Begroting 2025
Tekst van het document
Begroting 2025
1
Inhoudsopgave Het verhaal van Hardenberg ................................................................................................................................ 3 Samenstelling gemeentebestuur Hardenberg ............................................................................................ 19 Vaststellingsbesluit ................................................................................................................................................ 22 Programma's ............................................................................................................................................................ 23 1 Ruimtelijk Hardenberg ...................................................................................................................................... 23 2 Economisch en recreatief Hardenberg ....................................................................................................... 35 3 Duurzaam Hardenberg ..................................................................................................................................... 47 4 Sociaal Hardenberg............................................................................................................................................
54 5 Dienstverlenend Hardenberg ......................................................................................................................... 63 6 Financiën ................................................................................................................................................................ 70 Paragrafen ................................................................................................................................................................. 74 Financiën ................................................................................................................................................................. 138 Overzicht van baten en lasten ........................................................................................................................ 138 Financiële positie ................................................................................................................................................. 139 Meerjaren perspectief ........................................................................................................................................ 146 Bijlagen .................................................................................................................................................................... 148
2
Het verhaal van Hardenberg Inleiding
De Begroting volgt in de planning & control-cyclus op de Perspectiefnota. De
Perspectiefnota is het richtinggevend document voor de Begroting. In de Perspectiefnota
2025 hebben wij onze visie op de (middel)lange termijn beschreven met aandacht voor groei
én bloei. En de gerichte thema’s ter realisatie van deze visie. Per thema hebben we kansen en investeringen in kaart gebracht. Het totaaloverzicht met alle ons nu bekende kansen en investeringen is bij de Perspectiefnota gevoegd.
In de Perspectiefnota zelf is een voorstel gedaan voor een keuze uit dat totaaloverzicht voor 2025 en volgende jaren. Ook hebben wij in de Perspectiefnota - en in de aanvullende
documenten die wij u op uw verzoek hebben verstrekt- aangegeven om welke bedragen het hier (indicatief) gaat. En wat de financiële mogelijkheden zijn, met inzet van een deel van de ruime Algemene Reserve waarover onze gemeente beschikt.
Basis op orde De Begroting 2025 bevat een nadere uitwerking van de Perspectiefnota en de daarin
opgenomen kansen en investeringen, de bijbehorende kosten en hoe deze gedekt worden. Belangrijk uitgangspunt bij het opstellen van de Begroting is dat de uitvoering van onze
basistaken op orde is en blijft. Met aandacht voor het onderhoud en beheer van de openbare ruimte, onze dienstverlening, de zorg voor de financiële bestaanszekerheid van onze
inwoners en hun mogelijkheden om te participeren in de samenleving. Daarnaast zetten we de weg voort naar een groene duurzame en circulaire toekomst. De uitvoering van onze
kerntaken is geen statisch gegeven. Wij hebben telkens oog voor de inhoudelijke en financiële ontwikkelingen die daarin plaatsvinden en verwerken deze in onze P&C-
documenten. Naast de toekomstbestendige uitvoering van basistaken reserveren wij in deze begroting financiële ruimte om voort te bouwen op onze ambities.
In de Begroting ligt de focus op 2025 aangevuld met de verwachte investeringen voor de
komende jaren. De Begroting voor het jaar 2025 is sluitend. De investeringen en de hiermee
gemoeide uitgaven, zijn verwerkt in de jaarschijven van de meerjarenraming. De uitgaven die we doen om de basis op orde te houden en de natuurlijke aanwas van ons areaal te accommoderen hebben wij voorzien van een harde financiële dekking.
Bij de basis op orde past ook realistisch begroten. Reëel begroten is een proces dat wij in
gang hebben gezet om onze inkomsten en uitgaven van een zo realistisch mogelijke raming te voorzien. In onze begroting 2024 hadden wij hiervoor vanaf 2026 de stelpost ‘lucht uit de
begroting’ met een omvang van € 3,5 miljoen opgenomen. In de paragraaf ‘Financiële
afwegingen’ lichten wij toe welke grote budgetten wij inmiddels hebben geïdentificeerd om deze stelpost in te vullen.
3
Omdat wij doorgaan met het proces van realistisch begroten hebben wij bij de
Perspectiefnota 2025, eveneens vanaf het jaar 2026, een tweede stelpost ‘reëel begroten’
opgevoerd, opnieuw met een omvang van 3,5 miljoen. In projectvorm gaan we aan de slag
met het vinden van aanvullende ruimte in onze inkomsten en uitgaven. De besparingen die hieruit voortkomen, gaan de harde onderbouwing vormen van deze tweede stelpost.
Majeure thema's Over een aantal majeure onderwerpen uit de Kansen & Investeringsagenda dient de raad nog besluiten te nemen. Zoals de aanpak van de Stationsomgeving, het theater en het
realiseren van een hoogwaardige woonomgeving met toepassing van de Gezonde en Groene Maatlat die nog in voorbereiding is. Ook over de Integrale Huisvestingsplannen voor de
Binnen- en Buitensport dient nog besluitvorming plaats te vinden. Een aantal van deze grote
thema's liggen verder weg in de tijd en spelen de eerste jaren dus nog niet concreet. Uw raad betrekken we tijdig bij de voorbereiding van deze grote ontwikkelingen, de daarbij te maken
inhoudelijke en financiële afwegingen en het aanbrengen van een evenwichtige balans tussen de uitgaven en de wijze waarop deze zullen worden gedekt.
Tegen de tijd dat we met deze ontwikkelingen starten is er extra duidelijkheid over de
concrete besparingen op huidige budgetten, welke voortkomen uit de tweede hiervoor
genoemde stelpost ‘reëel begroten’, die we vanaf 2026 in onze meerjarenraming opnemen. Deze besparingen kunnen dan mede ingezet worden als (onderbouwde) dekking voor de Kansen & Investeringsagenda.
Door uw raad tijdig te betrekken bij de majeure ontwikkelingen behoudt u maximale
sturingsmogelijkheden op deze voornemens die zich op een later tijdstip voordoen en
waarvan het beleid nog moet worden vastgesteld. Het stelt u in de gelegenheid telkens aan te blijven sluiten op de actualiteit en de financiële situatie van dat moment en voldoende
comfort te blijven houden bij ons uitgangspunt dat de uitvoering van onze basistaken op orde is en blijft, ook als de financiële omstandigheden wijzigen.
In afwachting van nadere besluitvorming over de majeure thema’s hebben we de bedragen van deze plannen vooralsnog wel al indicatief verwerkt in de meerjarenraming van deze begroting. Hierdoor beschikt u zowel over het inzicht in het totale volume dat met het realiseren van onze ambities gemoeid is én de mogelijkheid over een deel van deze
investeringen later te besluiten. Wanneer u in de komende jaren beslissingen neemt over
deze grote thema's, worden de tot dan toe indicatieve ramingen meer concreet verwerkt bij het eerstvolgende document in de planning & control-cyclus.
In de paragraaf Ambities en opgaven van deze Begroting geven we nadere toelichting op de betreffende onderwerpen, aangevuld met enkele kleinere onderwerpen. Hiermee borgen we
de aansluiting met de Kansen & Investeringsagenda zoals opgenomen in de Perspectiefnota.
4
Financiële afwegingen en ontwikkelingen
Bij de begroting 2024 hadden we in de meerjarenraming (vanaf 2026) de eerste stelpost
'lucht uit de begroting' opgenomen van € 3,5 miljoen. Deze stelpost was bedoeld om de
gevolgen op te vangen van aangekondigde bezuinigingen op de algemene uitkering. Voor een deel zijn deze bezuinigingen teruggedraaid. Zoals aangegeven hebben dit bedrag bij deze nieuwe begroting kunnen invullen. Hieronder lichten wij dit nader toe. Afschaffen opschalingskorting
De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft zich lange tijd actief ingezet voor de afschaffing van de opschalingskorting. Zij heeft daarbij intensief gesproken met het
Interprovinciaal Overleg (IPO) en (vorige) kabinet. Als gevolg van deze gesprekken heeft het
Rijk besloten om de opschalingskorting definitief te schrappen. Daar zijn wij vanzelfsprekend
blij mee. De afschaffing van de opschalingskorting leidt tot een structureel voordeel van € 2,1 miljoen
Nieuwe financieringssystematiek
Tevens is afgesproken dat vanaf 2024 een financieringssystematiek vervroegd wordt
ingevoerd voor het provincie- en gemeentefonds. Deze systematiek is gekoppeld is aan het
Bruto Binnenlands Product (BBP). De invoer van de nieuwe financieringssystematiek leidt in 2025 nog tot een incidenteel nadeel, maar vanaf 2026 naar verwachting tot een structureel voordeel.
