Brief Platform Overijssel - Verzoek financieel forensisch onderzoek door lokale rekenkamers van partners Omgevingsdienst IJsselland

_____________________ INGEKOMEN STUK 1 RAAD d.d. 12 maart 2024 _______________________

PLATFORM -ï, OVERis'SSEL

Ons kenmerk

27012024

AANGETEKEND Gemeente Hardenberg

INGEKOMEN

t.a.v. de griffier en leden van de gemeenteraad Postbus 500

Uw kenmerk

1 2 FEB. 2024

7770 BA Hardenberg

Bij beantwoording de datum en ons kenmerk vermelden. Wilt u slechts één zaak in uw brief behandelen.

Datum: 10 februari 2024 Onderwerp: • verzoek om financieel forensisch onderzoek door lokale rekenkamers van de partners van de Omgevingsdienst IJsselland • vragen over de Omgevingsdienst IJsselland Geachte heer, mevrouw, I. inleiding Bij herhaling komt de Omgevingsdienst IJsselland (hierna: 00 IJsselland) de afgelopen maanden negatief in het nieuws. Er blijkt al maanden dat er vele problemen op financieel en organisatorisch vlak bij de OD IJsselland zijn. Er zijn ook grote intergriteitsproblemen bij de OD IJsselland. Door middel van deze brief willen wij als Platform Overijssel* onze zorgen uitspreken over de OD IJsselland. Wij verzoeken u om aan ons aan te geven of de OD IJsselland nog wel in staat is om naar behoren haar milieutaken voor de Overijsselse gemeenten, provincie Overijssel, het milieu, inwoners, bedrijven en instelling uit te voeren. Tevens verzoeken wij u om aan ons inzichtelijk te maken of de OD IJsselland haar personele bezetting en financiën op orde heeft. Kunt u aangeven of er verbeteringsmaatregelen over de afgelopen maanden bij de OD IJsselland zijn uitgevoerd en zijn hier rapportages van. Wij verzoeken u informatie hierover binnen 2 maanden na 10 februari 2024 op uw website te zetten. II. Signalen Ons hebben ook de onderstaande signalen bereikt. a.

Autoriteit Financiële Markten Aan u is een kopie van een brief met datum 20 november 2022 (nummer: 20112022-2) (productie 1) gestuurd met een afschrift melding over Brouwers Accountants & Adviseurs B.V. Zwolle bij de Autoriteit Financiële Markten. b. Huis voor Klokkenluiders te Den Haag (Hvk/Huis) Op 21 december 2023 heeft het Huis voor Klokkenluiders te Haag heeft een maandenlang onderzoek bij de OD IJsselland afgerond. In december 2023 heeft zijn haar eindrapport met persbericht gepubliceerd* (productie Z). Door het Huis voor Klokkenluiders werd vastgesteld dat in de periode van 2020 tot en met 2022 bij de OD IJsselland sprake was van een misstand in de zin van de wet HvK: "De misstond bestond uit de schending von wettelijke voorschriften en het (mede doordoor) loten ontstoon von gevoor voor het functioneren von de openbare dienst. Het maatschappelijk belang was in het geding vanwege een patroon van onzorgvuldige omgang von de Omgevingsdienst met wet- en regelgeving en interne regels." (biz. 36, onderzoeksrapport van het HvK d.d. 21 december 2023).

Het Huis stel vast dat er bij de OD IJsselland sprake is van: Strijd met eigen inkoopbeleid; Strijd met de aanbestedingswet 2012; Belangenverstrengeling Op integriteits- en geheimhoudingsregelingen (ook nadat het Huis de OD IJsselland heeft gewezen op het ontbreken van de integriteitsverklaringen) komt de OD IJsselland hier niet op terug. Uiteindelijk worden ongedateerde verklaringen overlegd. Het Huis concludeert: “Hetgeen is komen vast te staan en de wijze waarop gevolg is gegeven aan diverse signalen getuigt de rol die het hoofd bedrijfsbureau en de concerncontroller bij bijvoorbeeld hun eigen contractverlenging alsook bij de afstemming met de accountant over gerezen vragen von een gebrek aan een integriteitsbewustzijn binnen de Omgevingsdienst' (bIz. 36, onderzoeksrapport van het HvK d.d. 21 december 2023).

^ Platform Overijssel vertegenwoordigd de belangen van de inwoners, bedrijven en instellingen binnen de Provincie Overijssel ^ https://www.huisvoorklokkenluiders.nl/onderzoek-door-het-huis/onderzoeksrapporten en httDs://www.huisvoo rklokkenluiders.nl/onderzoek-door-het-huis/documenten/rapporten/2023/12/21/onderzoeksraDPortmisstandonderzoek-naar-integriteit-en-inhuur-bii-een-omeevinesdienst Ivan 4

(Ons kenmerk: 27012024)

INTERVIEWS In het eindrapport van december 2023 van het Huis voor Klokkenluiders zijn de volgende (voormalige) medewerkers van de OD IJsselland als getuigen onder ede geïnterviewd: het hoofd bedrijfsbureau. Dit was mevrouw Birgit Meijer die als ad interim teammanager bedrijfsbureau in oprichting bij de OD IJsselland van 2018 tot met 2023 bij de OD IJsselland werkzaam was. Zij is tevens eigenaar van haar eenmanszaak arbeidsbebemiddelingbureau BlinQ^. Mevrouw B. Meijer werkt vanaf mei 2023 tot en met heden als teamleider Bestuur ondersteuning a.i. bij de Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen - SWO / Zelfstanding / Eigenaar, de (voormalige) concerncontroller. Dit gaat over de heer Jan Badenhop. Hij werkte als concerncontroller a.i. bij de OD IJsselland via arbeidsbemiddelingsbueau BlinQ waar B. Meijer eigenaar is van deze eenmanszaak; een voormalige inkoopmedewerker. Dit is een medewerker die bij het bedrijfsbureau OD IJsselland werkt en wordt ingehuurd van het arbeidsbemiddelinsgbureau BlinQ; de directeur (de heer Nijkamp). De voormalig directeur P.J. van Zanten heeft in 2023 deOD IJsselland verlaten. Hij werkt nu bij het kadaster als directeur van de Tactische Beheersorganisatie bij Kadaster in Apeldoorn.

In het rapport geeft het Huis voor Klokkenluiders aan dat de Autoriteit Financiële Marken heeft geconcludeerd dat de OD IJsselland een financieel accountant had moeten aanstellen. c. Arbeidsinspectie De arbeidsinspectie heeft de OD IJsselland in haar brief van 14 augustus 2023 (productie 3) gewaarschuwd en heeft aan de OD IJsselland aangegeven dat zij ervoor moet zorgen dat de werkomgeving veilig is. Ook hieruit blijkt dat er misstanden bij de OD IJsselland aanwezig zijn. d. Openbaar Ministerie Wij stellen vast dat de voormalig directeur PJ. van Zanten, mevrouw B. Meijer en de heer J. Badenhop en een aantal andere ingehuurde medewerkers van arbeidsbemmiddelingsbureau BlinQ die zich schuldig hebben gemaakt aan integriteitsschedingen, overtreding van de aanbestedingsregels en zijn als zodanig verantwoordelijk van (netwerk-) corruptie binnen en buiten de OD IJsselland. Tegen hun is aangifte gedaan bij het Openbaar Ministerie arrondissement Arnhem wegens het plegen van strafbare feiten. Het strafproces stond even on hold maar gaat op korte termijn weer opgestart worden. III. Wat wordt door ons aan u verzocht a.

Lokale rekenkamers^ partners Omeevingsdienst IJsselland Belastingbetalers van Nederland willen allemaal dat hun belastinggeld goed wordt besteed. Bij ons speelt de vraag hoe u grip kan houden op de financiële, organisatorische, personele en bestuurlijke risico's bij de OD IJsselland en de door u aan haar toevertrouwde taken die door u op afstand zijn gezet bij de bij de OD IJsselland. Wij verzoeken u hierbij om bij de eerstvolgende gemeenteraadsvergadering maar in ieder geval voor 10 maar 2024 te besluiten om een verzoek bij uw lokale rekenkamer in te dienen en aan haar te verzoeken om met een onafhankelijk registeraccountant een financieel forensisch onderzoek te starten bij de OD IJsselland naar onder meer de boeken en jaarrekeningen over de jaren 2018 tot en met 2023. Zie ook brief met datum 3 november 2022 (nummer: 20112022-2) (productie 1). Een voorbeeld hoe een financieel forensisch onderzoek bij de OD IJsselland kan worden uitgevoerd vindt u in het rapport van het Huis voor Klokkenluider "Onderzoeksrapport: Financieel medewerker vier keer benadeeld na melding misstand met maatschappelijk belang" De reden van ons verzoek aan u komt voort uit het de zorgwekkende uitkomsten van het onderzoek dat het Huis voor Klokkenluiders te Den Haag heeft uitgevoerd en u kunt teruglezen in haar eindrapport van december 2023.

