hardenberg één van de grootste gemeenten van de provincie Overijssel. Er wonen ongeveer 63.000 inwoners, verspreid over bijna dertig kernen. De stad Hardenberg (18.000 inwoners) en Dedemsvaart (12.000 inwoners) zijn de grootste kernen. Verspreid over de gemeente bevinden zich diverse buitensportaccommodaties. De gemeenteraad en het college willen een meer samenhangend beleid voor de investeringen in sportaccommodaties. Daarom gaan ze planmatig werken. Dat betekent dat er vooraf plannen worden gemaakt. Voor de investeringen in de binnensport is vorig jaar al een Integraal Huisvestingsplan (IHP) vastgesteld. Dit IHP voor de buitensport is de volgende stap in de ontwikkeling van de gewenste planmatige werkwijze. Hoofdstuk 2 omvat een overzicht van de buitensportaccommodaties. Een IHP maak je nooit alleen. In het derde hoofdstuk komt aan de orde welke partijen betrokken zijn bij de totstandkoming van het IHP. Hoofdstuk 4 gaat in op het proces dat heeft geleid tot het opstellen van dit IHP. U leest welke stappen er zijn gezet en welke bronnen zijn gebruikt om tot een goede onderbouwing van de voorgestelde maatregelen te komen. In hoofdstuk 5 worden de uitgangspunten en beleidslijnen uiteengezet, die als fundament voor dit IHP dienen.

We benoemen ook de ambitie, de scope en de looptijd van het IHP. Of de gemeente een bijdrage levert aan de bekostiging van een voorziening op een sportpark vloeit voort uit de gehanteerde criteria. Via de systematiek van een beslisboom brengen we zo veel mogelijk objectiviteit in de te maken afwegingen. Dat komt aan de orde in hoofdstuk 6. In hoofdstuk 7 is een samenvatting opgenomen van de rapportages van onderzoeksbureau Tien organisatieadvies, dat onderzoek heeft gedaan naar de buitensportaccommodaties. Ook leest u of de adviezen uit de rapportages al dan niet worden opgevolgd en waarom. De planning voor de vervanging van de kunstgrasvelden en banen (die eigendom zijn van de gemeente), staat in hoofdstuk 8. In hoofdstuk 9 leest u over het meerjarenvervangingsplan van de tennis- en padelbanen (eigendom van de verenigingen). Toegankelijkheid, klimaatrobuustheid en biodiversiteit zijn belangrijke aandachtspunten die in hoofdstuk 10 nader worden belicht. Een andere, meer planmatige werkwijze, die bovendien gekenmerkt wordt door intensieve samenwerking met aanzienlijke aantallen externe partijen, vraagt ook wat van de gemeentelijke organisatie. De gevolgen voor de organisatie zijn het onderwerp van hoofdstuk 11. Hoofdstuk 12 gaat vervolgens in op de meerjareninvesteringsplanning en de financiële kant van de besluitvorming.

Evaluatie en actualisatie van het IHP zijn belangrijk om het IHP up to date en relevant te houden. Hierover gaat hoofdstuk 13. Ten slotte bevat dit IHP nog tal van bijlagen.

8

2

De buitensportaccommodaties

Hardenberg is een gemeente met een uitgestrekt grondgebied en een groot aantal kernen. Om in alle delen van de gemeente binnen een redelijke afstand buitensport aan te kunnen bieden zijn er diverse buitensportaccommodaties. De grond waarop de sportparken gevestigd zijn is in de meeste gevallen van de gemeente. Ten behoeve van de gebruikers van de sportparken zijn in een aantal gevallen zakelijke rechten (recht van opstal en/of recht van erfpacht) gevestigd. Zodoende zijn de gebruiksrechten gegarandeerd en kunnen de gebruikers eventueel ook onroerend goed (bijvoorbeeld een clubhuis) in eigendom hebben op gemeentegrond. Enkele sporten worden zowel binnen als buiten beoefend. Voorbeelden hiervan zijn tennis, padel en paardensport. Waar dit geldt zijn de betreffende accommodaties niet opgenomen in het IHP binnensport maar in dit IHP. Sportpark de Boekweit is niet opgenomen in het IHP. Dat komt omdat er al een op zichzelf staand proces is om tot besluitvorming te komen voor de buitensport in Dedemsvaart. De tennis in Dedemsvaart is niet gevestigd op de Boekweit en is wel meegenomen.

De volgende takken van buitensport komen aan de orde in dit IHP, met uitzondering van commercieel geëxploiteerde voorzieningen:  Voetbal  Korfbal  Tennis/padel  Honk-/softbal  Hockey  Jeu de boules  Atletiek  Schaatsen/skeeleren  Beachsport  Paardensport, motorsport en duivensport (voor zover deze accommodaties op sportparken zijn gelegen)

