2. Toelichting bestemmingsplan "Buitengebied Hardenberg, Langewijk 32 Dedemsvaart"

Versie: 2 november 2023

Toelichting Buitengebied Hardenberg, Langewijk 32 Dedemsvaart IMRO: NL.IMRO.0160.0000BP00425-VG01 Opdrachtgever Maatschap Langeveld Langewijk 32 7701 AE Dedemsvaart Contactpersoon De Omgevingsadviseurs Mr. ing. A. de Haan Jurist | Specialist Ruimtelijke Ordening en Milieu Tel: 06 - 48 50 53 36 E-Mail: a.dehaan@deomgevingsadviseurs.nl

Inhoud Inhoud ..........................................................................................................................................2 1

Inleiding.................................................................................................................................6 1.1

Aanleiding en omschrijving plan .......................................................................................6

1.2

Ligging plangebied ..........................................................................................................7

1.3

De bij het plan behorende stukken...................................................................................7

1.4

Geldende planologische situatie ......................................................................................7

1.4.1 Planologische situatie......................................................................................................8 1.4.2 Strijdigheid .....................................................................................................................8 1.4.3 Leeswijzer ......................................................................................................................8 2

Huidige en gewenste situatie................................................................................................. 10 2.1

Huidige situatie plangebied ........................................................................................... 10 2.1.1 Landschappelijke kenmerken .................................................................................... 10 2.1.2 Plangebied ............................................................................................................... 10

2.2

Gewenste situatie ......................................................................................................... 11

2.2.1 Algemeen..................................................................................................................... 12 2.2.2 Landschappelijk inpassing ............................................................................................. 14 2.2.3 Beeldkwaliteitsplan....................................................................................................... 15 3

Beleid .................................................................................................................................. 16 3.1

Rijksbeleid .................................................................................................................... 16

3.1.1 Nationale Omgevingsvisie, NOVI .................................................................................... 16 3.1.2 Ladder voor duurzame verstedeling ............................................................................... 17 3.2

Provinciaal beleid.......................................................................................................... 18

3.2.1 Omgevingsvisie Overijssel ............................................................................................. 19 3.2.2 Omgevingsverordening Overijssel .................................................................................. 19 3.2.3 Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel .................................................................. 20 Of- Generieke beleidskeuzes ............................................................................................. 20 Waar- Ontwikkelingsperspectieven .................................................................................... 20 Hoe- Gebiedskenmerken ....................................................................................................... 20 Toetsing van het initiatief aan het Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel ................... 21 3.2.3.1

Of - generieke beleidskeuzes ........................................................................... 21

3.2.3.2

Waar- Ontwikkelperspectieven ....................................................................... 24

3.2.3.3

Hoe- Gebiedskenmerken................................................................................. 26 2

3.3

Gemeentelijk beleid ...................................................................................................... 28

3.3.1 Omgevingsvisie Landstad Hardenberg ............................................................................ 28 3.3.2 Visienota Buitengebied Hardenberg ............................................................................... 32 3.3.3 Beleidsnotitie Erven met kwaliteit.................................................................................. 34 3.3.4 Toekomstvisie gemeente Hardenberg 2013-2023 ........................................................... 38 3.3.5 LIK (Landschap Identiteit Kaart) en Ontwikkelingsvisie – Dedemsvaart – Zuid, RheezerveenHeemserveen ....................................................................................................................... 40 3.3.6 Woonvisie .................................................................................................................... 41 3.3.7 Bestemmingsplan ......................................................................................................... 42 4

Milieu- en omgevingsaspecten .............................................................................................. 43 4.1

Geluid .......................................................................................................................... 43

4.2

Bodem.......................................................................................................................... 44

4.3

Luchtkwaliteit ............................................................................................................... 46

4.3.1 Besluit en regeling niet in betekenende mate bijdragen .................................................. 46 4.3.2 Besluit gevoelige bestemmingen.................................................................................... 47 4.4

Situatie plangebied ....................................................................................................... 47

4.4.1 Externe werking van het plan ........................................................................................ 47 4.4.2 Interne werking van het plan ......................................................................................... 47 4.4.3 Vuistregel veehouderijen .............................................................................................. 48 4.4.4 Conclusie...................................................................................................................... 48 4.5

Externe veiligheid.......................................................................................................... 48

4.6

Milieuzonering.............................................................................................................. 49

4.6.1 Externe werking............................................................................................................ 50 4.6.2 Interne werking ............................................................................................................ 51 4.7

Geur............................................................................................................................. 52

4.7.1 Wet geurhinder en veehouderij ..................................................................................... 52 4.7.2 Geurverordening gemeente Hardenberg ........................................................................ 53 4.7.3 Activiteitenbesluit......................................................................................................... 53 4.7.4 Situatie plangebied ....................................................................................................... 53 4.8

Ecologie........................................................................................................................ 55

4.8.1 Gebiedsbescherming..................................................................................................... 55 4.8.2 Natura 2000 ................................................................................................................. 55 4.8.3 Natuurnetwerk Nederland ............................................................................................ 55 4.8.4 Soortenbescherming..................................................................................................... 56 4.9

Archeologie en cultuurhistorie ....................................................................................... 57 3

4.10

Water........................................................................................................................... 58

4.10.1 Watertoets ................................................................................................................. 58 4.10.2 Waterbeleid ............................................................................................................... 59 4.10.3 Watersysteem ............................................................................................................ 59 4.10.4 Afvalwaterketen ......................................................................................................... 59 4.10.5 Invloed op de waterhuishouding .................................................................................. 60 4.10.6 Watertoetsproces ....................................................................................................... 61 4.10.7 Watertoetsprocedure.................................................................................................. 61 4.10.8 Overstromingsrisico paragraaf ..................................................................................... 61 4.11

Verkeer en parkeren ..................................................................................................... 62

4.11.1 Algemeen................................................................................................................... 62 4.11.2 Parkeren..................................................................................................................... 62 4.11.3 Verkeersgeneratie....................................................................................................... 62 4.11.4 Conclusie .................................................................................................................... 63 4.12

Besluit milieueffectrapportage....................................................................................... 63

4.12.1 Kader ......................................................................................................................... 63 4.12.2 Beoordeling ................................................................................................................ 64 4.12.2.1 Artikel 2.8 van de Wet natuurbescherming............................................................ 64 4.12.2.2 Drempelwaarden Besluit m.e.r.................................................................................. 65 4.12.3 Conclusie .................................................................................................................... 66 5

Juridische aspecten en planverantwoording ........................................................................... 67 5.1

Inleiding ....................................................................................................................... 67

5.2

Opzet van de regels....................................................................................................... 67

5.2.1 Algemeen..................................................................................................................... 67 5.2.2 Inleidende regels; ......................................................................................................... 68 5.2.3 Bestemmingsregels;...................................................................................................... 68 5.2.4 Algemene regels; .......................................................................................................... 69 5.2.5 Overgangs-en slotregels. ............................................................................................... 69 5.3

Verantwoording van de regels ....................................................................................... 70

5.3.1 Bestemmingen ............................................................................................................. 70 6

Vooroverleg, inspraak en zienswijzen..................................................................................... 72

7

Economische Uitvoerbaarheid ............................................................................................... 73

4

Losse bijlagen: Bijlage 1.Rapport bodemonderzoeken Bijlage 2.QuickScan Flora en Fauna Bijlage 3.Landschappelijke inpassing Bijlage 4.Ruimtelijk Kwaliteitsplan Bijlage 5.Watertoets Bijlage 6. Aerius berekening gebruiksfase Bijlage 7. Akoestisch onderzoek wegverkeerslawaai inrichtingsplan nabij Langewijk 32 Bijlage 8. Bewijsbrief asbestsanering oprit Bijlage 9. V-stack berekening

5

1 Inleiding In dit hoofdstuk wordt de aanleiding voor de ontwikkeling, de ligging en begrenzing van het plangebied aangegeven. Verder wordt een opsomming van de geldende planologische situatie gegeven.