Financieel technische aanpassingen en inzet vrije begrotingsruimte
Bij de Begroting 2025 hebben wij enkele financieel technische aanpassingen gedaan
waarmee we scherper begroten. Dit betreft bijvoorbeeld de toerekening van rente op
investeringen en een structurele aanpassing in de verwachte onderuitputting op het BTW-
compensatiefonds (BCF). Deze aanpassingen leveren een structurele ruimte van ongeveer €
600.000 op. Verder was in de begroting nog sprake van € 1,5 miljoen vrije begrotingsruimte. Deze wenden we gedeeltelijk aan ter dekking van het resterende deel van de stelpost (€
825.000 in 2025 en € 625.000 vanaf 2026). Het restant kan gebruikt worden als structureel dekkingsmiddel.
Resterende taakstelling Sociaal Domein (Samen Door)
Enkele jaren geleden is een taakstelling van € 2,6 miljoen voor het Sociaal Domein
afgesproken. Bij de begroting 2024 hebben we aangegeven dat een dergelijke taakstelling in dat licht van de (autonome) ontwikkelingen in het Sociaal Domein niet meer passend is. We
hebben de taakstelling toen kunnen verlagen van € 2,6 miljoen naar € 1,3 miljoen en daarbij aangegeven dat we taakstelling verder willen verlagen zodra daar in de meerjarenbegroting ruimte voor is.
Die mogelijkheid doet zich inmiddels voor. Bij de berekening van de gemeentefondsuitkering
hebben wij op een eerder moment een correctie doorgevoerd in verband met de
5
aangekondigde aanvullende bezuiniging jeugdzorg (Rutte IV). Uit de opbouw van het
Gemeentefonds blijkt nu echter dat het rijk deze bezuiniging reeds had doorgevoerd, dat wil zeggen de uitname van € 500 miljoen uit het gemeentefonds al had verwerkt. Daarmee is de noodzaak om zelf een correctie door te voeren overbodig. De correctie leidt tot een
structureel voordeel van € 1,6 miljoen waarmee wij het resterende deel van de taakstelling kunnen afboeken. Het restant valt vrij als structureel dekkingsmiddel.
Vanzelfsprekend blijven in de komende periode doorgaan op de ingeslagen weg en brengen we voor Veerkrachtig Hardenberg beleidsmaatregelen in kaart die tot aanvullende
besparingen en verbeteringen kunnen leiden. Deze maatregelen toetsen we telkens aan de
inhoudelijke koers die onze gemeente voor ogen staat. Reëel en realistisch begroten is voor ons het uitgangspunt.
Met de bovengenoemde punten zijn zowel de resterende stelpost Samen Door als de taakstelling (stelpost) 'lucht uit de begroting' structureel opgelost.
De nog resterende vrije begrotingsruimte (€ 675.000 in 2025 en vanaf 2026 een bedrag van € 875.000) wordt als structureel dekkingsmiddel aan ons begrotingssaldo toegevoegd. Stelposten (Lucht uit de begroting + Samen Door) Lucht uit de begroting
2025
2026
2027
2028
-
-3.500
-3.500
-3.500
-1.325
-4.825
-4.825
-4.825
Voordeel reële BCF-raming tgv stelpost LuB
500
500
500
500
Inzet vrije begrotingsruimte
825
Samen Door (restant)
-1.325
Stand begroting 2024
Inzet voordeel Opschalingskorting tgv stelpost LuB Correctie dubbeltelling effect RutteIV
Mutaties stelposten begroting 2025
Restant vrije begrotingsruimte toegevoegd aan saldo
-
-1.325 2.100
-1.325 2.100
-1.325 2.100
-
1.600
1.600
1.600
1.325
4.825
4.825
4.825
675
625 875
625 875
Ontwikkeling Algemene Reserve
Het is moeilijk te voorspellen hoe de Algemene Reserve zich ontwikkelt. Een en ander hangt samen met de ontwikkeling van de Rijksbijdrage aan gemeenten, het resultaat van de grondexploitaties de resultaten van een jaarrekening.
Stelpost Reëel begroten in combinatie met inzet Algemene Reserve
Bij de Perspectiefnota hebben wij vanaf 2026 de stelpost reëel begroten opgenomen. In
projectvorm blijven wij verder zoeken naar ruimte in onze begroting door reëler te ramen en te zoeken naar aanvullende dekkingsbronnen (cofinanciering, specifieke uitkeringen en
dergelijke). Ook het voorkomen van onderuitputting van budgetten door een reële raming
van capaciteit in relatie met het realiseren van ambities hoort bij een mogelijke invulling van deze stelpost. In de loop van 2025 kunnen we aangeven hoever het hiermee staat en welke
6
625 875
concrete besparingen op de (huidige) budgetten mede ingezet kunnen worden als robuuste dekking voor de ambities in de Kansen & Investeringsagenda.
Met dit proces van reëel begroten doen we geen afbreuk aan ons bestaande
voorzieningenniveau. Het proces is gericht op realistisch ramen, passend bij de uitgaven die we jaarlijks doen en de personele capaciteit die voor de uitvoering van onze taken beschikbaar is, met inachtneming van de huidige krappe arbeidsmarkt.
Zoals het nu lijkt hebben we volgens het huidige beeld vanaf het jaar 2027 tevens een
beperkte inzet van onze Algemene Reserve nodig om onze ambities te verwezenlijken. Voor 2027 houden we vooralsnog rekening met een bedrag van ca. € 900.000 en voor 2028 met
een bedrag van € 1.54 miljoen. De BBV-regelgeving biedt de ruimte om de Algemene
Reserve mede te benutten voor het dekken van kapitaalslasten die voortkomen uit de
investeringen die we doen. Over de daadwerkelijke inzet van de Algemene Reserve voor het verwezenlijken van onze ambities hoeft u bij het vaststellen van deze begroting nog niet te beslissen. Over de mogelijke aanwending van onze reserve komen we volgend jaar bij de
Perspectiefnota en de Begroting 2026 bij u op terug. Daarbij merken we nogmaals opdat we
telkens eerst de besluitvorming in de raad laten plaatsvinden over onze plannen en dan starten met de uitvoering hiervan. Bedragen x € 1.000
2025
Waarvan structureel
8.790
Begrotingsresultaat na meibrief Waarvan incidenteel Zomernota structureel (onder voorbehoud RB)
2026
2027
2028
-295
-292
580
-1.188
-1.571
-8.210
-3.122
-1.276
-68
-67
-67
1.934
-292 -
-66
Totaal structurele aanpassingen begroting
-3.865
-4.424
-4.037
-4.678
Begrotingsresultaat na wijzigingen
-6.591
-7.937
-8.019
-5.951
Waarvan incidenteel
-11.448
-5.380
-3.620
-915
Totaal incidentele aanpassingen begroting
-3.238
Waarvan structureel
4.857
Dekking reserve structureel (afschrijving)
-
Dekking reserve incidenteel
980
Stelpost reëel begroten
-
-2.258 -2.557
-
-2.344 -4.399
1.540
3.500
3.500
1
4
1.135
Begrotingsresultaat incl. dekking
-5.611
-3.792
-2.484
Waarvan incidenteel
-10.468
-4.735
-2.485
Waarvan structureel
4.857
943
Nadere toelichting op de financiën is opgenomen in hoofdstuk 6 van de Begroting 2025.
7
-5.036
900
645
3.500
-915
870
-41 -45
Visie in het kort De rode draad bij alles wat we doen is het behouden en versterken van de brede welvaart in Landstad Hardenberg. We willen groeien door te investeren in basisinfrastructuur en de functie de we als streekcentrum vervullen en bloeien door te investeren in kernen en inwoners. Dit doen we door invulling te geven aan: •
een kwalitatief hoog voorzieningenniveau, een kwalitatief goed woonaanbod en een hoogwaardige woonomgeving;
•
de doorgroei naar een economisch en verkeersknooppunt, sterk verbonden met de omliggende regio’s
•
het versterken van onze infrastructuur, bereikbaarheid, toegankelijkheid en duurzaamheid en
•
door te werken aan kwaliteit van leven en het behoud van gemeenschapszin, een gezonde samenleving waarin iedereen meedoet en de kans krijgt zich zo goed mogelijk te ontwikkelen.
