Begroting 2026
Tekst van het document
-180
-180
0
0
Programma klimaat, water en biodiversiteit
Duurzaam Hardenberg 7.2 Riolering
0
-20
-20
-20
Dekking voorziening riolering
Duurzaam Hardenberg 7.2 Riolering
0
20
20
20
Cultuurmakelaar
Sociaal Hardenberg
-100
0
0
0
-27
-27
-27
-27
5.3 Cult.presentatie, productie en - participatie
Nieuwbouw Bibliotheek Balkbrug
Sociaal Hardenberg
5.6 Media
10. Regeling Daadkrachtig Hardenberg
Sociaal Hardenberg
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
-330
0
0
0
11. Inwonerparticipatiebeleid
Sociaal Hardenberg
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
-75
-75
-75
-75
12. Organisatieontwikkeling
Financien
0.4 Overhead
-500
-500
-500
0
13. Kernenbeleid
Financien
0.4 Overhead
-75
-75
-75
-75
75
75
75
75
dekking binnen bestaande programma's Saldo
-1.682
-782
-602
-102
waarvan structureel
-102
-102
-102
-102
waarvan incidenteel
-1.580
-680
-500
0
Toelichting In de perspectiefnota is aangegeven dat er voor een aantal voorstellen al een (bestuurlijk) besluit is genomen om deze aan te dragen als nieuw beleid. Dit zijn de onderdelen genoemd in de tabel en deze worden toegelicht onder de programma's. 24
1.6 Investeringen 1.6.1 K&I agenda In de Perspectiefnota 2026 is de kansen en investeringsagenda geactualiseerd en op basis van nieuwe inzichten herrekend. Deze agenda biedt inzicht in de investeringsprojecten vanaf initiatief tot realisatie. Hiermee geven wij een doorkijk of de gemeente voldoende financiële mogelijkheden heeft om uitvoering te geven aan deze opgaven. Dit kunnen eenmalige middelen zijn om de lasten te dekken maar vraagt ook om structurele middelen om kapitaallasten te dekken. Via deze agenda gaan wij in gesprek met de raad om te bespreken hoeveel middelen we moeten en willen uitgeven en sparen om de komende jaren deze agenda te realiseren. In de perspectiefnota 2026 hebben wij een doorkijk gegeven. In de begroting na 2029 moet er rekening mee gehouden worden dat er nog €21 miljoen uit de reserve moet worden gehaald en een begrotingsruimte van €2,9 miljoen aan kapitaallasten moet worden gereserveerd. In het voorgaande hoofdstuk hebben wij aandacht besteedt aan de wijze waarop wij structurele begrotingsruimte kunnen vrijspelen hiervoor. Belangrijk daarbij is de balans tussen ambities, taken, middelen en uitvoeringskracht. De veelheid en de omvang van de projecten in combinatie met een solide financieel beleid en de uitvoeringskracht van de organisatie vragen om een langjarige en brede afweging.
Het hebben van een investeringsagenda biedt ook kansen om een rijksbijdrage te krijgen in ontwikkelingen die wij zelf ook graag willen. Door het opnemen van de K&I agenda in de begroting, met daarin investeringen/ambities die zeker wel op de agenda staan, maar nog omgeven zijn met heel veel onzekerheden, zetten wij onze begroting "op slot". De onzekerheden waar het hier met name om gaat, zijn jaar van uitvoering en de lasten die ermee gepaard gaan. Niet alles kan en niet alles kan tegelijk. Voor de perspectiefnota 2027 gaan wij kijken of we de K&I agenda voor de jaren na 2027 uit de begroting kunnen halen. Uiteraard houden wij de K&I agenda wel in stand, maar als een separaat document. Daar waar wij concreet zijn (komende 3-4 jaar) kunnen de middelen in de begroting worden opgenomen. Daar waar nog een "spaar" opdracht zit kunnen we deze zichtbaar maken en een strategische investeringsreserve instellen om deze middelen op te bouwen. Naast eenmalige middelen (reserve) zijn er ook structurele middelen nodig. Het instellen van een dergelijke reserve is een financieel instrument om de strategische opgave te koppelen aan een solide financieel beleid. De financiering van de investeringsagenda en de voeding van de reserve die hieraan is gekoppeld zal nader moeten worden uitgewerkt.
De investeringen die in het nieuwe begrotingsjaar in uitvoering worden genomen worden verwerkt in de begroting.
25
Er zijn kleine wijzigingen in de K&I agenda ten opzichte van de stand bij de perspectiefnota 2026. Dit wordt veroorzaakt door een aantal wijzigingen in afschrijvingstermijnen. De termijnen die nu gebruikt zijn, zijn conform de geactualiseerde nota waarderen en afschrijven. De grootste wijziging zit in het voorlopig uitstellen van sportpark de Boekweit*. De Boekweit zit momenteel in een onderzoeksfase, concrete uitwerking is nog niet mogelijk en daarom niet vertaald in deze begroting. Door middel van vaststelling van de begroting 2026 geeft de raad de middelen vrij voor de investeringen die starten in 2026 (zie tabel: kolom Inv.2026). De kapitaallasten die gepaard gaan met de K&I agenda worden verrekend met de stelpost dekking kapitaallasten K&I. Op deze stelpost staat de reservering voor structurele kapitaallasten. Naast de structurele last die gepaard gaat met de K&I agenda wordt er in 2026 t/m 2029 €12,13 miljoen uit de algemene reserve gehaald voor het realiseren van de plannen. Ten aanzien van de vastgestelde IHP's hebben wij afgesproken dat afwijkingen in de realisatie worden gemeld in de P&C producten.
26
Kansen en Investeringenagenda Bedragen x €1.000 Inv. totaal
reeds beschikbaar
Inv. 2026
Inv. 2027
Inv. 2028
Inv. na 2028
kap. last 2026
kap. last 2027
kap. last 2028
kap. last 2029
uit AR
na 2029 uit AR
1.700
80
1.620
0
0
0
2
68
68
68
0
0
Verbeteren parkeren centrum, P plaats Parkweg
250
0
250
0
0
0
0
5
5
5
250
0
Europaweg (Molenplein)
650
75
575
0
0
0
2
13
13
13
650
0
Veilige fietsverbinding (Groot Oever)
1.500
150
0
1.350
0
0
3
3
30
30
1.500
0
Veilige fietsverbinding (Slotweg-Schapenweg)
1.400
100
200
1.100
0
0
2
6
28
28
1.400
0
Recreatieve fietspaden
1.000
250
250
250
250
0
0
0
0
0
1.000
0
Rotonde van Uijterwijckallee
3.800
0
100
300
1.500
1.900
0
0
0
0
1.900
1.900
Kwaliteitsverbetering Traversen N377
1.140
60
680
0
0
400
0
0
0
0
740
400
Verkeersveiligheid N36
5.940
0
0
0
0
5.940
0
0
0
0
0
5.940
590
170
300
120
0
0
0
0
0
0
590
0
14.410
0
0
860
860
12.690
0
0
17
34
0
0
Centrumstructuur (Europaweg)
400
0
0
400
0
0
0
0
8
8
400
0
Centrumstructuur (Nijenstede)
1.600
0
0
0
1.600
0
0
0
0
32
1.600
0
Centrumstructuur Schuitestraat)
800
0
0
0
0
800
0
0
0
0
0
800
1.200
0
0
0
0
1.200
0
0
0
0
0
1.200
Centrumstructuur (Stationstraat)
300
0
0
0
0
300
0
0
0
0
0
300
Centrumstructuur (Burg.Bramerstraat)
350
0
0
0
0
350
0
0
0
0
0
350
Centrumstructuur (Parkweg)
1.900
0
0
0
0
1.900
0
0
0
0
0
1.900
Centrumstructuur (Overig)
1.150
0
0
0
0
1.150
0
0
0
0
0
1.150
Gebiedsontwikkeling stationsgebied / Nedersaksenlijn
17.500
0
0
0
0
17.500
0
0
0
0
0
7.500
400
50
150
200
0
0
0
0
0
0
400
0
8.600
0
0
0
3.000
5.600
0
0
0
60
0
0
Prinses Amaliabrug
Theater de Voorveghter (onderzoek) Theater de Voorveghter ( voorbereiding en realisatie)
Centrumstructuur (Lage Doelen / Havenweg)
Toekomstige MFA's (onderzoek) Toekomstige MFA's
27
450
170
280
0
0
0
0
0
0
0
450
0
9.900
0
0
5.575
4.325
0
0
0
0
500
0
0
500
100
100
100
100
100
0
0
0
0
500
0
IHP sportparken (uitvoering)
8.400
440
2.480
1.740
1.870
1.870
31
229
363
508
0
0
IHP binnensport
9.800
757
1.391
238
2.000
5.414
31
146
160
201
0
0
200
0
200
0
0
0
0
0
0
0
200
0
2.500
430
50
100
1.500
420
29
30
32
146
0
0
200
200
0
0
0
0
0
0
0
0
200
0
Kotermeerstal Dedemsvaart IHP primair onderwijs IHP sportparken (onderzoek en begeleiding)
IHP binnensport sportpark Marslanden MJP Zwembaden Sportpark de Boekweit (onderzoek) Sportpark de Boekweit (grond)*
ntb
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Sportpark de Boekweit (voorbereiding en uitvoering)*
ntb