Ook in de regionale pers de Stentor en RTV-Oost zijn de afgelopen maanden verontrustende berichten over de OD IJsselland kenbaar gemaakt. Dit rapport en krantenberichten biedt voldoende aanknopingspunten voor een redelijk vermoeden dat er (financiële) misstanden zijn in de boekhouding en jaarrekeningen over de jaren 2018 tot en met 2023 bij de OD IJsselland. Het gaat om de spenderen van de door ons aan u betaalde belastinggelden. Deze worden naar onze mening op dit moment niet op de juiste manier besteed.

b.

Lokale enquêterecht U heeft de taak om het dagelijks bestuur te weten het college van burgemeester en wethouderes te controleren. Naar onze mening laat het college van burgemeester en wethouders ernstige steken vallen in de uitoefening van hun taken. Wij verzoeken u om van uw lokale enquêterecht ‘ gebruik te maken in het dossier OD IJsselland en hier voor 10 maart 2024 te besluiten om van dit enquêterecht gebruik te maken en de voortgang hierover elke maand vanaf 10 maart 2023 op uw website te zetten.

c.

Zittende teammanagers vanaf 2018 - heden bil de OD IJsselland Bij de OD IJsselland zijn op dit moment nog een aantal teammanagers werkzaam die sinds de oprichting van OD Usselland in 2018 in dienst traden. Het gaat om de volgende teammanagers: M. Roelink, teammanager team Vergunningen; A. de Boer, teammanager bedrijfsbureau, R. van Dolen, teammanager team Toezicht en Handhaving.

^ https://blina-bemiddeline.nl “ https://www.lelvst3d.nl/Docs/Rekenkamer/Handreikine lokale rekenkamer.pdf ^ https://www.huisvoorklokkenluiders.nl/onderzoek-door-het-huis/documenten/rapporten/2023/09/21/onderzoeksrapport-financieelmedewerker-vier-keer-benadeeld-na-melding-misstand-met-maatschappelijk-belang https://www.politiekeambtsdragers.nI/actueel/nieuws/2023/3/30/lokale-enqueterecht-wordt-nog-te-weinig-proportioneel-gebruikt 2 van 4

(Ons kenmerk: 27012024}

Wij verzoeken u om een onderzoek naar hun in te stellen naar hun rol in alle misstanden die bij de OD IJsselland inmiddels aan het licht zijn gekomen en wellicht nog aan het licht zullen gaan komen. Ook verzoeken wij een onderzoek in te stellen naar de rol van de voorzitter van het Dagelijks en Algemeen bestuur van de OD IJsselland de heer M.W. Offinga in de voornoemde misstanden bij de OD IJsselland.

Heeft de heer M.W. Offinga zich over de afgelopen jaren zich op juiste manier van zijn taken gekweten. Dit klemt te meer om het volgende. Op dinsdag 5 juli 2022 werd in de Stentor een krantenbericht geplaats over misstanden bij de OD IJsselland. Op woensdag 5 juli 2022 werd onder leiding van de heer M.W. Offinga van het Algemeen bestuur OD IJsselland de "jaarrekening 2021 en de bestemming van het rekeningresultaat 2021" van de OD IJsselland over het jaar 2022 goedgekeurd' ondanks het voornoemde krantenbericht in de Stentor op 6 juli 2022 met de titel: "onrust, angst en van gesjoemel met regels en geld".‘ De heer M.W. Offinga wist of kon weten dat er iets niets juist was met de jaarrekening 2022 bij de OD IJsselland maar keurt deze wel goed althans het Algemeen bestuur OD IJsselland onder zijn voorzitterschap. Zelfs de GL, D66 en PvdA hebben op 7 juli 2022 nog raadsvragen gesteld (productie 4). Heeft het Algemeen bestuur en de heer M.W. Offinga wel integer gehandeld.

d.

Vragen Wij verzoeken u om de onderstaande vragen te beantwoorden en deze op uw website te zetten:

vraag 1. Is Gedeputeerde Staten en leden van Provinciale Staten op de hoogte van deze signalen? vraag 2. Welke stappen zijn er door u gezet nadat u bekend met geraakt van deze situatie? vraag 3. Welke stappen gaat u nog zetten? vraag 4. Is er al voortgang bereikt bij andere gemeenten tav onze zorgen mbt de begroting van de Omgevingsdienst? vraag 5. Wat betekent dit voor de besluitvorming mbt de Omgevingsdienst? vraag 6. Op welke wijze wordt u betrokken bij de verdere ontwikkelingen bij de Omgevingsdienst? vraag 7. Wat betekent dit voor uw opstelling ten aanzien van andere verbonden partijen? IV. Juridische stappen Melding inteeriteitsschending

a.

Er is eerder bij brief van 3 november 2022 (productie 1) bij u aan de bel getrokken inzake een redelijk vermoeden van misstanden bij de OD IJsselland en is aan u door melders verzocht om een onderzoek in te stellen. Tot op heden heeft u geen actie ondernomen. Wanneer wij binnen termijn van twee maanden na 10 februari 2024 geen actie van u vernemen, dan zullen wij overgaan tot het doen van een melding intergriteitsschendigen op grond van Gedragscode integriteit volksvertegenwoordigers in gemeenten ’ over de leden van de gemeenteraad bij de commissaris van de Koning. U wist of kon weten van de misstanden bij de OD IJsselland maar acteert niet, blijft stilzitten en kijkt weg. Dat maakt u medeverantwoordelijk en medeplichtig aan intergriteitsschedning bij de OD IJsselland. b. ■

Aangifte Openbaar Ministerie In voorkomend geval de leden van de gemeenteraad besluiten om geen verzoek bij hun lokale rekenkamer in te dienen, geen gebruik van hun lokale enquêterecht gaan maken, dan moet worden vastgesteld zij wegkijken en de belastinggelden van de inwoners, bedrijven en instellingen in de provincie Overijssel bewust en opzettelijk voor de komende jaren op een onjuiste manier blijft uitgeven. Dit kan niet zonder gevolgen blijven en hiertegen zullen wij juridische stappen gaan ondernemen, waaronder het doen van aangifte bij het Openbaar Ministère wegens medeplichtigheid aan strafbare feiten^, zoals ambtelijk corruptie". U wist of kon weten van de misstanden bij de OD IJsselland maar acteert niet, blijft stilzitten en kijkt weg. Dat maakt u medeverantwoordelijk en medeplichtig aan strafbare feiten bij de OD IJsselland.

c.

Melding redelijk vermoeden van misstaand Huis voor Klokkenluiders te Den Haag Wanneer u geen financieel forensisch onderzoek laat starten door een onafhankelijk registeraccountant inzake malversaties in de boeken en jaarrekeningen over de jaren 2018 - 2023 bij de Omgevingsdienst IJsselland te Zwolle dan zullen wij een melding van een redelijk vermoeden van (financiële) misstanden en schending van Unierrecht bij het Huis voor Klokkenluider te Den Haag indienen.

V. Communicatie Wij verzoeken u om in dit dossier met ons te communiceren door publicatie op uw website. Indien wij meer informatie nodig hebben dienen wij een verzoek Wet open overheid bij u in of treden op een andere manier met u in contact VI. Partners OD IJsselland Een vergelijkbare brief als deze is ook gestuurd naar de andere partners van de OD IJsselland te weten aan de raadsleden van de gemeente Dalfsen, gemeente Deventer, gemeente Hardenberg, gemeente Kampen, gemeente Ommen, gemeente Steenwijkerland, gemeente Zwartwaterland, gemeente Zwolle, gemeente Olst-Wijhe, gemeente Staphorst, gemeente Raalte, Provincie Overijssel en hun griffiers.

^ httDs://www.odiisselland.nl/content/uploads/2022/07/Agendabundel-AB-OD-IJsselland-7-iuli-2022.pdf ® https://www.destentor.nl/zwolle/onrust-angst-en-gesioemel-omgevingsdienst-iisselland-onder-vuur-van-eigen-medewerkers~a3d3f9b6/ ® https://vng.nl/sites/default/files/2021-04/modelgedragscode-integriteit-voor-volksvertegenwoordigers.pdf https://vng.nl/artikelen/strafrechteliike-aansprakeliikheid https://www.om.nl/onderwerpen/corruptie/ambteliike-corruptie 3 van 4

(Ons kenmerk: Z7012024)

Wij danken u voor uw medewerking Vriendelijke groet,

Platform Overijssel

Producties: 1. 2. 3. 4.

