Zomernota 2025 Definitief.pdf

Zomernota 2025

Inhoudsopgave

Aanbiedingsbrief .......................................................................................................................................................

3

1 Samenvatting financieel beeld 2025 - 2029 ..........................................................................................................

5

2 Financiële mutaties ................................................................................................................................................ 7 2.1 Programma Bestuur en burgerzaken ................................................................................................................ 9 2.2 Programma Veiligheid ....................................................................................................................................... 11 2.3 Programma Openbare ruimte ............................................................................................................................ 13 2.4 Programma Ruimtelijke en economische ontwikkelingen ................................................................................. 17 2.5 Programma Zorg, jeugd en participatie ............................................................................................................. 19 2.6 Programma Onderwijs, sport en cultuur ............................................................................................................ 23 2.7 Algemene dekkingsmiddelen ............................................................................................................................

25 2.8 Overhead ........................................................................................................................................................... 29 2.9 Investeringen ..................................................................................................................................................... 31 2.10 Overschotten budgetten Jaarrekening 2023 en 2024 ..................................................................................... 43 2.11 Post onvoorziene uitgaven .............................................................................................................................. 45 3 Kadernota 2026 - 2029 ............................................................................................................................................ 49 3.1 Uitgangspunten Programmabegroting 2026 ..................................................................................................... 51 3.2 Lokale heffingen ................................................................................................................................................ 55 3.3 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .......................................................................................................

61 3.4 Meerjaren Perspectief Grondexploitaties .......................................................................................................... 67

1

2

Aanbiedingsbrief

Hierbij bieden wij u de Zomernota 2025 aan. Deze Zomernota is een samenvoeging van de Voorjaarsnota 2025 en de Kadernota 2026. De Voorjaarsnota 2025 is een voortgangsrapportage over de lopende begroting 2025. De Kadernota 2026 is een vooruitblik naar de meerjarenraming 2026 – 2029, waarbij ook de uitgangspunten voor het opstellen van de Programmabegroting 2026 worden voorgesteld. In het hoofdstuk Samenvatting financieel beeld 2025-2029 is een overzicht opgenomen van de saldi van de Zomernota 2025. Vervolgens worden in het hoofdstuk Financiële mutaties per programma alle mutaties in beeld gebracht en toegelicht. Ook is een overzicht opgenomen van de post onvoorziene uitgaven 2025. Bij het opstellen van de Zomernota zijn alle lopende investeringskredieten en het Investeringsprogramma 2025-2028 geactualiseerd waarbij gekeken is naar de verwachte kosten en de haalbare planning. In paragaaf 2.9 zijn alle bijstellingen van de investeringen weergegeven en toegelicht. In het hoofdstuk Kadernota 2026-2029 wordt ten eerste ingegaan op de voorgestelde uitgangspunten voor de opstelling van de Programmabegroting 2026. Vervolgens wordt nader ingegaan op de uitgangspunten voor de lokale heffingen en het weerstandsvermogen. Ten slotte is een samenvatting opgenomen van het Meerjaren Perspectief Grondexploitaties.

3

4

Samenvatting financieel beeld 2025 - 2029

In onderstaand overzicht is een samenvatting opgenomen van de financiële bijstellingen voor de jaren 2025 - 2029 (x € 1.000). De mutaties ten opzichte van de huidige meerjarenraming 2025 - 2028 zijn onder te verdelen in de volgende onderdelen: 1. Stand meerjarenbegroting 2025 - 2029 2. Vastgestelde begrotingswijzigingen 3. Mutaties Zomernota 2025 4. Mutaties investeringen 5. Mutaties aframen overschotten budgetten Jaarrekening 2023 en 2024 In de volgende hoofdstukken worden alle mutaties nader in beeld gebracht en toegelicht. Samenvatting financieel beeld

2025

2026

2027

2028

2029

Saldo meerjarenraming Programmabegroting 2025

1.737

-1.022

-84

284

284

Vastgestelde begrotingswijzigingen

-242

-396

-476

-460

-460

Stand meerjarenbegroting 2025 - 2029

1.495

-1.418

-560

-176

-176

Mutaties Zomernota 2025 - 2029

-1.159

276

687

-441

919

Mutaties investeringen

484

750

131

-69

-166

Mutaties aframen overschotten budgetten Jaarrekening 2023 en 2024

376

401

410

418

427

1.196

9

668

-267

1.004

Saldo Zomernota 2025 - 2029

5

Vastgestelde begrotingswijzigingen Na vaststelling van de Programmabegroting 2025 heeft de gemeenteraad diverse besluiten genomen die een structureel effect hebben op de meerjarenraming. Dit betreft de volgende besluiten: Vastgestelde begrotingswijzigingen