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Veilige schoolomgeving
240
50
50
50
50
40
0
0
0
0
200
40
Gemeentelijke gebouwen
2.000
200
250
950
600
0
14
32
98
140
0
0
Wagenpark
2.000
100
1.150
250
250
250
2
182
223
264
150
0
102.770
3.382
10.076
13.583
17.905
57.824
12.130
21.480
Saldo investering Saldo structurele kapitaallast
116
714
1.045
2.037
28
1.6.2 Vervangingsinvesteringen In Hardenberg hebben wij een meerjarige investeringslijst waar op basis van onze reguliere begroting de vervangingen staan en waar in eerdere kadernota's middelen voor zijn opgenomen. Wij maken daarbij onderscheid in middelen die door de raad worden vrijgegeven (de investeringen voor 2026) en investeringen waarvoor de raad middelen heeft gereserveerd maar die nog niet zijn vrij gegeven (de investeringen voor 2027 en verder). De K&I agenda en de vervangingsinvesteringen worden toekomstig één lijst. Vervangingen en (eerder vastgesteld) nieuw beleid Bedragen x €1.000 Inv. 2026
Inv. 2027
Inv. 2028
Inv. 2029
kap. last 2026
kap. last 2027
kap. last 2028
kap. last 2029
Grondexploitatie Investeringen eerste aanleg Grondexploitaties (verlichting, hoofdstructuur, brandkranen en riolering)
497
293
339
248
0
21
41
53
Vervangingsinvestering Tractie
1.109
875
1.146
250
0
144
263
404
Vervangingsinvestering Gebouwen
1.415
432
1.661
2.009
0
95
131
240
Vervangingsinvestering VRI 2027
65
0
0
0
0
0
0
0
Vervangingsinvestering ICT
110
778
150
132
0
29
288
323
Vervangingen
Vervangingsinvesteringen Riolering
1.968
1.793
0
0
148
287
283
279
ten laste van voorziening riolering
0
0
0
0
-148
-287
-283
-279
CBS de Groen (2027)
0
0
3.445
0
0
0
0
155
1.500
0
0
0
0
68
68
68
Verduurzaming gemeentelijk vastgoed
256
0
0
0
0
18
18
17
NB versnelde verduurzaming gemeentelijk vastgoed
800
0
0
0
0
56
55
54
Opwaardering fietsverbindingen naar hoofdkernen
500
500
500
500
0
27
53
79
NB Kunstwerken 2023-2026
7.487
1.439
70
0
0
250
299
300
Prins Bernhardbrug
5.000
0
0
0
-26
-354
123
123
tlv begrotingssaldo PPN2026
0
0
0
0
26
354
-123
-123
NB Ruimte voor spelen en bewegen
0
405
405
405
0
42
75
98
NB GVVP 2023-2026
1.000
0
0
0
0
0
70
69
NB GVVP 2027-2031
0
1.000
1.000
1.000
0
0
70
140
tlv begrotingssaldo PPN2026
0
0
0
0
0
0
-70
-140
NB Opwaardering groene woonomgeving
0
300
0
0
0
21
21
20
Stationsgebied (onderzoek)
1.500
0
0
0
0
1.500
0
0
Stationsgebied (onrendabele top)
5.000
0
0
0
0
5.000
0
0
0
0
0
0
0
-6500
0
0
28.207
7.815
8.716
4.544
0
771
1.382
1.880
390
1.160
1.435
1.435
Sporthal Slagharen Nieuw beleid (NB) uit eerdere kadernota's
tlv algemene reserve Saldo structurele (benodigde) kapitaallast Beschikbaar op stelpost structurele kapitaallast
29
Surplus / tekort structureel op de stelpost Aanvulling stelpost bij begroting 2026 Nieuw saldo stelpost
390
389
53
-445
0
250
500
750
390
639
553
305
Wij zien dat wij in de toekomst een groter beroep gaan doen op de stelpost dekking kapitaallasten. De regel "surplus / tekort structureel op de stelpost" neemt af. Dit is ook waarom wij voorstellen om deze stelpost ook weer te voeden met ingang van 2027 met €250.000 per jaar (zie hiervoor ook 1.2 autonome ontwikkelingen). Wij kunnen dan ook toekomstig voldoen aan de vervangingsplicht.
30
1.7 Uitkomst Begroting 2026 Op basis van het overzicht hieronder kan worden geconcludeerd dat de begroting structureel in evenwicht is voor de jaren 2026 en 2027. In het onderdeel '4.2 Overzicht van baten en lasten' zijn diverse overzichten gepresenteerd van de baten en lasten per programma inclusief de algemene dekkingsmiddelen, overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien. Hierin zijn de totale baten en lasten, de incidentele baten en lasten en de structurele mutaties van de reserves weergegeven. Deze gegevens geven een uitgebreider beeld over het structureel begrotingsevenwicht. Geactualiseerde begroting Bedragen x €1.000 *(-/- = nadeel) Omschrijving
2026
2027
2028
2029
1.1 Uitkomst begroting 2026-2029 na meibrief
-4.023
-3.715
-1.811
-1.766
1.2 Autonome ontwikkelingen
70
38
-597
-3.373
1.3 Mutaties bestaand beleid
-1.856
-256
-1.038
-943
1.4 Heroverwegingen
1.121
1.121
1.121
1.121
1.5 Nieuw beleid
-1.682
-782
-602
-102
0
900
0
0
-6.370
-2.694
-2.927
-5.063
waarvan structureel
1.940
577
-1.787
-4.563
waarvan incidenteel
-8.310
-3.271
-1.140
-500
Tijdelijke inzet surplus algemene reserve Saldo
Het negatieve begrotingssaldo € 6.370.000 wordt onttrokken aan de algemene reserve. Naast deze onttrekking wordt een onttrekking gedaan van €21,5 miljoen vanwege de investeringen die in aanmerking komen voor incidentele dekking (rechtstreeks uit de algemene reserve of via een dekkingsreserve kapitaallasten die reeds lopend en afgesloten investeringen zijn, dit is toegelicht in hoofdstuk 1.4 Heroverweging). Deze onttrekking is ook opgenomen in de tabel incidentele baten en lasten, paragraaf 4.3. De tijdelijke maatregel inzet surplus algemene reserve bouwen we af.
31
1.8 Financiële soliditeit In het coalitieakkoord is opgenomen dat Hardenberg haar solide financiële positie wil behouden en verstevigen. De risico’s zijn afgedekt met een adequaat weerstandsvermogen (norm tussen 1 en 1,4) om de som van de risico’s af te dekken. Financiële soliditeit is een onderdeel van een structureel sluitende meerjaren begroting. Hierbij wordt er gekeken of er voldoende middelen beschikbaar zijn om op korte termijn risico’s en nadelen te kunnen dekken. Weerstandsvermogen Om te bepalen of wij de vastgestelde risico’s kunnen opvangen, schatten we zowel het benodigde weerstandsvermogen als de beschikbare weerstandscapaciteit in. Het benodigde weerstandsvermogen bedraagt naar verwachting €18,6 miljoen. De beschikbare capaciteit, gevormd door de algemene en bestemmingsreserves, komt per 31 december 2026 uit op circa €94,3 miljoen. Dit resulteert in een weerstandsfactor van 5,1, terwijl de norm die de gemeente Hardenberg hanteert op 1,4 ligt. Daarmee voldoet de huidige weerstandsfactor ruimschoots aan de gestelde norm.
Onderstaande grafiek toont het verloop van de algemene reserve en de bestemmingsreserves ten opzichte van de benodigde weerstandscapaciteit. Tot en met 2029 wordt ruimschoots voldaan aan de vastgestelde weerstandsfactor van 1,4.
Bedragen x €1.000.000
32
Stelposten Onderdeel van onze weerstandspositie is een aantal structurele stelposten. Deze stelposten zijn opgenomen voor de opvang van eenmalige en structurele nadelen. Bijvoorbeeld voor het opvangen van mutaties in de de loon- en prijscompensatie. Daarnaast hebben wij een aantal “stelposten” opgenomen in de begroting 2026 die een taakstelling zijn en / of een tijdelijke maatregel. Deze kunnen een risico vormen wanneer ze niet worden ingevuld. Deze stelposten hebben wij in deze begroting zoveel mogelijk afgebouwd c.q. invullen. Stelposten voor lonen en prijzen De algemene uitkering van het gemeentefonds is de belangrijkste bron van inkomsten voor gemeenten. De jaarlijkse toe- en afname van het gemeentefonds wordt het accres genoemd. Het accres is gesplitst in een volume- en een loon- en prijsdeel. Bij de meicirculaire hebben wij accres ontvangen om de loon - en prijsstijging te compenseren. De volume, loon- en prijsstijgingen van het Rijk worden gebaseerd op de ontwikkeling van het bruto binnenlandsproduct (bbp). Wij zien dat de jaarlijkse stijgingen van de lasten op een aantal onderdelen hoger ligt dan de bbp index. Waar de lasten van de gemeente meer groeien dan het bbp is een nadere afweging nodig. De huidige CAO gemeenten heeft een looptijd van 2 jaar, van 1 april 2025 tot en met 31 maart 2027.