1.1

Aanleiding en omschrijving plan

Initiatiefnemers hebben op de locatie Langewijk 32 te Dedemsvaart een voormalig agrarisch bedrijfsperceel, gelegen in het buitengebied van gemeente Hardenberg. Bij dit bedrijf bevinden zich een bedrijfswoning en meerdere bijbehorende bouwwerken en agrarische opstallen. De agrarische bedrijfsactiviteiten op het bedrijf zijn al enige tijd beëindigd. Doordat de agrarische activiteiten zijn beëindigd, wordt niet meer geïnvesteerd in het onderhoud van de bebouwing. De initiatiefnemers hebben geen plannen om het plangebied weer in gebruik te nemen ten behoeve van agrarische bedrijfsactiviteiten en wil het perceel als woonperceel in gebruik nemen. Daarbij willen de initiatiefnemers landschapsontsierende bebouwing (1.456,5 m2) slopen en daarvoor in de plaats een zelfstandig boerderijtype met voor en achterhuis (als een 2 onder 1 kap) realiseren, in het plangebied aan de westzijde van het perceel. De voormalige bedrijfswoning blijft behouden. Bij deze woning zal een garage van 100 m2 gebouwd worden. Samengevat bestaat de ontwikkeling uit: • • •

Sloop van circa 1.456,5 m2 aan landschapsontsierende bebouwing met asbest; Sanering van alle aanwezige asbest en een deel van de erfverharding; De totale verharding zal in de beoogde situatie afnemen met circa 580 m2

•

Realisatie van één bouwvolume met 2 wooneenheden in een zelfstandig boerderijtype. Het omzetten van de bestaande woning naar reguliere woning met de mogelijkheid van het bouwen van een bijgebouw van 100 m2;

•

Het zorgvuldig landschappelijk inpassen van het geheel.

Op basis van het geldende bestemmingsplan “Buitengebied Hardenberg” heeft het perceel de bestemming 'Agrarisch met waarden – Besloten veenontginningslandschap'. De voorgenomen ontwikkeling is op basis van het geldend bestemmingsplan niet mogelijk binnen de agrarische bestemming, omdat reguliere bewoning binnen de agrarische bestemming niet is toegestaan en de bouw- en gebruiksmogelijkheden voor nieuwe woningen ontbreken. Binnen deze bestemming ontbreken de bouw- en gebruiksmogelijkheden voor de beoogde twee wooneenheden binnen één bouwvolume. Ook dient de bestaande bedrijfswoning te worden omgezet naar een reguliere woning.

6

1.2

Ligging plangebied

De locatie ligt in het westen van het buitengebied van de gemeente aan de westkant van Dedemsvaart. In de directe omgeving liggen alleen woonbestemmingen en geen andere agrarische bedrijven. Ook ligt er veel landbouwgrond in de omgeving. In de afbeelding op de volgende pagina is de ligging van de locatie met een rode cirkel weergegeven. Het perceel van initiatiefnemers is aan de Langewijk de laatste agrarische bestemming.

Afbeelding 1 Ligging locatie (bron: Ruimtelijke plannen)

1.3

De bij het plan behorende stukken

Het bestemmingsplan “Buitengebied Hardenberg, Langewijk 32 Dedemsvaart” bestaat uit de volgende stukken: • •

verbeelding (tek.nr NL.IMRO.0160.0000BP00425-OW01) en een renvooi; regels (met bijbehorende bijlagen).

Op de verbeelding zijn de bestemmingen van de in het plan begrepen gronden weergegeven. In de regels zijn bepalingen opgenomen om de uitgangspunten van het plan zeker te stellen. Het plan gaat vergezeld van een toelichting. De toelichting geeft een duidelijk beeld van het plan en van de daaraan ten grondslag liggende gedachten, maar maakt geen deel uit van het juridisch bindende deel van het plan.

1.4

Geldende planologische situatie

Voor de locatie geldt het bestemmingsplan “Buitengebied Hardenberg’’, vastgesteld op 16 december 2014. Hieronder is een uitsnede weergegeven van de verbeelding van het geldende bestemmingsplan. 7

1.4.1 Planologische situatie

Afbeelding 2 Verbeelding Bestemmingsplan Buitengebied Hardenberg

De locatie van het bedrijf heeft de volgende bestemmingen en aanduidingen: -

Enkelbestemming ‘Agrarisch met waarden – Besloten veenontginningslandschap’

-

Enkelbestemming ‘Archeologie 5’

1.4.2 Strijdigheid Het agrarisch bedrijf binnen het plangebied is reeds beëindigd en in de toekomst zal ter plaatse uitsluitend nog maar gewoond worden. Reguliere bewoning is niet mogelijk binnen de agrarische bestemming; slechts agrarische bedrijfswoningen zijn toegestaan. Daarnaast ontbreken de bouw- en gebruiksmogelijkheden voor de twee wooneenheden in één bouwvolume. Het is wenselijk voor de bestaande woning met bijgebouw een reguliere woonbestemming op te nemen. Op de agrarische gronden buiten de toekomstige woonbestemming is het noodzakelijk om het agrarisch bouwvlak te verwijderen en de gronden te voorzien van een agrarische gebiedsbestemming zonder bouwvlak. Het bestemmingsplan biedt geen (binneplanse) mogelijkheden voor het realiseren van één bouwvolume met twee wooneenheden, daarom wordt het bestemmingsplan herzien.

1.4.3 Leeswijzer Na deze inleiding wordt in hoofdstuk 2 ingegaan op de huidige en gewenste situatie . In hoofdstuk 3 wordt ingegaan op het beleidskader. Hierin wordt het beleid van het Rijk, provincie Overijssel en de 8

gemeente Hardenberg beschreven. In hoofdstuk 4 passeren alle relevante milieuthema’s en het onderdeel water de revue. In hoofdstuk 5 wordt ingegaan op de juridische aspecten en de planverantwoording. In hoofdstuk 7 wordt ingegaan op de economische uitvoerbaarheid en planverantwoording.

9

2 Huidige en gewenste situatie 2.1

Huidige situatie plangebied

2.1.1 Landschappelijke kenmerken Het landschap kenmerkt zich als een open en rationeel ingericht landschap met een rechte kavels en rechtlijnige structuurdragers zoals kanalen, vaarten en wijken. Voor de vervening van het gebied werden vaarten en wijken gegraven om het veen te ontwateren en de turf af te voeren. Grote delen van de kanalen en wijken zijn gedempt. Langs de ontginningsassen, de vaarten en hoofdwijken, ontstonden bebouwingslinten zoals de Krim en Dedemsvaart. Van oorsprong kwam in het veenontginningslandschap veel akkerbouw voor, met name aardappelteelt. Het besloten veenontginningslandschap heeft veel meer opgaande beplanting in de vorm van verspreid liggende bosjes en wegbeplanting. 2.1.2 Plangebied Erven en gebouwen vormen het ensembles in het landschap. Van oudsher is op de erven een indeling in ‘voor’ en ‘achter’ te herkennen. Deze functionele scheiding tussen ‘voor’ en ‘achter’, tussen wonen en werken, is terug te vinden in de architectuur en de situering van de gebouwen en de erfaankleding. Het huidige erf is langs de ontginningsas gesitueerd en kent een rationele op- bouw (rechthoekig of vierkant). De bebouwing bevindt zich op de kop van de kavel en oriënteert zich op de weg. De nokrichting van de huidige bebouwing volgt de richting van de slagenverkaveling. Tussen de voorgevel en de weg bevindt zich het voorerf/ de voortuin.