Investeringen en verbeteringen in het woon-, leef- en werkklimaat fungeren als vliegwiel voor
de brede welvaart van onze inwoners. Wonen, werken en voorzieningen ontwikkelingen we in een onderling evenwichtige balans. Groei en bloei zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Onze inzet op ruimtelijke kwaliteit, duurzaamheid en sociaaleconomische en maatschappelijke vitaliteit zorgen voor groei én bloei.
Naast investeringen in de fysieke leefomgeving werken wij ook aan maatschappelijke
vitaliteit, Met activiteiten en beleid onder andere op het gebied van gezondheid, sport,
cultuur, welzijn en maatschappelijke accommodaties. Daarbij houden we aandacht voor de
financiële bestaanszekerheid van onze inwoners. Samen met maatschappelijke organisaties en andere netwerkpartners, onze inwoners en ondernemers blijven we bouwen aan onze veerkrachtige samenleving.
Hierbij past een gemeentelijke organisatie die snel en effectief reageert op veranderingen en uitdagingen in de omgeving. Met een cultuur die gericht is op innovatie en samenwerking.
Voor het realiseren van onze ambities en het uitvoeren van onze reguliere taken dient in onze organisatie de basis op orde te zijn. Met een goede inrichting van onze dienstverlening, informatiemanagement en informatieveiligheid. en aandacht voor strategische
personeelsplanning, om een goede aansluiting te bewerkstelligen tussen onze inspanningen voor de samenleving en de hiervoor beschikbare capaciteit.
Onze visie en koers baseren we op ons Coalitieakkoord 2022 – 2026 en de Omgevingsvisie (2021), aangevuld met actuele accenten zoals de (nog vast te stellen) Groene en Gezonde maatlat, het programma Veerkrachtig Hardenberg, onze Economische koers, het
handelingskader Vluchtelingen en Migratie en onze visie op het Kernenbeleid en
8
Inwonersparticipatie. Een uitgebreide beschrijving van onze visie en koers is opgenomen in de kader stellende Perspectiefnota 2025.
Hierna benoemen we per programma de twaalf gerichte thema’s die uitvoering geven aan de visie. Deze ontwikkelsporen hebben we afzonderlijk van elkaar gepresenteerd. Tegelijk
pakken we deze thema’s in onderlinge samenhang op. Bijvoorbeeld de doelen gericht op
groei (woningbouw, economie en mobiliteit) en leefomgevingskwaliteit (bloei). Of de thema’s die gericht zijn op het versterken van de sociale samenhang in de kernen én het behoud van voorzieningen. Onder andere door het combineren van maatschappelijke en culturele functies in MFA’s, zoals bibliotheek-, onderwijs—of sportvoorzieningen.
Per thema geven we in de paragraaf ‘Ambities en opgaven’ aan welke kansen en
investeringen verwerkt zijn in de nu voorliggende begroting en meerjarenraming.
Actuele gebeurtenissen en omgevingsfactoren
Door de actuele ontwikkelingen staan onze ambities en opgaven niet op zichzelf. Er gebeurt
veel in onze samenleving en in de bredere omgeving. De toekomst laat zich steeds moeilijker voorspellen. Bij de Perspectiefnota 2025 hebben we al een aantal benoemd: • •
actuele vraagstukken rond bestaanszekerheid van onze inwoners;
gebeurtenissen in de wereld: in veel gebieden is er sprake van oorlog en conflict en is er een grote vluchtelingenstroom op gang gekomen, ook naar Nederland;
•
de klimaatverandering is steeds duidelijker merkbaar. Klimaat- en natuurdoelen zijn hoger op de agenda gekomen;
•
een grotere maatschappelijke onrust, meer polarisatie in de samenleving en een afgenomen vertrouwen in het functioneren van de overheid.
Inmiddels hebben we een nieuw kabinet, het kabinet Schoof I. In de komende maanden zal
duidelijk worden wat het hoofdlijnenakkoord en de verdere uitwerking van dit akkoord in het 9
regeerprogramma, betekent voor Nederland en meer specifiek voor het gemeentelijke beleid.
Nieuwe ontwikkelingen hebben effect op de mate waarin wij onze ambities en opgaven
kunnen verwezenlijken. Ze dwingen ons om steeds goed te kijken en te luisteren naar wat er
in de samenleving en in de wereld om ons heen gebeurt. En om onszelf de vraag te stellen of
we onze koers moeten bijstellen. De visie staat. In strategie en uitvoering sturen we bij aan de hand van de ontwikkelingen en mogelijkheden die zich voordoen
Ambities en opgaven
Bij de Perspectiefnota hebben we per programma en thema weergegeven welke opgaven wij zien voor de komende jaren. In het onderstaande overzicht hebben we per programma
weergegeven welke onderwerpen we financieel vertaald hebben in de begroting 2025 en de meerjarenraming. In de beschrijving van de programma's zelf is een nadere toelichting opgenomen over de concrete uitwerking van de onderwerpen.
Er zijn onderwerpen die nog verdere uitwerking krijgen of investeringen die later gepland
zijn. De financieel-technische verwerking van deze onderwerpen is indicatief verwerkt in de
meerjarenraming van deze begroting. De definitieve verwerking volgt bij het eerstvolgende P&C-product na vaststelling van het betreffende plan door uw raad. Programma 1 - Ruimtelijk Hardenberg
Thema Woningbouw: We bouwen verder aan de woningvoorraad voor alle doelgroepen. We zorgen voor een kwalitatief goed woningaanbod en een hoogwaardige woonomgeving. •
Programma versnellen woningbouw: voor de jaren 2024 en 2025 is in totaal € 1,0
miljoen in de begroting opgenomen. Bij deze begroting voegen we hier € 650.000
aan toe. Het totaalbedrag van € 1,65 miljoen is programmabudget wat beschikbaar is voor de gehele programmaperiode. Verdeling van de middelen over de jaren vindt plaats aan de hand van een activiteitenplanning.
Thema Mobiliteit: We beschikken over een samenhangend vervoerssysteem dat voor iedereen toegankelijk is. Mobiliteit in onze gemeente is duurzaam en veilig. •
Verbeteren parkeersituatie centrum Hardenberg: we willen de parkeersituatie op
straat en in de parkeergarages verbeteren. Hiermee geven we een kwaliteitsimpuls aan de parkeerbeleving en aan de aantrekkelijkheid van centrum Hardenberg voor haar bezoekers. Voor deze verbeteringen stellen een investering voor van totaal €
350.000 verdeeld over de komende jaren. In 2025 nemen we daarvoor € 100.000 op in de begroting. •
Europaweg: voor een goede bereikbaarheid van het centrum zijn aanpassingen nodig aan de Europaweg (Haardijk - Prins Bernhardbrug). In 2024 zijn we gestart met het
kruispunt Spaanskamp/Europaweg. Binnen de totaal beschikbare en nog beschikbaar
10
te stellen middelen (€ 1,5 miljoen) voeren we in 2025 en 2026 de deelprojecten
gefaseerd uit en schuiven we in de tijd om het totale projectresultaat te optimaliseren. •
Veilige fietsverbindingen: voor het realiseren van veilige fietsverbinding tussen
Bergentheim en Mariënberg (fietspad Slotweg) nemen we in 2025 € 1,54 miljoen op.
•
Recreatieve fietsverbindingen: voor het verbeteren van het netwerk van recreatieve fietspaden wordt een plan opgesteld dat naar verwachting nog in 2024 wordt
voorgelegd aan de gemeenteraad ter goedkeuring. Voor de uitvoering van dit plan
ramen we voor de komende vier jaar totaal een investering van € 1,0 miljoen. In 2025 nemen we hiervoor € 250.000 op. •
Aanleg fietspad Groot Oever: De voorbereidingen van de aanleg van fietspad Groot Oever vinden nu plaats. Overleg over de verwerving van de noodzakelijke gronden zijn nog niet afgerond. Het streven is de aanleg in 2025 nog uit te gaan voeren. In 2025 nemen we hier € 1,5 miljoen voor op in de begroting.