Brief 3 november 2023 inzake melding bij de ARM Eindrapport Huis voor Klokkenluiders te Den Haag datum 21 december 2023 Brief Arbeidsinspectie datum 16 augustus 2023 Vragen GL, D66 en PvdA gemeente Raalte

4 van 4

(Ons kenmerk: 27012024)

Productie 1

Lijst van Ingekomen stukken gemeenteraad

gemeente Periode 24 november 2022 tot en met 8 december 2022

Staphorst

In deze lijst vindt u de ingekomen stukken, bestemd voor de gemeenteraad van Staphorst. Deze lijst wordt doorlopend aangevuld, van raadsvergadering tot raadsvergadering. In de raadsvergadering waarbij deze lijst geagendeerd staat, worden de afdoeningsvoorstellen definitief vastgesteld. Een ingekomen stuk op deze lijst kan besproken worden in de raadsvergadering. De lijst met ingekomen stukken is raadpleegbaar via .https;//www,sta,p,hoisl,nlf^^^ door te klikken op 'Ingekomen stukken' op de dag van de eerstkomende raadsvergadering. De ingekomen stukken zijn als bijlage aan deze lijst toegevoegd of opvraagbaar bij de griffie. De griffie kunt u bereiken via griffietastaphorst.nl of via 0522 - 46 74 16. ID

Datum

Afzender

Titel

Afdoeningsvoorstel

1370

24-11-2022

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Ter kennisgeving aannemen

1371

24-11-2022

LOGA

1372

24-11-2022

VNG

1373

24-11-2022

VNG

1374

28-11-2022

MrGert

Aangenomen motie door gemeenteraad Staphorst m.b.t. handhaven PAS-knelgevallen d.d. 8 november 2022 Eenmalige uitkering december en thuiswerkvergoeding Nieuwe modelverordeningen n.a.v. Wet versterking decentrale rekenkamers Moties en preadviezen Najaars ALV 2 december 2022 Verzoek over rechten arbeidsmigranten

1375

20-11-2022

Anonieme melders

1376

28-11-2022

VNG

Afschrift melding over Brouwers Accountants 8< Adviseurs B.V. Zwolle bij de Autoriteit Financiële Markten Tweede nazending Najaars ALV 2 december 2022

Ter kennisgeving aannemen Ter kennisgeving aannemen Ter kennisgeving aannemen Ter kennisgeving aannemen Ter kennisgeving aannemen Ter kennisgeving aannemen

Besluit raad 20 december 2022: afdoen overeenkomstig het afdoeningsvoorstel. Voorzitter en griffier van de gemeenteraad van Staphorst,

J. ten Kate

, voorzitter

S.M.H. Voortman

, griffier

Aangetekend Gemeente Staphorst t.a.v. de leden van de gemeenteraad Postbus 2 7950 AA Staphorst Datum: 20 november 2022 Ondenwerp

Afschrift melding over Brouwers Accountants & Adviseurs B.V. Zwolle bij de Autoriteit Financiële Markten

Het bijgaande ontvangt u: IS ter bespreking □ volgens afspraak □ naar aanleiding van uw verzoek □ te uwer informatie □ met dank retour I □ met verzoek om commentaar/advies □ voorlopig 0 definitief I.. I □ om te behouden i' □ ter controle I □ gecontroleerd retour t * » □ ter ondertekening 0 verzoek om een onderzoek te starten □ voor het uitbrengen van een offerte □ met het verzoek aan uw dossier toe voegen en bij u onderzoek te betrekken

2 2 m, 2022

I..

r“ t

( f

Geachte heer, mevrouw. Hierbij ontvangt u de brief van 20 november 2022 (Nummer: 20112022-2) aan de provincie Overijssel t.a.v. de Provinciale Staten, met bijlage brief van 3 november 2022 (nummer: 03112022-1) aan de Autoriteit Financiëie Markten te Amsterdam met een melding over Brouwers Accountants & Adviseurs B.V. te Zwolle bij de Autoriteit Financiële Markten te Amsterdam. Wij verzoeken u om de voornoemde brieven in uw eerstvolgende vergadering te bespreken en een onderzoek bij de Omgevingsdienst IJsselland te Zwolle te starten. Vriendelijke groet.

Anonieme schrijvers

Bijlage: Brief van 20 november 2022 (nummer: 20112022-2) aan de provincie Overijssel t.a.v. de Provinciale Staten, met bijlage brief van 3 november 2022 (nummer: 03112022-1) aan de Autoriteit Financiële Markten te Amsterdam

Nummer: 20112022-3

Aangetekend Provincie Overijssel T.a.v. de Provinciale Staten Postbus 10078 8000 6B Zwolle Datum: 20 november 2022 Onderwerp Afschrift melding over Brouwers Accountants & Adviseurs B.V. Zwolle bij de Autoriteit Financiële Markten

Het bijgaande ontvangt u: S ter bespreking □ volgens afspraak □ naar aanleiding van uw verzoek □ te uwer informatie □ met dank retour □ met verzoek om commentaar/advies □ voorlopig E definitief □ om te behouden □ ter controle n gecontroleerd retour □ ter ondertekening E verzoek om een onderzoek te starten □ voor het uitbrengen van een offerte □ met het verzoek aan uw dossier toe voegen en bij u onderzoek te betrekken Geachte heer, mevrouw. Hierbij ontvangt de brief van 3 november 2022 (nummer: 03112022-1) met een melding over Brouwers Accountants 8i Adviseurs B.V. te Zwolle bij de Autoriteit Financiële Markten te Amsterdam. Wij verzoeken u om de voornoemde brief in uw eerstvolgende vergadering te bespreken en een ondeaoek bij de Omgevingsdienst Usselland te Zwolle te starten. Vriendelijke groet.

Anonieme schrijvers Kopie aan; Gemeente Oalfsen, t.a.v. de leden van de gemeenteraad, postbus 35 (7720 AA) Oalfsen; Gemeente Deventer, t.a.v. de leden van de gemeenteraad, postbus 5000 (7400 GC) Deventer; Gemeente Hardenberg, t.a.v. de leden van de gemeenteraad, postbus 500 (7770 BA) Hardenberg; Gemeente Kampen, t.a.v. de leden van de gemeenteraad, postbus 5009 (8260 GA) Kampen; Gemeente Olst-Wijhe, t.a.v. de leden van de gemeenteraad, postbus 23 (8130 AA) Wijhe; Gemeente Ommen, t.a.v. de leden van de gemeenteraad, postbus 100 (7730 AC) Ommen; Gemeente Raalte, t.a.v. de leden van de gemeenteraad, postbus 140 (8100 AC) Raahe; Gemeente Staphorst, ta.v. de leden van de gemeenteraad, postbus 2 (7950 AA) Staphorst Gemeente Steenwijkerland, t.a.v. de leden van de gemeenteraad, postbus 162 (8330 AD) Steenwijk; Gemeente Zwartwateiiand, t.a.v. de leden van de gemeenteraad, postbus 23 (8060 AA) Hasselt; Gemeente Zwolle, t.a.v. de leden van de gemeenteraad, postbus 10007 (8000 GA) Zwolle, Bijlage: Brief van 3 november 2022 (nummer; 03112022-1) aan de Autoriteit Financiële Markten te Amsterdam

Nummer: 20112022-2

mm. i.

f t\

I

lil ‘i.S

PSfglHHiiÜflli \

fl

1

i.

\

jp ïê’» ■

K i

fes

1

i't .

^ f

C

i

c

s

ff»

•V

t i

k : -. Ti

1'

3

i

n

r 3

'151 i lïi

£*Ü^r-/’•

I

r

* U-.

'i

Van: Anonieme melders Datum; 3 november 2022 Aangetekend Autoriteit Financiële Markten T.a.v. afdeling Meldpunt Financiële Markten Postbus 11723 1001 GS AMSTERDAM Onderwerp: melding over Brouwers Accountants & Adviseurs B.V. te Zwolle

Geachte heer, mevrouw. 1.

Inleiding

Hierbij doen wij een melding bij u over Brouwers Accountants & Adviseurs B.V. te Zwolle^. Zij geven sinds 2018 ieder jaar een controleverklaring af aan de Omgevingsdienst IJsselland (verder: ODIJ) voor onder meer de jaarrekening. Wij merken op dat er onduidelijkheden zijn met posten inhuur op de jaarrekening 2020 van de ODIJ (bijlage 5). Er is een redelijk vermoeden dat genoemde uitgaven (lees: salarissen) voor inhuur van BlinQ professionals in de jaarrekening 2020 van de ODIJ (bijlage 5) niet kloppen. Ondermeer via de wekelijkse declaraties en facturen van deze professionals kunt u het werkelijke bedrag vaststellen en deze vergelijken met posten op de balans van de jaarrekening 2020 van de ODIJ en/of boekhouding (bijlage 5). Hieronder lichten wij onze melding nader toe. 2.