9

In tabel 2.1 zijn de buitensportaccommodaties weergegeven en de sporten die daar gevestigd zijn. kern

park

sport

vereniging

Balkbrug

De Balk

tennis

TC De Reest

Balkbrug

De Balk

voetbal

SC Balkbrug

Balkbrug

De Balk

voetbal

VV Avereest

Bergentheim

Moscou

voetbal

VV Bergentheim

Bruchterveld

De Noppenweide

voetbal

VV Bruchterveld

De Krim

De Krim

korfbal

KC Centrum

De Krim

De Krim

tennis

TV De Krim

De Krim

De Krim

voetbal

DKB

De Krim

Evenemententerrein

schaatsen

IJsclub De Krim

Dedemsvaart

DTC

tennis

DTC

Gramsbergen

't Hoge Holt

schaatsen

IJV/St. Ons Genoegen

Gramsbergen

't Hoge Holt

tennis

TV Gramsbergen

Gramsbergen

't Hoge Holt

voetbal

SV Gramsbergen

Hardenberg

Baalderveld

voetbal

VV Hardenberg '85

Hardenberg

De Boshoek

duivensport

Postduivenver. De Snelle Wieken

Hardenberg

De Boshoek

hockey

GZG Hardenberg*

Hardenberg

De Boshoek

jeu de boules JdB ver.Hardenberg

Hardenberg

De Boshoek

motorsport

Hardenberg

De Boshoek

paardensport St.Manage Guldenspoor

Hardenberg

De Boshoek

schaatsen

IJsclub Hou Streek

Hardenberg

De Boshoek

tennis

TPC Hardenberg

Hardenberg

De Boshoek

voetbal

HHC Hardenberg

Hardenberg

Kruserbrink

honk-/softbal Cubs Hardenberg

Hardenberg

Kruserbrink

korfbal

KV Juventa

Hardenberg

Sportboulevard

atletiek

AV Spurt '88

Hardenberg

Sportboulevard

beachsport

St. Beach & Teach

Kloosterhaar

De Bargn's

tennis

TV Kloosterhaar

Kloosterhaar

De Polderhoek

voetbal

VV Kloosterhaar

Sibculo

De Dubbeltreffer

korfbal

KIOS '45

Sibculo

De Dubbeltreffer

voetbal

SVV '56

CMA

Slagharen-Lutten De Kei

paardensport LR & PC Slagharen

Slagharen-Lutten De Kei

voetbal

JCLE

Slagharen-Lutten De Kei

voetbal

VV EMMS

Slagharen-Lutten De Kei

voetbal

VV SC Lutten

Slagharen-Lutten TV Slagharen

tennis

TV Slagharen e.o.

* recent verhuisd naar Marslanden Tabel 2.1: overzicht buitensportaccommodaties

10

3

Betrokken Partijen

3.1

Wie zijn de spelers

De sportparken zijn over het algemeen in eigendom bij de gemeente Hardenberg. Maar er zijn uitzonderingen; zo is bijvoorbeeld de grond waarop de tennis in Kloosterhaar is gevestigd in eigendom bij Plaatselijk Belang. Daarnaast zijn voor de buitensportverenigingen op de sportparken diverse zakelijke rechten (recht van opstal en/of recht van erfpacht) gevestigd. Op basis van deze zakelijke rechten hebben de buitensportverenigingen veelal een eigen positie.

3.1.1

Gemeente

De gemeente is als (meestal) eigenaar van de sportparken verantwoordelijk voor de instandhouding. Het onderhoud van de gemeentelijke gebouwen en het cultuurtechnisch onderhoud van de velden wordt dan ook door de gemeente uitgevoerd. Klein onderhoud laat de gemeente op basis van een demarcatielijst over aan de gebruikers. Voor het gebruik van gemeentelijke velden brengt de gemeente een tarief in rekening.

3.1.2

Buitensportverenigingen

Op de sportparken zijn diverse buitensportverenigingen gevestigd. Deze maken gebruik van sportvoorzieningen van de gemeente of ze hebben eigen velden/banen. In de meeste gevallen beschikken de buitensportverenigingen over hun eigen clubgebouwen. Ook de kleedkamers zijn, sinds de gemeente jaren terug is overgegaan tot privatisering van kleedkamers, over het algemeen in eigendom bij de verenigingen. De verenigingen zijn zelf verantwoordelijk voor de instandhouding van hun opstallen en velden/banen. Een gemeentelijke bijdrage in de kosten hiervan kan van toepassing zijn, onder andere bij verduurzaming. In welke gevallen er sprake kan zijn van een gemeentelijke bijdrage ligt vast in subsidieregelingen. Op basis van een demarcatielijst voeren de verenigingen ook klein onderhoud uit aan gemeentelijke eigendommen die zij in gebruik hebben.

3.2

Betrokken partijen en het Integraal Huisvestingsplan

De gemeente is verantwoordelijk voor de totstandkoming van het IHP. Het onderzoek buitensportaccommodaties (zie hoofdstuk 4) is in opdracht van de gemeente uitgevoerd. Sportverenigingen en verenigingen voor Plaatselijk Belang zijn betrokken bij de uitvoering van het onderzoek buitensportaccommodaties. Zij konden ideeën en opmerkingen aanleveren. Dit draagt bij aan de kwaliteit van het IHP en het draagvlak voor het IHP. Voor een goede samenwerking tussen gemeente en de sportverenigingen is het belangrijk dat ze het zoveel mogelijk met elkaar eens zijn. De instandhouding van een passend bestand aan buitensportaccommodaties is ook een gemeenschappelijk belang. Op punten waar het niet lukt om tot overeenstemming te komen, nemen college en raad een gemotiveerd besluit. De gemeente stelt het IHP op. In dit IHP staat welke maatregelen voorrang hebben. En een voorstel voor de begroting. Verdere afstemming met eigenaren en gebruikers vindt plaats na vaststelling van het IHP. Als deze afstemming leidt tot andere inzichten, dan biedt het voorgestelde proces voor actualisatie van het IHP hiervoor voldoende ruimte (zie hoofdstuk 13). De eigenaar van de accommodatie (of waar van toepassing de zakelijk rechthebbende) is verantwoordelijk voor de uitvoering van de maatregelen.