De stijging in 2027 wordt ten laste gebracht van deze stelpost, daarom is een reservering noodzakelijk. Ook de CAO voor de Wsw is nog niet definitief en maakt dat wij hier een reservering voor moeten opnemen. Deze stelpost zorgt er voor dat je in de toekomst ook wendbaar blijft om dit mogelijk op te vangen, zonder meteen te heroverwegen.
stelpost lonen en prijzen
2026
2027
2028
2029
2.451
5.609
5.414
5.414
Bedragen x €1.000
Reëel begroten Deze stelpost is nader onderbouwd in de PPN2026 en wordt geëffectueerd in de begroting 2026. De taakstelling van €3,5 miljoen reëel begroten is als dekking opgenomen voor o.a. de kapitaallasten die voortvloeien uit de kansen- en investeringsagenda. We hebben opnieuw gekeken naar een realistische planning, naar eenmalige of structurele dekking en de investeringen op actuele kapitaallasten gezet. Door het actualiseren van de kansen en investeringsagenda wordt een deel van deze stelpost ingevuld in de eerste jaren en deze stelpost in 2029 uiteindelijk gerealiseerd.
33
1a
Stelpost reëel begroten
1b Actualisatie K&I zie PPN 1.4 en 1.7.1 1c
stelpost reëel begroting
2026
2027
2028
2029
-3.500
-3.500
-3.500
-3.500
659
1.616
2.302
4.497
-2.841
-1.884
-1.198 gerealiseerd
Bedragen x €1.000
(tijdelijke) maatregel dekking Algemene Reserve In de begroting 2025 hebben wij gebruik gemaakt van de mogelijkheid om het “surplus van de Algemene Reserve” in te zetten als structureel dekkingsmiddel. De BBV-regelgeving biedt de ruimte om de Algemene Reserve in te zetten om de begroting structureel te laten sluiten. Dit is echter een tijdelijke maatregel om weer toe te groeien naar structureel en reëel evenwicht. Wij vinden het belangrijk dat onze begroting structureel en reëel in evenwicht is en blijft. Wij bouwen daarom deze maatregel af. 2026
2027
2028
2029
2a
maatregel dekking AR
0
900
1.540
1.540
2b
afbouw maatregel
0
0
-1.540
-1.540
0
900
0
0
beëindigen maatregel dekking AR stand 2c
B2026
Bedragen x €1.000
BCF compensatiefonds Gemeenten kunnen de betaalde btw op de inkoop overheidstaken terugvorderen op het BTW compensatiefonds (BCF). Dit fonds heeft een plafond. Wanneer er collectief een groter beroep gedaan wordt op het BCF fonds dan dat er in het fonds zit kan het betekenen dat gemeenten minder uitgekeerd krijgen. Dit laatste heeft plaatsgevonden bij de meicirculaire 2025. Wij verlagen deze stelpost met het bedrag uit de meicirculaire. 2026
2027
2028
2029
BCF compensatiefonds 2025
1.250
1.250
1.250
1.250
3b Afbouw BCF compensatiefonds
-250
-250
-250
-250
3c
1.000
1.000
1.000
1.000
3a
BCF compensatiefonds stand B 2026
Bedragen x €1.000
34
Reserves In Hardenberg werken we met een algemene reserve en kennen wij enkele bestemmingsreserves. De algemene reserve dient als dekkingsmiddel voor het opvangen van nadelen die op verschillende terreinen kunnen ontstaan, zoals: opvangen verliesvoorzieningen / afwaarderingen grondexploitaties, mutaties in de algemene uitkering, faseringsverschillen taakstellingen, frictiekosten, rente mutaties en afdekken eenmalige begrotingstekorten. Voor het opvangen van deze, niet of heel moeilijk te kwantificeren risico’s is het van belang om een algemene reserve aan te houden. Daarnaast beschikken we over enkele bestemmingsreserves. Deze middelen zijn, zoals de naam al aangeeft, door de gemeenteraad toegewezen aan specifieke doelen. Onderstaande grafiek toont het geprognosticeerde verloop van zowel de algemene reserve als de bestemmingsreserves.
Bedragen x €1.000.000
35
Programma's 2.1 Ruimtelijk Hardenberg In de Omgevingsvisie Landstad Hardenberg staat ons toekomstbeeld richting 2040. Daarin is beschreven hoe de streekfunctie van Hardenberg voor de regio Noordoost Overijssel en omliggende gemeenten verder wordt uitgebouwd. We zetten in de Omgevingsvisie in op een schaalsprong op het gebied van wonen en werken en een versterkt mobiliteitsaanbod. Daarbij werken we nauw samen met onze inwoners en ondernemers, provincie en regio om de doelen uit de Omgevingsvisie te realiseren. De opgaven zijn uitgewerkt in programma’s en uitvoeringsplannen voor o.a. woningbouw, economie en bedrijventerreinen, mobiliteit, landelijk gebied, vrijetijd en recreatie, landbouw, duurzaamheid en een groene en gezonde ruimtelijke ontwikkeling. Wij zien dat de aard van de grotere ruimtelijke opgaven steeds meer verandert in de richting van integrale gebiedsontwikkeling. Daarbij neemt de omvang van de opgaven én de complexiteit toe, bijvoorbeeld door toename van het aantal beroepsprocedures, systeemtransities (mobiliteit, energie, economie, klimaat en gezondheid), concurrentie ruimtegebruik, hogere eisen aan kwaliteit leefomgeving, stikstofproblematiek, netcongestie, inflatie en hoge(re) bouwkosten.
Programma’s en uitvoeringsplannen zullen aanknopingspunten moeten gaan bevatten om deze toenemende omvang en complexiteit van de gebiedsontwikkelingen beter te beheersen en de risico’s daarvan (waar mogelijk) te reduceren. Dit vraagt om versterking van onze gemeentelijke uitvoeringskracht en capaciteit. Het heeft ook budgettaire consequenties waarvan de omvang en aard (incidenteel/ structureel) nader wordt uitgewerkt. Ondanks deze complexe context doen wij aan het geschetste eindperspectief geen concessies. Omdat hiermee het beste wordt bereikt voor onze samenleving en de regio. Of we moeten prioriteren in de ambities, het ambitieniveau en de wijze waarop we onze plannen wegzetten in de tijd, is afhankelijk van de keuzes die we als gemeente gaan maken. Voor de komende tijd onderscheiden we de volgende focuspunten voor onze transitie naar een krachtig streekcentrum, de ontwikkeling van onze kernen en de verwevenheid tussen beide.
2.1.1 Centrumontwikkeling Wat willen we bereiken? We werken toe naar een volledig, aantrekkelijk en passend bij een landstad voorzieningen niveau met regionale aantrekkingskracht. De centra van Dedemsvaart en Hardenberg verdienen daarbij een verdere kwaliteitsimpuls. Sfeer, beleving en ontmoeting staan er centraal. We maken het voor bezoekers aantrekkelijk om het centrum te bezoeken en gebruik te maken van voorzieningen. De centra zijn belangrijk voor de kracht van ons vestigingsklimaat. Veel mensen werken in een winkel, in de horeca en/of de culturele sector. 36
En veel mensen willen in en rond de centra wonen. We streven naar sfeervolle centra waar mensen willen verblijven. Waar ruimte is voor vermaak, ontmoeting en groen. Daarmee spelen we ook in op de gevolgen van klimaatverandering. Wat gaan we daarvoor doen? Dedemsvaart •
We werken samen met inwoners, ondernemers en andere belangengroepen aan een betere verkeersstructuur en een goed evenwicht tussen bereikbaarheid, parkeren, verblijven en verkeersveiligheid. Het doel is om de verblijfsfunctie en winkelfunctie in het kernwinkelgebied te versterken.
•
We zoeken naar mogelijkheden om door middel van strategische aankopen een versnelling aan te brengen in de transformatie van gebieden.
•
We ondersteunen transformatieplannen van pandeigenaren die bijdragen aan de ideeën uit de centrumvisie 2023, om de verschillende functies (wonen, winkelen, boodschappen) een plek te geven in het centrum van Dedemsvaart.
Hardenberg •
We stellen de centrumvisie vast waarin we 2040 gebruiken als stip op de horizon.
•
We vertalen de nieuwe vastgestelde centrumvisie naar gebiedsprofielen binnen het centrum die aansluiten op het DNA van onze gemeente.
•
We zorgen voor meer groen in de winkelstraten;
•
Door de verschillende straten en deelgebieden in het centrum een eigen karakter te geven (functioneel, inrichting, uitstraling) ontstaat er meer diversiteit in het centrum die verschillende doelgroepen aanspreekt.