•
Prinses Amalia-brug: voor de noodzakelijke verbeteringen aan de Amalia brug is voor
de komende drie jaar een investering van in totaal € 1,7 miljoen nodig. In 2025 nemen we hiervoor € 80.000 op. •
Tunnel Haardijk en snelfietsroute: Voor het realiseren van een ongelijkvloerse
oversteek voor fietsers en voetgangers en het verbeteren van de verkeersdoorstroom (van fietsers) op de Haardijk is voor 2025 een aanvullende investering van in totaal € 2,7 miljoen nodig. •
Rotonde Van Uterwyckallee: De aanpassing van de rotonde met de Van
Uterwyckallee is noodzakelijk in verband met de uitbreiding van Marslanden en de ontwikkeling van bedrijventerrein Heemserpoort In 2026-2029 nemen we hier in
totaal € 3,8 miljoen voor op. •
'Vervoer voor iedereen': In nauwe samenwerking met de provincie Overijssel hebben we plannen ontwikkeld om het openbaar vervoernetwerk in het noordelijke deel van de gemeente te optimaliseren (zie raadsbrief 21 november 2023). Om deze
optimalisatie te effectueren is een aantal nieuwe bushaltes noodzakelijk en dienen er een aantal bestaande halten worden aangepast en verbeterd. Het betreft een
investering in de eigen infrastructuur (bushalten). De investering van € 526.500 wordt voor een groot deel door de provincie gedekt met een bijdrage van 75% in deze kosten.
In de begroting 2025 hiervoor € 526.000 opnemen waarbij de kapitaallasten worden •
berekend inclusief de bijdrage van de provincie. Kwaliteitsverbetering N377: voor de verbetering en herinrichting van de N377 is voor de komende 2 jaar een gemeentelijke bijdrage nodig van € 1,14 miljoen. In 2025 nemen we hiervoor € 640.000 op.
•
Verkeersveiligheid N36: voor de verbetering van de verkeerveiligheid van de N36 worden plannen uitgewerkt door het Rijk. Op dit moment verwacht het Rijk een gemeentelijke bijdrage voor deze infrastructurele verbetering van € 6,0 miljoen.
Vooruitlopend op de uitvoering, die naar verwachting medio 2028 zal starten, hebben
11
we te maken met jaarlijkse voorbereidingskosten van totaal € 60.000. In 2025 nemen we hiervoor € 15.000 op in de begroting.
Thema Centra, theater en stationsgebied: We werken toe naar een volledig, aantrekkelijk en stedelijk voorzieningenniveau met regionale aantrekkingskracht. •
Theather de Voorveghter: voor 2026 en 2027 nemen we incidenteel € 90.000 in begroting op voor personele capaciteit. Hiermee kunnen we een volwaardig
programma blijven presenteren en aansluiten bij het landelijk aanbod. In onze meerjarenraming houden we rekening met een investering van minimaal € 15
miljoen vanaf 2027. Uit onderzoek moet blijken welke varianten er zijn en welke variant het beste past bij de ontwikkeling van het centrum van Hardenberg en hoe deze investering zich in de tijd ontwikkelt.
•
Centrumstructuur Hardenberg: we werken aan het verbeteren van de
verkeersveiligheid in het centrum en de positie van het fietsverkeer en het versterken van de groenstructuur. Hiervoor is voor de komende zes jaar een investering nodig van totaal € 7,9 miljoen. In 2025 nemen we hiervoor € 400.000 op in de begroting. •
Stationsgebied / Nedersaksenlijn: we willen de bereikbaarheid structureel verbeteren
met goede spoorverbindingen. Daarnaast zijn er investeringen nodig voor het gebied rondom het spoor en voor herontwikkeling van omliggende gebieden. Inclusief de
(regionale en nationale) lobby voor het kunnen realiseren van het tracé bedraagt de totale investering naar verwachting € 46,0 miljoen. Reeds beschikbaar in de
meerjarenbegroting is ca. € 8,5 miljoen. Daarnaast uitgegaan van € 20 miljoen
cofinanciering. Aanvullend is daarmee een bedrag van € 17,5 miljoen nodig. Voor 2025 tot en met 2027 houden we in de begroting rekening met jaarlijkse
planvoorbereidingskosten van € 500.000. De eerste investeringen op het vlak bouwen en ontwikkelen verwachten wij te doen vanaf 2029. •
Voor het station in Hardenberg wordt tevens gewerkt aan uitbreiding van
fietsenstallingen. In deze begroting houden we daarvoor rekening met een investering van € 350.000.
Thema Landbouwtransitie en landelijk gebied: Ons landelijke gebied is economisch en sociaal vitaal.
Erven met kwaliteit: we geven uitvoering aan de landbouwtransitie door het op peil houden
en verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit in het buitengebied. Tot en met 2025 is een jaarlijks budget van € 100.000 beschikbaar. Vanaf 2026 willen wij jaarlijks € 125.000 in de begroting opnemen. •
Uitvoeringsagenda: Wij streven naar een landelijk gebied dat economisch en sociaal vitaal is. Met een productieve en veerkrachtige (kringloop)landbouw en ruimte voor recreatieve neventakken. Daarvoor is tot en met 2026 incidenteel geld beschikbaar. Voor het realiseren van de doelstellingen willen wij eenmalig € 500.000 toevoegen
12
aan de beschikbare middelen. Het totaal aan financiële middelen willen we inzetten als programmageld tijdens de programmaperiode. Programma 2 - Economisch en recreatief Hardenberg
Thema Economie en werkgelegenheid: We ontwikkelen een robuuste, duurzame en concurrerende economie en een aantrekkelijk vestigingsklimaat. •
E-hub Bedrijventerrein: Als gedeeltelijke oplossing voor netcongestie wordt gewerkt aan de realisatie van E-Hubs. Wij nemen hiervoor in 2025 een bedrag op van € 500.000.
•
Meerjarenagenda Regio Zwolle: Het lidmaatschap van de Regio Zwolle kost afgerond
€ 150.000 per jaar. Deze kosten zijn incidenteel begroot tot en met 2027. Deze kosten willen we structureel in de begroting opnemen. Vanaf 2028 nemen we daarom € 150.000 in de raming op. Voor het voortzetten van onze deelname aan de vier
programmalijnen (economie, arbeidsmarkt, duurzaamheid en bereikbaarheid) nemen we in 2028 incidenteel € 450.000 op in de begroting. •
Economische agenda: Met de economische agenda en de uitvoering daarvan dragen we bij aan de brede welvaart van de gemeente. Aanvullend op de beschikbare
budgetten willen wij eenmalig € 400.000 beschikbaar stellen. Het totale incidentele budget is programmageld dat beschikbaar is tijdens de programmaperiode.
Thema Kernen en sociale samenhang (voorzieningen, kunst en cultuur, recreatie en toerisme): Voorzieningen passen bij wat de samenleving vraagt en zitten bij elkaar in de buurt. Kunst & cultuur vervult in onze gemeente een belangrijke maatschappelijke functie. Ze zorgt voor
verbinding, persoonlijke ontwikkeling en draagt bij aan onze economie, recreatie en toerisme. •
Kunst en cultuur: voor (verlenging van) de inzet van een cultuurmakelaar en de
Regeling culturele burgerinitiatieven is € 200.000 per jaar nodig. In 2026 en 2027
nemen we € 200.000 op in de begroting. Inzet van de cultuurmakelaar na 2027 is afhankelijk van de evaluatie van de uitvoering van de cultuurvisie. •
Toekomstige MFA's: Voor het realiseren / vernieuwen van MFA in Baalder is een
investering van € 9,0 miljoen nodig. Vanaf 2026 vinden de eerste voorbereidingen hiervoor plaats. •
Kernenbeleid: we willen vitaliteit en leefbaarheid in onze kernen stimuleren en
faciliteren. Onder andere voor extra capaciteit in de vorm van gebiedscoördinatoren
en financiële bijdragen voor kleine zaken die de vitaliteit en leefbaarheid van de kern verbeteren, nemen we structureel € 200.000 per jaar in de begroting op. •
Kotermeerstal: met ontwikkelingen in en rond de recreatieplas Kotermeerstal willen
wij een kwaliteitsimpuls realiseren en zorgen voor meer maatschappelijke activiteiten
voor de inwoners van Dedemsvaart. Indicatief is een investering van € 450.000 nodig. Naar verwachting zal in de jaarschijf 2025 ongeveer 45% (€ 200.000) van het totale
investeringsvolume (€ 450.000) worden benut. Het restant (€ 250.000) komt dan ten
13
laste van de jaarschijf 2026. Thema Sport: Zoveel mogelijk inwoners sporten en bewegen met plezier. De ambitie is om door te groeien tot een samenleving waarin sporten en bewegen voor alle inwoners vanzelfsprekend is.