Bijgebouwen bevinden zich achter het hoofdgebouw op het erf.

10

Afbeelding 3 Luchtfoto plangebied, bron Ruimtelijke plannen

2.2

Gewenste situatie

Op basis van het geldende bestemmingsplan "Buitengebied Hardenberg" dient het plangebied aan de Langewijk 32 te worden gebruikt ten behoeve van een agrarisch bedrijf, waarbij uitsluitend bedrijfswoningen zijn toegestaan. Zoals reeds is verwoord in de aanle iding zijn de bedrijfsactiviteiten beëindigd en willen initiatiefnemers het perceel uitsluitend gebruiken voor wonen, een extra woning met 2 wooneenheden realiseren en de voormalige bedrijfswoning behouden. Om het vorenstaande mogelijk te maken is een nieuw bestemmingsplan noodzakelijk, waarbij de agrarische bestemming wordt gewijzigd naar een woonbestemming. Middels voorliggend plan wordt hier invulling aangegeven. Door Labeltien is ten behoeve van de ontwikkeling een ruimtelijk kwaliteitsplan opgesteld met daarbij een erfinrichtingstekening. Uitgangspunten initiatiefnemer: • • •

sloop van 1.456,5 m² aan landschapsontsierende opstallen; sanering van alle aanwezige asbest en deel van de erfverharding; De totale verharding zal in de beoogde situatie afnemen met circa 580 m2 het omzetten van de bestaande woning naar een reguliere woning met de mogelijkheid van het bouwen van een bijgebouw van 100 m2.

11

Uitgangspunten gemeente: • • •

sloop minimaal 1.456,5 m² landschapsontsierende bebouwing; landschappelijk goed inpassen van het gehele erf, en geen verbreding van het huidige erf; planologisch principeverzoek inzage het realiseren van een zonneweide moet worden

•

ingetrokken; in het geval van 2 compensatiewoningen, dient er sprake te zijn van een extra bouwvolume met daarbinnen 2 wooneenheden;

•

het creëren van zichtlijnen richting het landschap.

Uitgangspunten provincie: •

het erf moet aansluiten op de gebiedskenmerken (besloten veen-ontginning) volgens de Omgevingsvisie Overijssel;

•

het borgen van de kwaliteit en veiligheid van onze leefomgeving.

2.2.1 Algemeen De gewenste situatie betreft ondermeer de sloop van de landschapsontsierende bebouwing. Het betreffen voormalige stallen, met een gezamenlijke oppervlakte van circa 1.456,5 m2. In de volgende afbeelding is de te slopen bebouwing weergegeven en ook de sloopopgave is toegevoegd.

12

Afbeelding 4: Te slopen bijgebouwen (de blauwe vakken)

Hiervan wordt 1.456,5 m2 ingezet voor het realiseren van 1 woning met 2 wooneenheden.

13

Met de sloop van de landschapsontsierende bebouwing wordt de ruimtelijke kwaliteit vergroot. Na beëindiging van het agrarisch bedrijf hebben de stallen geen gebruikswaarde meer. Ook de kuilvoeropslagen zijn niet meer in gebruik, maar zijn wel een grote (onwenselijke) plaat verharding in het landschap. In de afbeelding hieronder is de plattegrond en een impressie van de gewenste situatie weergegeven.

Afbeelding 5: Plattegrond/ impressie gewenste situatie

2.2.2 Landschappelijk inpassing Met de Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving biedt de provincie Overijssel beleidsruimte aan gemeenten voor ontwikkelingen in de groene ruimte. Het initiatief zal plaats vinden op het eigen erf en hierdoor de ontwikkelmogelijkheden van de landbouw niet beperken. De schuren zullen gesloopt worden en de totale bebouwde oppervlakte in het Buitengebied van Hardenberg neemt af met dit initiatief. Dit initiatief vergroot het woningaanbod en er kunnen gelden gegenereerd worden voor de sloop van de opstallen. Middels de sloop van het geheel en het opruimen van veel verharding zal de ruimtelijke kwaliteit van het gehele buitengebied verbeteren. Dit is goed voor de leefomgeving en het landschap.

14

2.2.3 Beeldkwaliteitsplan Compensatiewoning De gebiedskenmerken zijn drager voor het landschappelijk inrichtingsplan. Het plan moet passend zijn in de omgeving. Hiervoor is niet alleen gekeken naar de ruimtelijke inpasbaarheid op perceelniveau, maar ook is het gekeken hoe het erf past in de ruimte. Op deze manier kan er naast het amoveren van de schuren en de bouw van een zelfstandige boerderijtype met voor- en achterhuis een extra impuls worden gegeven aan de omgeving. De twee wooneenheden samen zullen een maximale inhoud hebben van 1.200 m3. Positionering op de kavel en inhoud van de woning De nieuw te bouwen zelfstandige boerderijtype met voor- en achterhuis zal in op dezelfde locatie in richting komen te staan als de te amoveren stallen, evenals de bijgebouwen. De nieuw te bouwen woning wordt iets achter de bestaande voorgevelrooilijn van de bestaande woning geplaatst. Het betreft een zelfstandige boerderijtype met voor- en achterhuis op een ruime, vrij gelegen kavel, welke ontsluit op de bestaande ontsluiting van het boerenbedrijf. Achter de bestaande woning is ruimte voor een garage met een oppervlakte van 100 m2 . Deze ligt achter de bestaande woning. Voor de zelfstandige boerderijtype wordt een bijgebouw van 100 m2 per wooneenheid gerealiseerd. Ontsluiting zal ongewijzigd blijven.

Door de sloop van de schuur en de plaatsing van de nieuwe garage ontstaat een prachtige zichtlijn richting het achterland.

15

3 Beleid Dit hoofdstuk beschrijft, voor zover van belang, het rijks-, provinciaal en gemeentelijk beleid. Naast de belangrijkste algemene uitgangspunten worden de specifieke voor dit plangebied geldende uitgangspunten weergegeven.

3.1

Rijksbeleid

3.1.1 Nationale Omgevingsvisie, NOVI Nederland staat voor grote uitdagingen die van invloed zijn op onze fysieke leefomgeving. Complexe opgaven zoals verstedelijking, verduurzaming en klimaatadaptatie zijn nauw met elkaar verweven. Dat vraagt een nieuwe, integrale manier van werken waarmee keuzes voor de leefomgeving sneller en beter gemaakt kunnen worden. De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) zorgt voor een gezamenlijke aanpak die leidt tot een duurzaam perspectief voor onze leefomgeving. Dit is nodig om de doelen te halen en is een zaak van overheid en samenleving. Vier prioriteiten Aan de hand van een toekomstperspectief op 2050 brengt de NOVI de langetermijnvisie in beeld. Op nationale belangen wil het Rijk sturen en richting geven. Dit komt samen in vier prioriteiten. 1. Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie Nederland moet zich aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering. In 2050 is Nederland klimaatbestendig en water robuust. Dit vraagt om maatregelen in de leefomgeving, waarmee tegelijkertijd de leefomgevingskwaliteit verbeterd kan worden en kansen voor natuur geboden kunnen worden. In 2050 heeft Nederland daarnaast een duurzame energievoorziening. Dit vraagt echter om ruimte. Door deze ruimte zoveel mogelijk te clusteren, wordt versnippering van het landschap voorkomen en wordt de ruimte zo efficiënt mogelijk benut.