11

4

De totstandkoming van het IHP: het proces

4.1

Van onderzoek naar IHP

Het voorbereiden en opstellen van een IHP voor de buitensport is een omvangrijk traject. Naast de gemeente heeft een groot aantal externe partijen hieraan een bijdrage geleverd. In het onderstaande schema staat het proces dat is gevolgd bij het opstellen van het IHP. Er zijn vier fases. Elke fase heeft een eigen kleur.

Schema 4.1: het proces dat is gevolgd bij het opstellen van het IHP In onderstaande paragrafen leggen we de stappen uit.

4.2

Fase 1 onderzoek

In opdracht van de gemeente heeft Tien Organisatieadvies onderzoek gedaan naar de buitensportaccommodaties. De maatregelen die in het IHP worden opgenomen willen we immers goed kunnen onderbouwen. Daarvoor is het nodig dat we een goed beeld hebben van alle relevante feiten en omstandigheden. In bijlage 5 treft u de volledige rapportage van Tien organisatieadvies aan. In het onderzoek is met name aandacht besteed aan het volgende: De capaciteit van de sportvoorzieningen Een belangrijk aandachtspunt is de omvang van de sportvoorzieningen. Zijn er voldoende banen, velden en dergelijke voor de op de sportparken gevestigde verenigingen? De sportbonden hebben normen voor het aantal banen en velden dat nodig is bij een bepaald aantal leden of teams. Door deze normen toe te passen op de situatie op de sportparken wordt de capaciteit beoordeeld. De ontwikkeling van de bevolking (demografische ontwikkeling) De bevolking verandert de komende jaren van omvang en van samenstelling. Deze demografische ontwikkelingen hebben direct invloed op het ledenaantal van de buitensportverenigingen. En dus op het aantal gebruikers van de buitensportaccommodaties. Per deel van de gemeente kunnen deze effecten groter of kleiner zijn. Groei of krimp zorgen ervoor dat de benodigde capaciteit kan veranderen.

Bij de periodieke herijking van het IHP kijken we of er veranderingen zijn in demografische ontwikkelingen en de benodigde capaciteit aan buitensportaccommodaties. Als het nodig is kunnen we dan andere keuzes maken in het IHP. De technische staat velden, banen en gebouwen. De kwaliteit van de velden, banen en gebouwen en andere infrastructuur zijn in het onderzoek meegewogen. Om zo tot een advies te komen welke maatregelen passend zijn. Hierbij is ook gekeken naar de maatregelen voor verduurzaming van de accommodaties. De Input van belanghebbenden

12

Eigenaren en gebruikers zijn ervaringsdeskundigen; zij weten uit eerste hand wat goed functioneert. En wat er mist bij de buitensportaccommodaties. Via vragenlijsten, interviews en bijeenkomsten droegen zij bij aan het onderzoek. Ook verenigingen voor Plaatselijk Belang hebben in een aantal gevallen deelgenomen aan voorbereidende bijeenkomsten. Voor de kwaliteit van het onderzoek en het draagvlak voor het IHP is een goede samenwerking met de diverse sportverenigingen essentieel. Gedurende het hele proces van voorbereiding konden verenigingen hun bijdrage leveren. En in het bijzonder op de volgende momenten: In de inventarisatiefase van het onderzoek hebben verenigingen via vragenlijsten en/of interviews aangegeven wat er goed en minder goed is aan de accommodaties. Hoe ze de toekomst van de vereniging zien (groei of krimp). Welke ontwikkeling ze willen doormaken en wat daarvoor nodig is. Hoe het gesteld is met de duurzaamheid, et cetera. Het doel hiervan was het ophalen van zo veel mogelijk informatie bij de verenigingen. Per sportpark heeft Tien organisatieadvies een zogeheten factsheet opgesteld (deze zijn als bijlagen opgenomen in de rapportage in bijlage 5). Zo'n factsheet is één A4-tje waarin alle basisinformatie is samengebracht. Deze factsheets zijn vervolgens aan de verenigingen toegestuurd.

In een reeks bijeenkomsten in het gemeentehuis zijn de factsheets besproken met de diverse verenigingen. En is het verdere proces toegelicht. Alle sportparken zijn bezocht om ter plekke de situatie goed te kunnen beoordelen. In de meeste gevallen vond de schouw plaats in het bijzijn van vertegenwoordigers van de op het park gevestigde verenigingen. Dat gaf ook weer gelegenheid voor toelichting. In een tweede reeks bijeenkomsten, ditmaal op de gemeentewerf, heeft Tien Organisatieadvies toegelicht welke maatregelen per sportpark zij voor de komende jaren nodig vinden. Dat leverde goede gesprekken op. Na de bijeenkomsten zijn de concept-rapportages per sportpark afgerond. Ook deze zijn weer toegestuurd aan de verenigingen. Diverse verenigingen hebben daar weer op gereageerd met opmerkingen of voorstellen voor verbetering.