Afbeelding 1

Bij afbeelding 1 (bijlage 1) staan rechts boven de volgende twee posten^: a. BlinQ (inhuur Manager bedrijfsvoering) € 12.167 en b. NuDan (inhuur concerncontroller) € 11.430. Beide posten roepen vragen op. Ad a. Post BlinQ (inhuur Manager bedrijfsvoering) € 12.167,Het gaat hier om mevrouw B. Meijer^ (professional van BlinQ) (hierna: Meijer) teammanager ad interim bedrijfsbureau in op richting bij de ODIJ. Bij afbeelding 1 staat bij post BlinQ (inhuur Manager bedrijfsvoering) een jaarbedrag van € 12.167,- dat zou zijn betaald. Dit kan niet kloppen. Dit omdat een dergelIjk bedrag al per week aan Meijer betaald zou moeten zijn als het niet meer is. Dit moet uitgezocht worden. Ga er daarbij vanuit dat tussen de ODIJ en Meijer is afgesproken dat zij een vast aantal uur per week mag declareren. Het kan dus zijn dat zij het totale aantal toegestane uur per week of minder uren per week declareert. Ad b. Post NuDan (inhuur concerncontroller) € 11.430,Het gaat hier om de heer Jan Badenhop (hierna: Badenhop) (professional van BlinQ). Bij afbeelding 1 staat bij post: "NuDan" (inhuur concerncontroller) een jaarbedrag van € 11.430,- dat zou zijn betaald. Dit kan niet kloppen. Dit omdat een dergelijk bedrag van € 11.430,- al per week aan Badenhop betaald zou moeten zijn als het niet meer is. Dit moet worden uitgezocht.

Ga er daarbij vanuit dat tussen de ODIJ en Badenhop is afgesproken dat hij een vast aantal uur per week mag declareren. Het kan dus zijn dat hij het totale aantal toegestane uur per week of minder uren per week declareert. Actie: om ten aanzien van de bovenstaande onder ad a en ad b duidelijkheid te krijgen hoe het een en ander in elkaar zit dienen de declaraties en facturen van elke week van Meijer en Badenhop opgevraagd te worden en vergeleken worden met het jaarbedrag op jaarrekening ODIJ 2020. Verder merken wij op dat Meijer en Badenhop al langer bij de Omgevingsdienst IJsselland werken dan op de website* van BlinQ staat.

^ Brouwers Accountants & Adviseurs B.V., Burgemeester van Roijensingel 18 (8011CT) Zwolle ^ Zie jaarrekening ODU 2020 pagina 11 ^ Daarnaast heeft B. Meijer een eenmanszaak genaamd BlinQ. BlinQ maakt haar onderneming van personeelsbemiddeling, werving en selectie * httDs://www bling-bemiddeling.nl 1 van 4

Nummer: 03112022-1

3.

Afbeelding 2

Bij afbeelding 2 (bijlage 2) ziet u onder het kopje "Overzicht baten en lasten"®. Bij de post inhuur onder het kopje "lasten" klopt iets niet. Er staat een bedrag van € 757.282,- onder het kopje "realisatie 2020". En onder het kopje 'verschil" staat een bedrag van € - 649.957,-. Hoe is dit verschil te verklaren en waar komt dit vandaan? Als je hierboven onder kopje "1. Afbeelding 1" kijkt worden twee bedragen onder a. BlinQ (inhuur Manager bedrijfsvoering) € 12.167 en b. NuDan (inhuur concerncontroller) € 11.430 genoemd. Deze bedragen kunnen niet het verschil van € - 649.957 verklaren. Actie: om te bepalen wat de werkelijke kosten van inhuur van medewerkers zijn geweest dienen alle declaraties en facturen van de ingehuurde professionals opgevraagd te worden en deze met de bovengenoemde posten vergeleken worden. 4.

Seinstra en partners

Wij hebben een redelijk vermoeden dat er op de balans een verschil is van de door de ODIJ genoemde bedragen enerzijds en de betaalde facturen van bureau Seinstra 8i Partners® anderzijds en deze niet kloppen. Zie ook post "Seinstra & Partners (Externe reflectie OD IJsselland)" jaarrekening ODIJ 2020 afbeelding 1 (bijlage 1). Dus wat in de jaarrekening 2020 staat klopt niet met de werkelijkheid wat aan Seinstra & Partners door de ODIJ is betaald. Actie: Om hier duidelijkheid over te krijgen dienen de facturen en de declaraties van Seinstra & Partners’ te worden opgevraagd en vergeleken te worden met de bovengenoemde post dan wel posten in de boekhouding. 5.

Brouwers Accountants & Adviseurs te Zwolle

Wij merken op dat er een redelijk vermoeden van misstanden is met de posten in de boekhouding en de jaarstukken® van de ODIJ, die ten onrechte niet door Brouwers Accountants & Adviseurs te Zwolle zijn opgemerkt bij het afgeven controleverklaring voor het jaar 2020. Wij zijn van mening dat gelet op het bovenstaande er een redelijk vermoeden is dat er door de heer Jan Badenhop en/of anderen financieel medewerkers van BlinQ in de boekhouding en/of jaarstukken met de cijfers over de jaren 2019, 2020, 2021 en 2022 is geknoeid, of in de boeken is geschoven met de posten en dat er door Meijer opdrachten gegeven is om boekingen in de administratie aan te passen. Het kan voorkomen dat er een keer een klein bedrag van een declaratie of een factuur verkeerd en/of niet is geboekt. Echter het verschil in de bovengenoemde post van de jaarrekening ODIJ 2020 is te groot om dat niet op te merken. De accountants van Brouwers Accountants en & Adviseurs te Zwolle hadden moeten aanslaan op de bovengenoemde grote verschillen. Zij hadden de declaraties en facturen moeten opvragen en moeten controleren of het een en ander klopt met de posten in de boekhouding en/of de jaarstukken. Tevens hadden zij een diepgaand forensisch onderzoek naar de jaarstukken en de boekhouding van de ODIJ moeten doen.

Door dit niet te doen hebben zij verwijtbaar en nalatig gehandeld door een controleverklaring over de jaarrekening ODIJ 2020 te verlenen. 6.

Controle registeraccountant

Wij hebben met het bovenstaande onder 1 tot en met 5 geprobeerd aan te geven waar onze melding onder meer op ziet. Niet kan worden uitgesloten dat er nog meer onduidelijkheden en/of onjuistheden boven water komen wanneer er een diepgaander forensisch onderzoek wordt gedaan naar foute cijfers in de boekhouding van de ODIJ en alle posten op de jaarrekening 2020 ODIJ en het rommelen met administratie.

® Zie jaarrekening ODIJ 2020 pagina 4 ® httDs://www.seinstraenpartners.ni ’ De heer P.J. van Zanten is directeur van de ODiJ en voorzitter van Omgevingsdienst NL. Seinstra & Partners heeft naast werkzaamheden voor de ODIJ ook werkzaamheden voor de Omgevingsdienst Flevoland & Gooi en Vechtstreek (verder; OFGV) verricht. Er is een redelijk vermoeden dat er sprake van netwerkcorruptie en vriendjespolitiek is tussen de directeur ODIJ, Seinstra & Partners en de directeur van de OFGV de heer Paul Schuurmens. Wij hebben via via gehoord dat de directeur van de ODIJ en Seinstra & Partners elkaar privé heel goed kennen uit de rally-wereld, waaraan zij deelnemen met hun klassieke auto's. Er is een redelijk vermoeden dat Seinstra & Partners via de directeur van de ODIJ (voorzitter van de Omgevingsdienst OONL) ingang heeft bij andere omgevingsdiensten in Nederland om daar werkzaamheden te verrichten. Klik op: httos://www.seinstraenDartners.nl/omeevingsdienst en zie: "Analyse financiële impact Omgevingswet op begrotingen van omgevingsdiensten Seinstra & Partners, oktober 2020". Ook dit zien wij als netwerkcorruptie en vriendjespolitiek. ® Jaarstukken: begroting, jaarverslag en jaarrekening van de afgelopen jaren 2 van 4

Nummer: 03112022-1

Hierboven hebben wij ons beperkt tot de Jaarrekening 2020 ODIJ. We sluiten niet uit en hebben een redelijk vermoeden dat er ook misstanden zijn in de boekhouding van de ODIJ over de jaren 2018 tot en met 2022 en het financieel jaarverslag ODIJ 2018 (bijlage 3), jaarrekening ODIJ 2019 (bijlage 4), jaarrekening ODIJ 2021 (bijlage 6) en de jaarstukken van het jaar 2022. Zo is in 2022 intern aangegeven dat er is gekort op het op het opleidingsbudget. Onduidelijk is of opleidingsbudget is opgegaan aan andere zaken (zoals aan salarissen van de ingehuurde professionals van BlinQ) en wat de partners (gemeente en Provincie) van de ODIJ hun rekenkamers hiervan vinden. De begroting is door de partners goedgekeurd. Er wordt nu voor € 800.000 minder aan opleidingsbudget in de praktijk uitgeven terwijl dat wel daarvoor klaar stond. Ook is onduidelijk wat er met de niet uitgekeerde reiskosten over de corona-jaren 2020 en 2021 is gebeurd, omdat medewerkers moesten thuiswerken, terwijl die wel op de begroting en/of jaarrekening stonden. Gelet op het bovenstaande kunnen wij niet anders dan een melding bij u indienen over het verwijtbaar en nalatig handelen van Brouwers Accountants & Adviseurs te Zwolle omdat zij hun controlerende taak niet goed hebben uitgevoerd.