2025

2026

2027

2028

2029

12 december 2024: Centrum-Oost Hoeven

-19

-19

-19

-19

-19

12 december 2024: Voorziening tijdelijke onderwijshuisvesting

-2

-45

-116

-90

-90

13 maart 2025: Centrum-Oost Hoeven

0

-12

-12

-12

-12

10 april 2025: Zwembad De Baarlebossche

1

-53

-54

-56

-56

5 juni 2025: Openbare verlichting 2025-2026

-176

-181

-187

-192

-192

5 juni 2025: Exploitatie dorpshuis Oud Gastel

-46

-64

-66

-68

-68

5 juni 2025: Toekomstbestendig en duurzaam Zwembad Blankershove

0

-22

-22

-23

-23

-242

-396

-476

-460

-460

Totaal

Mutaties Zomernota 2025-2029 Op basis van de huidige meerjarenraming zijn de mutaties op basis van bestaand beleid doorgerekend. In het volgende hoofdstuk zijn per programma alle mutaties weergegeven en toegelicht. Mutaties investeringen Bij het opstellen van de Zomernota zijn alle lopende investeringskredieten en het Investeringsprogramma 2025-2028 geactualiseerd waarbij gekeken is naar de verwachte kosten en de haalbare planning. In paragaaf 2.9 zijn alle bijstellingen van de investeringen weergegeven en toegelicht. Mutaties aframen overschotten budgetten Jaarrekening 2023 en 2024 Zowel in 2023 als in 2024 was sprake van een fors positief jaarrekeningsaldo. Er is op taakveld- en grootboekniveau een overzicht gemaakt van alle budgetten die in de Jaarrekening 2023 én in de Jaarrekening 2024 een overschot hadden van meer dan € 5.000. Op basis van dit overzicht is er een scan gedaan welke van deze posten afgeraamd kunnen worden. Saldo Zomernota Het saldo van de Zomernota bedraagt voor het jaar 2025 € 1.195.604 positief. De meerjarenraming 2026-2029 sluit met een positief saldo voor 2026 en 2027, een negatief saldo voor 2028 en een positief saldo voor 2029. Hierbij moet wel worden aangetekend dat het jaar 2029 nog geen onderdeel uitmaakte van de huidige meerjarenraming.

Bij de opstelling van de Begroting 2026 wordt de jaarschijf 2029 opnieuw opgebouwd, hetgeen nog tot aanpassingen kan leiden. Het jaar 2029 kan dan ook als indicatief worden beschouwd. De saldi van de Zomernota zijn als volgt: 2025: € 1.195.604 positief 2026: € 8.663 positief 2027: € 668.017 positief 2028: € 266.892 negatief 2029: € 1.004.233 positief

6

Financiële mutaties

7

8

Programma Bestuur en burgerzaken

2.1.1 Financiële mutaties In onderstaande tabel zijn de financiële mutaties in het programma Bestuur en burgerzaken opgenomen (x € 1.000). Bestuur en burgerzaken

2025

2026

2027

2028

2029

V/N

29

9

17

20

7

V

-123

-117

-117

-39

0

N

Vervanging/aanschaf i-pads gemeenteraadsleden

0

23

0

0

0

V

Producten burgerzaken

38

16

17

17

17

V

Totaal Mutaties Bestuur en burgerzaken

-55

-68

-82

-2

24

Bijdrage Regio West-Brabant (excl. deeltaxi) Voormalig bestuur

2.1.2 Toelichting Bijdrage Regio West-Brabant (excl. deeltaxi) Op basis van de conceptbegroting 2026 van de Regio West-Brabant, behandeld in de raadsvergadering van 26 juni 2025, wordt de bijdrage meerjarig bijgesteld. Voormalig bestuur Als gevolg van het vertrek van burgemeester Roks is een wachtgeldverplichting ontstaan tot uiterlijk april 2028. Daarnaast zijn in 2025 de incidentele kosten van het re-integratietraject opgenomen. Vervanging/aanschaf i-pads gemeenteraadsleden In verband met de keuzemogelijkheid voor raadsleden tussen i-pad of laptop wordt bij de bijstelling van de investeringen voorgesteld het krediet voor de vervanging van de laptops in 2026 te verhogen. Het exploitatiebudget kan daarmee komen te vervallen. Producten Burgerzaken Op basis van de meest actuele gegevens van de diverse producten van Burgerzaken zijn de ramingen bijgesteld.