4.3

Fase 2 het verzamelen van input voor het IHP

Het IHP is in belangrijke mate gebaseerd op de volgende bronnen: Onderzoek buitensportaccommodaties In het onderzoek buitensportaccommodaties door Tien organisatieadvies is een advies opgenomen voor maatregelen. Dit advies is (terecht) gebaseerd op meetbare gegevens zoals demografische ontwikkeling, aantallen leden of teams, bouwkundige staat en mate van duurzaamheid, et cetera. De afweging die de gemeente moet maken over de investeringen in de buitensport is echter breder. Daarom is het onderzoek alleen gebruikt als input voor het IHP. En zijn er, naast dit onderzoek, ook andere onderdelen gebruikt als input voor het IHP. De belangrijkste staan hieronder. Wetgeving en beleidsuitgangspunten Naast algemene wetgeving heeft de gemeente Hardenberg haar eigen beleid en uitgangspunten voor investeringen en bijdragen in de sportaccommodaties (zie hoofdstuk 5 en 6). Normen van sportbonden Om te bepalen of bijvoorbeeld een extra voetbalveld of tennisbaan noodzakelijk is, hanteren we waar mogelijk de normen van de diverse sportbonden. Zodoende is de beoordelingsmaatstaf voor alle betrokken verenigingen gelijk en relevant. Begroting Bij de volgorde en planning van uitvoeringsprojecten binnen het IHP is rekening gehouden met de financiële meerjarenplanning volgens uitgangspunten van de Perspectiefnota. In de perspectiefnota is rekening gehouden met een budget van 8,9 miljoen.

Dit budget bepaalt in belangrijke mate de financiële reikwijdte om de komende vier jaar aan de slag te gaan. Ervaring leert ons dat de uitvoering van de projecten om diverse redenen vaak afwijkt van de planning.

13

De totale omvang van de beschikbare dekkingsmiddelen (inclusief de Perspectiefnota) is wat groter. Dat komt omdat een deel van de kosten gedekt kan worden uit middelen die al waren begroot. Gescheiden verantwoordelijkheden Wij maken onderscheid tussen maatregelen die ten laste komen van de gemeente en maatregelen voor rekening van de verenigingen. Soms is een gemeentelijke bijdrage van toepassing. Dit leidt tot een totaal kostenoverzicht dat als volgt ingedeeld is: Kosten voor gemeente

Kosten voor vereniging

klimaat-biodiversiteit-toegankelijkheid (algemene post) Meerjarenplan velden gemeente Maatregelenaccommodaties gemeente Bijdrage aan verenigingen Bijdrage meerjarenplan tennis- en padelbanen

accommodatie-vereniging banen tennis-padel

Ontwikkelingen Lokale ontwikkelingen kunnen naast meetbare gegevens zoals de capaciteitsbehoefte een rol spelen bij de besluitvorming. In Kloosterhaar en Sibculo bijvoorbeeld is de gemeente in gesprek met lokale vertegenwoordigers in het kader van het project GALA in de kern. In dat project staat een gezonde en actieve leefstijl centraal, met als doel gezondheid en welzijn van de inwoners te bevorderen en tegelijkertijd de zorgbehoefte te beperken. Het IHP is leidend als het gaat om investeringen in de buitensport. Via de periodieke actualisaties worden eventuele investeringen op basis van lokale ontwikkelingen integraal afgewogen.

4.4

Fase 3 besluitvorming

De voorgestelde maatregelen uit het onderzoek buitensportaccommodaties worden afgewogen tegen (beleidsmatige) ontwikkelingen en de beschikbaarheid van financiële middelen. Op basis hiervan worden keuzes gemaakt. Volgorde en planning zijn met name gebaseerd op de urgentie op basis van de bouwkundige staat. Hiermee ontstaat een complete afweging, die in dit IHP staat. trendbreuk Waar in het verleden met enige regelmaat incidenteel middelen beschikbaar werden gesteld voor uitgaven ten behoeve van de sportaccommodaties, zien we daarvoor geen ruimte meer. Omdat het niet past binnen de planmatige werkwijze die we met de IHP’s beogen, maar ook omdat het financieel perspectief van ons vraagt om integrale afwegingen te maken binnen een beperkte financiële ruimte.

4.5

Fase 4 evaluatie en actualisatie

Een IHP is een product, maar vooral ook een proces. De vaststelling van dit IHP is de basis. Het is wenselijk en ook nodig om het IHP elk jaar te evalueren en te actualiseren. En elke vier jaar de uitgangspunten opnieuw te bepalen (herijken). Om zo in te kunnen spelen op ontwikkelingen. Via de reguliere P&C cyclus worden voortgang en afwijkingen gerapporteerd.

14

5

Doelen en afspraken

5.1

Ambitie

We willen dat onze buitensportaccommodaties van goede kwaliteit zijn. Om deze kwaliteit ook voor de lange termijn te borgen, is het belangrijk dat vooraf aan de besteding van beschikbare middelen duidelijk is welke beleidslijnen het college hanteert. De ontwikkeling van ons accommodatiebestand sluit aan bij de wensen en behoeften van de verschillende doelgroepen. En sluit aan bij de doelen in de Omgevingsvisie, het Coalitieakkoord en het Sport- en Beweegakkoord. Dit betekent bijvoorbeeld:

5.2

1.

Dat wij blijven investeren in sport. En in de sociaal-maatschappelijke rol van sportvoorzieningen.

2.

Bijna alle dorpen hebben goede sportvoorzieningen. Zoals sportvelden, een gymzaal, sportzaal of sporthal. We zetten in op het behouden en spreiden van accommodaties.

3.

Voor de exploitatie en/of bemensing van voorzieningen is het soms nodig om ze bij elkaar te plaatsen. Dat vraagt creativiteit. In de allerkleinste kernen kunnen maatschappelijke, commerciële, onderwijs- en zorg en/of sportvoorzieningen samensmelten op één plek.

4.