Wij verzoeken u om een onafhankelijke registeraccountant een diepgaand forensisch onderzoek te laten doen naar foute cijfers in de boekhouding bij de ODIJ over de jaren 2018 toten met 2022 en in het financieel jaarverslag ODIJ 2018, jaarrekening ODIJ 2019, jaarrekening ODIJ 2020; jaarrekening ODIJ 2021 en jaarstukken 2022. Tevens verzoeken wij u om te onderzoeken in hoeverre Brouwers Accountants B.V. te Zwolle dan wel de accountants van deze organisatie; 1. te goeder trouw een controleverklaring hebben afgegeven, dan wel 2. nalatig en/of verwijtbaar hebben gehandeld bij het afgeven van de controleverklaring. Mocht u misstanden aantreffen dan verzoeken wij u om het kantoor Brouwers Accountants en Adviseurs te Zwolle aan te pakken en individuele accountants via het tuchtrecht® aan te pakken vanwege falende controles van de boekhouding en bovengenoemde jaarstukken over de jaren 2018 tot en met 2022 bij de Omgevingsdienst IJsselland en hiervan melding tot doen op uw website. 7. Voorzetten 'frauduleuze' praktijken BlinQ bij andere overheidsorganisatie Daarbij merken wij voor zover van belang voor uw onderzoek nog het volgende op. Meijer is eigenaar en initiatiefnemer van haar eenmanszaak genaamd BlinQ. BlinQ maakt haar onderneming van personeelsbemiddeling, werving & selectie.

Als u op de website van BlinQ kijkt dan staan daar 18 professionals genoemd die bijna allemaal in het verleden bij Deloitte hebben gewerkt. Deloitte is een organisatie in Nederland op het gebied van de financiële en zakelijke dienstverlening. Voordat Meijer in 2019 als teammanager ad Interim bedrijfsbureau in op richting bij de ODIJ met haar professionals aan de slag ging werkte zij met haar professionals bij de gemeente Zwolle. Er zijn geluiden dat mevrouw Meijer en/of haar professionals over niet al te lange tijd de ODIJ (april 2023 of eerder) gaan verlaten. Gelet op het voorstaande bestaat er een redelijk vermoeden dat Meijer en haar professionals naar een andere (overheids-) organisatie gaan om dezelfde 'frauduleuze" praktijken te gaan uitvoeren als zij bij de ODIJ hebben gedaan. Wij verzoeken u om Meijer, haar professionals en haar bedrijf BlinQ in de toekomst op de voet te blijven volgen en eventuele nieuwe misstanden te onderzoeken en aan te pakken. Verder merken wij op dat er een redelijk vermoeden bestaat dat mevrouw E. Jansen (HR-adviseur ad interim bij de ODIJ) en mevrouw A. van Campen (HR-adviseur bij de ODIJ) beiden lid van hun bureau de Versnellers, deel gaan uitmaken van bureau BlinQ.

® Zie ook krantenartikel Financieel Dagblad: "Tuchtzaak tegen accountant Mazars na falende controle bij branchegenoot", d.d. 5 augustus 2022. 3 van 4

Nummer: 03112022-1

8. Huis voor Klokkenluiders De Omgevingsdienst IJsselland staat op dit moment onder verscherpt toezicht door het Huis voor Klokkenluiders te Oen Haag zoals in de media (bijlage 7] is gebleken. Deze kwestie bij het Huis voor Klokkenluiders heeft raakvlakken met de bovengenoemde melding aan u. Wij verzoeken u daarom in het belang van uw onderzoek contact op te nemen met de afdeling Onderzoek bij het Huis voor Klokkenluiders te Den Haag. 9. Openbaar Ministerie Tegen de Omgevingsdienst IJsselland is bij het Openbaar Ministerie Arrondissementsparket Oost-Nederland aangifte gedaan zoals in de media (bijlage 7) is gebleken. De kwestie bij het Openbaar Ministerie Arrondissementsparket Oost-Nederland heeft raakvlakken met de bovengenoemde melding aan u. Wij verzoeken u daarom in het belang van uw onderzoek contact op te nemen het Openbaar Ministerie Arrondissementsparket Oost-Nederland. Wij hebben vernomen dat er een brief van een advocaat van 14 september 2022 (referentie D20220881/BH/bh) in hun dossier zit. U kunt daarnaar verwijzen. 10.

FIOD te Amsterdam

Bij de FIOD is melding gedaan vanwege vermoedelijk Btw-fraude met betrekking tot de thuiswerkregeling, zoals in de media (bijlage 7) is gebleken. Deze kwestie bij de FIOD te Amsterdam heeft raakvlakken met de bovengenoemde melding aan u. Wij verzoeken u daarom in het belang van uw onderzoek contact op te nemen met de FIOD te Amsterdam. 11. Autoriteit Consument 8i Markt Wij zullen een kopie van deze brief sturen naar de Autoriteit Consument 8i Markt te Den Haag. Wellicht hebben zijn ook nog een rol in deze kwestie die nu bij u aanhangig is gemaakt. Wij verzoeken u daarom in het belang van uw onderzoek contact op te nemen met de Autoriteit Consument & Markt. Vriendelijke groet.

Anonieme melders

Kopie aan: Openbaar Ministerie, arrondissementsparket Oost-NederiarxJ Huis voor Klokkenluiders te Oe Haag FIOD te Amsterdam Autoriteit Consument en Markt te Oen Haag Bijlagen: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Afbeelding 1. Bron: Jaarrekening 2020 Omgevingsdienst IJsselland Afbeelding 2. Bron. Jaarrekening 2020 Omgevingsdienst IJsselland Financieel jaarverslag 2018 Omgevingsdienst UssellarxJ Jaarrekening 2019 Omgevingsdienst IJsselland + controleverklaring accountant 2019 Accountantsverslag 2019'° Jaarrekening 2020 Omgevingsdienst IJsselland Jaarrekening 2021 Omgevingsdienst IJsselland Berichten in de media over de Omgevingsdienst IJsselland

https.//ibabsoiitiné.eu/Aeepda.asp)t?site~ZwQHe&dgeiidai(i--be5jeiai 9Z58-4cüd-adc4 ó.^644S/9398a&FüundiDs4 van 4

Nummer: 03112022-1

Productie 2

Huis voor Klokkenluiders: Integriteitsschendingen bij omgevingsdienst Tijdens de opbouw van een omgevingsdienst, schond de dienst meerdere keren wet­ en regelgeving bij de inhuur van externe medewerkers. Ook was er sprake van belangenverstrengeling en leefde de dienst het eigen integriteitsbeleid niet na. Dit blijkt uit een misstandonderzoek dat het Huis voor Klokkenluiders vandaag publiceert. De omgevingsdienst - een samenwerkingsverband van meerdere gemeenten en een provincie - paste de Aanbestedingswet en het eigen inkoopbeleid niet goed toe. Ook werden meermaals de eigen integriteitsvoorschriften geschonden. Hierdoor was lange tijd niemand op de hoogte van de nevenfuncties van ingehuurde medewerkers. Via een verdienmodel ontvingen deze externe medewerkers bovendien provisie voor nieuwe voorgedragen externen, uit hun eigen netwerkorganisatie van zzp’ers. De omgevingsdienst wijt de onzorgvuldige omgang met wet- en regelgeving aan het feit dat de dienst en zijn bedrijfsbureau de afgelopen jaren in opbouw waren. Het vergde veel inspanning om aan de verwachtingen van de deelnemende gemeenten en provincie te kunnen voldoen, met de beperkte middelen die voorhanden waren.

