Economische foto Hardenberg 2024
Tekst van het document
Bruto TW per
Nederland
arbeidsjaar (2021)
Landbouw
13%
3%
€ 74.442
Industrie
5%
4%
€ 131.057
Bouw
13%
10%
€ 77.719
Handel
18%
13%
€ 102.981
Vervoer en opslag
2%
3%
€ 95.813
Horeca
3%
3%
€ 37.120
Informatie en communicatie
3%
5%
€ 128.346
Financiële instellingen
1%
6%
€ 225.714
Verhuur van en handel in
1%
1%
€ 913.075
12%
18%
€ 92.805
4%
5%
€ 57.294
Onderwijs
5%
6%
€ 80.874
Zorg
11%
11%
€ 64.778
Cultuur, sport en recreatie
3%
6%
€ 37.054
Overige dienstverlening
6%
5%
€ 48.619
onroerend goed Specialistische zakelijke dienstverlening Verhuur roerende goederen en overige zakelijke dvl.
Tabel 14: Bruto toegevoegde waarde per sector per arbeidsjaar voor Nederland, vergeleken met de sectorstructuur van Hardenberg (eigen berekeningen o.b.v. LISA/BIRO, 2023 en CBS, 2021 en CBS, 2024).
Sector
Aandeel in sector
Aandeel in sector
Bruto TW per
Industrie (Hardenberg)
Industrie (Nederland)
arbeidsjaar in Nederland (2021)
Houtindustrie
9%
4%
€ 107.875
Elektrotechnische industrie
2%
2%
€ 188.852
Basismetaalindustrie
1%
1%
€ 176.950
Machine-industrie
4%
4%
€ 222.522
Metaalproductenindustrie
21%
18%
€ 94.422
Rubber- en
4%
2%
€ 114.323
8%
12%
€ 143.882
kunststofindustrie Voedings- en genotsmiddelenindustrie Tabel 15: Bruto toegevoegde waarde sub-sectoren Industrie, Nederland 2021 (CBS, 2024)
Zoomen we in op de industrie, dan zien we dat er vier grote industrie-subsectoren zijn die productiever zijn dan de industrie in zijn algemeenheid (€131.057). Van deze subsectoren is geen oververtegenwoordiging in de Hardenbergse Industriesector. Vergeleken met de Industrie in het Nederlandse gemiddelde, bevindt zich in Hardenberg dus relatief veel laagproductieve industrie.
31 Economische foto 2024
De bruto toegevoegde waarde per arbeidsjaar is voor Hardenberg waarschijnlijk lager dan het Nederlands gemiddelde In tabel 16 wordt de gemiddelde bruto toegevoegde waarde per arbeidsjaar per sector voor COROP regio NoordOverijssel5 vergeleken met die van Nederland. De regionale verschillen per sector zijn groot en worden mede beïnvloed door de kwaliteit van het ondernemersklimaat. Desalniettemin valt het op dat alleen voor de sectoren bouw en onderwijs, de bruto toegevoegde waarde per arbeidsjaar in Noord-Overijssel hoger is dan voor Nederland gemiddeld. Voor de overige sectoren geldt dat de gerealiseerde toegevoegde waarde per arbeidsjaar onder het landelijke gemiddelde ligt. Over het geheel genomen kan daarmee gesteld worden dat de productiviteit van de regio Noord-Overijssel en daarmee het verdienvermogen onder gemiddeld is. Sector
Nederland
Noord-Overijssel
Landbouw
€ 74.442
€ 42.333
Industrie
€ 131.057
€ 106.400
Bouwnijverheid
€ 77.719
€ 87.286
Handel
€ 102.981
€ 90.239
Vervoer en opslag
€ 95.813
€ 80.404
Horeca
€ 37.120
€ 33.684
Informatie en communicatie
€ 128.346
€ 88.421
Financiële dienstverlening
€ 225.714
€ 182.917
€ 913.075
€ 1.005.455
€ 92.805
€ 82.672
diensten
€ 57.294
€ 47.938
Overheid
€ 111.887
€ 100.640
Onderwijs
€ 80.874
€ 82.520
Zorg
€ 64.778
€ 63.676
Cultuur, sport en recreatie
€ 37.054
€ 29.130
Overige dienstverlening
€ 48.619
€ 44.545
Verhuur en handel van onroerend goed Specialistische zakelijke diensten Verhuur en overige zakelijke
Tabel 16: Bruto toegevoegde waarde per arbeidsjaar per sector, Nederland en Noord-Overijssel, 2021 (eigen berekeningen o.b.v. CBS, 2024)
5 Data over de bruto toegevoegde waarde is alleen beschikbaar op het niveau van COROP regio’s. Hardenberg ligt in COROP
regio Noord-Overijssel.