Het Rijk zet zich in door het maken van ruimtelijke reserveringen voor het hoofdenergiesysteem op nationale schaal. 2. Duurzaam economisch groeipotentieel Nederland werkt toe naar een duurzame, circulaire, kennisintensieve en internationaal concurrerende economie in 2050. Daarmee kan ons land zijn positie handhaven in de top vijf van meest concurrerende landen ter wereld. Er wordt ingezet op een innovatief en sterk vestigingsklimaat met een goede quality of life. Belangrijk is wel dat de economie toekomstbestendig wordt, oftewel concurrerend, duurzaam en circulair. 3. Sterke en gezonde steden en regio's Er zijn vooral in steden en stedelijke regio's nieuwe locaties nodig voor wonen en werken. Het liefst binnen de bestaande stadsgrenzen, zodat de open ruimten tussen stedelijke regio's behouden blijven. Dit vraagt optimale afstemming op en investeringen in mobiliteit. Dit betekent dat voorafgaand aan de keuze van nieuwe verstedelijkingslocaties helder moet zijn welke randvoorwaarden de leefomgevingskwaliteit en -veiligheid daar stelt en welke extra maatregelen 16

nodig zijn wanneer er voor deze locaties wordt gekozen. Zo blijft de gezondheid in steden en regio's geborgd. 4. Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied Er ontstaat een nieuw perspectief voor de Nederlandse landbouwsector als koploper in de duurzame kringlooplandbouw. Een goed verdienpotentieel voor de bedrijven wordt gecombineerd met een minimaal effect op de omgevingskwaliteit van lucht, bodem en water. In alle gevallen zet het Rijk in op ontwikkeling van de karakteristieke eigenschappen van het Nederlandse landschap. Dit vertegenwoordigt een belangrijke cultuurhistorische waarde. Verrommeling en versnippering, bijvoorbeeld door wildgroei van distributiecentra, is ongewenst en wordt tegengegaan. Afwegingsprincipes De druk op de fysieke leefomgeving in Nederland is zo groot, dat belangen soms botsen. Het streven is combinaties te maken en win-win situaties te creëren, maar dit is niet altijd mogelijk. Soms zijn er scherpe keuzes nodig en moeten belangen worden afgewogen. Hiertoe gebruikt de NOVI drie afwegingsprincipes: •

Combinatie van functies gaan voor enkelvoudige functies. In het verleden is scheiding van functies vaak te rigide gehanteerd. Met de NOVI wordt gezocht naar maximale combinatiemogelijkheden tussen functies, gericht op een efficiënt en zorgvuldig gebruik van de ruimte;

•

•

Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal. Het verschilt tussen gebieden wat de optimale balans is tussen bescherming en ontwikkeling en tussen concurrentiekracht en leefbaarheid. Sommige opgaven en belangen wegen in het ene gebied zwaarder dan in het andere; Afwentelen wordt voorkomen. Het is van belang dat de leefomgeving zoveel mogelijk voorziet in mogelijkheden en behoeften van de huidige generatie inwoners, zonder dat dit ten koste gaat van die van toekomstige generaties.

3.1.2 Ladder voor duurzame verstedeling Ten tijde van de SVIR (voorganger NOVI) is de ladder voor duurzame verstedelijking geïntroduceerd. Deze ladder is per 1 oktober 2012 als motiveringseis in het Besluit ruimtelijke ordening (artikel 3.1.6, lid 2) opgenomen. Op 1 juli 2017 is de Ladder in het Besluit ruimtelijke ordening gewijzigd. Aanleiding voor de wijziging waren de in de praktijk gesignaleerde knelpunten bij de uitvoering van de Ladder en de wens om te komen tot een vereenvoudigd en geoptimaliseerd instrument. Doel van de ladder voor duurzame verstedelijking is een goede ruimtelijke ordening door een optimale benutting van de ruimte in stedelijke gebieden. Hierbij geldt een motiveringsvereiste voor het bevoegd gezag als nieuwe stedelijke ontwikkelingen planologisch mogelijk worden gemaakt.

17

Teneinde een ontwikkeling adequaat te kunnen toetsen aan de ladder is het noodzakelijk inzicht te geven in de begrippen 'bestaand stedelijk gebied' en 'stedelijke ontwikkeling'. In de Bro zijn in artikel 1.1.1 definities opgenomen voor: bestaand stedelijk gebied: 'bestaand stedenbouwkundig samenstel van bebouwing ten behoeve van wonen, dienstverlening, bedrijvigheid, detailhandel of horeca, alsmede de daarbij behorende openbare of sociaal culturele voorzieningen, stedelijk groen en infrastructuur'. stedelijke ontwikkeling: ´ruimtelijke ontwikkeling van een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen. ´ Bij het beschrijven van de behoefte dient te worden uitgegaan van het saldo van de aantoonbare vraag naar de voorgenomen ontwikkeling (de komende tien jaar, zijnde de looptijd van het bestemmingsplan) verminderd met het aanbod in planologische besluiten, ook als het feitelijk nog niet is gerealiseerd (harde plancapaciteit). Toetsing van het initiatief aan de uitgangspunten van het rijksbeleid De NOVI laat zich niet specifiek uit over lokale ontwikkelingen als deze. De voorgenomen ontwikkeling raakt geen rijks belangen als opgenomen in de omgevingsvisie. Wat betreft de 'Ladder voor duurzame verstedelijking' wordt opgemerkt dat deze van toepassing is bij 'nieuwe stedelijke ontwikkelingen' (3.1.6 Bro).

Er zijn inmiddels meerdere gerechtelijke uitspraken geweest over deze begripsdefinitie. Op het realiseren van woningen is ondermeer de uitspraak ABRvS 16 september 2015, ECLI:NL: RVS:2015:2921 van toepassing. Uit deze uitspraak blijkt dat het realiseren van respectievelijk 11 woningen niet wordt gezien als stedelijke ontwikkeling als bedoeld in artikel 1.1.1, eerste lid, aanhef en onder i, Bro. In voorliggend geval is de ladder voor duurzame verstedelijking dan ook niet van toepassing aangezien per saldo sprake is van een toevoeging van één woning met 2 wooneenheden. Geconcludeerd wordt dat er geen sprake is van strijd met het rijksbeleid.

3.2

Provinciaal beleid

Het ruimtelijk beleid van de provincie Overijssel staat vooral in de Omgevingsvisie en Omgevingsverordening die Provinciale Staten van Overijssel op 12 april 2017 hebben vastgesteld. De Omgevingsvisie en -verordening zijn op 1 mei 2017 in werking getreden. En op 15 december 2021 is de geactualiseerde Omgevingsverordening vastgesteld, deze treedt in werking vanaf 1 februari 2022. Het bevat de 'Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving' (KGO) welke er van uit gaat dat er ruimte is voor grootschalige uitbreidingen en nieuwe functies in het buitengebied, uitsluitend indien hier sociaaleconomische en/of maatschappelijke redenen voor zijn en er is aangetoond dat het verlies

18

aan ecologische en/of landschappelijke waarden in voldoende mate wordt gecompenseerd door investeringen ter versterking van de ruimtelijke kwaliteit in de omgeving. 3.2.1 Omgevingsvisie Overijssel De Omgevingsvisie Overijssel is de provinciale visie voor de fysieke leefomgeving van Overijssel. In de omgevingsvisie bekijkt de provincie onderwerpen als ruimtelijke ordening, milieu, water, verkeer en vervoer, ondergrond en natuur in samenhang voor een duurzame ontwikkeling van de leefomgeving. Het beleid voor de fysieke leefomgeving staat primair in dienst van de sociaal-economische ontwikkeling van Overijssel. Een ontwikkeling die nodig is om Overijssel toekomstbestendig te houden. De dynamiek van de netwerksamenleving van Overijssel vraagt om een interactieve en participatieve rol van de provincie, waarbij maatschappelijke opgaven leidend zijn. Om te bepalen of een initiatief bijdraagt aan de provinciale ambities wordt gebruikgemaakt van het Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel. In dit uitvoeringsmodel staan de stappen of, waar en hoe centraal. Enkele centrale ambities van de provincie: •