Integriteit is geen luxe “We zien vaker bij organisaties die in een opstartfase, reorganisatie of ander verandertraject zitten dat integriteit nauwelijks aandacht krijgt", zegt Wilbert Tomesen, voorzitter van het Huis voor Klokkenluiders. “Integriteit, werken volgens regels, is echter geen luxe die soms wel en soms niet van pas komt. Zij zou één van de meest wezenlijke onderdelen ervan moeten zijn. Integriteitsafspraken worden juist gemaakt om misstanden te voorkomen. Bovendien weegt het hier extra zwaar dat een omgevingsdienst zelf toezichthoudende en handhavende taken heeft.” Het Huis voor Klokkenluiders heeft via zijn wettelijke bevoegdheid de omgevingsdienst aanbevolen om binnen zes maanden maatregelen te treffen om de externe inhuur, intern toezicht op naleving van de integriteits- en inhuuregels, en het integriteitsbewustzijn te verbeteren. De omgevingsdienst heeft toegezegd dit te gaan doen. Bestuurder; stichting

«.1 X.li.iZ.li. ■i I OPVIGEVINGSOIENST

SnCHTWG

ftlecrncen bc-ituur

Bettzfihgen aan bestuurder s ven€kenaf>4ttiihi{f)

Dagrtijks bo' (Totaal ongeveer 100 medewerkers) D>rec {Extern ingpfniurd)

t

\\

;mcontrc4l

Hoofd bedfijlst^ej

1=^

Afdeling Advies

f

Afdeling

Afdeling

Vergunningen

(extern ingehuiwd]

Tuciichl & M^rirffuivinK

/f

Bedrijfsbureau

t

Drie extern ingehuurde medewerkers

V.t f/ NETWERKORGAMsaTIE (Z!p-ers)

Vermoedjij een misstand op het werk? Bel de gratis en vertrouweiijke advieslijn van het Huis voor Klokkenluiders: 088 -133 70 00

Achtergrondinformatie: Wat speelde er tussen 2020 en 2022? In 2020 besloot de nog relatief jonge omgevingsdienst tot uitbreiding en professionalisering van het bedrijfsbureau. Er kwam een tijdelijke vacature voor een adviseur bedrijfsvoering. De omgevingsdienst huurde de enige kandidaat die reageerde vervolgens als zzp'er in. Dit inhuurtraject verliep correct via een meervoudig onderhandse aanbesteding. In het najaar was de behoefte aan sturing, verantwoording en planning groter dan waar het bedrijfsbureau in kon voorzien. Het bedrijfsbureau kwam gekwalificeerde mensen tekort en ook verliet de toenmalige concerncontroller de organisatie. De ingehuurde adviseur bedrijfsvoering nam de taken en werkzaamheden van de concerncontroller over. Omdat deze functie op korte termijn moest worden ingevuld en de adviseur bedrijfsvoering volgens de directeur geschikt was, achtte de directeur een nieuwe aanbesteding niet nodig. Dit was in strijd met het inkoop- en aanbestedingsbeleid. Naast een concerncontroller ontstond ook de behoefte aan een hoofd bedrijfsbureau op interim basis. Hun contracten werden meermaals verlengd en hiermee werd het Europese drempelbedrag van € 214.000 overschreden. Inhuur uit de netwerkorganisatie De concerncontroller en het hoofd bedrijfsbureau zijn deelnemers van een ‘netwerkorganisatie’: een samenwerkingsverband van 18 zzp’ers.

De concerncontroller en het hoofd bedrijfsbureau zijn bovendien medebestuurders van een stichting, opgericht ten behoeve van de netwerkorganisatie. Binnen deze stichting worden provisies verrekend wanneer de zzp’ers inhuuropdrachten voor elkaar regelen. Volgens het huishoudelijk reglement van de stichting voert de netwerkorganisatie in beginsel de tariefonderhandelingen bij inhuuropdrachten en probeert hierbij een zo hoog mogelijk tarief te realiseren. In 2021 en 2022 huurde het hoofd bedrijfsbureau namens de omgevingsdienst meerdere medewerkers in. Drie van de nieuwe medewerkers waren deelnemer van de netwerkorganisatie. Ook in deze gevallen werden niet alle regels ten behoeve van externe inhuur goed nageleefd. De concerncontroller en het hoofd bedrijfsvoering meldden hun financieel belang van enkele duizenden euro’s niet bij de omgevingsdienst. Het Huis voor Klokkenluiders oordeelt dat dit in strijd is met de gedragscode van de omgevingsdienst. Verklaringen niet ondertekend Tijdens het onderzoek van het Huis voor Klokkenluiders bleek dat slechts één van de vijf ingehuurde medewerkers van de netwerkorganisatie een integriteits- en geheimhoudingsverklaring had ondertekend. Uit de bestudeerde documenten en de gevoerde gesprekken tijdens het onderzoek blijkt verder niet hoe het toezicht op de integriteitsregels bij externe inhuur binnen de omgevingsdienst was geregeld.

De samenwerkingen met zzp’ers uit de netwerkorganisatie, zoals die bleken uit het onderzoek, zijn inmiddels ten einde.

Het Huls voor Klokkenluiders adviseert melders bij (mogelijke) misstanden op het werk en doet onderzoek naar meldsituaties. Daarnaast bevordert het Huls het integriteitsbeleid binnen organisaties. Op grond van het vertrouwelijkheidsbeginsel in de Wet bescherming klokkenluiders doet het Huis geen nadere mededelingen over de identiteit van de melder en de organisatie. Noot voor de redactie: Voor vragen kunt u contact opnemen met woordvoerder Danielle van Essen via 06-15126971 ofdanielle.vanessen@huisvoorklokkenluiders.nl

Misstandonderzoek naar integriteit en inhuur bij een onngevingsdienst

www.huisvoorklokkenluiders.nl Rapportnumnner 2022-29953 © Huis voor Klokkenluiders, december 2023

Misstandonderzoek naar integriteit en inhuur bij een omgevingsdienst

SAMENVATTING Deze samenvatting is gebaseerd op de uitvoerige weergave van feiten en de beoordeling daarvan zoals opgenomen in het onderzoeksrapport en kan daar niet los van worden gezien. Met een samenvatting in deze vorm komt het Huis voor Klokkenluiders (hierna: het Huis) tegemoet aan diegenen die de belangrijkste bevindingen samengevat willen lezen. Voor een goed en volledig begrip van het onderzoek en de bevindingen wordt verwezen naar de volledige tekst van het onderzoeksrapport.

1.

WAAR GAAT DIT ONDERZOEKSRAPPORT OVER? Dit onderzoeksrapport gaat over het misstandonderzoek dat het Huis heeft gedaan bij een omgevingsdienst (hierna: de Omgevingsdienst) naar aanleiding van een verzoek van een medewerker in 2022. De vermoede misstand betrof de externe inhuur door de Omgevingsdienst van onder meer de concerncontroller en het hoofd bedrijfsbureau van de Omgevingsdienst. Het hoofd bedrijfsbureau leek namens de Omgevingsdienst personen in te huren uit een samenwerkingsverband van zzp’ers (hierna: de Netwerkorganisatie) waarvan zij zelf deel uitmaakte. Het Huis onderzocht onder meer of bij de externe inhuur sprake was van belangenverstrengeling en overtreding van inkoopen aanbestedingsregels. De hoofdvraag in het misstandonderzoek is of er sprake is (geweest) van een misstand, zoals bedoeld in de Wet Huis voor klokkenluiders (hierna: Wet Hvk)’.

2.

HET VERHAAL Achtergrond Omgevingsdienst De Omgevingsdienst is een samenwerkingsverband van meerdere gemeenten en een provincie. De Omgevingsdienst is relatief jong en was in de afgelopen jaren nog in ontwikkeling. In 2020 besloot de Omgevingsdienst tot uitbreiding en professionalisering van het bedrijfsbureau. Er kwam een tijdelijke vacature voor een adviseur bedrijfsvoering voor de periode september tot eind december 2020. De Omgevingsdienst huurde de enige kandidaat die reageerde vervolgens als zzp’er in. Dit inhuurtraject verliep via een meervoudig onderhandse aanbesteding. In het najaar van 2020 was de behoefte aan sturing, verantwoording en planning groter dan waar het bedrijfsbureau in kon voorzien. Het bedrijfsbureau kwam gekwalificeerde mensen tekort volgens de directeur. De toenmalige concerncontroller verliet de organisatie in oktober 2020. De ingehuurde adviseur bedrijfsvoering nam de taken en werkzaamheden van de concerncontroller over. Omdat deze functie op korte termijn moest worden ingevuld en de adviseur bedrijfsvoering volgens de directeur geschikt was, achtte de directeur een nieuwe aanbesteding niet nodig. Hij accordeerde de opdrachtbevestiging voor het invullen van de functie van concerncontroller voor de periode 1 januari 2021 tot 1 mei 2021, met een mogelijkheid tot verlenging.

' De Wet Hvk is op 18 februari 2023 vervangen door de Wet bescherming klokkenluiders. Op verzoeken om onderzoek die voor 18 februari 2023 zijn ingediend - zoals in dit geval - is de Wet Hvk nog van toepassing.