32 Economische foto 2024
6. Centrumeconomie Het aandeel van het centrum in de totale werkgelegenheid neemt af Het centrum van Hardenberg (buurtcode 1602809) telde in 2023 1.555 banen, dit is 5,4% van de totale werkgelegenheid in de gemeente. Daarmee is het één van de belangrijkste werklocaties in de gemeente. Tussen 2022 en 2023 groeide de werkgelegenheid in het centrum licht (+10 banen) na een aantal jaren van daling (figuur 23). Sinds 2019 neemt het belang van het centrum in de totale gemeentelijke werkgelegenheid ieder jaar af.
Ontwikkeling aantal banen in het centrum Bron: BIRO, 2024 1.750
1.725
1.700
1.650 1.600
1.660
1.655 1.630 1.600
1.590
1.580 1.545
1.535
1.550
1.555
1.500 1.450 1.400 2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
Figuur 23: Ontwikkeling aantal banen in het centrum van Hardenberg (buurt: saneringsgebied)
Wanneer we kijken naar het aantal banen in het centrum (figuur 24) valt op dat de meeste banen (855 banen) van het totaal aantal banen in de handelssector zit, gevolgd door de zorgsector (220 banen) en de horeca (210 banen). De overige 17% aan werkgelegenheid (270 banen) zit verspreid over de industrie, bouw, ICT, financiële instellingen, onderwijs en overige diensten. Het centrum van Hardenberg heeft geen werkgelegenheid in de landbouw-, nutsbedrijven- en overheidssector.
Aantal banen per sector in het centrum Bron: BIRO, 2024 900 800 700 600 500 400 300 200 100 0
Figuur 24: Aantal banen per sector in het centrum van Hardenberg (buurt: saneringsgebied)
33 Economische foto 2024
Sinds 2014 is er een verschuiving te zien in de werkgelegenheid in het centrum (figuur 25). De laatste tien jaar is de werkgelegenheid in de meeste sectoren in het centrum afgenomen. De grootste absolute afname zat in de handel (-105 banen). Deze daling zat met name in de detailhandel bij verschillende typen winkels. Er zijn twee sectoren die juist flink gestegen zijn de afgelopen tien jaar, dit zijn de horeca en de zorg. In de horeca zat de groei bij restaurants, cafetaria’s e.d. en bij de zorg kwam de groei voornamelijk door de groei en vestiging van twee bedrijven (Zorglocatie de Meander en Wijkgebouw Bramerstraat Hardenberg, loc Baalderveld, respectievelijk).
Ontwikkeling aantal banen per sector in het centrum Bron: BIRO, 2024 -150
-100
-50
0
2022-2023
2014-2023
50
100
150
Landbouw Industrie Nutsbedrijven Bouw Handel Vervoer en opslag Horeca Informatie en Communicatie Financiële Instellingen Zakelijke dienstverlening Overheid Onderwijs Zorg Overige diensten Totaal
Figuur 25: Aantal banen per sector in het centrum van Hardenberg (buurt: saneringsgebied)
Het aantal bedrijfsvestigingen in het centrum neem toe In figuur 26 is de ontwikkeling van het aantal vestigingen in het centrum van Hardenberg weergegeven. Hierin valt op dat het aantal vestigingen sinds 2017 elk jaar stijgt. Dit in tegenstelling tot de werkgelegenheid die juist tussen 2019 en 2022 ieder jaar afnam.
Aantal vestigingen in het centrum Bron: BIRO, 2024 260 240
235
224
220
219
218
2016
2017
223
233
242
252
255
257
2021
2022
2023
200 180 2014
2015
2018
2019
2020
Figuur 26: Ontwikkeling aantal vestigingen in het centrum van Hardenberg (buurt: saneringsgebied)
In figuur 27 is de het aantal vestigingen per sector in het centrum weergegeven voor de verschillende bedrijfsgroottes. De handel heeft de meeste vestigingen in het centrum (100 vestigingen) gevolgd door de zakelijk dienstverlening (ca. 45 vestigingen). Iets meer dan de helft van de vestigingen (135) in het centrum is van 34 Economische foto 2024
micro-bedrijven (2-9 banen). Bijna 40% van de vestigingen zijn eenmanszaken (95). Daarnaast zijn er 23 kleine bedrijven (10-50 banen) en 4 middelgrote bedrijven (51-250 banen) in het centrum.