•
Als vervolg / invulling van de op te stellen centrumvisie is het belangrijk om voor de toekomst van Hardenberg als centrum te bepalen: waar is het Centrum Hardenberg van? Wat is het DNA en het onderscheidend vermogen? Waar willen we verder op inzetten? Met een nieuw te vormen ‘kopgroep DNA Centrum Hardenberg’ willen we op zoek gaan naar antwoorden op deze vragen en dit DNA vervolgens vormgeven en uitdragen. Deze kopgroep is bedoeld om met elkaar de richting, aantrekkingskracht en investeringskracht van centrum Hardenberg te vergroten.
•
Samen met het centrummanagement voeren we het nieuwe Actieplan uit.
•
We onderzoeken gezamenlijk met de initiatiefnemer de mogelijkheden voor een hotel op de kavel naast De Troubadour.
•
We werken de gebiedsvisie voor De Kastanjehof verder uit in een ontwikkelstrategie.
•
We werken de verschillende varianten uit voor (ver)bouw van het theater.
•
We werken samen om het stationsgebied en het centrumgebied goed op elkaar af te stemmen waardoor beide gebieden elkaar versterken.
•
We maken een ontwerp om de stad en de Vecht beter op elkaar aan te laten sluiten en geven daarmee de eerste aanzet voor een impuls van de Vechtpromenade.
37
•
De werking van het betaald parkeren op straat en in de parkeergarages is geëvalueerd. De aanbevelingen zijn of worden nu uitgevoerd. De komende ontwikkelingen in en rond het centrum en de stationsomgeving vragen een herijking van de wijze waarop we nu parkeren. Hiervoor wordt een nieuwe parkeervisie opgesteld.
Overige kernen •
Inwoners en ondernemers van Slagharen spelen met een eigen dorpsvisie / dorpsplan in op de ontwikkelingen in de samenleving. We helpen bij het uitvoeren van deze plannen.
•
Bij centrumontwikkeling helpen we bij het initiëren, uitwerken en uitvoeren van plannen door initiatiefnemers, eigenaren en ontwikkelaars. Plaatselijk Belang, inwoners en gebruikers zijn actief en vroeg in het proces betrokken.
•
De herinrichting van het openbaar gebied rond het Hertenkampje (Herenstraat/Kerkplein) in Slagharen wordt uitgevoerd. Dit plan is samen met Plaatselijk belang, bewoners, ondernemers en de kerk tot stand gekomen.
Balkbrug •
De gemeente faciliteert de ontwikkelende partijen bij hun planvorming en realisatie voor de vier kwadranten en pakt haar verantwoordelijkheid waar het gaat om de openbare ruimte. De vier kwadranten zijn eigendom van verschillende eigenaren. Voor twee van de vier 4 kwadranten zijn inmiddels appartementen in de verkoop en deels verkocht. Het kwadrant met het vroegere Paddy’s Pub is medio 2025 gestart met de realisatie. Voor het kwadrant van de supermarkt is in 2025 door de nieuwe eigenaar een vergunning voor nieuwbouw ingediend en ontvangen, de realisatie start begin 2026. De eerdere afspraken over de inrichting van een openbaar toegankelijk parkeerterrein zijn door de nieuwe eigenaar, Poiesz, overgenomen inclusief de gemeentelijke bijdrage à € 350.000. De eigenaren aan de zuidwestzijde van de kruising hebben met ondersteuning van de gemeente en RVO een ontwikkelplan gemaakt. Dit moet als basis gaan dienen voor verdere planvorming. Belangrijk bij alle projecten op de kwadranten is dat deze aansluiten op het openbaar gebied waarbij veiligheid, kwaliteit en eenheid in inrichting voorop staan. Eigenaren en de gemeente stemmen de plannen en de inrichting van de openbare ruimte op elkaar af
38
2.1.2 Stationsomgeving Wat willen we bereiken? De ontwikkeling van de stationsomgeving Hardenberg is belangrijk voor de groei en bloei van Hardenberg. De ligging naast het station, het ziekenhuis en dichtbij de voorzieningen in het centrum van Hardenberg maakt de locatie uniek en kansrijk voor een mix aan functies. De gebiedsontwikkeling biedt grote mogelijkheden om het gebied functioneler en aantrekkelijker te maken voor bewoners, bedrijfsleven en bezoekers. We werken aan een dynamisch en toekomstbestendig stedelijk gebied waarin wonen, werken, verblijven, ontmoeten, leren, mobiliteit en voorzieningen op een slimme manier met elkaar verweven zijn. De ontwikkeling van de stationsomgeving heeft een bredere, positieve uitwerking op onze gemeente dan alleen de stationsomgeving zelf. De regio, maatschappelijke instellingen, inwoners en ondernemers in onze hele gemeente profiteren van deze hoogwaardige mobiliteits- en verblijfs-hub. De gebiedsontwikkeling draagt bij aan verschillende gemeentelijke opgaven en zorgt ervoor dat de stationsomgeving uitgroeit tot een dynamisch knooppunt. Een aantrekkelijke stationsomgeving versterkt de entree en het imago van Hardenberg en draagt positief bij aan het gemeentelijke vestigingsklimaat.
De komst van de Nedersaksenlijn zorgt ervoor dat het station een (nog) belangrijk(ere) regionale schakel gaat vormen tussen Drenthe, Twente en de regio Zwolle. Voor de ontwikkeling van onze streekfunctie, de verbinding tussen de gemeentelijke kernen en buurten en het versterken van ons gemeentelijk voorzieningenniveau is de ontwikkeling van de stationsomgeving van cruciale betekenis. De gebiedsontwikkeling is verweven met de opgaven op het gebied van klimaat, mobiliteit, inclusiviteit en betaalbaarheid. Er wordt gekozen voor een integrale aanpak die de verbinding legt tussen fysieke inrichting en maatschappelijke opgaven. De ambities voor gezondheid, duurzaamheid en leefkwaliteit uit de Groene en Gezonde Maatlat vormen het vertrekpunt voor de stedenbouwkundige uitwerking van deze gebiedsontwikkeling. Dit resulteert in een grote kwaliteitsimpuls van de fysieke (leef)omgeving. Wat gaan we daarvoor doen? •
Om te komen tot de integrale gebiedsontwikkeling werken wij samen met onze partners en de diverse grondeigenaren. Een gebiedscoalitie bestaande uit Vechtdal Wonen, Saxenburgh, NS Vastgoed, ProRail, IQonIQ (kennisplatform namens de maakindustrie), provincie en gemeente is opgezet, om gezamenlijk een gedragen ontwikkeling vorm te geven. Deze gebiedscoalitie heeft als eerste stap een gezamenlijk gebiedsagenda stationsomgeving opgesteld waarin de doelen en ambities voor de stationsomgeving zijn beschreven. In april 2024 is deze gebiedsagenda door het college vastgesteld.
39
•
In 2025 is gewerkt aan de Nota van Uitgangspunten stationsomgeving Hardenberg. In deze Nota van Uitgangspunten, die eind 2025 ter besluitvorming voorligt aan de Raad, zijn de doelen en ambities uit de gebiedsagenda Stationsomgeving verder uitgewerkt. De Nota van Uitgangspunten vormt stap één van twee om te komen tot een Gebiedsprogramma.
•
In de Nota van Uitgangspunten onderscheiden wij drie fasen waarin wij toegroeien naar het eindbeeld. Deze fasen brengen een getrapte besluitvorming met zich mee voor de financiering vanuit de gemeente. Elke fase dient op zichzelf ook een afzonderlijk ruimtelijk eindbeeld van de betreffende fase te kunnen zijn. Via een doordachte investerings- en faseringsstrategie worden onderlinge (on)afhankelijkheden binnen de gebiedsontwikkeling in beeld gebracht, zodat we op korte termijn met de planontwikkeling kunnen starten zonder de lange termijn te belemmeren.
•
De Nota van Uitgangspunten wordt ter beschikking gesteld aan omwonenden en andere belanghebbenden voor participatie. Alle input uit de participatie wordt verzameld en met deze input wordt de Nota van Uitgangspunten verder uitgewerkt tot een Gebiedsprogramma.
•
Met het Gebiedsprogramma wordt de richting voor de ruimtelijke ontwikkeling van het stationsgebied Hardenberg vastgelegd. Met het opstellen van het Gebiedsprogramma wordt in 2026 gestart. Het gebiedsprogramma moet een stevige inhoudelijke basis gaan leggen voor toekomstige plannen in de stationsomgeving.
•
Het stationsgebied van Hardenberg draagt ook bij aan de NOVEX verstedelijkingsambities van de Regio Zwolle. Daarom werkt de gemeente nauw samen met vijf andere middelgrote centra met een treinstation in de regio. Gezamenlijk benadrukken wij bij rijk en provincie het belang van de het stationsgebied voor brede welvaart van de gemeenten en de regio en verkennen wij de mogelijkheden van externe middelen om de ontwikkelingen mogelijk te maken.
•
In 2026 realiseren we nog een aantal quick wins rondom het bestaande station. Hiermee faciliteren we de reiziger de komende jaren totdat er een nieuw station is.