Niet in elke kern is voldoende draagvlak voor een basisschool, een bibliotheek, eigen buitensportaccommodaties of een dorpshuis. Het is daarom belangrijker dat deze voorzieningen voor iedereen te bereiken zijn, dan dat er in elke kern een voorziening dichtbij is.

5.

Als het kan zetten we in op een grotere rol van inwoners en verenigingen bij de instandhouding en het (dagelijks) beheer van accommodaties.

6.

Wij ondersteunen nieuwe ideeën voor nieuwe doelgroepen, die helpen om gezond te leven. Zoals zorgtoerisme, wellness en sport voor vitale ouderen.

Scope van het IHP

Het IHP Buitensport gaat over de ontwikkeling, verduurzaming en renovatie van sportaccommodaties waarvan de gemeente eigenaar is of waarbij de gemeente (financiële) ondersteuning levert aan eigenaren of gebruikers van accommodaties in eigendom van derden. Een gemeentelijke bijdrage bij de ontwikkeling en instandhouding van een sportaccommodatie is alleen – en onder voorwaarden – mogelijk voor de verenigingen die zijn ingeschreven bij een nationale sportbord, erkend door NOC*NSF. Het IHP Buitensport gaat niet over:  Accommodaties voor sporten waaraan geen specifieke eisen worden gesteld aan de sporttechnische inrichting;  Huurtarieven, beleid hieromtrent is in een separaat beleidsdocument vastgelegd;  Ondersteuning van verenigingen voor andere zaken, niet betreffende sportaccommodaties  Sociaal-maatschappelijk regelingen bedoeld om sport toegankelijk te houden voor minder draagkrachtige inwoners;  Voorzieningen voor beweging en recreatie in de openbare ruimte;  De uitvoering en financiering van regulier onderhoud;  Verkeersveiligheid (voldoende) bereikbaarheid, en parkeervoorzieningen in de directe nabijheid van sportaccommodaties (parkeren op het sportpark hoort wel bij het IHP).

15

5.3

Looptijd van het IHP

Het IHP kent een looptijd van 5 jaar, van 2026 tot en met 2030. De looptijd van het IHP eindigt daarmee op hetzelfde moment als de looptijd van het IHP binnensport. Dit maakt het mogelijk om eventuele beleidswijzigingen of andere ontwikkelingen integraal door te voeren.

5.4

Beleidsdoelen in relatie tot sportaccommodaties

De Omgevingsvisie, het Coalitieakkoord en het Sport- en Beweegakkoord. We willen dat onze sportaccommodaties van goede kwaliteit zijn. Het aantal moet passend zijn zodat er ook op lange termijn genoeg geld is voor het onderhoud en de instandhouding. De ontwikkeling van ons accommodatiebestand sluit aan bij de wensen en behoeften van de verschillende doelgroepen. En sluit aan bij de doelen in de Omgevingsvisie, het coalitieakkoord 20222026 en het Sport- en Beweegakkoord. In deze documenten zijn de volgende thema’s benoemd in relatie tot sport (-accommodaties): 1. Zoveel mogelijk inwoners met plezier laten bewegen. 2. Samenleving centraal. 3. Sportaccommodaties ondersteunen de samenwerking van en kennisdeling tussen sport/beweegaanbieders, zorg, onderwijs en maatschappelijke partijen. 4. Toegankelijke, duurzame, veilige en goed bereikbare accommodaties. 5. De lijn van privatisering wordt doorgezet. Op basis hiervan zijn in onderstaande paragrafen de doelen in relatie tot sportaccommodaties geformuleerd. Sporten en bewegen – meerdere beleidslijnen Hardenberg wil haar inwoners met zoveel mogelijk met plezier laten bewegen. Voldoende beschikbaarheid van sportaccommodaties is een van de manieren om dit streven te ondersteunen. Het IHP Buitensport geeft weer hoe we willen omgaan met onze sportaccommodaties.

Naast het IHP bestaan ook andere beleidslijnen met het doel om inwoners met plezier te laten bewegen. Het gaat dan onder meer om uit uitvoeringsprogramma Gewoon Actief & Gezond is van de gemeente Hardenberg. Gewoon Actief & Gezond is een programma waar samenwerking plaatsvindt tussen organisaties, professionals en vrijwilligers uit de sectoren sport, bewegen en gezondheid. Sporten beweegstimulering en het realiseren van een gezonde leefomgeving staan daarbij centraal. Dit richt zich op de thema’s sport, bewegen en gezondheid binnen het lokaal gezondheidsbeleid: 1. Gezonde leefomgeving 2. Sport en bewegen voor iedereen 3. Vitale sportaanbieders 4. Vaardig in bewegen 5. Gezonde en kansrijke omgeving Sportaccommodatie-infrastructuur De gemeente zet zich in voor behoud van de diversiteit in en toegankelijkheid van verenigingssporten in de gemeente. Een breed aanbod afgestemd op de behoefte van onze inwoners. Sommige verenigingssporten worden in veel kernen beoefend (zoals voetbal). Zolang sprake is van gezonde sportverenigingen (zie verenigings-infrastructuur) is de gemeente bereid om te ondersteunen bij het op peil houden van het aantal en de kwaliteit van de sportaccommodaties (zie hoofdstuk 6 bijdrage gemeente). Enkele verenigingssporten worden minder breed of slechts op een plek in de gemeente beoefend (bijv. atletiek en hockey).