9

10

Programma Veiligheid

2.2.1 Financiële mutaties In onderstaande tabel zijn de financiële mutaties in het programma Veiligheid opgenomen (x € 1.000). Veiligheid Bijdrage Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant Cameratoezicht Totaal Mutaties Veiligheid

2025

2026

2027

2028

2029

V/N

0

17

8

-4

-93

V/N

PM

PM

PM

PM

PM

0

17

8

-4

-93

2.2.2 Toelichting Bijdrage Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant Op basis van de conceptbegroting 2026 van de Veiligheidregio Midden en West-Brabant, behandeld in de raadsvergadering van 26 juni 2025, wordt de bijdrage meerjarig bijgesteld. Cameratoezicht In 2024 is opdracht gegeven aan een extern bureau opdracht om uit te zoeken/verkennen hoe om te gaan met het mogelijk inzetten van cameratoezicht in de gemeente Halderberge vanuit een juridisch maar ook maatschappelijk perspectief. Het onderzoek en de inventarisatie is afgerond. We zijn op dit moment aan het onderzoeken wat dit betekent voor de huidige openbare orde camera’s. We verwachten na de zomer concreet antwoord te kunnen geven. Inmiddels zijn we gestart met het gemeenschappelijke aanbestedingsproces omtrent cameratoezicht, andere apparatuur en een verbinding met de politie uitkijkpost in Roosendaal. Dit proces doen we met de vier gemeenten uit het basisteam. Ook hiervoor geldt dat we verwachten na de zomer concreet aan te kunnen geven wat het in gaat houden, vandaar dat er op dit moment nog een PM post is opgenomen.

11

12

Programma Openbare ruimte

2.3.1 Financiële mutaties In onderstaande tabel zijn de financiële mutaties in het programma Openbare ruimte opgenomen (x € 1.000). Openbare ruimte

2025

2026

2027

2028

2029

V/N

Onderhoud dak Bossche Hart

-83

0

0

0

0

N

Onderhoud gebouwen

-20

-14

-9

-9

-9

N

Onderhoud civieltechnische kunstwerken

50

0

0

0

0

V

Vergoeding schades lichtmasten

35

36

37

38

39

V

Vergoeding onderhoud lichtmasten Woonkwartier

8

8

8

8

8

V

Uitvoering mobiliteitsvisie

10

-5

-5

-5

-5

V/N

Opstellen laadpalenbeleid

8

-8

0

0

0

V/N

Onderzoek fietsparkeerdruk

10

0

-10

0

0

V/N

Onderhoud openbaar groen

-80

-142

-145

-129

-133

N

Onderhoud begraafplaats

-10

0

0

0

0

N

Grondverkopen

32

0

0

0

0

V

Buitendienst

-8

4

4

4

4

N/V

Btw component rioolheffing

7

-8

-16

-9

-1

V/N

-39

-129

-136

-102

-97

Totaal Mutaties Openbare ruimte 2.3.2 Toelichting

Onderhoud dak Bossche Hart Basisschool 't Bossche Hart is sinds 9 mei 2011 samen met Kinderopvang 't Toverbosch als kindcentrum gehuisvest in een multifunctionele accommodatie. In 2017 is het gebouw door de gemeente overgenomen van de woningstichting. Onderdeel van het gebouw is een inpandige gymzaal. Het eigendom van de school, de ruimten die worden gebruik door de kinderopvang en de gymzaal staan op naam van de gemeente. Eerder dan verwacht zal de dakbedekking vervangen moeten worden. Het schoolbestuur heeft een voorzieningsaanvraag ingediend voor het vervangen van het bitumen dak. De kosten van deze vervanging zijn geraamd op € 82.500.