•
Sportpark De Boekweit: het is niet gelukt tot overeenstemming te komen met de grondeigenaren op basis van de gestelde kaders. Langs de lijn van het raadsbesluit van 26 maart 2024 vallen wij nu terug op de variant voor renovatie sportpark de Boekweit op de huidige locatie.
•
IHP Binnensport: we willen dat inwoners van de gemeente Hardenberg
gezond opgroeien en gezond blijven door voldoende te bewegen en elkaar kunnen ontmoeten. Goede en goed bereikbare voorzieningen voor binnensporten zijn daarbij een voorwaarde. In deze begroting en
meerjarenraming hebben wij een bedrag van € 10 miljoen verwerkt, voor de uitvoering van de werkzaamheden in de komende 6 jaar. De besluitvorming
over het IHP Binnensport vindt naar verwachting plaats in het laatste kwartaal
van 2024.
•
IHP Buitensport: we willen dat inwoners van de gemeente Hardenberg gezond opgroeien en gezond blijven door voldoende te bewegen en elkaar kunnen ontmoeten. We faciliteren dit door in dorpen en kernen passende
sportvoorzieningen voor buitensporten te behouden en te realiseren. Daarvoor is een investering van € 8,9 miljoen nodig. De investeringen zullen verspreid plaats hebben in de periode tot 2040. De besluitvorming over het IHP
Buitensport vindt naar verwachting plaats in het eerste kwartaal van 2025.
•
IHP Zwembaden: in 2024 is gewerkt aan de totstandkoming van een investeringsplan
voor zwembaden. De huisvestingsvisie en strategie voor gemeentelijke zwembaden is via een Integraal Huisvestingsplan (IHP) inzichtelijk gemaakt. Om de zwembaden
toekomstbestendig te laten zijn is een investering van minimaal € 2,5 miljoen nodig.
Dit bedrag is in deze begroting en meerjarenraming verwerkt. De definitieve besluitvorming vindt plaats in 2025.
Naast het voornoemde moet bij het Heuveltjesbosbad een noodzakelijke ingreep in
verband met lekkage. Deze ingreep en en de bijbehorende raming lopen vooruit op de planmatige aanpak van de investeringen in de zwembaden en de overige
sportaccommodaties, die in voorbereiding is. Uitstel tot het moment waarop de
integrale investeringsplannen gereed zijn duurt in dit geval te lang. Met de reparatie is een bedrag gemoeid van € 375.000.
Thema Leefomgevingskwaliteit: Samen met de (dorps)gemeenschappen en ondernemers
werken we aan leefbaarheid en woonkwaliteit en een goed onderhouden openbare ruimte.
14
•
Groot onderhoud begraafplaatsen: We vinden het belangrijk dat de begraafplaatsen er goed uitzien en toegankelijk zijn. Uit inspectie van de asfaltpaden op diverse begraafplaatsen blijkt dat de technische staat hiervan niet meer op orde is.
Voor groot onderhoud nemen we in 2025 een bedrag op van € 80.000 en knappen hiermee de paden op. •
In het kader van de kwaliteitsimpuls voor de centra Dedemsvaart en Hardenberg
komt er meer groen in deze gebieden. Groen van een hoog kwaliteitsniveau, zoals vaste planten en borders. Met voldoende onderhoud houden we het beoogde kwaliteitsniveau vast. Hier nemen we in 2025 € 36.000 voor op.
•
Voor de beheersing van de eikenprocessierups en de Japanse duizendknoop zal ook de komende jaren inzet op gepleegd worden. Vooralsnog worden daarvoor geen aanvullende bedragen gereserveerd.
•
In 2025 wordt een nieuw groenbeheerplan opgesteld. Daarin worden het areaal, de
gewenste onderhoudsbeelden, etc. tegen het licht gehouden. Bijvoorbeeld het wel of niet intensiever onkruid gaan bestrijden en het herstellen van wortelopdruk onder fietspaden. We stellen voor om in 2025 hiervoor € 150.000 op te nemen.
Programma 3 - Duurzaam Hardenberg
Thema Leefomgevingskwaliteit (energieneutraliteit, klimaatadaptatie, vergroening en circulariteit): Samen met de (dorps)gemeenschappen en ondernemers werken we aan
leefbaarheid, woonkwaliteit en een goed onderhouden openbare ruimte. Maar ook aan
energieneutraliteit en het aanpassen van de leefomgeving aan het veranderende klimaat. •
Duurzaam Hardenberg: we hebben het Meerjarenprogramma Duurzaam Hardenberg aangescherpt en accenten verschoven. In het energieprogramma 2024-2028 werken we dit verder uit. Er is nog budget beschikbaar. Dit willen we inzetten als programmageld tijdens de programmaperiode.
Programma 4 - Sociaal Hardenberg
Thema Kernen en sociale samenhang (veerkrachtige samenleving): Onze samenleving is
veerkrachtig. Ze bestaat uit sterke gemeenschappen waarin mensen zelf verantwoordelijkheid nemen en omzien naar elkaar. •
Veerkrachtig Hardenberg: de financiële middelen voor uitvoering van het programma Veerkrachtig Hardenberg worden gezocht in een herschikking van de financiële middelen binnen het Sociaal Domein.
Thema Jeugd en Onderwijs: We geven onze jeugd een goede start. Kinderen groeien op in een kansrijke, gezonde en veilige leefomgeving. •
Veilig opgroeien: we werken aan een (ver)beter(d)e verbinding en samenwerking
tussen onderwijs, welzijn en jeugdhulp. Zodat dit bijdraagt aan minder schooluitval,
verzuim of achterstanden en het verbeteren van de sociaal-emotionele ontwikkeling, 15
het welbevinden en de leerprestaties van jeugdigen. Dit doen wij door
activiteiten/initiatieven in deze verbinding en samenwerking te onderzoeken en / of
ondersteunen (inzet jongerenwerk, Jongeren in Balans, pilot VSO+, NPO programma, ondersteuningsteams PO). Wij hebben hiervoor een bedrag van € 268.000 per jaar opgenomen in de begroting. •
We geven uitvoering aan het Integraal huisvestingsplan (IHP) voor het basisonderwijs, waaronder de voorbereidingen op en de reactie van de 6 nieuw te bouwen
basisscholen. Voor de huisvesting van scholen is een bedrag van € 43,3 miljoen nodig. Omdat het reeds een krediet van € 33,4 miljoen beschikbaar is gesteld, is een
aanvullend investeringsbedrag van € 9,9 miljoen nodig en in de meerjarenraming verwerkt. •
Veilige schoolomgevingen: bij een aantal scholen is sprake van een verkeersonveilige situatie. Een investering van € 240.000, verdeeld over de komende 4 jaren, is nodig
om knelpunten op te lossen. In de eerste jaarschijf van 2025 betreft het een bedrag van € 50.000 voor 2 schoollocaties in Bergentheim.
Thema Gezondheid: In onze samenleving hebben inwoners zelf regie op hun fysieke gezondheid, hun mentale welbevinden en een betekenisvol bestaan. •
GGZ Jeugd en Volwassenen & Beschermd Wonen: door het lokaal inrichten van de toegang Beschermd Wonen en Beschermd Thuis zorgen wij ervoor dat we zorg en
ondersteuning zo veel mogelijk in de eigen leefomgeving van de inwoners aanbieden. Vanaf 2025 is structureel een bedrag nodig van € 180.000. De dekking van deze kosten vindt plaats vanuit vrijvallende regionale middelen. Voor de meerjarenbegroting leidt dit daarom niet tot uitzet van kosten. •
Inclusie: voor de uitvoering van het beleid is een incidenteel bedrag van € 70.000
nodig, dat kan worden ingezet in de periode tot en met 2028. Primair begroten we het bedrag in 2025. •
Inkomen en financiële bestaanszekerheid: door het verbeteren en vereenvoudigen
van het bestaande aanbod en door onder andere de inzet van een armoederegisseur willen we de effectiviteit verbeteren. Wij nemen daarvoor € 300.000 per jaar op in de begroting.