•

Goed en plezierig wonen, nu en in de toekomst door een passend en flexibel aanbod van woonmilieus (typen woningen en woonomgeving) die voorzien in de vraag (kwantitatief en kwalitatief); Versterken complementariteit van bruisende steden en vitaal platteland als ruimtelijke, cultureel, sociaal en economisch samenhangend geheel. Dit door behoud en versterking van leefbaarheid en diversiteit van het landelijk gebied, stedelijke netwerken versterken, behoud en versterken van cultureel erfgoed als drager van identiteit;

•

Veilig, gezond en schoon kunnen wonen, werken, recreëren en reizen door te zorgen voor waterveiligheid, externe veiligheid en verkeersveiligheid;

•

Investeren in een hoofdinfrastructuur voor wegverkeer, trein, fiets en waarbij veiligheid en doorstroming centraal staan.

De hoofd ambitie van de Omgevingsvisie is een toekomst vaste groei van welvaart en welzijn met een verantwoord beslag op de beschikbare natuurlijke hulpbronnen en voorraden.

3.2.2 Omgevingsverordening Overijssel De provincie beschikt over een palet aan instrumenten waarmee zij haar ambities realiseert. Het gaat er daarbij om steeds de meest optimale mix van instrumenten toe te passen, zodat effectief en efficiënt resultaat wordt geboekt voor alle ambities en doelstellingen van de Omgevingsvisie. Eén van de instrumenten om het beleid uit de Omgevingsvisie te laten doorwerken is de Omgevingsverordening Overijssel. De Omgevingsverordening is het provinciaal juridisch instrument dat wordt ingezet voor die onderwerpen waarvoor de provincie eraan hecht dat de doorwerking van het beleid van de Omgevingsvisie juridisch geborgd is. Er wordt nadrukkelijk gestuurd op ruimtelijke kwaliteit en duurzaamheid. Uitgangspunt is dat verstedelijking en economische activiteiten gebundeld worden ten behoeve van een optimale benutting van bestaand bebouwd gebied.

19

3.2.3 Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel Om de opgaven, kansen, beleidsambities en ruimtelijke kwaliteitsambities van de provincie waar te maken bevat de Omgevingsvisie een uitvoeringsmodel. Dit model is gebaseerd op drie verschillende niveaus. Aan de hand van deze drie niveaus kan worden bepaald of er een ruimtelijke ontwikkeling mogelijk is en er behoefte aan is, waar het past in de Omgevingsvisie en hoe het uitgevoerd kan worden. De volgende niveaus komen aan de orde. 1. Generieke beleidskeuzes; 2. Ontwikkelingsperspectieven; 3. Gebiedskenmerken. Of- Generieke beleidskeuzes Maatschappelijke opgaven zijn leidend in het handelen. Allereerst is het dan ook de vraag of er een maatschappelijke opgave is. Of een initiatief mogelijk is, wordt onder andere bepaald door generieke beleidskeuzes van EU, Rijk of provincie. Denk hierbij aan beleidskeuzes om basiskwaliteiten als schoon drinkwater en droge voeten te garanderen. Maar ook aan beleidskeuzes om overaanbod van bijvoorbeeld woningbouw- en kantorenlocaties – en daarmee grote financiële en maatschappelijke kosten – te voorkomen. In de omgevingsvisie zijn de provinciale beleidskeuzes hieromtrent vastgelegd. De generieke beleidskeuzes zijn vaak normstellend. Dit betekent dat ze opgevolgd moeten worden: het zijn randvoorwaarden waarmee iedereen rekening moet houden vanwege zwaarwegende publieke belangen.

De normstellende beleidskeuzes zijn vastgelegd in de omge vingsverordening.

Waar- Ontwikkelingsperspectieven Na het beantwoorden van de of-vraag, is de vraag waar het initiatief past of ontwikkeld kan worden. In de omgevingsvisie op de toekomst van Overijssel onderscheidt de provincie zes ontwikkelingsperspectieven. Deze ontwikkelingsperspectieven schetsen een ruimtelijk perspectief voor een combinatie van functies en geven aan welke beleids- en kwaliteitsambities leidend zijn. De ontwikkelingsperspectieven geven zo richting aan waar wat ontwikkeld zou kunnen worden. De ontwikkelingsperspectieven zijn richtinggevend. Dit betekent dat er ruimte is voor lokale afweging: een gemeente kan vanwege maatschappelijke en/of sociaal-economische redenen in haar Omgevingsvisie en bestemmings- of omgevingsplan een andere invulling kiezen. Die dient dan wel te passen binnen de – voor dat ontwikkelingsperspectief – geldende kwaliteitsambities. Daarbij dienen de nieuwe ontwikkelingen verbonden te worden met de bestaande kenmerken van het gebied, conform de Catalogus Gebiedskenmerken (de derde stap in het uitvoeringsmodel). Naast ruimte voor een lokale afweging ten aanzien van functies en ruimtegebruik, is er ruimte voor een lokale invulling van de begrenzing: de grenzen van de ontwikkelingsperspectieven zijn signaleringsgrenzen. Hoe- Gebiedskenmerken Ten slotte is de vraag hoe het initiatief ingepast kan worden in het landschap.

De gebiedskenmerken spelen een belangrijke rol bij deze vraag. Onder gebiedskenmerken worden verstaan de ruimtelijke 20

kenmerken van een gebied of gebiedstype die bepalend zijn voor de karakteristiek en kwaliteit van dat gebied of gebiedstype. Voor alle gebiedstypen in Overijssel is in de Catalogus Gebiedskenmerken beschreven welke kwaliteiten en kenmerken van provinciaal zijn en behouden, versterkt of ontwikkeld moeten worden. De gebiedskenmerken zijn soms normstellend, maar meestal richtinggevend of inspirerend. Voor de normerende uitspraken geldt dat deze opgevolgd dienen te worden; ze zijn dan ook in de omgevingsverordening geregeld. De richtinggevende uitspraken zijn randvoorwaarden waarmee in principe rekening gehouden moet worden. Hier kan gemotiveerd van worden afgeweken mits aannemelijk is gemaakt dat met het alternatief de kwaliteitsambities even goed of zelfs beter gerealiseerd kunnen worden. De inspirerende uitspraken bieden een wenkend perspectief: het zijn voorbeelden van de wijze waarop ruimtelijke kwaliteitsambities ingevuld kunnen worden. Initiatiefnemers kunnen zich hierdoor laten inspireren, maar dit hoeft niet. Toetsing van het initiatief aan het Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel In deze paragraaf wordt het concrete initiatief getoetst aan het Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel.