13

Onderhoud gebouwen De mutatie in het onderhoud gebouwen is verdeeld onder 3 posten. 1. Er is in 2025 incidenteel € 10.000 afgeraamd voor het onderhoud aan gebouwen zonder MJOP. In het MJOP is voor 2025 € 90.500 opgenomen voor onvoorzien onderhoud aan deze gebouwen. Het restant (€ 80.500) blijft vooralsnog staan. Bij de volgende P&C-momenten dit jaar wordt opnieuw bekeken of er afgeraamd kan worden. 2. Een groot aantal gemeentelijke gebouwen is getaxeerd. Hiervoor was geen budget opgenomen. In 2025 levert dit een nadeel op van € 21.700 en in 2026 van € 5.000. Dit als dekking van taxatiekosten in 2026. 3. Vanuit de WVS is er iemand ingehuurd om werkzaamheden uit te voeren voor zowel gebouwenbeheer als de buitendienst. Deze wordt voor 1/3 ingezet bij de buitendienst, en voor 2/3 bij gebouwenbeheer. Om dit te kunnen bekostigen is er een verhoging nodig van structureel circa € 8.000. Onderhoud civieltechnische kunstwerken Op basis van de uitgaven in de afgelopen jaren blijkt dat het onderhoud aan civieltechnische kunstwerken sterk afhankelijk is van de weersomstandigheden. Met name tijdens langdurige, natte periodes is het vaak niet mogelijk om gepland onderhoud uit te voeren. In dergelijke gevallen worden werkzaamheden doorgeschoven naar een volgend jaar.

Om hier rekening mee te houden, wordt voorgesteld om het budget voor het onderhoud aan civieltechnische kunstwerken incidenteel met € 50.000 af te ramen. Deze bijstelling houdt rekening met het scenario waarin onderhoud (deels) niet kan worden uitgevoerd door ongunstige weersomstandigheden of andere externe factoren. Mocht aan het einde van het jaar blijken dat het weer gunstig was en het onderhoud volledig volgens planning is uitgevoerd, dan zal worden beoordeeld of het beschikbare budget toereikend is geweest. Indien nodig wordt de gemeenteraad dan opnieuw benaderd met een voorstel tot bijstelling. Vergoeding schades lichtmasten Jaarlijks worden er diverse schades aan lichtmasten vergoed. Hiervoor was tot op heden nog geen bedrag begroot. Voorgesteld wordt om structureel een bedrag van € 35.000 in de begroting op te nemen voor deze vergoedingen. Afhankelijk van het aantal vergoedingen en de hoogte hiervan wordt bij de P&C-momenten gemonitord of dit bedrag gerealiseerd wordt. Vergoeding onderhoud lichtmasten Woonkwartier Er wordt een vergoeding ontvangen van ca. € 8.000 per jaar voor de uitvoering van het onderhoud aan de lichtmasten van Woonkwartier. Uitvoering mobiliteitsvisie Er wordt momenteel een wenslijst voor regionale (gemeentelijk overstijgende) verkeersonderzoeken opgesteld door de Stedelijke Regio West Brabant (SRWB). Alle gemeenten zullen daaraan moeten gaan bijdragen.

Er wordt ingeschat dat de kosten hiervan circa € 15.000 per jaar zullen zijn, vanaf 2026. Aan de andere kant is gebeleken dat het reguliere budget van de uitvoering mobiliteitsvisie afgeraamd kan worden met € 10.000. Een reden hiervan is dat er vaak kleine klussen uit bekostigd worden die relatief veel tijd innemen. Opstellen laadpalenbeleid Het opstellen van het laadpalenbeleid wordt doorgeschoven naar 2026 omdat de gemeente Halderberge dit samen met de gemeente Woensdrecht wilt uitzetten. Het beleid van de gemeente Woensdrecht moet in 2026 geactualiseerd worden. Onderzoek fietsparkeerdruk Het onderzoek naar de fietsparkeerdruk wordt niet dit jaar opgepakt, maar in 2027. Dit heeft er mee te maken dat dit onderzoek pas gedaan wordt nadat de projecten in de winkelstraat en haven Oudenbosch afgerond zijn.

14

Onderhoud openbaar groen De verhoging op het openbaar groen is terug te leiden naar 4 onderdelen: 1. Het budget voor maaien door derden wordt incidenteel met € 37.500 verhoogd. Maaien door derden betreft het maaien van de gazons, maaien van de bermen en het maaien perceel Bornhemweg. Uit de nacalculatie, rekening houdend met de gehanteerde indexeringen binnen de vakbranche, blijkt dat het budget voor 2025 niet toereikend is. De huidige contracten voor het maaien van bermen en gazons eindigen dit jaar. 2. Het landschapspark Albano wordt momenteel aangelegd. Het onderhoud, gedurende 2025, maakt deel uit van het project. Vanaf 2026 valt het onderhoud onder de exploitatie, en daarvoor is een verhoging van structureel circa € 8.000 nodig. 3. De uitvoering boomveiligheidscontrole (BVC) is een visuele beoordeling van bomen en gericht op het opsporen en registreren van gebreken. Het is een verplichting om de bomen met regelmaat te controleren. Daarbij uitgaande van een controle om de twee jaar. Het totale bomenbestand is 19.040 stuks, waarvan 8.683 stuks buiten de bebouwde kom en 10.357 stuks binnen de bebouwde kom. In de praktijk blijkt dat het controleren van alle bomen, volledig in eigen beheer, niet haalbaar is.