Thema Zorg en wonen: Ouderen wonen zo lang mogelijk in hun eigen omgeving met behoud van regie op het eigen leven. •
Integraal Zorg Akkoord / Gezond en Actief Leven Akkoord: de middelen uit de
specifiek uitkeringen van het rijk voor IZA en GALA worden ingezet voor ''lopende" activiteiten. De dekking voor extra benodigd budget wordt gezocht in een
herschikking van de financiële middelen binnen het Sociaal Domein. De IZA-regeling loopt nog tot 2027. De huidige regeling GALA loopt tot 2026.
16
Programma 5 - Dienstverlenend Hardenberg Thema Organisatie: Onze organisatie stelt de samenleving centraal en speelt flexibel en slagvaardig in op de snel veranderende vraag vanuit de omgeving •
Gemeentelijke gebouwen: in 2023 zijn verduurzamingsplannen opgesteld voor de
gemeentelijke gebouwen. Verduurzaming leidt tot lagere energiekosten. Deze vrijval kan deels gebruikt worden ter dekking van kapitaallasten.
Voor de uitvoering van de verduurzamingsplannen in de periode 2025-2028 is een investering nodig van € 2,0 miljoen in aanvulling op reeds beschikbaar gestelde budgetten voor verduurzaming. Hiermee geven we een extra impuls aan de
verduurzaming van gemeentelijk vastgoed. In de eerste jaarschijf van 2025 betreft het een bedrag van € 200.000. •
Herinrichting gemeentehuis: voor de herinrichting van het gemeentehuis is een
scenario gekozen met een basis uitvoering. In de perspectiefnota is hiervoor een krediet van € 1,0 miljoen opgenomen. Overige investeringen verwachten wij te
kunnen dekken uit reeds beschikbaar gesteld krediet en vrijval van kapitaallasten (huur) van het pand aan De Stelling. •
Wagenpark: als bijdrage aan de het programma Duurzaam Hardenberg en de
klimaatdoelstellingen maakt het gemeentelijke wagenpark op termijn geen gebruik meer van fossiele brandstoffen. De gemeentewerf en andere mogelijke
stallingsplaatsen worden aangepast om het toekomstige wagenpark te kunnen stallen
en op te laden.
Voor de verduurzaming van het gemeentelijke wagenpark en bijbehorende faciliteiten is een investering van totaal € 2,0 miljoen nodig.
In de eerste jaarschijf van 2025 betreft het een bedrag van € 100.000. •
Vitale vakantieparken: het project Veilige en Vitale Vakantieparken heeft als doel een
integrale aanpak en visie op veilige en vitale vakantieparken te borgen. In het project is een aantal parken geprioriteerd die visie en daaropvolgend een aanpak vragen. In 2025 wordt hiermee gestart en is hiervoor in de perspectiefnota een projectbudget
van € 400.000 opgenomen. Er wordt in een meerjarige inzet voorzien, afhankelijk van de visie en aanpak zullen daar in de meerjarenbegroting 2026 tot en met 2029 eveneens project- en uitvoeringsbudgetten aangevraagd.
17
Nadere toelichting op de financiën is opgenomen in hoofdstuk 6 van de Begroting 2025.
18
Samenstelling gemeentebestuur Hardenberg COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS
Het college van Burgemeester en Wethouders vormt het dagelijks bestuur van de gemeente. Elk collegelid is verantwoordelijk voor een eigen portefeuille. De gemeentesecretaris is adviseur van het college.
Het college van de gemeente Hardenberg bestaat uit de onderstaande personen.
• • • • • • Maarten Offinga Burgemeester
• • • •
• •
Didi Dorrestijn
Wethouder (CDA)
• • • • • •
Burgemeester Bestuurlijke coördinatie en bestuurlijke organisatie Bestuurlijke, algemene en juridische zaken Openbare orde en veiligheid Toezicht en handhaving Externe vertegenwoordiging gemeente/representatie/ambassadeurschap Intergemeentelijke en grensoverschrijdende aangelegenheden Communicatie en voorlichting Informatieveiligheid Burgerzaken en publieksdienst
1e locoburgemeester Ruimtelijke ontwikkeling (incl. Omgevingswet, verstedelijking en centrum-ontwikkeling) Volkshuisvesting, wonen en bouwzaken Landbouw Milieu Sport Kernenbeleid (incl. Fonds Maatschappelijke Initiatieven) Financiën (inclusief inkoop en aanbesteding)
19
• •
2e locoburgemeester Wmo (inclusief Beschermd wonen) Zorg en welzijn (inclusief coördinatie Samen Doen Hardenberg BV) Werk en inkomen Kunst, cultuur en monumentenbeleid Minimabeleid Inburgering, vluchtelingen- en migratievraagstukken (inclusief AZC) Inclusiebeleid Beheer openbare ruimte
• • • • • • •
3e locoburgemeester Economie (Boven)lokale bereikbaarheid en mobiliteit Verkeer en vervoer (incl. GVVP en fietsplan) Jeugdbeleid en jeugdzorg Gezondheid en preventie Klimaat, natuur en water
• • • • • • • •
4e locoburgemeester Vrijetijdseconomie (inclusief evenementenbeleid) Onderwijs en educatie (inclusief leerplicht) Energietransitie en energie-innovatie Grondstoffen Grondbeleid en grondbedrijf Gemeentelijke eigendommen (inclusief LOC+) Personeel en organisatie
• • • • • • • Alwin Mussche
Wethouder (OpKoers.nu)
Alwin te Rietstap
Wethouder (ChristenUnie)
Werner ten Kate
Wethouder (VVD)
20
• •
secretaris van het bestuur
algemeen directeur van de ambtelijke organisatie
Beatrijs de Vries
Gemeentesecretaris DE GEMEENTERAAD
De gemeenteraad van Hardenberg heeft 33 leden uit 9 politieke partijen (fracties).
Inwoners kiezen de leden van de gemeenteraad rechtstreeks. De burgemeester is de voorzitter van de gemeenteraad.
In de raadsperiode 2022 - 2026 zijn de politieke partijen als volgt verdeeld:
CDA: 9 zetels
OpKoers.nu: 7 zetels
ChristenUnie: 7 zetels VVD: 3 zetels
Doen '22: 2 zetels PvdA: 2 zetels
GroenLinks: 1 zetel D66: 1 zetel
Samen Gemeente Hardenberg: 1 zetel
21
Vaststellingsbesluit Onderwerp: Vaststellen begroting 2025 en meerjarenbegroting 2026-2028
De raad van de gemeente Hardenberg; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 24 september 2024; gehoord de beraadslagingen; gelet op de artikelen 190 en 191 van de Gemeentewet; besluit: 1. de begroting 2025 vast te stellen;
2. de kredieten beschikbaar te stellen voor de uitvoering van de investeringen 2025 zoals opgenomen in de bijlage '(vervangings)investeringen, behorende bij deze begroting;
3. kennis te nemen van de meerjarenbegroting 2026 t/m 2028.
Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Hardenberg van 19 november 2024.
De raad voornoemd, de griffier,
de voorzitter,
F.G.S. Droste
M.W. Offinga
22
Programma's 1 Ruimtelijk Hardenberg
Beschrijving van het programma
In de Omgevingsvisie Landstad Hardenberg staat ons toekomstbeeld richting 2040. Daarin is beschreven hoe de streekfunctie van Hardenberg voor de regio Noordoost Overijssel en
omliggende gemeenten verder wordt uitgebouwd. We zetten in de Omgevingsvisie in op een schaalsprong op het gebied van wonen en werken en een versterkt mobiliteitsaanbod.