Dit betreft verenigingssporten die minder worden beoefend of waarvoor kapitaalintensieve accommodaties zijn benodigd. Uit het oogpunt van diversiteit van het sportaanbod

16

steunen wij ook hier verenigingen bij het op peil houden van de kwaliteit van de sportaccommodaties (zie hoofdstuk 6 bijdrage gemeente). Dit doen we als sprake is van gezonde verenigingen. Tot slot zijn er ook verenigingsporten waarvoor niet binnen iedere gemeente accommodaties aanwezig zijn. Bijvoorbeeld een indoor schaatshal of een turnhal. Bij de beoordeling van aanvragen tot ondersteuning voor nieuwbouw of instandhouding van deze accommodaties kijken we ook naar de aanwezigheid van een dergelijke accommodatie in de regio. Het ligt niet voor de hand dat de gemeente een bijdrage zal leveren aan initiatieven voor nieuw op te richten sportaccommodaties of uitbreiding van bestaande sportaccommodaties als bij andere bestaande sportaccommodaties voldoende en passende capaciteit aanwezig is. Ook als een accommodatie beschikbaar is op acceptabele afstand, maar buiten onze gemeente. Verenigings-infrastructuur We streven ernaar om de aanwezigheid van sportverenigingen ook in kleine kernen op peil te houden. En dat verenigingen gezond zijn en blijven. Gezonde verenigingen zijn financieel in staat om de accommodaties op peil te houden en aan hun verplichtingen te voldoen. En hebben voldoende leden en vrijwilligers om de vereniging ook op termijn draaiende te houden.

Als verenigingen onvoldoende basis hebben om zelfstandig verder te gaan kan dit tot gevolg hebben dat verenigingen ophouden te bestaan of samengaan met andere verenigingen. Vanuit het IHP Buitensport zal de gemeente geen aanvullende (financiële) ondersteuning bieden met als enig doel om noodlijdende verenigingen te behoeden voor opheffing. Privatisering Betrokkenheid en zelfredzaamheid van verenigingen is en blijft noodzakelijk voor behoud van het aantal, de kwaliteit en betaalbaarheid van sportaccommodaties. De ingezette lijn voor privatisering van sportaccommodaties blijft gehandhaafd. Zowel voor wat betreft de eigendomsverhouding als ook de rolverdeling voor beheer en onderhoud. Sportieve ambities Het is aan verenigingen om te bepalen of zij ambitie hebben om een sport op hoog niveau te willen beoefenen – landelijk of zelfs topsport. Verenigingen die sport op hoog niveau beoefenen dragen bij aan de versterking van het imago van de sport. En hebben daarmee een positief effect op sportdeelname door inwoners van de gemeente. En leveren een bijdrage aan een positieve uitstraling van de gemeente, wat kan bijdragen aan het versterken van het vestigingsklimaat voor bedrijven en inwoners. De gemeente is bereid om verenigingen - die bewezen hebben op landelijk of topsportniveau te functioneren – extra te ondersteunen.

Betaalbaarheid op lange termijn Keuzes die we maken zijn gericht op toekomstbestendigheid op de lange termijn. Ook als het gaat om uitbreiding of krimp van capaciteit van sportparken, velden, banen of opstallen. Bij het beoordelen van de betaalbaarheid kijken we naar de investeringskosten en de jaarlijkse exploitatie (TCO = Total Cost of Ownership). Dit doen we zowel voor de gemeente als voor de vereniging. Want ook voor verenigingen is het belangrijk dat zij op lange termijn gezond blijven. Samenhang met bredere gemeentelijke doelen Momenten van renovatie, vervanging en aanpassing van sportaccommodaties zijn bij uitstek geschikt om ook andere gemeentelijke doelen te realiseren. We houden hier rekening mee bij het opstellen van het IHP. Het betreft bijvoorbeeld:  Het verduurzamen van accommodaties.  Maatregelen in het kader van biodiversiteit en klimaatadaptatie.  Verkeersveiligheid en openbare veiligheid.

17

5.5

Uitgangspunten voor sportaccommodaties

5.5.1

Algemene uitgangspunten

De Omgevingsvisie, het Coalitieakkoord en het Sport- en Beweegakkoord geven belangrijke uitgangspunten voor de omvang en de spreiding van het accommodatiebestand. We willen blijven investeren in sport en in de sociaal-maatschappelijke rol van sportvoorzieningen: a) We proberen om de spreiding en het aantal sportaccommodaties op peil te houden. Zolang verenigingen gezond en toekomstbestendig zijn. b) De gemeente stimuleert (waar het kan) de samenwerking tussen sport-, onderwijs- en andere maatschappelijke voorzieningen. En het multifunctioneel gebruiken van sportaccommodaties. Dit kan door alles in één gebouw te huisvesten. Maar ook door meerdere gebouwen in elkaars nabijheid. We zoeken bij het opstellen en actualiseren van het IHP daarom naar manieren om de maatschappelijke waarde van onze accommodaties groter te maken. Dat doen we samen met inwoners en gebruikers. Ook bij de uitvoering van maatregelen uit het IHP werken we actief met hen samen. c) Soms is er niet meer genoeg draagvlak om een accommodatie in een kern te behouden. Dan is het belangrijker dat voorzieningen voor iedereen te bereiken zijn, dan dat er in elke kern een voorziening dichtbij is.