3.2.3.1 Of - generieke beleidskeuzes Bij de afwegingen in de eerste fase 'Of – generieke beleidskeuzes' zijn artikel 2.1.3 (Zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik), artikel 2.1.5 (Ruimtelijke kwaliteit), artikel 2.1.6 lid 1 (Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving) en artikel 2.2.2 (Realisatie nieuwe woningen) van belang. Hierna wordt nader op de artikelen ingegaan. Artikel 2.1.3: Zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik 1. Bestemmingsplannen voorzien uitsluitend in stedelijke ontwikkelingen die een extra ruimtebeslag door bouwen en verharden leggen op de Groene Omgeving wanneer aannemelijk is gemaakt. ▪

▪

dat er voor deze opgave in redelijkheid geen ruimte beschikbaar is binnen het bestaande bebouwd gebied en de ruimte binnen het bestaand bebouwd gebied ook niet geschikt te maken is door herstructurering en/of transformatie; dat mogelijkheden voor meervoudig ruimtegebruik binnen het bestaand

bebouwd gebied optimaal zijn benut. 2. Bestemmingsplannen voor de Groene Omgeving voorzien uitsluitend in ontwikkelingen die een extra ruimtebeslag door bouwen en verharden leggen anders dan de uitleg van steden en dorpen wanneer aannemelijk is gemaakt: ▪ dat (her)benutting van bestaande erven en/of bebouwing in de Groene Omgeving in redelijkheid niet mogelijk is;

21

▪

dat mogelijkheden voor combinatie van functies op bestaande erven optimaal zijn benut.

Toetsing van het initiatief aan artikel 2.1.3 Door deze ontwikkeling, neemt de hoeveelheid landschapsontsierende bebouwing in het buitengebied af en wordt ter compensatie een vrijstaande woonboerderij met 2 wooneenheden gebouwd. De locatie van de wooneenheden is zorgvuldig gekozen. Zo sluit het boerderijtype voor de 2 wooneenheden aan op het bestaande erf. Eén en ander is zorgvuldig afgewogen op basis van het gemeentelijke beleid 'Erven met kwaliteit'. Per saldo is daarnaast geen sprake van extra ruimtebeslag door bouwen en verharden op de groene omgeving, maar juist een afname. Samenvattend wordt geconcludeerd dat in voldoende mate rekening is gehouden met het gestelde in artikel 2.1.3. Artikel 2.1.5: Ruimtelijke kwaliteit (leden 1, 2, 3 en 5) 1. In de toelichting op bestemmingsplannen wordt onderbouwd dat de nieuwe ontwikkelingen die het bestemmingsplan mogelijk maakt, bijdragen aan het versterken van de ruimtelijke kwaliteit conform de geldende gebiedskenmerken. 2. In het kader van de toelichting als bedoeld in lid 1 wordt inzichtelijk gemaakt op welke wijze toepassing is gegeven aan het Uitvoeringsmodel (OF-, WAAR- en HOE-benadering) die in de Omgevingsvisie Overijssel is neergelegd. 3.

In het kader van de toelichting als bedoeld in lid 1 wordt gemotiveerd dat de nieuwe ontwikkeling past binnen het ontwikkelingsperspectief die in de Omgevingsvisie Overijssel voor het gebied is neergelegd. 4. In het kader van de toelichting als bedoeld in lid 1 wordt inzichtelijk gemaakt op welke wijze toepassing is gegeven aan de vier-lagenbenadering die onderdeel uitmaakt van het Uitvoeringsmodel en op welke wijze de Catalogus Gebiedskenmerken is gebruikt bij de ruimtelijke inpassing van de nieuwe ontwikkeling. Toetsing van het initiatief aan artikel 2.1.5 Zoals in deze paragraaf blijkt voldoet de ontwikkeling aan de OF- WAAR- en HOE- benadering. Dit is getoetst en toegelicht in het hoofdstuk 3.2. De ontwikkeling moet bijdragen aan het versterken van de ruimtelijke kwaliteit en er moet inzichtelijk worden gemaakt op welke wijze toepassing is gegeven aan de vier-lagen benadering. Hiervoor verwijzen wij naar het ruimtelijk kwaliteitsplan wat als losse bijlage is toegevoegd aan deze toelichting. Voor het motiveren van de nieuwe ontwikkeling ten opzichte van het ontwikkelperspectief verwijzen wij naar de gebiedseigen ontwikkeling onder de KGO-toets, artikel 2.1.6. In de volgende sub-paragrafen wordt hier nader op ingegaan.

Artikel 2.1.6: Kwaliteitsimpuls Groene omgeving (KGO) (lid 1) Bestemmingsplannen voor de Groene omgeving kunnen – met in achtneming van het bepaalde in artikel 2.1.3. en artikel 2.1.4. en het bepaalde in artikel 2.1.5. – voorzien in nieuwvestiging en grootschalige uitbreidingen van bestaande functies in de Groene omgeving, uitsluitend indien hier sociaal-economische en/of maatschappelijke redenen voor zijn én er is aangetoond dat het verlies 22

aan ecologisch en/of landschappelijk waarden in voldoende mate wordt gecompenseerd door investeringen ter versterking van ruimtelijke kwaliteit in de omgeving. Toetsing van het initiatief aan artikel 2.1.6 Het voorliggende plan leidt tot een kwaliteitsimpuls in de groene omgeving (buitengebied) van de gemeente Hardenberg. Deze meerwaarde vertaalt zich in: • • • •

Sloop van circa 1.456,5 m2 aan extra landschapsontsierende bebouwing; Sanering van alle aanwezige asbest; Sanering van alle overtollige erfverharding; Het landschappelijk inpassen van het nieuwe erf.

Gebiedseigen ontwikkeling Het ontwikkelingsperspectief Agrarisch ondernemen in het grootschalig landschap is van toepassing op het plangebied. De ambitie voor dit ontwikkelperspectief is het voortbouwen aan de kenmerkende structuren van de agrarisch cultuurlandschappen. Initiatieven binnen het ontwikkelingsperspectief Agrarisch ondernemen in het grootschalig landschap mogen de ontwikkelingsmogelijkheden voor de landbouw in principe niet beperken en dienen aan te sluiten bij de bestaande bebouwing, weginfrastructuur en openbaar vervoer (ov) -routes. Het initiatief is op het huidige erf en zal geen nadelige gevolgen hebben voor de landbouw. Schaal en impact op de omgeving De activiteiten zullen plaatsvinden op het bestaande erf. De schuren aan de Langewijk 32 zijn niet meer in gebruik en zijn daarmee als landschapsontsierend aangemerkt. De totale bebouwde oppervlakte in het buitengebied van gemeente Hardenberg neemt af. De schaal van de ontwikkeling is klein, mede door de positionering van de gebouwen middels de één erfgedachte. De impact op de omgeving is hiermee beperkt en kan zelfs als positief ervaren worden door het opruimen van oude stallen. Eigen belang en maatschappelijk belang Er is sprake van een eigen belang. Het vergroot het woongenot en er kunnen gelden gegenereerd worden voor de sloop van de opstallen. Ook is er een maatschappelijk belang.

Op het erf aan de Langewijk 32 staat landschapsontsierende bebouwing met asbest. Middels de sloop van het geheel en het opruimen van veel verharding zal de ruimtelijke kwaliteit van het gehele buitengebied verbeteren. Dit is goed voor de leefomgeving en het landschap. Ook zullen er 2 woningen beschikbaar komen voor de verkoop, wat voorziet in de schaarste van de huizenmarkt op dit moment.

Tegenprestatie 23

Al met al worden erboven op de basisinspanning aanvullende kwaliteitsprestaties gevraagd, die bijdragen aan de versterking van de gebiedskenmerken uit het landschapsontwikkelingsplan en de ontwikkelingsrichting uit de ontwikkelingsvisie. Deze tegenprestatie zal bestaan door het slopen van minimaal 1.456,5 m² landschapsontsierende bebouwing en het realiseren van een kwalitatief hoogwaardig erfensemble met gebouwen die passen in het landschap. Ook zal de beharding ten opzichte van het bestaande erf afnemen met circa 580m2 aan erfverharding. Er zal een aanplant van bomen (fruitbomen en solitaire bomen) op het erf plaatsvinden, ook zal er een beukenhaag en elzensingel worden aangeplant. Langs de huidige oprit komt een bomenlaan en om het nieuwe erf een landschappelijke haag. Indien beplanting grenst aan terreinen die worden beweid door vee of waar men met voertuigen rijdt, dient deze beplanting te worden beschermd tegen vraatschade/aanrijschade/ verdichting van de wortelzone. Hiermee wordt voldaan aan het beleid van de Provincie Overijssel met betrekking tot de KGO. Artikel 2.2.2: Realisatie nieuwe woningen (lid 1) Bestemmingsplannen en omgevingsvergunningen als bedoeld in artikel 2.1 lid 1 onder c van de Wabo, voorzien uitsluitend in de mogelijkheid tot het realiseren van nieuwe woningen als de behoefte daaraan is aangetoond door middel van actueel onderzoek woningbouw.