Daarbij werken we nauw samen met provincie en regio om de doelen uit de Omgevingsvisie te realiseren. De opgaven zijn uitgewerkt in programma’s en uitvoeringsplannen voor o.a. woningbouw, economie en bedrijventerreinen, mobiliteit, landelijk gebied, vrijetijd en
recreatie, landbouw, duurzaamheid en een groene en gezonde ruimtelijke ontwikkeling. In 2025 breiden we de bestaande en nieuwe woningvoorraad verder uit voor verschillende doelgroepen zowel in de grotere kernen Hardenberg en Dedemsvaart als in een aantal kleinere kernen. We actualiseren daartoe in 2025 ons woonbeleid en zetten het
versnellingsprogramma woningbouw voort. We hebben extra aandacht voor de huisvesting
van jongeren en ouderen en houden rekening met een verdere groei van het aantal inwoners richting 65.000.
Onze economie liet de afgelopen jaren een sterke groei zien maar staat onder druk, onder andere door de congestie op het elektriciteitsnet en de beperkte beschikbaarheid van
bedrijfskavels. Ondanks deze remmende factoren groeide in 2024 het aantal bedrijven en
arbeidsplaatsen in onze gemeente. We blijven ons in 2025 inzetten voor het vergroten van
het aantal beschikbare werklocaties voor onze bedrijven en voor de toekomstbestendigheid (inclusief energieoplossingen) van de bestaande bedrijventerreinen.
Zo bouwen we aan een welvarende gemeente en een krachtig economisch- en
vervoersknooppunt in het regionale netwerk van Noordoost-Nederland. Met de toepassing
van de op initiatief van de gemeenteraad te ontwikkelen Groen Gezonde Maatlat geven we in
2025 bijzondere aandacht aan klimaat, bodem, water en biodiversiteit bij nieuwe projecten en gebiedsontwikkelingen. Zoals bij de ontwikkeling van de Stationsomgeving in Hardenberg waar een multifunctionele plek voor (stedelijk) wonen, werken en openbaar vervoer in een klimaatbestendige groene omgeving moet ontstaan en bij de woningbouw in de zogenoemde wet voorkeursrecht gebieden in Dedemsvaart en Balkbrug. Centrumontwikkeling Wat willen we bereiken?
We werken toe naar een volledig, aantrekkelijk en stedelijk voorzieningen niveau met
regionale aantrekkingskracht. De centra van Dedemsvaart en Hardenberg verdienen daarbij
een verdere kwaliteitsimpuls. Sfeer, beleving en ontmoeting staan er centraal. We maken het voor bezoekers aantrekkelijk om het centrum te bezoeken en gebruik te maken van 23
voorzieningen. De centra zijn belangrijk voor de kracht van ons vestigingsklimaat. Veel
mensen werken in een winkel, in de horeca en/of de culturele sector. En veel mensen willen in en rond de centra wonen. We streven naar sfeervolle centra waar mensen willen verblijven.
Waar ruimte is voor vermaak en om elkaar te ontmoeten. Meer groen in de centra kan hierbij helpen. Daarmee spelen we ook in op de gevolgen van klimaatverandering. Wat gaan we daarvoor doen?
Dedemsvaart •
We ronden de bouw van de woningen in het gebied Gentiaanstraat Noord af met het laatste onderdeel, namelijk gedeeltelijke afbraak van het voormalige Jumbo-gebouw en herbouw beneden/bovenwoningen en appartementen.
•
We maken groenvoorzieningen in het centrumgebied in de Markstraat zoals ook in de Julianastraat Noord reeds is gerealiseerd.
•
We doen onderzoek naar strategische aankopen in het centrumgebied.
Hardenberg • • •
Het marktplein krijgt een nieuwe inrichting;
We zorgen voor meer groen in de winkelstraten;
We maken een vernieuwde centrumvisie. Daarin schetsen we onze visie op het
centrum voor 2035. We willen de stad en de Vecht beter op elkaar laten aansluiten. Bij vastgoedprojecten en bij de inrichting van de openbare ruimte houden we hier
rekening mee. Bij het uitwerken en uitvoeren van projecten die volgen uit de visie, werken we volgens de participatienota. De centrumvisie kent ook een uitvoeringsparagraaf. •
We maken een gebiedsvisie voor De Kastanjehof en de omgeving. We werken die visie uit in een ontwikkelstrategie.
• •
We onderzoeken de mogelijkheden voor een hotel op de kavel naast De Troubadour. Samen met Centrummanagement Hardenberg wordt gewerkt aan een nieuw Actieplan.
•
We maken plannen voor herinrichting van de Admiraal Helfrichstraat en Israël Emanuelplein.
•
We willen de parkeersituatie op straat en in de parkeergarages verder verbeteren. Hiermee geven we een kwaliteitsimpuls aan de parkeerbeleving en aan de aantrekkelijkheid van centrum Hardenberg voor haar bezoekers.
Overige kernen •
Inwoners en ondernemers van Slagharen spelen met een eigen dorpsvisie / dorpsplan in op de ontwikkelingen in de samenleving. We helpen bij het uitvoeren van deze plannen.
24
•
Bij centrumontwikkeling helpen we bij het initiëren, uitwerken en uitvoeren van plannen door initiatiefnemers, eigenaren en ontwikkelaars. Plaatselijk Belang, inwoners en gebruikers zijn actief en vroeg in het proces betrokken.
•
We maken een plan voor de herinrichting van het openbaar gebied rond het
Hertenkampje in Slagharen. Dat doen we samen met Plaatselijk belang, bewoners, ondernemers en de kerk. Balkbrug
De gemeente faciliteert de ontwikkelende partijen bij hun planvorming en realisatie voor de
vier kwadranten en pakt haar verantwoordelijkheid waar het gaat om de openbare ruimte. De vier kwadranten zijn eigendom van verschillende eigenaren. Voor twee van de vier
kwadranten zijn inmiddels appartementen in de verkoop. Voor de kwadrant van de
supermarkt werkt de eigenaar een plan voor verbouwing van de supermarkt en herinrichting van het parkeerterrein uit. De eigenaren aan de zuidwestzijde van de kruising hebben met
ondersteuning van de gemeente en RVO een ontwikkelplan gemaakt. Dit moet als basis gaan dienen voor verdere planvorming. Belangrijk bij alle projecten op de kwadranten is dat deze aansluiten op het openbaar gebied waarbij veiligheid, kwaliteit en eenheid in inrichting voorop staan. Eigenaren en de gemeente stemmen de plannen en de inrichting van de openbare ruimte op elkaar af. Stationsomgeving Wat willen we bereiken?
We werken met partners aan een integrale gebiedsontwikkeling. Het gebied groeit naar een aantrekkelijke werk- en woonomgeving waarbij het station zelf een belangrijke
mobiliteitsknoop is. De locatie biedt de mogelijkheid voor realisatie van ca. 400-500
woningen voor verschillende doelgroepen en voor nieuwe bedrijvigheid. De betaalbaarheid van wonen en huisvesting voor jongeren is speerpunt. De ligging van het gebied naast het
station en het ziekenhuis en dichtbij de voorzieningen in het centrum van Hardenberg, maakt de locatie uniek en kansrijk. Deze gebiedsontwikkeling levert een belangrijke bijdrage aan de in onze Omgevingsvisie ‘Landstad Hardenberg’ beschreven schaalsprong en moet de
streekfunctie van Hardenberg verder verstevigen en uitbouwen. De ruimtelijke relatie met het centrum zal verbeteren. De gebiedsontwikkeling is complex en majeur van omvang en aard, maar van groot belang voor de doorontwikkeling van de stad.
Ook het ziekenhuis heeft baat bij inbedding in een nieuwe aantrekkelijk stationsomgeving.
Innovatieplatform voor de maakindustrie IQonIQ (en het daaraan gelieerde bedrijfsleven) ziet goede kansen om in het stationsgebied nieuwe werk- en educatieruimten te realiseren.