Het IHP Buitensport in relatie tot andere beleidslijnen en regelingen Het IHP beschrijft uitgangspunten op basis waarvan bepaald wordt of en in welke mate de gemeente sportverenigingen ondersteunt bij het ontwikkelen en in stand houden van sportaccommodaties. De gemeente kent ook andere beleidslijnen en regelingen. Bijvoorbeeld voor de ondersteuning van verduurzaming van maatschappelijk vastgoed. Sportverenigingen kunnen gebruik maken van deze regelingen, mits voldaan wordt aan de voorwaarden en uitgangspunten. Wijziging van beleid Bij het opstellen van dit beleidsdocument is gekozen voor een zo volledig, zuiver en transparant mogelijke benadering. Dit heeft tot gevolg dat het nieuw voorgestelde beleid af kan wijken van beleidslijnen die in het verleden golden. Dit kan en zal consequenties hebben voor een of meerdere verenigingen. Wij vinden dit echter noodzakelijk in ons streven naar een toekomstbestendige en betaalbare sportaccommodatie-infrastructuur en verenigingsinfrastructuur. Commerciële sport De gemeente ziet geen rol voor ondersteuning van commerciële sportbedrijven. Ook ziet de gemeente geen rol voor zichzelf in de ondersteuning van verenigingsporten waarvan in de praktijk gebleken is dat deze commercieel geëxploiteerd kunnen worden. Dit ligt in lijn met de Wet Markt en Overheid. Deze is bedoeld om eerlijke concurrentie tussen overheden en bedrijven te waarborgen.

Afwijking van deze wet is toegestaan als dit het openbare belang dient. Hiervoor is een raadsbesluit nodig. Toegankelijke, inclusieve sportparken We streven ernaar om sportparken zo toegankelijk en inclusief mogelijk te maken. We hebben het dan over technische maatregelen, maar ook over een open en uitnodigend karakter van sportparken en het stimuleren van een breder gebruik. Zodat de parken multifunctioneel kunnen worden gebruikt en hierdoor de maatschappelijke waarde wordt vergroot. Ontwikkeling en renovatie grijpen we aan om verbeteringen door te voeren voor verduurzaming, klimaatadaptatie en biodiversiteit.

18

Ontwikkeling en renovatie van sportaccommodaties zijn bij uitstek momenten waarop we verbeteringen kunnen doorvoeren. Bijvoorbeeld op het gebied van toegankelijkheid van sportparken, verduurzaming, klimaatadaptatie en biodiversiteit. Dit doen we vanuit de beleidslijnen die hiervoor al binnen de gemeente zijn opgesteld. Per situatie gaan we met gebruikers van sportaccommodaties in gesprek om de mogelijkheden hiervoor te bespreken. Wettelijke kaders voor realisatie en beheer van accommodaties en sporttechnische inrichting. Algemeen geldende wettelijke kaders voor nieuwbouw, renovatie en beheer van accommodaties en inrichting zijn van toepassing.

5.5.2

De samenwerking met kernen en verenigingen

Samenleving centraal We streven ernaar om de kwaliteit en het aanbod van sportaccommodaties af te stemmen op de behoefte in onze kernen. Samen met verenigingen en inwonersvertegenwoordigingen inventariseren we de behoefte. Op basis hiervan stellen wij het IHP Buitensport op, dat door de raad kan worden vastgesteld. De uitvoering van de maatregelen volgens het vastgestelde IHP doen we in nauw overleg met verenigingen en inwonersvertegenwoordigingen. We hebben hierbij oog voor andere ontwikkelingen die spelen, gemeentebreed of in kernen. We vertalen samen de voorgestelde maatregelen naar concrete plannen. In gesprek blijven met verenigingen Ontwikkelingen volgen elkaar steeds sneller op. Op sportgebied, maar ook in kernen als het gaat om het op peil houden van maatschappelijke voorzieningen. Daarom is het belangrijk dat gemeente en verenigingen elkaar structureel bijpraten over ontwikkelingen, de ledenontwikkeling en knelpunten die spelen. Hierdoor kunnen we op tijd plannen bijsturen als dat wenselijk is. Aanpassing van plannen kan dan via de reguliere P&C cyclus op tijd en proactief gemeld worden. Slimme keuzes maken helpt verenigingen bij uitvoering van het dagelijks beheer In de meeste gevallen leveren verenigingen een bijdrage aan het dagelijks beheer van sportparken. Door slimme keuzes te maken kunnen we helpen om de inzet voor dagelijks beheer te verminderen.

Als het gaat om terreininstallaties of de inrichting van sportparken. Dit bespreken we in de periodieke overleggen met de verenigingen. Benutten van subsidieregelingen voor sportaccommodaties Er is een veelheid aan subsidieregelingen (Europees, landelijk, provinciaal en gemeentelijk) waarvan verenigingen gebruik kunnen maken op gebied van ontwikkeling en instandhouding van sportaccommodaties. We merken dat de vrijwilligersorganisaties en sportverenigingen onvoldoende bekend zijn met het bestaan van deze regelingen. Hierdoor worden beschikbare subsidies niet altijd benut. Maar worden ook commerciële adviesbureaus ingeschakeld om subsidieaanvragen te begeleiden. Vaak tegen een (fors) percentage van de toegekende subsidie. We stellen voor om vanuit de gemeente verenigingen hierin te ondersteunen. Door het geven van advies en begeleiding bij het zoeken naar en aanvragen van subsidies. Het verstrekken van leningen aan verenigingen De mogelijkheden voor verenigingen om leningen bij geldverstrekkers af te sluiten zijn beperkt. Hierdoor zijn verenigingen soms onvoldoende in staat om investeringen te doen die nodig zijn in het kader van onderhoud, renovatie en verduurzaming van accommodaties. De gemeente is in dergelijke situaties bereid om te onderzoeken of het verstrekken van een lening aan de vereniging mogelijk is. En onder welke voorwaarden. Dit betreft altijd maatwerk.