40
2.1.3 Landbouw & platteland Wat willen we bereiken? Agro&Food is één van de drie topsectoren in onze gemeente. Het gaat daarbij om de agrarische bedrijven zelf. En om alle toeleverende, verwerkende en dienstverlenende bedrijven die functioneren dankzij de landbouw en veehouderij. De landbouw (agro en food) staat voor grote maatschappelijke opgaven. Van de sector wordt veel gevraagd: klimaatadaptatie, emissies naar lucht en (grond)water en biodiversiteit. Deze economische topsector verdient waardering en versterking. Ondertussen verandert het landelijk gebied sterk. We willen brede welvaart in het landelijk gebied. Wij stemmen onze rol als gemeentelijk overheid af op wat nodig is om het landelijk gebied economisch en sociaal vitaal te houden. Daarbij is een blijvend perspectief voor de agro & food sector van groot belang. We geven uitvoering geven aan de Omgevingsvisie Landstad Hardenberg en de daarin genoemde landbouwtransitie door het op peil houden en verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit in het buitengebied. Daarbij hoort ook sloop of een nieuwe toekomst voor vrijkomende agrarische bedrijfsgebouwen, door toepassing van de regeling Erven met Kwaliteit. Wat gaan we daarvoor doen? Voor het realiseren van de doelstellingen is de Agenda Vitale Landbouw vastgesteld. Om samen met de sector aan de ambities te werken zijn 5 bouwstenen benoemd: •
Een agronetwerk, met bijeenkomsten en lerende netwerken zodat ervaringen van ondernemers bij een grotere groep agrariërs terecht komt die daar ook weer van kunnen profiteren in hun bedrijf;
•
Het gericht subsidiëren van projecten die bijdragen aan de verdere verduurzaming van de landbouw of aan de doorontwikkeling van samenwerkende bedrijven;
•
Het structureel aanstellen van een agrocontactpersoon bij de Gemeente Hardenberg;
•
Het faciliteren van Platform Platteland waarin de agrarische sector en andere relevante belanghebbenden zoals het onderwijs breed zijn vertegenwoordigd;
•
Stimuleren van initiatieven gericht op de omgeving en de samenleving waarbinnen de agrarische sector functioneert.
Voor de Agenda Vitale Landbouw worden de beschikbare structurele, incidentele en programmagelden programmatisch ingezet in de periode tot en met 2029. Voorgesteld wordt gebruik te maken van een bestemmingsreserve.
41
2.1.4 Woningbouw Wat willen we bereiken? We zijn een aantrekkelijke gemeente om te wonen, te werken en te ondernemen. We bouwen verder aan de woningvoorraad voor alle doel- en aandachtsgroepen via het programma Versnelling woningbouw. Daarmee zorgen we voor een meer divers en kwalitatief goed woningaanbod. Nieuwbouwwoningen staan in een gezonde leefomgeving die kwaliteit heeft in de lijn met de ontwikkeling van de Groene en Gezonde maatlat. Met veel groen, toegankelijke voorzieningen en een goede infrastructuur. De bouw van meer woningen brengt directe en indirecte werkgelegenheid met zich mee. Hiermee versterken we onze sociaaleconomische positie. De opgave groeit tot 2031 door naar 400-450 woningen per jaar. En de woonbehoefte zal volgens recente ramingen (PRIMOS) sneller én langer blijven groeien dan eerder voorzien, tot zeker 2040. We bouwen voor alle doelgroepen en in het bijzonder voor starters/jongeren, zorgbehoevenden, senioren en jonge gezinnen. In lijn met de woondeal-afspraken gaan we voor een verdeling 30% sociale huur, 40% betaalbaar huur/koop en 30% vrije sector. Doelgroepen en aantallen worden mede ingegeven door landelijke wet- en regelgeving en samenwerkingsafspraken tussen overheden.
Met een harde planvoorraad (= onherroepelijke woonbestemming) van ruim 2.000 woningen per 1 juli 2025 in de verschillende kernen kunnen de woningen ook daadwerkelijk worden gerealiseerd. Daarnaast is de ontwikkeling van nieuwe woongebieden in onder meer de kernen Dedemsvaart, Lutten, Balkbrug, Schuinesloot, Sibculo, Mariënberg en Gramsbergen hiervoor belangrijk. Op deze wijze kan in elk dorp, in samenwerking met Plaatselijk Belangen, invulling worden gegeven aan de autonome groei en woningtypologieën die aansluiten bij de huishoudensontwikkeling passend bij elk dorp. De vraag vanuit de markt, mede in relatie tot de bevolkingsopbouw, kan in de dorpen onderling verschillen. Van belang is dat we gemeente breed aansluiten bij de afspraken die zijn overeengekomen in de woondeal en vastgelegd zijn in de prestatieafspraken met de woningcorporatie Vechtdal Wonen. Om tempo te houden in de woningbouwproductie investeren wij waar mogelijk zelf in grondposities onder meer in bovengenoemde kernen. We merken dat het bouwen van woningen steeds meer vraagt van de omgeving. Gezamenlijk (als gemeente, woningcorporatie, zorgpartijen, welzijnsorganisatie en bewoners) staan we voor deze opgave om wijken, buurten en dorpen leefbaar te maken en te houden. Om voor elke woningzoekende perspectief te bieden in een leefbare en toekomstgerichte woonomgeving.
Waar we elkaar kunnen ontmoeten en waar indien nodig de ondersteuning en zorg vanuit bewoners of organisaties kan worden geboden om lang zelfstandig te kunnen blijven wonen. Om de ambities (blijvend) waar te maken en randvoorwaarden in te vullen wordt een bedrag van ruim € 1,0 mln. aangevraagd, zoals ook is opgenomen in de Perspectiefnota 2026. Dit bedrag is vooral bedoeld voor het continueren en waar nodig intensiveren van de 42
werkzaamheden rondom het (blijvend) versnellen van de woningbouw in de jaren 2028 en 2029. Op basis van een activiteitenplanning wordt het budget verdeeld over de jaren en opgenomen in de meerjarenbegroting. In juni 2025 ondertekenden de rijksoverheid, provincie en gemeenten in West Overijssel de herijkte Woondeal. De Woondeal wordt vertaald in regionale afspraken. Onze ambities op het gebied van woningbouw zijn geborgd in deze deal. Voor ons zorgt de Woondeal voor meer regionale samenwerking. Naast de bekende sleutelprojecten in Balkbrug, Dedemsvaart en Hardenberg zijn aanvullend ook sleutelprojecten in Slagharen en Bergentheim benoemd en is een mandje van woningbouwlocaties in de kleine kernen (waaronder Sibculo, Bruchterveld en Kloosterhaar) als sleutelproject opgenomen in de herijkte Woondeal. Deze projecten moeten ook voldoen aan het concept van het ‘nieuwe wonen’. Daarbij voldoen wijken en woningen aan de behoeften en uitdagingen van de huidige en toekomstige tijd. De wijken zijn duurzaam, betaalbaar en toekomstbestendig en gericht op versterken sociale cohesie. Als uitwerking van de herijkte Woondeal hebben de gemeenten in West Overijssel overeenstemming bereikt over het evenwichtig verdelen van de te huisvesten urgente aandachtsgroepen zoals opgenomen in de naar verwachting per 1 januari 2026 in werking getreden Wet versterking regie volkshuisvesting.
Deze afspraken zijn geborgd in een door de gemeenteraad vastgestelde huisvestingsverordening met urgentieregeling. De huisvestingsopgave van deze urgente woningzoekenden maakt onderdeel uit van het vast te stellen gemeentelijke Volkshuisvestingsprogramma, waarin een integrale afweging is opgenomen wat gewenst is met betrekking tot de woningbouwopgave en begeleidingsvraagstukken. Met het vergroten van de slaagkans in de sociale huur en het creëren van draagvlak in wijken en dorpen is er aandacht voor leefbaarheidsopgaven zodat er een evenwicht wordt bereikt tussen de draaglast en draagkracht op straat- en buurtniveau. Nieuwe wetgeving en de veranderde woningmarkt vragen om een vernieuwd en gewijzigd handelen/houding van ons als gemeente. Om dit handelen tot uitvoering te brengen zijn het beleidskader huisvesting arbeidsmigranten en het visie deel van het Volkshuisvestingsprogramma in 2025 vastgesteld. Zoals aangegeven wordt de opgave en de rol van de gemeente breder. Dit wordt mede veroorzaakt door nieuwe wetgeving zoals de Wet Goed verhuurderschap, de Wet Betaalbare huren, de Wet vaste huurcontracten en de op handen zijnde Wet versterking regie Volkshuisvesting. Dit heeft ook zijn weerslag op de prestatieafspraken tussen de woningcorporatie, huurdersorganisaties en de gemeente.
Inzet is voldoende aanbod van sociale huurwoningen voor de reguliere woningzoekende, maar ook voor aandachtsgroepen al dan niet in combinatie met een zorgvraag. Het vraagt ook integrale beleidsvorming rond
43
wonen en daaraan gekoppelde andere beleidsterreinen, zowel binnen als buiten onze gemeentelijke organisatie. Wat gaan we daarvoor doen? •
Het uitvoeringsplan als onderdeel van het beleidskader huisvesting arbeidsmigranten wordt in 2026 verder uitgewerkt. Hiervoor wordt een kwartiermaker aangesteld. De uitwerking is gericht op:
•
•
versterking registratie
•
arbeidsmigrant centraal
•
creëren voldoende huisvesting
•
opstellen kwaliteits- en beheereisen
•
samenwerking
Het visiedeel van het Volkshuisvestingsprogramma wordt in januari 2026 ter vaststelling voorgelegd aan de gemeenteraad. Aanvullend op het Programma gaan we in 2026 een uitvoeringsplan opstellen. De uitwerking pakken we aansluitend in die periode verder op.