Om te kunnen voldoen aan onze verplichting als boomeigenaar dient een deel van ons bomenbestand, daarbij uitgaande van de bomen binnen de bebouwde kom, te worden gecontroleerd door derden. Een structurele verhoging van het budget met € 21.500 is hiervoor noodzakelijk. 4. Areaaluitbreiding resulteert in een noodzakelijke structurele verhoging van het budget voor het onderhoud openbaar groen. De areaaluitbreiding komt door overdracht nieuw groen Bernardushof Oud Gastel, Ringstraat/ Aloysiushof/ Ankerstraat in Oudenbosch, vergroening Oud Gastel Noord en nieuw groen locatie supermarkt Bosschenhoofd. Vanaf 2026 komt daar het nieuw groen Jan Gielenplein en rond de Basiliek in Oudenbosch bij. Het onderhoud van deze stukken groen vallen in 2025 nog onder het project. Tevens is er voor 2026 en 2027 in ieder jaar € 20.000 aan groenonderhoud bijgevoegd na de oplevering van de herinrichting van de winkelstraat centrum Oudenbosch. Per saldo levert dit een nadeel op van € 21.000 in 2025, circa € 113.000 in 2026 en 2027, en vanaf 2028 structureel circa € 97.500. Onderhoud begraafplaats Noodzakelijkerwijs is onderhoud gepleegd aan het drainage stelsel op de begraafplaats. De uitvoering van deze werkzaamheden resulteert in een incidenteel tekort van € 9.500 op het budget voor onderhoud van de begraafplaats. Grondverkopen Een tweetal grondverkopen zijn al gepasseerd.

Een in de Oudendijk Oud Gastel, en een in het Bernardushof Oud Gastel. Er staan op dit moment nog een drietal grondverkopen op de rol voor 2025. In totaal levert dit incidenteel circa € 32.000 euro op. Buitendienst De mutaties voor de buitendienst betreffen: 1. Een structurele verhoging van circa € 7.000 voor de kosten van het schoonmaakonderhoud aan de gemeentewerf; 2. Een incidentele aframing van het budget stortrecht met € 11.000 in 2025, en structurele aframing in de jaren 2026 en verder tot een budget van € 23.000. De incidentele aframing is lager omdat er een container aangeschaft wordt voor het afvoeren van het afval afkomstig uit de openbare ruimte. 3. Er wordt vanuit de WVS iemand ingehuurd om werkzaamheden uit te voeren voor gebouwenbeheer en de buitendienst. Deze wordt voor 1/3 ingezet bij de buitendienst, en voor 2/3 bij gebouwenbeheer. Om dit te kunnen bekostigen is er een verhoging nodig van structureel circa € 12.000. Per saldo levert dit een negatief saldo op in 2025, en in 2026 en verder licht positief. Btw component rioolheffing Doordat de kosten die betrekking hebben op de rioolheffing stijgen in 2025, stijgt ook de btw component die kan worden meegerekend bij het bepalen van de tarieven voor de rioolheffing. In 2026 en volgende jaren dalen de kosten die betrekking hebben op de rioolheffing.

Hierdoor daalt voor deze jaren ook de btw component die kan worden meegerekend bij het bepalen van de tarieven voor de rioolheffing.