Aantal vestigingen per sector in het centrum 2023 Bron: BIRO, 2024 120 100 80 60 40 20 0
Eenmanszaak
Micro
Klein
Middel
Figuur 27: Aantal vestigingen in het centrum van Hardenberg naar grootteklasse (buurt: saneringsgebied)
Wanneer we kijken naar de ontwikkeling van het aantal vestigingen over de laatste tien jaar (figuur 28), dan valt op dat met name bij de handel veel vestigingen zijn verdwenen. Wat verder opvalt is dat met name microbedrijven en in mindere mate kleine bedrijven zijn verdwenen en hier met name eenmanszaken voor zijn teruggekomen. Dit komt overeen met het beeld van dalende werkgelegenheid, maar een groeiend aantal vestigingen. In bijna alle sectoren is het aantal zzp’ers toegenomen. Alleen in de horeca, ICT, onderwijs en zorg is de groei van het aantal vestigingen niet grotendeels het gevolg van een toename in zzp’ers.
Ontwikkeling aantal vestigingen 2014-2023 per sector Bron: BIRO, 2024 20 15 10 5 0 -5 -10 -15 -20 -25
Eenmanszaak
Micro
Klein
Middel
Figuur 28: Ontwikkeling aantal vestigingen in het centrum van Hardenberg naar grootteklasse (buurt: saneringsgebied)
35 Economische foto 2024
7.
Plattelandseconomie
In figuur 29 is de werkgelegenheid voor alle kernen in de gemeente Hardenberg weergegeven op volgorde van aantal banen. De werkgelegenheid in de gemeente Hardenberg concentreert zich met name in de twee grootste kernen: Hardenberg (45,9% van de werkgelegenheid) en Dedemsvaart (20,6%). De overige 33,6% van de werkgelegenheid in de gemeente is verspreidt over 27 kleinere kernen.
Aantal banen per kern, 2023 Bron: BIRO, 2024 14.000 12.000 10.000 8.000 6.000 4.000 2.000
Hardenberg
Balkbrug
Dedemsvaart
Slagharen
Gramsbergen
Bergentheim
Lutten
De Krim
Kloosterhaar
Schuinesloot
Mariënberg
Heemserveen
Sibculo
Radewijk
Ane
Bruchterveld
Rheeze
Rheezerveen
Brucht
Loozen
Hoogenweg
Diffelen
Collendoorn
Holtheme
Den Velde
Holthone
Anerveen
Anevelde
Venebrugge
0
Figuur 29: Aantal banen per kern in gemeente Hardenberg
In figuur 30 is de sectorstructuur op basis van werkgelegenheid van Hardenberg, Dedemsvaart en de 27 kernen weergegeven. De landbouw is in de kleinere kernen de grootste sector (17%, 1.680 banen). Ook de nutsbedrijven, horeca, zakelijke dienstverlening en overheid komen in het buitengebied naar verhouding meer voor dan in Hardenberg en Dedemsvaart. Naast de landbouw zijn de grootste sectoren in het buitengebied de handel (16%, 1.560 banen), zorg (12%, 1.125 banen), bouw (10%, 1.000 banen) en de zakelijke dienstverlening (10%, 940 banen).
36 Economische foto 2024
Sectorstructuur kernen, 2023 Bron: BIRO, 2024 25% 20% 15% 10% 5% 0%
Hardenberg
Dedemsvaart
Overige kernen
Figuur 30: Sectorstructuur naar aantal banen
De sectorstructuur van de grotere kleine kernen (800-2.000 banen) wijkt enigszins af van de middelgrote (200600 banen) en kleinste (<200 banen) kernen van Hardenberg (figuur 31). In de kleinste kernen zit relatief veel werkgelegenheid in de landbouw en horeca. Alle overige sectoren zijn relatief klein. In de middelgrote kernen zit ook veel werkgelegenheid in de landbouw, maar is er ook relatief veel bouw, handel en zakelijke dienstverlening. In de grotere kernen is de landbouw een relatief kleine sector, met name de industrie, ICT, overheid, zorg en overige diensten zijn hier naar verhouding groter.