•
Als uitwerking van de in 2025 aangenomen raadsmotie inzake woningaanbod voor jongeren en starters gaan we ons meer richten op het vergroten van het woningaanbod voor deze doelgroep;
•
We blijven gebruik maken van de starters- en verzilverleningen. Zoals aangekondigd in de perspectiefnota 2026 wordt voorgesteld om de komende 4 jaren (2026 - 2029) hiervoor een krediet van € 1,2 miljoen (€ 1 miljoen starterslening en € 200.000 verzilverlening) per jaar vast te stellen;
•
Aan de gemeenteraad wordt een huisvestingsverordening met urgentieregeling voorgesteld om vast te stellen voor het met voorrang huisvesten van de in de Wet versterking regie volkshuisvesting opgenomen urgente aandachtsgroepen. Door vaststelling van een mandaatbesluit wordt de uitvoering overgedragen aan Vechtdal Wonen;
•
We stellen aan de raad voor om uitvoering te geven aan de nog in te stellen reserve woningbouw en gebiedsontwikkeling. Deze reserve biedt de benodigde transparantie om de rijksmiddelen die we gaan ontvangen vanuit de realisatiestimulans woningbouw vanaf 2026 jaarlijks langjarig in te kunnen zetten voor het versnellen van de (betaalbare) woningbouw. Dit doen we door bij te dragen aan het wegnemen van belemmeringen die de woningbouwopgave beperken en/of vertragen en de (benodigde) versterking van de uitvoeringskracht van de gemeentelijke organisatie. De in de perspectiefnota 2026 genoemde € 400.000 voor het versterken van de uitvoeringskracht maakt hier onderdeel van uit;
•
We borgen de afspraken uit de herijkte Woondeal West Overijssel in het lokale beleid;
44
•
We voeren het Versnellingsprogramma Woningbouw uit en zorgen voor de bouw van 400 woningen in 2026 en vullen de randvoorwaarden in om dit ook van 2027 t/m 2029 te doen;
•
We vernieuwen de prestatieafspraken met woningcorporatie Vechtdal Wonen en de huurdersorganisaties. Zo stemmen we het beleid van de gemeente en dat van Vechtdal Wonen voor de thema’s beschikbaarheid, betaalbaarheid en leefbaarheid op elkaar af. Op basis van de prestatieafspraken over 2025 en actuele voortgang in de projecten komen er ca. 280 sociale huurwoningen bij in 2025 en 2026, evenredig verdeeld over 2025 en 2026. Deze woningen zijn onder meer voorzien in de volgende projecten:
•
•
Modulaire woningen in Marslanden,
•
Ydenhoogte, Marslanden
•
De Kuilen fase 4, Bruchterveld
•
Clara Feyoena, Heemse
•
De Magnolia, Dedemsvaart
•
De Spinde, Hardenberg
•
Vechtzone, Hardenberg
•
Appartementen nabij het hertenkamp in Slagharen.
•
Möllincksvaart fase 3, Bergentheim
In meerdere kernen zetten we in op de bouw van woningen voor starters en ouderen vanuit Collectief Particulier Opdrachtgeverschap. Passend bij het uitwerking van de uitgiftestrategie voor verschillende kernen;
•
De gebiedsprogramma’s voor de nieuwe uitleglocaties in Balkbrug en Dedemsvaart worden ter besluitvorming gebracht en vervolgens nader uitgewerkt richting omgevingsplannen;
•
We starten of gaan verder met de ruimtelijke procedures en uitgebreide vergunningenprocedures voor verschillende plannen. Zoals voor de woongebieden:
•
-
’t Refter fase 2 in Sibculo
-
Garstlanden IV, fase 3;
-
Kraneplas (voorheen Slagharen-Noord)
-
Clara Feyoena (Hardenberg)
-
Bransveen fase 3 (Dedemsvaart)
-
Cort van de Lindestraat (Bergentheim)
-
Diverse particuliere initiatieven verspreid over verschillende kernen.
We gaan starten met de bouw dan wel maken het (door)bouwen van woningen maximaal mogelijk in gebieden waar de bestemming onherroepelijk is gewijzigd, zoals in: -
Marslanden II, fase 2, deelgebied Ydenhoogte
-
Marslanden II, fase 2, deelgebied Havezate Es
-
Vechtzone, Hardenberg
-
De Spinde, Hardenberg 45
•
-
Zwarte Markt (Slagharen)
-
Lutten De Wieken, fase 2
-
Locatie Magnolia (Dedemsvaart)
-
De Meerstal fase 2 (Kloosterhaar)
-
Möllincksvaart Bergentheim
We treffen de laatste voorbereidingen voor het bouwrijp maken en de uitgiftestrategie van bouwkavels in Marslanden II, fase 2, deelgebied Leehoogte, Kraneplas (voorheen Slagharen Noord) en Bransveen fase 3 en voeren dit in 2026 uit, hiermee maken wij de bouw van ruim 450 woningen mogelijk;
•
Onze woningbouwopgave is urgent. We hebben een stevige planvoorraad en beschikken daarmee op dit moment over een gedifferentieerd aanbod, nu en in de bij
nabije toekomst. Om het aanbod continue onder de aandacht te brengen woningzoekenden gaan we onze marketing versterken binnen onze gemeente
en erbuiten; •
We ontwikkelen alternatieve woonvormen. Hierbij doen we onderzoek naar geschikte locaties en voor welke doelgroepen deze alternatieve woonvormen geschikt zijn;
•
We geven extra publiciteit aan de Startersregeling en de Verzilverlening. Dit doen met inzet van onze (social)mediakanalen. En we zorgen ervoor dat de inzet van deze instrumenten voldoende aansluiten bij de snelle ontwikkelingen op de woningmarkt;
•
We onderzoeken op kansrijkheid landelijke financiële ondersteuning en regelingen;
•
We volgen nauwlettend de ontwikkeling van nieuwe wet- en regelgeving en indien nodig zorgen we voor een tijdige implementatie in de organisatie.
2.1.5 Mobiliteit Wat willen we bereiken? We zijn een leefbare, veilige en goed bereikbare gemeente. Voor inwoners, bezoekers en bedrijven. We vinden het belangrijk dat we ons op een duurzame, toekomstbestendige en veilige manier verplaatsen. Lopend, fietsend, met het openbaar vervoer of met de (elektrische) auto. Duurzame en veilige mobiliteit draagt bij aan de kwaliteit van leven. En is belangrijk voor de leefbaarheid in onze kernen. Mobiliteit moet toegankelijk zijn voor iedereen (zowel fysiek als financieel). Wat gaan we daarvoor doen? Veilig op Weg •
In 2026 gaan we verder met de uitvoering van het programma Veilig op Weg van het Gemeentelijke Verkeers- en Vervoerplan (GVVP), het Fietsplan en overige infraprojecten. We werken verder met de aanleg van het vrijliggend fietspad langs de Slotweg in Bergentheim, het verbeteren van de Hardenbergerweg bij Mariënberg, en aan de realisatie van Fietsroute Slagharen – Hardenberg. In afstemming met het MeerJaren OnderhoudsProgramma (MJOP) Wegen werken we ook aan de 46
Hoogeveenseweg in Schuinesloot en de Dedemsvaartseweg / Tottenhamstraat bij Lutten. En het nieuwe MJOP Wegen geeft weer nieuwe kansen voor het verbeteren van de verkeersveiligheid. •
De vervangingsopgave van de verkeerslichten aan de J.C. Kellerlaan en Gramsbergerweg in Hardenberg grijpen we aan om deze te verbeteren. Met nieuwe, slimmere VRI’s geven we een impuls aan de doorstroming én de verkeersveiligheid op de kruispunten.
•
In 2026 starten we een onderzoek voor de reconstructie van de rotonde Haardijk Van Uterwyckallee in Hardenberg. Deze reconstructie is noodzakelijk in verband met de uitbreiding van Marslanden en de ontwikkeling van bedrijventerrein Heemserpoort. Samen met de provincie zoeken we naar optimale ontsluiting en doorstroming die aansluiten op de recente ontwikkelingen op de Haardijk.
•
We blijven inzetten op educatie en gedragsverandering. Dit doen we in samenwerking met onder andere Veilig Verkeer Nederland. Met lespakketten, workshops of theatervoorstellingen voor scholen, scootmobiel- en e-bikecursussen voor ouderen en rijsimulators bij voorlichtingsdagen. Ook ondersteunen we Plaatselijk Belangenverenigingen in verkeersacties of -campagnes. We werken proactief samen met het Maatschappelijke Domein en Gewoon Actief & Gezond, onder meer met het landelijke programma Doortrappen – Fietsen tot je 100e.