Toetsing van het initiatief aan artikel 2.2.2 Voorliggende ontwikkeling betreft een zelfstandig boerderijtype met voor en achterhuis (2 onder 1 kap) in het kader van rood-voor-rood. De realisatie van de 2 wooneenheden voldoet aan de kwalitatieve behoefte in de markt en worden gebouwd voor de lokale behoefte. De ontwikkeling is dan ook in overeenstemming te achten met artikel 2.2.2 uit de Omgevingsverordening Overijssel. Bij de overige afwegingen in de eerste fase 'Of - generieke beleidskeuzes' zijn er verder geen aspecten die bijzondere aandacht verdienen. 3.2.3.2 Waar- Ontwikkelperspectieven Het plangebied ligt in het ontwikkelingsperspectief 'Agrarisch ondernemen in het grootschalig landschap'. Hierna wordt getoetst aan het ontwikkelingsperspectief 'Agrarisch ondernemen in het grootschalig landschap'.

24

Afbeelding 6: Uitsnede ontwikkelperspectievenkaart Omgevingsvisie Overijssel (Bron: Provincie Overijssel)

'Agrarisch ondernemen in het grootschalig landschap' Van de ruimtelijke kwaliteitsambities staat in dit ontwikkelingsperspectief de ambitie Voortbouwen aan de kenmerkende structuren van de agrarische cultuurlandschappen voorop. Daarnaast gelden – net als voor alle andere ontwikkelingsperspectieven – de ruimtelijke kwaliteitsambities: ❖ zichtbaar en beleefbaar mooi landschap; ❖ sterke ruimtelijke identiteiten als merken voor Overijssel; ❖ continu en beleefbaar watersysteem. Initiatieven binnen het ontwikkelingsperspectief mogen de ontwikkelingsmogelijkheden voor landbouw in principe niet beperken en dienen aan te sluiten bij de bestaande bebouwing, weginfrastructuur en openbaar vervoer (ov)-routes. Het waterbeheer richt zich op optimale condities voor de landbouw, rekening houdend met specifieke omstandigheden en de grenzen aan de mogelijkheden van het waterbeheer (onder andere door de klimaatverandering). Toetsing van het initiatief aan het Ontwikkelingsperspectief Het karakter van het buitengebied van de gemeente Hardenberg, met een menging van meerdere functies, waarbij de functie 'agrarisch' niet de hoofdfunctie is, maakt dat een nuancering ter zake van de begrenzing van het ontwikkelingsperspectief noodzakelijk is. De ontwikkelingsperspectieven zijn dan ook niet normstellend maar richtinggevend.

Afwijkingen van de ontwikkelingsperspectieven zijn mogelijk, mits de ruimtelijke kwaliteit conform de gebiedskenmerken wordt versterkt en er voor de beoogde ontwikkeling geen sprake is van een m.e.r-plicht. In voorliggend geval is sprake van een rood-voor-rood project waarbij landschapsontsierende bebouwing en er één bouwvolume met twee 25

wooneenheden wordt teruggebouwd. Het agrarische bedrijf aan de Langewijk 32 is het laatste agrarische bedrijf aan de Langewijk, omvorming naar een woonbestemming en het realiseren van twee wooneenheden past daarom binnen het landschap aan de Langewijk. Deze wooneenheden vormt geen belemmering voor omliggende woningen en voormalige agrarische bedrijven. Geconcludeerd wordt dat het voornemen in overeenstemming is met het ter plekke geldende ontwikkelingsperspectief. 3.2.3.3 Hoe- Gebiedskenmerken Op basis van gebiedskenmerken in vier lagen (natuurlijke laag, laag van het agrarischcultuurlandschap, stedelijke laag en laag van beleving) gelden specifieke kwaliteitsvoorwaarden en – opgaven voor ruimtelijke ontwikkelingen. De 'Stedelijke laag' wordt in dit geval buiten beschouwing gelaten, omdat erin of aangrenzend aan het plangebied geen relevante specifieke eigenschappen voor deze laag geldt. De 'Natuurlijke laag' Overijssel bestaat uit een rijk en gevarieerd spectrum aan natuurlijke landschappen. Deze vormen de basis voor het gehele grondgebied van Overijssel. Het beter afstemmen van ruimtelijke ontwikkelingen op de natuurlijke laag kan ervoor zorgen dat de natuurlijke kwaliteiten van de provincie weer mede beeldbepalend worden. Ook in steden en dorpen bij voorbeeld in nieuwe waterrijke woonmilieus en nieuwe natuur in stad en dorp.

Het plangebied wordt op basis van de gebiedskenmerkenkaart de 'Natuurlijke laag' aangeduid met het gebiedstype 'Hoogveengebieden'. Op onderstaande afbeelding is dit weergegeven.

Afbeelding 7: Natuurlijk laag (bron: Provincie Overijssel)

Kenmerken van Hoogveengebieden: Op waterhuishoudkundig geïsoleerde plekken (waar het regenwater wordt vastgehouden) ontwikkelde zich in het zandgebied op kleine en grote schaal hoogveen; onder invloed van regenwater ontstonden veenmoerassen. Deze groeiden als een dikke 26

spons van veenmossen steeds verder omhoog, los van het grondwater. De extreme zure en voedselarme omstandigheden leidden tot natte, slecht toegankelijke moerasgebieden, waar vrijwel geen boom kon groeien. De hoogveenrestanten worden gekenmerkt door een hoge waterkwaliteit, een hoge waterstand en een hoge natuurkwaliteit. Lokaal is sprake van “levend hoogveen” (veenaangroei). Toetsing van het initiatief aan de "Natuurlijke laag" De gronden in het plangebied zijn in gebruik als agrarisch erf. De van oorsprong voorkomende 'Natuurlijke laag' is daardoor niet of nauwelijks meer aanwezig. Ter plaatse van de kavel wordt middels een ruimtelijk kwaliteitsplan ingespeeld op de daar voorkomende gebiedskenmerken. Het erf zelf wordt landschappelijk ingericht conform de hier geldende gebiedskenmerken. De Laag van het agrarische cultuurlandschap In de 'Laag van het agrarisch cultuurlandschap' gaat het er altijd om dat de mens inspeelt op de natuurlijke omstandigheden en die ten nutte maakt. Hierbij hebben nooit ideeën over schoonheid een rol gespeeld. Wel zijn we ze in de loop van de tijd gaan waarderen om hun ruimtelijke kwaliteiten. Vooral herkenbaarheid, contrast en afwisseling worden gewaardeerd. De ambitie is gericht op het voortbouwen aan de kenmerkende structuren van de agrarische cultuurlandschappen door óf versterking óf behoud óf ontwikkeling of een combinatie hiervan.

De locatie ligt binnen het gebiedstype ‘Veenkoloniaal landschap'. In afbeelding 5 is dat aangegeven.