Sectorstructuur kernen, 2023 Bron: BIRO, 2024 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0%
Kernen <200 banen
Kernen 200-600 banen
Kernen 800-2000 banen
Figuur 31: Sectorstructuur naar aantal banen
De kleinere kernen telden 9.110 banen in 2023. Wanneer we kijken naar de ontwikkeling van de werkgelegenheid sinds 2014 (figuur 32), dan valt op dat de werkgelegenheid in het buitengebied zich ongeveer even positief heeft ontwikkeld als in de kernen Dedemsvaart en Hardenberg. Binnen het buitengebied zijn het de kleinste kernen (<200 banen) die zich sinds 2014 het sterkst ontwikkeld hebben (+17%), gevolgd door de grotere kernen (80037 Economische foto 2024
2000 banen, +15%). De middelgrote kernen (200-800 banen) hebben zich het minst sterk ontwikkeld sinds 2014 (+8%).
Geïndexeerde ontwikkeling werkgelegenheid (2014=100) Bron: BIRO, 2024 115 110 105 100
95 90 85
2014
2015
2016
2017
Hardenberg
2018
2019
Dedemsvaart
2020
2021
2022
2023
Overige kernen
Figuur 32: Geïndexeerde ontwikkeling werkgelegenheid
Wanneer we kijken naar de sectorale ontwikkeling van de kernen exclusief Hardenberg en Dedemsvaart, dan zien we dat bijna elke sector een groei heeft doorgemaakt met een aantal uitzonderingen. De kleinste kernen zagen de afgelopen 10 jaar een daling op het gebied van landbouw, vervoer en opslag, financiële instellingen en overige diensten. De middelgrote kernen zagen een daling op het gebied van industrie, nutsbedrijven, overheid en
overig
38 Economische foto 2024
Ontwikkeling werkgelegenheid per sector kernen excl. Hardenberg en Dedemsvaart 2014-2023 Bron: BIRO, 2024 -60
-40
-20
0
20
40
60
80
100
120
Landbouw Industrie Nutsbedrijven Bouw Handel Vervoer en opslag Horeca Informatie en Communicatie Financiële Instellingen Zakelijke dienstverlening Overheid Onderwijs Zorg Overige diensten Kernen (<200 banen)
Kernen (200-800 banen)
Kernen (800-2000 banen)
e diensten. De grotere kernen zagen alleen een daling bij de horeca en overige diensten. Figuur 33: Ontwikkeling werkgelegenheid per sector
39 Economische foto 2024
Ontwikkeling aantal vestigingen Bron: BIRO, 2024 145 140 135 130 125 120 115 110 105 100 2014
2015
2016
2017
Hardenberg
2018
2019
Dedemsvaart
2020
2021
2022
2023
Overige kernen
Figuur 34: Geïndexeerde ontwikkeling vestigingen
40 Economische foto 2024
8. Onderwijs In schooljaar 2023/2024 telde het basisonderwijs in de gemeente Hardenberg 5.520 leerlingen. Dit is 60 leerlingen minder dan in 2022/2023. In onderstaande figuur is te zien er al een langere tijd een afname van het aantal leerlingen aan de gang is. Ten opzichte van 2011/2012 heeft de gemeente Hardenberg in 2023/2024 15% minder leerlingen (1.000 leerlingen). Het afnemen van de leerlingaantallen zien we ook terug in Overijssel en Nederland. De aantallen zijn in Hardenberg wel relatief sneller afgenomen dan in Nederland, maar minder hard dan Overijssel. Met het aantal leerlingen is ook het aantal basisscholen in de gemeente afgenomen. Sinds 2006 zijn er in de gemeente vijf vestigingen van het basisonderwijs verloren gegaan. Dit is naar verhouding ongeveer gelijk aan de afname in Overijssel en Nederland.
Ontwikkeling aantal leerlingen basisonderwijs Bron: CBS, 2024 105 100 95 90 85 80
Hardenberg
Overijssel
Nederland
Figuur 35: Geïndexeerde ontwikkeling aantal leerlingen in het basisonderwijs
De leerlingenaantallen gaan naar verwachting tot en met 2025 nog met 130 afnemen in de gemeente waarna de aantallen weer zullen toenemen tot ongeveer +730 leerlingen in 2041. Voor Hardenberg wordt relatief een minder grote toename verwacht dan in Nederland, maar groter dan gemiddeld in de provincie.