Er wordt hard gewerkt aan het opstellen van een gebiedsvisie waarin de plannen verder
worden uitgewerkt. Daarbij worden ook de ambities uit het gemeentelijk Programma klimaat, water en biodiversiteit meegenomen waardoor een aantrekkelijk en groen verblijfklimaat
25
ontstaat rond het station. Gezien de omvang van de opgave nemen we uw raad op meerdere momenten -naast de formele besluitvormende momenten- mee in het proces. De eerste
opzet voor de financiële vertaling vindt nu plaats in de meerjarenbegroting. Wat gaan we daarvoor doen? •
We werken de ambities uit in een ruimtelijke gebiedsvisie. Dat doen we samen met
onze partners Vechtdal Wonen, Saxenburgh Groep, IQonIQ, NS, Prorail en Provincie. •
We dragen onze ambitie en plannen voor het stationsgebied aan voor het MIRT-
onderzoek (Meerjarenprogrammering Infrastructuur, Ruimte en Transport) naar de haalbaarheid van de Nedersaksenlijn. In de gebiedsvisie nemen we de ruimtelijke gevolgen vanuit de Nedersaksenlijn mee. •
Het stationsgebied van Hardenberg draagt ook bij aan de NOVEX
verstedelijkingsambities van de Regio Zwolle. Daarom werkt de gemeente nauw samen met vijf andere middelgrote centra met een treinstation in de regio. Gezamenlijk benadrukken wij bij rijk en provincie het belang van de het
stationsgebied voor brede welvaart van de gemeenten en de regio en verkennen wij de mogelijkheden van geldelijke bijdragen om de ontwikkeling mogelijk te maken. •
Verder zijn we in gesprek met NS en ProRail om het huidige station de komende jaren beter te laten functioneren en onze reizigers beter te laten faciliteren. Gezamenlijk onderzoeken we 'quick wins' zoals uitbreiding deelmobiliteit (meer OV-fietsen,
invoering deelauto), verbetering sociale veiligheid (door invulling stationsgebouw) en mogelijke uitbreiding fietsenstallingen. Landbouw & platteland Wat willen we bereiken?
In onze Economische Koers is agro & food één van de drie topsectoren. Het gaat daarbij om de agrarische bedrijven zelf. En om alle toeleverende, verwerkende en dienstverlenende bedrijven die functioneren dankzij de landbouw en veehouderij.
De landbouw (agro en food) staat voor grote maatschappelijke opgaven. Van de sector wordt veel gevraagd: klimaatadaptatie, emissies naar lucht en (grond)water en biodiversiteit. Deze economische topsector verdient waardering en versterking.
Ondertussen verandert het landelijk gebied sterk. We houden het landelijk gebied
economisch en sociaal vitaal. We willen brede welvaart in het landelijk gebied. Daarom is een blijvend perspectief voor de agro & food sector van groot belang.
We geven uitvoering geven aan de Omgevingsvisie Landstad Hardenberg en de daarin
genoemde landbouwtransitie door het op peil houden en verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit in het buitengebied. Daarbij hoort ook sloop of een nieuwe toekomst voor
vrijkomende agrarische bedrijfsgebouwen, door toepassing van de regeling Erven met Kwaliteit.
26
Wat gaan we daarvoor doen?
Voor het realiseren van de doelstellingen is in de perspectiefnota eenmalig € 500.000
opgenomen. Het totaal aan financiële middelen willen we inzetten als programmageld tijdens de programmaperiode. Op basis van een activiteitenplanning wordt het budget verdeeld
over de jaren en opgenomen in de meerjarenbegroting. We komen met het programma ter
bespreking naar de raad. Daarbij zullen in ieder geval de volgende onderwerpen aan de orde komen: •
We werken aan een meerjarenagenda 2025-2027 met een activiteitenplanning voor de vitaliteit van het landelijk gebied. Daarin hebben we speciale aandacht voor het sociaal-economisch perspectief. Onderdelen van de agenda zijn de economie en
werkgelegenheid in de agrarische sector, maar ook de sociale cohesie van het landelijk gebied. •
We richten ons op een agrarische sector met perspectief en een leefbaar platteland. Daarbij zijn de ontwikkelingen op Europees, nationaal en provinciaal niveau over
bijvoorbeeld stikstof, biodiversiteit en klimaat van groot belang. Wij blijven in gesprek met ondernemers en bewoners van ons landelijk gebied. We organiseren
gebiedsbijeenkomsten over de economie en brede welvaart van het landelijk gebied. Wij brengen de uitkomsten hiervan actief in bij de ontwikkeling van een Provinciaal Programma Landelijk Gebied. • •
We bieden een aanspreekpunt voor agrarische ondernemers met initiatieven.
We betalen mee aan het provinciale project Toekomstgerichte erven. Hierdoor kunnen agrarische ondernemers gebruik maken van de begeleiding door een erfcoach.
•
We organiseren landbouwcafés, praktijknetwerken en
kennisuitwisselingsbijeenkomsten voor agrarische ondernemers. •
We ondersteunen de komst van een regionaal netwerk voor innovatieve
ondernemers. Dit netwerk is bedoeld voor ondernemers die kansen zien op
onderwerpen zoals stikstofreductie, wateropgaven en voor nieuwe verdienmodellen. Met ons ruimtelijk beleid dragen we bij aan de verdere doorontwikkeling van agrarische
bedrijven en een nieuwe invulling van vrijkomende agrarische bedrijfsgebouwen. We zien
daarbij dat de aanvragen voor de regeling Erven met Kwaliteit voor vrijkomende agrarische bedrijfsgebouwen toenemen in aantallen en complexiteit. Er stoppen grotere bedrijven,
waardoor er meer compensatiekavels per locatie gevraagd worden. Ook de wens om de
compensatiekavels elders te realiseren, aansluitend aan andere bebouwing en de vraag naar
innovatieve woonconcepten voor bepaalde doelgroepen, vraagt meer tijd en afstemming en daarmee ook meer ambtelijke capaciteit. Om deze reden is in de Perspectiefnota een
verhoging van het jaarlijks budget voor de uitvoering opgenomen, van €100.000 naar € 125.000.
27
Woningbouw Wat willen we bereiken?
Woningbouw
We zijn een aantrekkelijke gemeente om te wonen, te werken en te ondernemen. We bouwen verder aan de woningvoorraad voor alle doel- en aandachtsgroepen via het programma Versnelling woningbouw. Daarmee zorgen we voor een meer divers en
kwalitatief goed woningaanbod. Nieuwbouwwoningen staan in een gezonde leefomgeving die kwaliteit heeft in de lijn met de ontwikkeling van de Groene en Gezonde maatlat. Met veel groen, toegankelijke voorzieningen en een goede infrastructuur. De bouw van meer
woningen brengt directe en indirecte werkgelegenheid met zich mee. Hiermee versterken we onze sociaaleconomische positie.
In de komende jaren gaan we zorgen voor de bouw van 400 extra nieuwe woningen per jaar, waardoor onze woningvoorraad in min of meer dezelfde mate meegroeit. We bouwen voor
alle doelgroepen en in het bijzonder voor starters/jongeren, zorgbehoevenden, senioren en jonge gezinnen. Ook zorgen we voor huisvesting voor nieuwe doelgroepen als
arbeidsmigranten, statushouders, asielzoekers en ontheemden. In lijn met de woondeal-
afspraken gaan we voor een verdeling 30% sociale huur, 40% betaalbaar huur/koop en 30% vrije sector. Doelgroepen en aantallen worden mede ingegeven door landelijke wet- en
regelgeving en samenwerkingsafspraken tussen overheden.
Met een harde planvoorraad (= onherroepelijke woonbestemming) van ruim 2.000 woningen per 1 juli 2024 in de verschillende kernen kunnen de woningen ook daadwerkelijk worden gerealiseerd. Daarnaast is de ontwikkeling van nieuwe woongebieden in Dedemsvaart,
Balkbrug, Schuinesloot en Gramsbergen hiervoor belangrijk. Op deze wijze kan in elk dorp
invulling worden gegeven aan de autonome groei en woningtypologieën die aansluiten bij
de huishoudensontwikkeling passend bij elk dorp. De vraag vanuit de markt, mede in relatie tot de bevolkingsopbouw, kan in de dorpen onderling verschillen. Van belang is dat we
gemeente breed aansluiten bij de afspraken die zijn overeengekomen in de woondeal en vastgelegd zijn in de prestatieafspraken met de woningcorporatie Vechtdal Wonen . Om
tempo te houden in de woningbouwproductie investeren we in de onrendabele top van de WVG-gebieden en andere (her)ontwikkelingslocaties.
We merken dat het bouwen van woningen steeds meer vraagt van de omgeving. Gezamenlijk (als gemeente, woningcorporatie, zorgpartijen, welzijnsorganisatie en bewoners) staan we
voor deze opgave om wijken, buurten en dorpen leefbaar te maken en te houden. Om voor elke woningzoekende een THUIS te bieden in een leefbare en toekomstgerichte