15

16

Programma Ruimtelijke en economische ontwikkelingen

2.4.1 Financiële mutaties In onderstaande tabel zijn de financiële mutaties in het programma Ruimtelijke en economische ontwikkelingen opgenomen (x € 1.000). Ruimtelijke en economische ontwikkelingen

2025

2026

2027

2028

2029

V/N

Bijdrage Stedelijke Regio West-Brabant

-10

-77

PM

PM

PM

N

Bijdrage Omgevingsdienst Midden- en WestBrabant

88

71

68

71

35

V

Exploitatie gebouwen

-22

-6

-6

-6

-6

N

0

280

106

162

162

V

Opstellen Omgevingsplan

PM

PM

PM

PM

PM

Totaal Mutaties Ruimtelijke en economische ontwikkelingen

56

268

169

228

192

Leges omgevingsvergunningen

2.4.2 Toelichting Bijdrage Stedelijke Regio West-Brabant Om uitvoering te geven aan de gemaakte plannen is het nodig om een werkprogramma op te stellen en een governance in te richten. Dit geeft inzicht in de beoogde organisatievorm, (personele) inzet en benodigde middelen. Het maakt het mogelijk om te prioriteren, keuzes te maken en te monitoren. Het werkplan 2025 en 2026 is recent gecommuniceerd en de financiële bijdragen zijn voor de 7 deelnemende gemeenten en het Waterschap in beeld gebracht. Voor 2027 en volgende jaren is de bijdrage nog niet bekend, hiervoor is een PM-post opgenomen. Bijdrage Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant Op basis van de conceptbegroting 2025 van de Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant, behandeld in de raadsvergadering van 26 juni 2025, wordt de bijdrage meerjarig bijgesteld. Exploitatie gebouwen Doordat de voormalige school Lindelommer aan de C. Huijgensplein 15 waarschijnlijk ook niet verkocht gaat worden in, vanwege het gebrek aan animo, zijn er extra kosten geraamd. Het effect van € 20.100 negatief is een netto effect, dus met verrekening van de huren (stichting DOA) van € 29.600 op jaarbasis.

Leges omgevingsvergunningen De geraamde leges voor omgevingsvergunningen zijn gebaseerd op de aantallen woningen het woningbouwprogramma 2025 – 2028, waarin twee groepen zijn te onderscheiden: reguliere omgevingsvergunningen en omgevingsvergunningen voor bouwprojecten. De laatste is met name bedoeld voor projectmatige bouw (onder andere complete nieuwbouw woningen >2). In de legesverordening is voor dit soort projecten een 20% korting over de leges opgenomen. Dit met als doel grootschalige projecten te stimuleren en nog concurrerender te zijn met andere gemeenten. Deze korting is verwerkt in de geraamde opbrengst van de leges. Verder wordt er in de raming sinds de zomernota 2024 geen conservatieve afslag van 25% meer gehanteerd, omdat dit in de praktijk niet meer speelt en er veel projecten in portefeuille zitten. Door de inzet op het stimuleren van initiatieven zijn de aantallen in het woningbouwprogramma voor de jaren na 2025 bijgesteld, wat leidt tot een positieve bijstelling van de geraamde leges.

17

Opstellen Omgevingsplan Bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet heeft elke gemeente automatisch een omgevingsplan voor hun grondgebied. Het omgevingsplan bevat de gemeentelijke regels voor de fysieke leefomgeving en bestaat uit de oude bestemmingsplannen, (gemeentelijke) verordeningen en rijksregels (de zogenaamde bruidsschat). Op deze wijze kan medewerking worden verleend aan initiatieven. Dit omgevingsplan is tijdelijk, de gemeente zet dit gefaseerd om tot een volledig omgevingsplan. Er is tot eind 2031 de tijd om dit om te zetten. Hiervoor is een transitieplan opgesteld en is gestart met een eerste wijziging van het Omgevingsplan. Gebleken is dat dit een omvangrijke, complexe en tijdrovende klus is die gemeenten niet zelfstandig kunnen uitvoeren. We zullen hierbij moeten worden ondersteund door externe adviesbureaus en gaan waar mogelijk de samenwerking aan met andere partijen. Hoe hoog de kosten gaan worden is nog niet duidelijk, vandaar dat er een PM-post is opgenomen. Voor de implementatie van de Omgevingswet ontvangt de gemeente ook bijdragen vanuit het Rijk. Verder is het mogelijk dat een deel van de kosten hieruit gedekt kunnen worden. Om deze reden wordt nu een PM-post opgenomen.