•
We richting jaarlijks enkele schoolomgevingen veiliger in, waarbij we uitgaan van een aanpak waarbij de scholen zelf ook actief aan de slag gaan. In 2026 pakken we in ieder geval de schoolomgeving aan van de Bloemenhof te Baalderveld.
•
Voorts leggen we bij infrastructurele projecten de koppeling met gedragsaanpak.
•
In 2026 starten we met de reconstructie van de Bruchterweg, als onderdeel van de Centrumstructuur Hardenberg. Tussen de Europaweg en Burg. Schuitestraat richten we de weg in als gebiedsontsluitingsweg-30 km/u. Perfect passend bij deze drukke (scholieren)fietsroute. Ook starten we een onderzoek op naar de verkeersveiligheid Witte de Withstraat, inclusief kruising Stationsstraat. Dit sluit aan op de Centrumvisie en de ontwikkeling van de Stationsomgeving. Om de bereikbaarheid naar het centrum van Hardenberg te verbeteren reconstrueren we de Europaweg in fases. In 2024 zijn we hiermee gestart. In 2026 voeren we het volgende deelproject uit, op de kruising Molenplein. In 2027 volgt het laatste deel aan de centrumzijde, in combinatie met de vervanging van de Prins Bernhardbrug.
•
We hebben in 2025 samen met een klankbordgroep onderzoek gedaan naar verkeersveiligheidsknelpunten binnen Dedemsvaart. Vanaf 2026 werken we deze knelpunten per project verder uit. Vervolgens vindt de uitvoering in een aantal jaren gefaseerd plaats.
47
Recreatief fietsen •
We gaan verder met het plan om de recreatieve fietsverbindingen binnen Hardenberg te verbeteren. De gemeente Hardenberg hecht belang aan het veilig en comfortabel kunnen fietsen. Wij investeren daarom in goed onderhoud, het aanpakken van knelpunten en uitbreiding van voorzieningen voor het recreatief fietsen. Het eventueel tot stand komen van het fietspad Groot Oever in 2026 heeft onze aandacht.
Kunstwerken •
De bruggen over de Vecht zijn essentiële onderdelen van het netwerkwerk voor de bereikbaarheid van het centrum van Hardenberg. De Prinses Amalia brug dient een veilige en comfortabele verbinding te zijn voor fietsers en voetgangers naar en van het centrum. Daarom wordt groot onderhoud uitgevoerd. De voorbereiding en aanbesteding van de vervanging van de Prins Bernhard brug vinden in 2026 plaats.
Duurzame Mobiliteit •
In het kader van ‘vervoer voor iedereen’ werken we samen met de provincie Overijssel aan een sterk samenhangend (openbaar) vervoersnetwerk. Waar dat kan wordt de lijnvoering daarvoor verbeterd. Daarvoor dient onder andere een hub gerealiseerd te worden in Slagharen en in Dedemsvaart e.o. dienen enkele nieuwe bushaltes (met hub-functionaliteiten) alsmede bestaande haltes aangepast te worden. Naast het optimaliseren van Openbaar vervoer zetten we ons in voor een pilot Vervoer voor iedereen.
•
Vanuit Hardenberg wordt actief deelgenomen aan de MIRT-verkenning voor de Nedersaksenlijn. In de Mei-brief zullen de financiële consequenties van de startbeslissing kenbaar worden gemaakt.
•
We werken in in 2026 aan een nieuwe aanbesteding voor het plaatsen van laadpalen voor elektrische auto’s. Dat doen we op basis van de Laadstrategie. Op basis van behoefte plaatsen we laadpalen in de openbare ruimte. De laadstrategie op het gebied van snelladen, rekening houdend met de net-congestie, geven we verder vorm.
•
Met de Groene en gezonde maatlat als kader werken we aan duurzame mobiliteitsoplossingen bij de ontwikkeling van nieuwe woonwijken en bedrijventerreinen, waarbij actieve mobiliteit meer aandacht en prioriteit krijgt. Nieuwe ontwikkelingen worden met goede wandel en fietspaden verbonden met de andere voorzieningen in de kern.
Parkeerbeleid •
We stellen een parkeervisie op voor het centrum van Hardenberg en omstreken.
•
Vanuit de evaluatie van het parkeerbeleid wordt een uitbreiding voorgesteld van het parkeerterrein aan de Parkweg. De uitvoering staat in 2026 gepland.
48
Provincie en Rijk •
De provincie gaat in 2026 groot onderhoud plegen aan de N377. Wij zijn in overleg met de provincie om verbetermaatregelen door te voeren in Slagharen en De Krim. We willen de barrièrewerking van de N377 verminderen en de verkeersveiligheid en leefbaarheid in de betreffende kernen vergroten.
•
De provincie Overijssel gaat in 2026 het Groot Onderhoud N341 voorbereiden, inclusief de aansluitingen in Kloosterhaar en Sibculo. We zetten ons bij de provincie in voor een verkeersveilige, toekomstbestendige ontsluiting van de beide kernen.
•
In de Voorjaarsnota 2025 heeft het kabinet € 115 miljoen extra beschikbaar gesteld voor de verkeersveiligheid op de N36. Hiermee kan nog niet de hele weg worden voorzien van een rijbaanscheiding die voldoet aan de richtlijnen. Samen met onze regio-partners en het Rijk kijken we de komende tijd wat de mogelijkheden zijn.
49
2.1.6 Beschikbare middelen Saldo per taakveld Bedragen x €1.000
Rekening
Begroting
TVnr
Taakveld omschrijving
2024
2026
2027
2028
2029
2.1
Verkeer en vervoer
-8.342
-17.818
-10.605
-11.121
-11.066
2.2
Parkeren
-1.467
-1.830
-1.831
-1.807
-1.801
2.3
Recreatieve havens
-97
-77
-76
-75
-75
2.4
Economische havens en waterwegen
-28
-31
-31
-31
-31
2.5
Openbaar vervoer
-46
-122
-142
-141
-140
5.7
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
-5.350
-8.471
-7.518
-7.653
-7.641
7.5
Begraafplaatsen en crematoria
53
-103
-102
-97
-96
8.1
Ruimte en leefomgeving
-1.743
-1.637
-1.487
-1.487
-1.487
8.2
Grondexploitatie (niet-bedrijventerrein)
2.852
-703
-852
-852
-852
8.3
Wonen en bouwen
-1.877
-1.037
-1.160
-1.181
-1.179
-16.045
-31.829
-23.803
-24.444
-24.367
0
0
0
0
0
-16.045
-31.829
-23.803
-24.444
-24.367
Saldo voor reservemutaties Reservemutaties Saldo inclusief reservemutaties
Lasten per taakveld Bedragen x €1.000
Rekening
Begroting
TVnr
Taakveld omschrijving
2024
2026
2027
2028
2029
2.1
Verkeer en vervoer
-9.260
-18.358
-11.145
-11.661
-11.606
2.2
Parkeren
-1.484
-1.830
-1.831
-1.807
-1.801
2.3
Recreatieve havens
-114
-90
-90
-89
-88
2.4
Economische havens en waterwegen
-32
-34
-34
-34
-34
50
2.5
Openbaar vervoer
-46
-122
-142
-141
-140
5.7
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
-6.462
-9.534
-8.384
-8.579
-8.567
7.5
Begraafplaatsen en crematoria
-524
-684
-683
-678
-676
8.1
Ruimte en leefomgeving
-2.387
-1.856
-1.706
-1.706
-1.706
8.2
Grondexploitatie (niet-bedrijventerrein)
-10.705
-703
-852
-852
-852
8.3
Wonen en bouwen
-3.582
-4.743
-3.041
-3.062
-3.060
-34.595
-37.955
-27.908
-28.609
-28.532
0
0
0
0
0
-34.595
-37.955
-27.908
-28.609
-28.532
Lasten voor reservemutaties Reservemutaties Lasten inclusief reservemutaties
Baten per taakveld Bedragen x €1.000
Rekening
Begroting
TVnr
Taakveld omschrijving
2024
2026
2027
2028
2029
2.1
Verkeer en vervoer
918
540
540
540
540
2.2
Parkeren
17
0
0
0
0
2.3
Recreatieve havens
17
14
14
14
14
2.4
Economische havens en waterwegen
3
4
4
4
4
5.7
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
1.112
1.063
866
926
926
7.5
Begraafplaatsen en crematoria
577
581
581
581
581
8.1
Ruimte en leefomgeving
644
219
219
219
219
8.2
Grondexploitatie (niet-bedrijventerrein)
13.557
0
0
0
0
8.3
Wonen en bouwen
1.705
3.706
1.882
1.882
1.882
18.549
6.126
4.105
4.165
4.165
0
0
0
0
0
18.549
6.126
4.105
4.165
4.165
Baten voor reservemutaties Reservemutaties Baten inclusief reservemutaties
51
2.1.7 Verplichte indicatoren Verplichte indicatoren 2023 t/m 2026 Omschrijving Indicator
Eenheid
Realisatie
Nieuw gebouwde woningen
Aantal per 1.000 woningen
2023
9,2
2024
10.8
2025
nog niet bekend
2026
nog niet bekend
2023
75,6
2024
75,9
2025
nog niet bekend
2026
nog niet bekend
Eventuele toelichting:
Nieuw gebouwde woningen.