Leerlingenprognoses basisonderwijs Bron: DUO, 2023 120 115 110 105 100 95 90 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2041 Hardenberg
Overijssel
Nederland
Figuur 36: Geïndexeerde prognose aantal leerlingen in het basisonderwijs
41 Economische foto 2024
Als we kijken naar het schooladvies van groep 8-leerlingen in schooljaar 2022-2023, valt op dat het aandeel leerlingen met HAVO en/of VWO-advies minder voorkomen in Hardenberg dan in Overijssel. VMBO-adviezen komen naar verhouding juist vaker voor. Ditzelfde beeld zien we ook voor andere jaren. Zoals we zagen in het onderdeel over opleidingsniveau van de beroepsbevolking, is het opleidingsniveau in Hardenberg relatief laag en groeit het aandeel met een hoog opleidingsniveau minder snel. Een deel van de verklaring hiervoor lijkt dus in het basisonderwijs te liggen.
Schooladviezen 2022-2023 Bron: DUO, 2024 100% 90% 80% 70%
60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% Hardenberg
Overijssel
Nederland
Geen advies
Praktijk
Vmbo bl
Vmbo bl/kl
Vmbo kl
Vmbo gt
Vmbo gt/havo
Havo
Havo/vwo
Vwo
Vmbo kl/gt
Figuur 37: Schooladviezen
Dat een groter aandeel groep 8-leerlingen VMBO GT of lager krijgt geadviseerd lijkt niet (alleen) aan de prestaties van leerlingen liggen. In onderstaande grafiek is het saldo van de hogere schooladviezen t.o.v. de toets adviezen en lagere schooladviezen t.o.v. toets adviezen gepresenteerd, hierbij valt op dat er standaard in de Hardenberg eerder een te laag schooladvies wordt gegeven dan een te hoog schooladvies.
Saldo adviezen t.o.v. toetsen (hoog = meer overadvisering) Bron: DUO, 2023 0 -5 -10 -15 -20 -25
-30 2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
Figuur 38: Saldo te hoge en te lage schooladviezen
42 Economische foto 2024
Het voortgezet onderwijs telde in schooljaar 2023/2024 ongeveer 3.480 leerlingen, 60 minder dan het jaar ervoor. Sinds 2013 neemt het aantal leerlingen op het voortgezet onderwijs ieder jaar af in Hardenberg. Dit is een logisch gevolg van het aantal afgenomen basisschoolleerlingen. We zien hier dan ook dezelfde trends als binnen het basisonderwijs alleen starten ze rond de acht jaar later. Ditzelfde geldt voor de prognose van de leerlingen op het voortgezet onderwijs. Met de verwachte toename in het aantal basisschoolleerlingen, neemt op termijn ook het aantal voortgezet onderwijsleerlingen weer toe. Ondanks de afname van de leerlingaantallen de laatste jaren, is het aantal vestigingen voor het voortgezet onderwijs wel gestegen. Dit geldt voor zowel Hardenberg, Overijssel als Nederland. In Hardenberg zijn er sinds 2017 zeven vestigingen voor het voortgezet onderwijs.
Ontwikkeling aantal leerlingen voortgezet onderwijs Bron: CBS, 2024 110 105 100 95 90 85 80
Hardenberg
Overijssel
Nederland
Figuur 39: Geïndexeerde ontwikkeling aantal leerlingen voortgezet onderwijs
Leerlingenprognoses voortgezet onderwijs Bron: DUO, 2023 110 105
100 95 90 85 80 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2041 Hardenberg
Overijssel
Nederland
Figuur 40: Geïndexeerde prognose aantal leerlingen voortgezet onderwijs
Wanneer we kijken naar de ontwikkelingen van de verhoudingen van leerlingaantallen van de afzonderlijke leerrichtingen binnen Hardenberg, valt op dat het aandeel VMBO-leerlingen sinds 2015 over het algemeen ieder jaar licht afneemt.
43 Economische foto 2024
Verhoudingen leerlingen naar leerrichting Bron: DUO, 2023 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 VMBO
HAVO
VWO
Figuur 41: Verhoudingen leerlingen naar leerrichting
In schooljaar 2023/2024 telt Hardenberg ongeveer 2.570 MBO-studenten. Het aantal MBO-studenten neemt sinds 2020 ieder jaar af. Dit is een logisch gevolg van de getoonde leerlingaantallen van het voortgezet onderwijs.