18

Programma Zorg, jeugd en participatie

2.5.1 Financiële mutaties In onderstaande tabel zijn de financiële mutaties in het programma Zorg, jeugd en participatie opgenomen (x € 1.000). Zorg, jeugd en participatie

2025

2026

2027

2028

2029

V/N

9

20

39

60

10

V

Onderzoek inrichting buitenruimte dorsphuis Hoeven

-30

0

0

0

0

N

Sloopkosten St. Anna

-94

0

0

0

0

N

Appartement parochie

-50

0

0

0

0

N

Advieskosten exploitatie CCO

-20

0

0

0

0

N

Tijdelijke formatie coördinator doorontwikkeling sociaal domein

-50

-100

0

0

0

N

Kosten opvang Oekraïense vluchtelingen

-3.243

0

0

0

0

N

Rijksbijdrage en eigen bijdragen opvang Oekraïense vluchtelingen

2.989

0

0

0

0

V

Dekking reserve opvang vluchtelingen

254

0

0

0

0

V

-1.311

-1.786

-1.852

-1.919

-2.210

N

Jeugdprofessionals

-53

-55

-56

-58

-60

N

Jeugdzorg Plus

-38

0

0

0

0

N

Overige kosten jeugdzorg

-22

-35

-33

-19

-20

N

-1.424

-1.876

-1.940

-1.996

-2.289

-131

-148

-165

-183

-201

N

0

130

260

400

400

V

-104

0

0

0

0

N

0

109

103

101

100

V

Overige kosten Wmo

-18

-19

-19

-9

-9

N

Subtotaal Wmo

-254

72

179

309

291

Bijdrage GGD Midden- en West-Brabant

Arrangementen jeugdzorg

Subtotaal jeugdzorg

Maatwerkvoorzieningen Wmo Vervallen stelpost Wmo Woningaanpassingen Bijdrage Regio West-Brabant (deeltaxi)

19

Zorg, jeugd en participatie

2025

2026

2027

2028

2029

V/N

Bijdrage bedrijfsvoeringskosten Werkplein Hart van West-Brabant

113

78

53

64

-39

V/N

Bijdrage programmakosten Werkplein Hart van West-Brabant

142

-856

-534

-392

-538

N

Rijksbijdrage BUIG

-189

-87

-109

-131

127

V/N

Bijdrage WVS-Groep

294

-97

-104

-112

-179

V/N

0

200

200

200

200

V/N

360

-761

-493

-371

-429

-1.553

-2.646

-2.215

-1.997

-2.417

Bijdrage WVS-Groep, bijstelling rijksbijdrage Subtotaal participatie

Totaal Mutaties Zorg, jeugd en participatie 2.5.2 Toelichting

Bijdrage GGD Midden- en West-Brabant Op basis van de conceptbegroting 2026 van de GGD Midden- en West-Brabant, behandeld in de raadsvergadering van 26 juni 2025, wordt de bijdrage meerjarig bijgesteld. Onderzoek inrichting buitenruimte dorsphuis Hoeven Om inzicht te krijgen in de werkelijke kosten voor de inrichting van de buitenruimte van de kerk in Hoeven en om hiervoor een ontwerp te laten maken worden er voorbereidingskosten gemaakt. Het benodigde bedrag voor alle voorbereidingskosten worden geraamd op € 30.000. Sloopkosten St. Anna Aanvullend op het budget van € 192.000, wat bij de Slotwijziging 2023 is gereserveerd, is er € 94.371 extra benodigd voor de sloop van St. Anna. Tijdens de sloop zijn zwaardere funderingen en asbest aangetroffen, welke niet in het originele plan waren voorzien. Appartement parochie In de samenwerkingsovereenkomst met de aannemer is bedongen dat over de vastgestelde koopsom van het nieuw te realiseren parochiaal centrum en appartement van de Pastoor een indexatie plaatsvindt. De reden is om de parochie tegemoet te komen aan het risico van kostenstijgingen als de nieuwbouw start na 31-12-2023. De te hanteren index hiervoor is gebaseerd op de Consumentenprijsindex van het CBS.

Nu de planning concreter is en zicht op het verloop van deze index vanaf 31-12-2023 zijn deze kosten met de Consumentenprijsindex van maart 2025 berekend en is hiervoor een post van € 50.000 opgenomen (5,4% tov peildatum 31-12-2023). Advieskosten exploitatie CCO Vanwege de complexe BTW regelingen met betrekking tot de bouw en renovatie van de drie panden uit het cultuurcluser (kapel St. Louis, kapel St. Anna en Fideï et Arti) en de wisselwerking van deze regelgeving in de huur- en exploitatie contracten met het CCO is er aanvullend extern advies gevraagd op fiscaal en juridisch gebied.