Afbeelding 8: Laag van het agrarische cultuurlandschap (bron: Provincie Overijssel)

Veenkoloniaal Landschap Het veenkoloniaal landschap is een grootschalig open landschap met een lineaire bebouwings-, verkavelingen ontwateringsstructuur. Dit landschap is ontstaan door grootschalige ontginning van de hoogveengebieden ten behoeve van de turfwinning. Een ontwateringsstelsel van kanalen en wijken is typerend voor dit landschap. Vanuit nieuwe linten en kanaaldorpen werd het hoogveen ontgonnen. Het vergraven landschap werd vervolgens als akkerbouwgebied in gebruik genomen.

27

Inmiddels heeft de melkveehouderij ook in grote delen zijn intrede gedaan. Kanaaldorp is als karakteristiek dorpstype met het kanaal als centrale open(bare) ruimte een drager van de bebouwing. Het Overijssels veenkoloniaal landschap is deel van een groter geheel dat zich uitstrekt over Groningen en Drenthe. Het is mede gevormd door de vestiging van ontginners en boeren uit andere regio’s. In de boerderijbouw is dit herkenbaar: typisch Groningse boerderijen staan naast Overijsselse. Toetsing van het initiatief aan de “laag van het agrarische cultuurlandschap’’ Om de locatie op een zorgvuldige wijze in te passen in het cultuurlandschap is door een landschapsarchitect een ruimtelijk kwaliteitsplan opgesteld. Bij het bepalen van de landschapsmaatregelen is onder meer aandacht besteed aan het landschappelijk inpassen van het nieuwe woonerf en bijbehorende bebouwing in overeenstemming met ter plaatse geldende gebiedskenmerken. Daarmee is de ontwikkeling in overeenstemming met het gestelde in de “Laag van het agrarisch cultuurlandschap”. Toetsing van het initiatief aan de ‘‘laag van het de beleving’’ Voor deze locatie is er geen laag van de beleving toegekend in de Omgevingsvisie. Conclusie Toetsing aan het provinciaal beleid Geconcludeerd kan worden dat de in dit voorliggende plan besloten ruimtelijke ontwikkeling in overeenstemming is met het provinciaal ruimtelijk beleid.

3.3

Gemeentelijk beleid

3.3.1 Omgevingsvisie Landstad Hardenberg Algemeen Sinds 2021 beschikt de gemeente Hardenberg over een eigen omgevingsvisie. In deze visie is het verhaal van de gemeente Hardenberg voor het heden en de komende 20 jaar uitgewerkt. Deze paragraaf is beperkt tot de relevante punten die van belang zijn voor de ontwikkeling aan de Langewijk 32 opgenomen. Ambitie Hardenberg staat voor grote uitdagingen. Een groeiende bevolking en economie zijn voor een grensregio niet vanzelfsprekend. Het gebruik van het platteland verandert. Dat vraagt om ontwikkeling van bebouwing die samengaat met ruimtelijke kwaliteit, landschap en natuur. Stad en land vullen elkaar steeds meer aan en houden elkaar in balans. Samen vertellen zij het verhaal van de functieverandering van het Hardenbergse platteland. De gemeente wil de kwaliteiten van het buitengebied versterken door stedelijke elementen aan te brengen.

28

Hardenberg wordt steeds afhankelijker van de omliggende regio’s. Omgekeerd geldt hetzelfde. De gemeente speelt daaropin. Per opgave kiest de gemeente het juiste schaalniveau voor de aanpak en samenwerking. Om deze schaalsprong te kunnen maken zijn vier uitgangspunten opgesteld. a. de groei vasthouden en doortrekken; b. kwaliteiten toevoegen wordt belangrijker; c. ruimte als troefkaart; d. bereikbaarheid en samenwerking als randvoorwaarden. De groei vasthouden Volgens de prognoses groeit de bevolking tot 2040. Tot 2050 groeit ook het aantal huishoudens, en daarmee de woningbehoefte. Terwijl de bevolking groeit, neemt de beroepsbevolking geleidelijk af door vergrijzing. Dit kan Hardenberg positief beïnvloeden door jonge gezinnen en startende huishoudens aan te trekken. Dit is gunstig voor de omvang van de beroepsbevolking en het voorzieningenniveau. Kwaliteiten toevoegen wordt belangrijker Groei is geen doel op zich maar moet bijdragen aan welvaart en welzijn van de inwoners. De gemeente bouwt bestaande kwaliteiten uit en voegt nieuwe toe aan de leefomgeving en economie. Verbeteringen in het woon, leef- en werkklimaat werken als een vliegwiel voor de lokale welvaart en het welzijn van de inwoners. Dit noemt met brede welvaart.

De brede welvaart wordt bereikt door in te spelen op de trends en ontwikkelingen die de samenleving beïnvloeden, zoals: klimaatontwikkelingen, energietransitie, transities in de landbouw, circulaire e conomie, aandacht voor voeding en levensstijl en demografische ontwikkelingen. Ruimte als troefkaart Ruimte is de troefkaart. In Hardenberg krijg je veel voor weinig. Er is kwaliteit van leven. De Brede Welvaartsindicator 2019 laat een hoge woontevredenheid zien. Een kwaliteit die in Nederland steeds schaarser wordt. Hiermee onderscheidt de gemeente zich. Nu en in de toekomst. Dit doet Hardenberg door werk te maken van leefbaarheid: • • • •

de gemeente versterkt landbouw en natuur; de gemeente verbetert het leef- en woonmilieu (groen, water, schoon, veilig, ruimte); de gemeente zorgt voor een passend woningaanbod en versterkt de sociale samenhang; de gemeente houdt het voorzieningenniveau op peil.

Bereikbaarheid en samenwerking als randvoorwaarden Hardenberg is de op één na grootste gemeente in zowel de regio Zwolle als de Dutch TechZone. Beide samenwerkingsverbanden zijn belangrijk om de ambities en opgaven te realiseren. Vooral voor de bereikbaarheid en de economie. Hardenberg moet daarom uitgroeien tot een netwerkgemeente bij uitstek. Dit vraagt om intensivering van de samenwerkingsrelaties, specifiek met de regio Zwolle. Goede bereikbaarheid is hierbij een belangrijke voorwaarde. De gemeente zet zich in voor snelle verbindingen met Twente en Zwolle. 29

Thema’s De visie is vertaald in vier thema's voor ontwikkeling. Dit betreffen de volgende: 1. Hardenberg in balans: over de verscheidenheid van het landelijk gebied; 2. Hardenberg voor elkaar: over stedelijke ontwikkeling, een vitale samenleving en leefbare kernen; 3. Hardenberg knooppunt: over een vitale economie en goede bereikbaarheid; 4. Hardenberg duurzaam: over de energietransitie, klimaatadaptatie en een circulaire economie. Binnen elk thema heeft de gemeente ambities en staat de gemeente voor opgaven. Samen vormen ze de agenda voor toekomstige samenwerkingen. In dit geval is met name het thema 'Hardenberg in balans' relevant, aangezien deze gaat over het landelijk gebied, waar het plangebied onderdeel van is. Hardenberg in Balans Ten aanzien van dit thema's heeft de gemeente zes ambities opgesteld, dit betreffen de volgende: 1. De gemeente houdt het landelijk gebied vitaal; 2. De gemeente behoud en versterkt natuur en landschap, economie en samenleving: 3. De gemeente maakt ruimte voor klimaatadaptatie en de energietransitie met aandacht voor de kwaliteit, het gebruik en de waarden in het landelijk gebied; 4. De gemeente benaderd ontwikkelopgaven en vraagstukken gebiedsgericht; 5. De gemeente stimuleert nieuwe samenwerkingsvormen en strategische partnerschappen tussen ondernemers, onderzoek, onderwijs en overheden; 6.