Ontwikkeling aantal studenten mbo Bron: CBS, 2024 104 102 100 98 96 94 92 90 88 86 84
Hardenberg
Overijssel
Nederland
Figuur 42: Geïndexeerde ontwikkeling aantal studenten mbo
In schooljaar 2022/2023 kende gemeente Hardenberg 2.640 mbo-studenten woonachtig in de gemeente. In figuur 43 is een top 5 van onderwijsinstellingen weergegeven, waaraan mbo-studenten die in Hardenberg wonen, onderwijs volgen. De vmbo-vestiging met de meeste leerlingen uit Hardenberg is het Alfacollege.
44 Economische foto 2024
MBO-studenten naar vestiging Bron: DUO, 2023 0
200
400
600
800
1000
1200
1400
Alfa college Deltion college Stichting Landstede Zone.college ROC van Twente Overig Figuur 43: Aantal mbo-studenten naar vestiging
Het aantal mbo-studenten woonachtig in de gemeente Hardenberg die afstuderen, zit de laatste jaren vrij constant rond de 800-900. In het studiejaar 2022-2023 studeerden er 870 mbo’ers af. Gezien de daling in het aantal mbo-studenten, zal het aantal afgestudeerden de komende jaren afnemen.
Aantal gediplomeerden MBO Hardenberg Bron: CBS, 2024 1200 1000 800 600 400 200 0 2011/'12 2012/'13 2013/'14 2014/'15 2015/'16 2016/'17 2017/'18 2018/'19 2019/'20 2020/'21 2021/'22 2022/'23 Figuur 44: Aantal gediplomeerden mbo in gemeente Hardenberg
In schooljaar 2023/2024 telt Hardenberg ongeveer 1.450 hbo-studenten. Het aantal hbo-studenten woonachtig in Hardenberg heeft zich sinds 2011 sterker ontwikkeld dan provinciaal en landelijk. De afgelopen twee jaar is het aantal hbo-studenten echter weer gedaald. De verwachting is dat het aantal studenten de aankomende jaren verder zal afnemen.
45 Economische foto 2024
Ontwikkeling aantal studenten hbo Bron: CBS, 2024 150 140 130 120 110 100 90 80
Hardenberg
Overijssel
Nederland
Figuur 45: Geïndexeerde ontwikkeling aantal studenten hbo
In het studiejaar 2022-2023 studeerden er 260 hbo’ers af. Hiervan ging het in 220 gevallen om een hbobachelor, in 30 gevallen om een hbo-associate degree en in 10 gevallen om een hbo-master. Het totaal aantal gediplomeerden van het hbo is sinds 2018 ieder jaar gestegen.
Aantal gediplomeerden hbo Hardenberg Bron: CBS, 2024 250 200 150
100 50 0 2011/'12 2012/'13 2013/'14 2014/'15 2015/'16 2016/'17 2017/'18 2018/'19 2019/'20 2020/'21 2021/'22 2022/'23 Hbo-associate degree
Hbo-bachelor
Hbo-master/vervolgopleiding
Figuur 46: Aantal gediplomeerden hbo in gemeente Hardenberg
In schooljaar 2023/2024 telt Hardenberg ongeveer 220 wo-studenten. Het aantal wo-studenten woonachtig in Hardenberg heeft zich tussen 2011 en 2021 bijna verdrievoudigd, dit is een veel sterkere ontwikkeling dan provinciaal en landelijk. De afgelopen drie jaar is het aantal wo-studenten echter weer gedaald. De verwachting is dat het aantal studenten de aankomende jaren verder zal afnemen.
46 Economische foto 2024
Ontwikkeling aantal studenten wo Bron: CBS, 2024 350 300
250 200 150 100 50 0
Hardenberg
Overijssel
Nederland
Figuur 47: Geïndexeerde ontwikkeling aantal studenten wo
In het studiejaar 2022-2023 studeerden er 80 wo’ers af. Hiervan ging het in 50 gevallen om een wo-bachelor, in 30 gevallen om een wo-master. Het totaal aantal gediplomeerden wisselt sterk de afgelopen jaren.
Aantal gediplomeerden wo Hardenberg Bron: CBS, 2024 60 50 40 30 20 10 0 2011/'12 2012/'13 2013/'14 2014/'15 2015/'16 2016/'17 2017/'18 2018/'19 2019/'20 2020/'21 2021/'22 2022/'23 Wo-bachelor
Wo-master
Figuur 48: Aantal gediplomeerden wo in gemeente Hardenberg
47 Economische foto 2024