Demografische druk
%
Eventuele toelichting:
Het aantal personen van 0 tot 20 jaar én 65 jaar of ouder per honderd personen van 20 tot 65 jaar.
2.1.8 Relatie met verbonden partijen Er zijn geen relaties met verbonden partijen in het programma Ruimtelijk Hardenberg.
2.1.9 Relatie met SDG's Woningbouw We bouwen verder aan de woningvoorraad voor alle doelgroepen. We zorgen voor een kwalitatief goed woningaanbod en een hoogwaardige woonomgeving.
Mobiliteit We beschikken over een samenhangend vervoerssysteem dat voor iedereen toegankelijk is. Mobiliteit in onze gemeente is duurzaam en veilig.
52
Centrumontwikkeling en stationsomgeving We werken toe naar een volledig, aantrekkelijk en stedelijk voorzieningenniveau met regionale aantrekkingskracht.
Landbouw en platteland Ons landelijke gebied is economisch en sociaal vitaal.
53
2.2 Economisch en recreatief Hardenberg 2.2.1 Economie Wat willen we bereiken? Economische agenda Onze huidige economische koers is gericht op het versterken van de economische structuur. Op basis van deze koers hebben we een uitvoeringsagenda voor de periode 2023-2026 gemaakt. Vanuit deze agenda werken wij aan opgaven op het gebied van de circulaire economie, digitalisering en human capital en stimuleren we de topsectoren die we in onze omgevingsvisie hebben onderkend (i.c. agrofood, slimme maakindustrie en de vrijetijdseconomie). Ondertussen houden wij de basis op orde. De huidige economische koers dateert van 2020 en is toe aan een actualisatie. Daarom zijn we in 2025 gestart met een herijking. Met ons nieuwe economische beleid, spelen wij in op de economische actualiteit en zoeken wij wij aansluiting bij de nieuwe economische agenda’s van respectievelijk de provincie Overijssel, de Regio Zwolle en de Dutch TechZone. De regio’s worden steeds belangrijker in het oplossen van economische opgaven in Hardenberg. In de nieuwe koers zal nog meer de nadruk komen te liggen op de regionale samenwerking en de positionering van Hardenberg als tweede gemeente in de regio Zwolle en de DTZ.
Ten slotte gaat bevordering van productiviteitsgroei een prominentere plek in het economisch beleid krijgen: hoe creëren we met zo min mogelijk input (arbeid, ruimte, grondstoffen, energie, etc.), zoveel mogelijk toegevoegde waarde. Wij voorzien dat de nieuwe economische koers nog in 2025 ter besluitvorming wordt aangeboden aan de Gemeenteraad. 2025 is het laatste jaar waarin de economische koers gefinancierd is vanuit incidentele middelen die beschikbaar zijn gesteld in 2021. In de perspectiefnota 2025 is reeds aangegeven dat wij door willen gaan met de economische koers en hiervoor is een programmabudget van €400.000 incidenteel opgenomen voor een periode van vier jaar. De nieuwe koers, die nog door de Gemeenteraad moet worden vastgesteld, wordt het kader voor ons handelen. Deze zal een uitvoeringsagenda bevatten die wij vanaf 2026 gaan uitvoeren. Onderdeel van de nieuwe koers is een begrotingsvoorstel voor de looptijd van de koers. De Gemeenteraad zal gevraagd worden in lijn met deze begroting een bestemmingsreserve in te stellen. Deze kan deels worden ingevuld met eerder doorgeschoven middelen en de genoemde €400.000 aan incidentele middelen vanuit de Kansen- en Investeringsagenda. In 2026 zal onze economische agenda zich richten op een aantal grote thema's.
Voor een deel dienen deze nog in de nieuwe koers uitgewerkt te worden, voor een deel zijn deze thema’s al uitgewerkt in separaat door de gemeenteraad vastgesteld beleid. De Thema’’s die zeker terug gaan komen in de nieuwe economische kers zijn vrijetijdseconomie, de 54
maakindustrie, de bedrijventerreinenstrategie, ondernemersdienstverlening, human capital en regionale samenwerking. Deze onderwerpen zijn hieronder nader toegelicht. Vrijetijdseconomie In onze economische koers is vrijetijdseconomie 1 van onze topsectoren. De vrijetijdseconomie is hét visitekaartje van de gemeente Hardenberg. Het zorgt voor een economische impuls. En het vergroot de brede welvaart. Het draagt ook bij aan het woonen vestigingsklimaat, ons imago, leefbaarheid en voorzieningen. We willen de vrijetijdseconomie versterken. In 2025 is een herijkte Visie & Strategie Vrijetijdseconomie vastgesteld. Visie is dat Hardenberg een verrassend vrijetijdsaanbod biedt en een topbestemming is voor drie generaties die graag samen genieten. Om de visie waar te maken zetten we in op drie strategielijnen: 1. Vergroten van kwaliteit, diversiteit, vernieuwing en productiviteit. 2. Ruimtelijke sturing op basis van gebiedsprofielen en maatwerk. 3. Samenwerken aan een sterker vrijetijdslandschap. Deze visie vraagt om een nauwe samenwerking tussen ondernemers, gemeenten en maatschappelijke partners. De gemeente onderzoekt samen met de sector hoe we de samenwerking het beste kunnen vormgeven bij het uitwerken van concrete actieplannen. De maakindustrie De maakindustrie is één van de grootste werkgevers in onze gemeente. Het betreft vooral stuwende activiteiten.
Dat wil zeggen dat de bedrijven in deze sector hoofdzakelijk (inter)nationaal hun geld verdienen en daarmee van groot belang zijn voor het verdienvermogen van Hardenberg. Gemiddeld levert bovendien één baan in de industrie één baan op in de dienstensector. Wij koesteren ons industriële fundament. In 2026 willen wij werken aan versterking van de concurrentiekracht en groei van deze sector. Sleutel voor deze opgave is gelegen in het verhogen van de productiviteit. Hieraan willen wij werken vanuit de Regio Zwolle en de DTZ. Dat vraagt om een goede aansluiting van ons open innovatie centrum IQonIQ op de regionale ondersteuningsstructuur voor ondernemers in de maakindustrie en actieve deelname van Hardenberg in de productiviteitsagenda’s die voor de DTZ en Regio Zwolle worden ontwikkeld. Daarnaast vraagt dat een aantrekkelijk vestgingsklimaat met onder meer ruimte voor ondernemen, goede ondernemersdienstverlening en een stevige human capital aanpak (zie hieronder). Bedrijventerreinenstrategie We ontwikkelen en beheren bedrijventerreinen volgens onze bedrijventerreinenstrategie. Deze strategie bestaat uit meerdere onderdelen en doelen.
55
•
We werken door aan het ontwikkelen van harde planvoorraad van uitgeefbare kavels om vraag en aanbod (kwantitatief en kwalitatief) van werklocaties op bedrijventerreinen in evenwicht te houden. Zo geven we onze bedrijven ruimte om te groeien.
•
We voeren een selectief uitgiftebeleid uit dat zich richt op het doorgroeien van ons MKB (Midden- en kleinbedrijf). Dat doen we met name in de stuwende sectoren van de economie (ons 'Economisch DNA') en we richten ons daarbij waar mogelijk op reeds in Hardenberg gevestigde ondernemingen. Zo versterken we het economisch ecosysteem.
•
We stimuleren en ondersteunen ondernemers bij het zoeken naar oplossingen voor de energieschaarste en netcongestie op bedrijventerreinen. Zo kunnen de bedrijven verder met ondernemen en verduurzamen.
Ontwikkeling bedrijventerreinen De economie in Hardenberg groeit. Daarom zorgen we de komende jaren voor nieuwe werklocaties op bedrijventerreinen voor ons bedrijfsleven. Dit maken we mogelijk door nieuwe locaties te selecteren en waar nodig aan te kopen. We doorlopen ruimtelijke procedures. En we maken nieuwe locaties bouw- en woonrijp. Zo voegen we ruim 55 hectare aan nieuwe terreinen met een goede omgevingskwaliteit toe aan de harde planvoorraad. We willen de kavels op die terreinen in de periode tot en met 2030 uitgeven. Zo brengen we vraag en aanbod in evenwicht. Het ontwikkelen van nieuwe bedrijventerreinen biedt bedrijven de mogelijkheid uit te breiden. Of zich nieuw te vestigen. Dat zorgt voor werkgelegenheid voor onze inwoners. We ondersteunen bedrijven en terreinorganisaties bij het vinden van oplossingen voor de problematiek als gevolg van netcongestie en onderhouden intensief contact met bedrijfsleven en de energiebedrijven. Ook de vitaliteit van bestaande bedrijventerreinen vraagt aandacht. We willen de ruimtelijke kwaliteit en het efficiënt ruimtegebruik van de bestaande bedrijventerreinen behouden en waar mogelijk verder verbeteren. Dat verbetert ook de kwaliteit van de omgeving. En we verminderen waar mogelijk de milieudruk en de eventuele overlast van de bedrijventerreinen op de omgeving.