3

Misstandonderzoek naar integriteit en inhüur bij een omgevingsdienst

Voor de dóórontwikkeling van de bedrijfsvoering van de Omgevingsdienst, was er naast een concerncontroller ook behoefte ontstaan aan een verandermanager op interim basis. Deze zou onder andere leiding gaan geven aan het bedrijfsbureau. Het inhuurtraject verliep via een meervoudig onderhandse aanbesteding voor deze nieuwe functie van hoofd bedrijfsbureau. Op 9 november 2020 startte het hoofd bedrijfsbureau. Inhuur uit de Netwerkorganisatie In het kader van dit selectietraject raakte de directeur op de hoogte van het bestaan van de Netwerkorganisatie. Ook vernam hij toen dat de concerncontroller en het hoofd bedrijfsbureau beiden deelnemer waren van de Netwerkorganisatie, een samenwerkingsverband van 18 zzp’ers. Het hoofd bedrijfsbureau en de concerncontroller startten de Netwerkorganisatie in 2009, samen met enkele anderen. In 2016 werd een stichting opgericht ten behoeve van de Netwerkorganisatie en haar deelnemers. Het hoofd bedrijfsbureau en de concerncontroller vormen samen met vijf anderen het bestuur van die stichting. Volgens het huishoudelijk reglement van de stichting geven de deelnemende zzp'ers de Netwerkorganisatie een centrale rol bij onder andere leads, offertes en opdrachtbevestigingen. Ook voert de Netwerkorganisatie de tariefonderhandelingen en probeert zij daarbij een zo hoog mogelijk tarief te realiseren.

De stichting brengt bij de deelnemers van de Netwerkorganisatie een percentage van hun omzet in rekening. De helft van het provisiebedrag gaat naar het hoofd bedrijfsbureau, de concerncontroller en de twee andere oprichters van de Netwerkorganisatie. De andere helft wordt onder meer gebruikt om de activiteiten van de stichting te bekostigen. Het hoofd bedrijfsbureau huurde namens de Omgevingsdienst in 2021 en 2022 meerdere medewerkers in. Drie van de nieuwe medewerkers waren deelnemer van de Netwerkorganisatie. Hun inhuur verliep via enkelvoudig onderhandse aanbestedingen; de Omgevingsdienst voerde geen gesprekken met andere kandidaten. Het hoofd bedrijfsbureau stemde deze werkwijze door middel van een voorstel af met het managementteam en de directeur. Onderstaand figuur geeft de inhuursituatie schematisch weer.

Sestuurders stichtir^

up-ers drogen % onuet af

OMGEVINGSDIENST Algeinitn fx-stmjr

9etaBngenotm bestuurden \7fp^*9curiorm rerrefdu^sartdlen

(Totool ongeveer 100 medewerkers) Directetir ftirterr

ConrerncontrcHlei

Hoofd bedrijfsbureau (extern ingehuurdj

T

t I t

Afdeltrif'

Afdeling

Advies

Vetp.unnin?.en

Afd«>linf

NETWERKORGAMSATIE (zip-ers)

4

Misstandonderzoek naar integriteit en inhuur bij een omgevingsdienst

3.

ONDERZOEK EN BEVINDINGEN VAN HET HUIS Aanpak onderzoek Op 6 juli 2022 besloot het Huis tot het instellen van een misstandonderzoek. Het onderzoek van het Huis richtte zich op de vermoede misstand bij de inhuur in de periode 2020 tot en met 2022 door de Omgevingsdienst van deelnemers van de Netwerkorganisatie. In het bijzonder onderzocht het Huis of hierbij sprake was van schending van inkoop- en aanbestedingsregelgeving en van belangenverstrengeling, In het kader van het onderzoek analyseerde het Huis informatie die het verkreeg uit openbare bronnen, van de Omgevingsdienst, van de stichting en andere betrokkenen. Ook interviewde het Huis onder ede vijf personen als getuigen. Inkoop- en aanbestedingsbeleid Tussen september 2020 en januari 2022 huurde de Omgevingsdienst achtereenvolgens vijf medewerkers in die deelnemer waren van de Netwerkorganisatie: de concerncontroller, het hoofd bedrijfsbureau en drie medewerkers van het bedrijfsbureau. Het Huis constateert dat de Omgevingsdienst het eigen inkoop- en aanbestedingsbeleid bij de inhuur van twee van deze vijf personen niet goed toepaste. Bij de inhuur van de concerncontroller en één van de drie medewerkers had de Omgevingsdienst meerdere offertes moeten opvragen, hetgeen niet gebeurde. De opdrachtwaarden van deze twee inhuurtrajecten overstegen namelijk ieder afzonderlijk de drempel van € 30.000,-.

In dit geval schreef het inkoop- en aanbestedingsbeleid een meervoudig onderhandse aanbesteding voor. De directeur had volgens het inkoop- en aanbestedingsbeleid de afwijking van dit interne beleid ter goedkeuring moeten voorleggen aan het dagelijks bestuur, maar liet dit volgens de Omgevingsdienst achterwege gezien de beperkte overschrijding in combinatie met de noodzaak om voortvarend te handelen. Europees drempelbedrag aanbestedingen De Omgevingsdienst verlengde de contracten voor externe inhuur meermaals, vooral met het oog op het belang van goed ingewerkte medewerkers en continuïteit. De opgetelde inhuurbedragen voor zowel het hoofd bedrijfsbureau als voor de concerncontroller overstegen daardoor in de loop van 2022 het Europese drempelbedrag voor aanbesteding van overheidsopdrachten. Het meermaals verlengen van deze contracten zou zijn toegestaan, als de Omgevingsdienst vooraf een raming had opgesteld en die raming (inclusief verlengingsopties) onder het Europese drempelbedrag van € 214.000,- was gebleven. De Omgevingsdienst liet dit achterwege. Het Huis constateert dan ook dat de Omgevingsdienst de opdrachten aan het hoofd bedrijfsbureau en de concerncontroller niet had mogen verlengen, maar opnieuw (als nieuwe opdracht) had moeten aanbesteden. De Omgevingsdienst schond hiermee de voorschriften uit de Aanbestedingswet 2012.

Belangenverstrengeling Het hoofd bedrijfsbureau en de concerncontroller hadden financieel baat bij de inhuur door de Omgevingsdienst van deelnemers van de Netwerkorganisatie. De drie (door het hoofd bedrijfsbureau namens de Omgevingsdienst) ingehuurde medewerkers van het bedrijfsbureau betaalden maandelijks provisie aan de stichting. Hiervan kwam de helft ten goede aan de oprichters van de Netwerkorganisatie, onder wie het hoofd bedrijfsbureau en de concerncontroller (zie het figuur op pagina 4). Het hoofd bedrijfsbureau en de concerncontroller meldden - in strijd met de Gedragscode van de Omgevingsdienst - hun financieel belang en hun nevenfunctie als medebestuurders van de stichting niet aan de Omgevingsdienst.

5

Misstandonderzoek naar integriteit en inhuur bij een omgevingsdienst

Door het onderzoek van het Huis raakte de directeur van de Omgevingsdienst op de hoogte van het provisiemodel van de Netwerkorganisatie. Van betrokkenen zou de directeur vervolgens begrepen hebben dat het financieel belang niet groter zou zijn dan ‘honderden euro's op Jaarbasis'. Daarmee was voor de directeur de kous af. Het Huis constateert dat het financieel belang voor het hoofd bedrijfsbureau ongeveer € 2.300,perjaar bedroeg en voor de concerncontroller ongeveer €1.500,- perjaar. Belangrijker nog acht het Huls dat uit de eigen Gedragscode van de Omgevingsdienst blijkt dat bij (de schijn van) belangenverstrengeling de omvang van een financieel belang er niet toe doet. Bovendien vindt het Huis dat ook als het om honderden euro’s op jaarbasis zou gaan, er sprake is van belangenverstrengeling. Integriteitsverklaringen bij externe inhuur Het eigen integriteitsbeleid van de Omgevingsdienst schrijft onder meer voor dat extern ingehuurde medewerkers een integriteits- en geheimhoudingsverklaring ondertekenen. Daarmee verklaren zij de integriteitsregels en de Gedragscode te kennen en na te leven. Ten aanzien van de vijf ingehuurde deelnemers van de Netwerkorganisatie bleek tijdens het onderzoek van het Huis dat de Omgevingsdienst beschikte over één ondertekende verklaring, die bovendien niet gedateerd was.

Na doorvragen door het Huis liet de Omgevingsdienst uiteindelijk vier maanden later (in april of mei 2023) de overige vier ingehuurde medewerkers de verklaringen alsnog ondertekenen. Ook die bleken vervolgens ongedateerd. Uit de bestudeerde documenten en de gevoerde gesprekken blijkt niet hoe het toezicht op het volgen van de integriteitsregels bij externe inhuur binnen de Omgevingsdienst wordt geborgd. Maatregelen Omgevingsdienst De Omgevingsdienst trof tijdens het onderzoek van het Huis nog andere maatregelen naast het (alsnog) laten ondertekenen van integriteitsverklaringen. Zo zou de Omgevingsdienst de procedures bij inhuur inmiddels beter bewaken. Ook vroeg de Omgevingsdienst eind 2022 zijn (externe) controlerend accountant om diens reeds afgegeven goedkeurende verklaring over de jaarrekening van 2021 opnieuw te bezien, in het licht van de onderzoeksvragen van het Huis. De accountant concludeerde daarop dat hij ‘geen indicatie had dat de Jaarrekening 2021 in ernstige mate tekortschiet'. In dit kader begreep de Omgevingsdienst van de accountant dat een gericht onderzoek naar de inhuur van externen behorend tot de Netwerkorganisatie niet past binnen een jaarrekeningcontrole. Dat zou een forensisch onderzoek vereisen, dat hij als controlerend accountant van de Omgevingsdienst niet zou mogen uitvoeren.