19

De gemeente is hierbij gehouden aan het treasurystatuut en het uitvoeringsbesluit treasury. Wijziging van verenigingsstructuur: oprichten – opheffen - fuseren – samenwerken Het initiatief tot het oprichten of opheffen van een vereniging, of het fuseren of samenwerken met een andere vereniging ligt bij de verenigingen zelf. Het basisuitgangspunt is dat de gemeente niet bijdraagt aan de realisatie van nieuwe of aanpassing van bestaande sportaccommodaties ten gevolge van een wijziging van verenigingsstructuur. Tenzij dit aantoonbaar en ook op lange termijn leidt tot grote maatschappelijke meerwaarde tegen gelijkblijvende of lagere kosten. Of als dit toegevoegde waarde biedt vanuit andere gemeentelijke belangen. Verenigingen zijn vrij om hun eigen abonnementstarief te bepalen. Wij vinden het wenselijk dat abonnementen “marktconform” zijn, dus vergelijkbaar met verenigingen in de regio. Dit is belangrijk voor een goede toegankelijkheid en betaalbaarheid van sport voor inwoners van de gemeente. Maar we zullen hier niet actief op sturen. Het is niet vanzelfsprekend dat wij verenigingen financieel ondersteunen als aantoonbaar is gemaakt dat deze verenigingen substantieel lagere abonnementstarieven hanteren.

5.5.3

Extra ondersteuning voor verenigingen die op landelijk of topsport niveau acteren

De gemeente is bereid om verenigingen - die bewezen hebben op landelijk of topsportniveau te functioneren – extra te ondersteunen. Als het gaat om accommodaties willen we het volgende overwegen: a) Rekening te houden met de behoefte aan extra capaciteit voor velden en banen. Een hoger niveau sporten gaat veelal gepaard met een hogere trainingsintensiteit en daarmee een hogere bezetting van velden ten opzichte van berekeningsmethodieken van de sportbonden. Voorwaarde is dat de extra benodigde capaciteit niet beschikbaar is op andere sportparken in de directe omgeving. Een aanvullende voorwaarde is dat de extra benodigde capaciteit door de vereniging aantoonbaar wordt gemaakt, een structureel karakter heeft en dagelijks is benodigd. En ook realiseerbaar is binnen het bestaande sportpark. De wijze waarop een extra gemeentelijk bijdrage wordt bepaald is per situatie te bepalen (maatwerk). b) Rekening te houden met aanvullende voorzieningen die nodig zijn in verband met een ander karakter en hogere intensiteit van bezoekersstromen. Hierbij kan gedacht worden aan maatregelen in het kader van openbare veiligheid, scheiding van uit/thuis publiek, verkeersen parkeervoorzieningen. Voorwaarde hierbij is dat de vereniging de noodzakelijkheid van aanpassingen aantoonbaar maakt, bijvoorbeeld op basis van uitgangspunten die door sportbonden worden gesteld.

En dat de hoogte van de kosten voor deze aanpassingen in verhouding staat met de frequentie waarin deze voorziening nodig zijn (dagelijks of bij evenementen). Het kan zijn dat keuzes gemaakt moeten worden als er onvoldoende financiële middelen beschikbaar zijn. Hier genoemde extra bijdragen mogen niet ten koste gaan van de kwaliteit en kwantiteit van accommodaties voor de breedtesport.

5.5.4

Bijdrage door derde partijen

Het is waardevol als investeringen in maatschappelijke voorzieningen mede tot stand kunnen komen door een bijdrage van derde partijen. Bijvoorbeeld door bedrijven die binding hebben met een vereniging of een kern. Het initiatief hiervoor ligt bij verenigingen. Wij ondersteunen een dergelijke ontwikkeling als deze zich voordoet. Daar waar de gemeente een bijdrage doet aan de realisatie van (onderdelen van) van sportaccommodaties stellen we voorwaarden. Er dient sprake te zijn van een gezonde businesscase, waarbij er aandacht is voor de investering en ook de exploitatie op lange termijn (betaalbaarheid).

20

5.5.5

Proces en financiën

We rapporteren jaarlijks de ontwikkelingen, minimaal eens per vier jaar herijken we het IHP. Ontwikkelingen volgen elkaar in sneltreinvaart op. Via de jaarlijkse P&C-cyclus rapporteren we afwijkingen en doen aanbevelingen voor (beperkte) aanpassingen van plannen. De periodieke afstemming met verenigingen geeft hiervoor de input. Minimaal eens per vier jaar herijken we het IHP. De herijking van het IHP is een goed moment om keuzes over vervanging, renovatie en nieuwbouw opnieuw af te wegen. Financiële keuzes zijn gebaseerd op Total Cost of Ownership (TCO) Keuzes worden integraal afgewogen over de totale levensduur van accommodaties, voor ontwikkeling/realisatie en exploitatie/beheer. Aspecten die hierbij spelen zijn:  Initiële kosten voor de ontwikkeling en realisatie;  Exploitatiekosten (beheer)  Financiële bijdrage door de gemeente  Te verwachten draagkracht van verenigingen Besluit begroting en verantwoording (BBV) De financiering van het IHP dient minimaal te voldoen aan eisen conform de BBV. We streven hierbij naar een planmatig en transparant proces. Gemaakte keuzes dienen passend te zijn binnen de financiële mogelijkheden in begroting en perspectiefnota. Ook op lange termijn.

21

5.5.6

Groeperen van verenigingssporten