Tot een dergelijk forensisch onderzoek gaf de Omgevingsdienst geen opdracht.

4.

CONCLUSIE Het Huis oordeelt dat er bij de Omgevingsdienst sprake was van een misstand bij de inhuur van deelnemers van de Netwerkorganisatie. Het Huis acht daarbij het maatschappelijk belang in het geding vanwege een patroon van onzorgvuldige omgang met wet- en regelgeving en interne regels. Zo hield de Omgevingsdienst zich in meerdere gevallen niet aan de Aan bested ingswet 2012 en het eigen inkoop- en aanbestedingsbeleid. Ook hield de Omgevingsdienst zich bij de inhuur van de personen uit de Netwerkorganisatie niet aan de eigen integriteitsvoorschriften. Vereiste ondertekende integriteitsverklaringen ontbraken en bij het hoofd bedrijfsbureau en de concerncontroller was sprake van belangenverstrengeling, die zij ten onrechte niet meldden aan de Omgevingsdienst. De Omgevingsdienst gaf bovendien tijdens het onderzoek van het Huis geen doortastend gevolg aan de signalen over de (niet gemelde) provisieverrekeningen en nevenfuncties, en over ontbrekende integriteitsverklaringen.

6

Misstandonderzoek naar Integriteit en inhuur bij een omgevingsdienst

^

5.

Het is van maatschappelijk belang dat een openbare dienst de eigen integriteit en compliance zwaar weegt en nastreeft. Daar komt bij dat de Omgevingsdienst toezichthoudende en handhavende taken heeft. Het Huis onderkent dat de Omgevingsdienst de afgelopen jaren in opbouw was en dat het veel managementinspanning vergde om aan de verwachtingen van de deelnemende gemeenten en de provincie te kunnen voldoen. Integriteit is echter geen luxe die pas te veroorloven is na de opbouwfase; zij zou één van de meest wezenlijke onderdelen ervan moeten zijn.

AANBEVELING Het Huis ziet in de maatregelen die de Omgevingsdienst trof sinds de aanvang van het onderzoek door het Huis een verbetering. Desalniettemin geven de bevindingen het Huis aanleiding om gebruik te maken van zijn wettelijke bevoegdheid om een aanbeveling te doen. Deze aanbeveling heeft betrekking op het bevorderen van (de rechtmatigheid van) externe inhuur, intern toezicht op naleving van integriteits- en inhuurregels, en het integriteitsbewustzijn van de Omgevingsdienst. Het Huis wil van de Omgevingsdienst binnen zes maanden na publicatie van het onderzoeksrapport een schriftelijke beschrijving ontvangen van de in dit verband genomen besluiten en maatregelen.

7

Misstandonderzoek naar integriteit en inhuur bij een omgevingsdienst

INHOUD Samenvatting

3

1.1

Inleiding Achtergrond

1.2

Onderzee kstoets

9 9 9

1.3

Onderzoeksvraag en afbakening Onderzoeksvraag

10

1.3.1 1.3.2

Afbakening

10

1.4

Aanpak onderzoek

11

1.4.1

Documentenstudie

1.4.2

Interviews Onderzoeksrapport

11 11

1.

10

Leeswijzer

12 12

2.

Feitenrelaas

13

2.1 2.1.1 2.1.2 2.1.3

De organisatie

13

Omgevingsdiensten in Nederland De Omgevingsdienst Inkoopbeleid van de Omgevingsdienst

13 13 14

2.2

Toepassing van het inkoopbeleid

15

2.2.1 2.2.2 2.2.3

Inhuurtraject concerncontroller Inhuurtraject hoofd bedrijfsbureau Inhuurtraject overige medewerkers

16 16

2.2.4

Het inkoopbeleid in de praktijk Mogelijke (schijn van) belangenverstrengeling

19

2.4

Integriteitsbeleid

22

2.5

Toetsing door accountant

23

3. 3.1

Analyse

25 25

1.5 1.6

2.3

15

17

3.2

Beoordeling inhuurproces Beoordeling schending aanbestedingsregelgeving

3.3

Beoordeling belangenverstrengeling

3.4 3.5

Maatregelen door de omgevingsdienst

28 30

Beoordeling vermoeden van een misstand

31

4.

Conclusie

35

5.

Aanbeveling

37

Bijlage 1.

Samenvatting reactie op commentaren

38

26

8

Misstandonderzoek naar integriteit en inhuur bij een omgevingsdienst

1.

INLEIDING

1.1

ACHTERGROND De Omgevingsdienst is - evenals de andere 28 omgevingsdiensten in Nederland - een samenwerkingsverband van meerdere gemeenten en een provincie. In het gemelde vermoeden van een misstand spelen de concerncontroller en het hoofd bedrijfsbureau van de Omgevingsdienst een centrale rol. De concerncontroller en het hoofd bedrijfsbureau waren sinds eind 2020 ad interim door de Omgevingsdienst ingehuurd. Het hoofd bedrijfsbureau huurde vervolgens vanuit de functie bij de Omgevingsdienst sindsdien meerdere personen in. Deze ingehuurde personen waren werkzaam binnen het bedrijfsbureau van de Omgevingsdienst en verrichtten werkzaamheden met betrekking tot de bedrijfsvoering. Het hoofd bedrijfsbureau zou mogelijk persoonlijk voordeel hebben bij de inhuur. Hierdoor was mogelijk sprake van (de schijn van) belangenverstrengeling. Bovendien zou de inhuur niet conform aanbestedingsregelgeving zijn verlopen. Het Huis voor Klokkenluiders (hierna: het Huis) ontving een melding hierover met het verzoek om onderzoek te doen.

1.2

ONDERZOEKSTOETS Op 13 april 2022 ontving het Huis het verzoek om een onderzoek in te stellen bij de Omgevingsdienst zowel naar een inbreuk op de EU-richtlijn ter bescherming van klokkenluiders als naar een vermoeden van een misstand in de zin van de Wet Huis voor klokkenluiders (hierna: Wet Hvk).^ De verzoeken hadden betrekking op hetzelfde feitencomplex. De EU-richtlijn was ten tijde van het verzoek nog niet in nationale wetgeving geïmplementeerd en het Huis behandelde het verzoek daarom als een vermoeden van een misstand in de zin van de Wet Hvk. Het Huis toetste het verzoek volgens de criteria van de Wet Hvk. Het Huis zag voldoende grond voor een vermoeden van een misstand en voor een onderzoek. De Wet Hvk schrijft overigens voor dat een verzoeker in beginsel eerst een interne melding doet alvorens zich tot het Huis te wenden voor onderzoek.^ Het Huis oordeelde echter dat dit in dit specifieke geval niet in redelijkheid van verzoeker kon worden gevraagd. Hierbij speelde onder meer een rol dat verzoeker al in conflict met de organisatie was en dat de misstand die verzoeker vermoedde het managementteam inclusief de directeur raakte."-Op 6 juli 2022 besloot het Huis naar aanleiding van het verzoek tot het instellen van een misstandonderzoek.

^ De Wet Hvk is op 18 februari 2023 vervangen door de Wet bescherming klokkenluiders. Op verzoeken om onderzoek die voor 18 februari 2023 zijn ingediend - zoals in dit geval - is de Wet Hvk nog van toepassing. ^ Zie artikel 6, eerste lid, sub e, van de Wet Hvk. ‘ De directeur leidt bovendien niet alleen het managementteam, maar fungeert ook als secretaris van het algemeen bestuur en het dagelijks bestuur van de Omgevingsdienst.

9

MIsstandonderzoek naar Integriteit en inhuur bij een omgevingsdienst

1.3

ONDERZOEKSVRAAG EN AFBAKENING

1.3.1

ONDERZOEKSVRAAG De onderzoeksvraag luidt: Is bij de Omgevingsdienst sprake (geweest) van een misstand, zoals bedoeld in de Wet Huis voor klokkenluiders, bij de inhuur van personen uit of via de ‘netwerkorganisatie' van zelfstandigen in de periode 2020 tot en met 2022? Deze onderzoeksvraag valt uiteen in de volgende deelvragen: 1 Waaruit bestond de inhuur? 2

Hoe verliep de besluitvorming met betrekking tot de inhuur?