20

Tijdelijke formatie coördinator doorontwikkeling sociaal domein Gemeenten worden geconfronteerd met een aantal landelijke opgaven in het sociaal, zorg- en veiligheidsdomein die verband met elkaar houden en op elkaar inhaken. De Rijksoverheid, maar ook regionale en lokale partners/partijen zoals een woningcorporatie, verwachten meer van de gemeente dan wat we tot nu toe doen. We moeten met elkaar bepalen hoe we deze omvangrijke opgaven (doorontwikkeling sociaal domein) gaan aanvliegen. Duidelijk is dat dit niet (langer) vanuit één discipline kan. Het doel van de doorontwikkeling van het sociaal domein is om de zorg beschikbaar te houden voor hen die het echt nodig hebben. Door onder andere de instroom in de zorg te beïnvloeden, te investeren in de sociale basis, preventie en voorliggend veld en deze in of dichtbij de toegang te organiseren verwachten we dit te kunnen realiseren. Normaliseren en preventie wordt de maat en zorg wordt gezien als vangnet. Dit vraagt om een centrale, integrale en strategische aanpak in afstemming met interne en externe betrokkenen. Hiervoor is tijdelijk een coördinator nodig die de betrokken teammanagers ondersteunt bij de regie en sturing op het geheel, maar die ook de beleidsmedewerkers ondersteunt bij strategische vraagstukken op de individuele leefgebieden.

Deze coördinator is aanjager, stuurt op de ontwikkelingen, zorgt voor de totstandkoming van het lokaal herinrichtingsplan Zorg & Jeugd (kapstok voor toegang) en verbindt de opgaven in het sociaal domein. Opvang Oekraïense vluchtelingen In de Begroting 2025 zijn geen baten en lasten opgenomen voor de opvang van de Oekraïense vluchtelingen. Bij het opstellen van de Begroting 2025 was in verband met een uitbreiding van het aantal opvangplaatsen in 2024 nog te weinig zicht op de lasten en baten om dat goed in te kunnen schatten en het was onduidelijk hoe lang de opvang zou gaan duren. Hoewel dat laatste ook nu nog niet is te beantwoorden, zijn er inmiddels ramingen opgesteld tot en met 31 december 2025. Op basis van de werkelijke kosten van 2024, zijn de kosten voor 2025 ingeschat. Op basis van de huidige ramingen is er sprake van een tekort van circa € 250.000. Dit wordt veroorzaakt door enerzijds een lager normbedrag per opvangplek dat van het Rijk wordt ontvangen. Het normbedrag is verlaagd van € 61 in 2024 naar € 44 in 2025. Anderzijds is het aantal opvangplekken verlaagd van 205 in 2024 naar 185 in 2025. Voorgesteld wordt het tekort van € 250.000 te dekken uit de reserve opvang vluchtelingen. Op dit moment bedraagt de reserve opvang vluchtelingen ruim € 2,2 miljoen. Deze is dus ruim genoeg om het tekort te kunnen dekken.

Indien de kosten van opvang in 2025 lager uit zouden vallen, dan zal dit worden verrekend met de onttrekking aan de reserve. Arrangementen jeugdzorg Bij de Jaarrekening 2024 is naar aanleiding van het jaarrekeningresultaat een uitgebreide analyse gedaan naar de oorzaken van het tekort op jeugdzorg. De memo met deze analyse is als bijlage bijgevoegd bij de Jaarrekening 2024. Naar aanleiding van de uitgevoerde analyse was in eerste instantie als uitgangspunt gekozen om de ramingen voor 2025 te baseren op de jaarrekeningcijfers 2024 inclusief 3% indexering. Het streven was om bij de Zomernota op basis van een combinatie van werkelijke cijfers, voor zover bekend, in 2025 in combinatie met bovengenoemd uitgangspunt te komen tot een bijgestelde raming voor 2025 en meerjarenraming. Het is door de complexiteit en hoeveelheid van factoren waar de bedragen door worden beïnvloed, in de Zomernota nog niet mogelijk om de volledige integrale impact van de prognose te verwerken. Om deze reden is daarom gekozen om op basis van de lopende, gestarte en afgegeven trajecten de ramingen voor o.a. de jeugdzorgarrangementen, maatwerk, LTA en pleegzorg bij te stellen. Hierbij is rekening gehouden met mogelijke verlengingen van lopende trajecten.

Richting het opstellen van de Begroting 2026 worden aan de hand van verdere analyses, rekening houdend met de uitgangspunten van de landelijke hervormingsagenda jeugd, mogelijk te nemen maatregelen zoals normalisering en de in het gedeelde memo geschetste nieuwe wijze van prognosticeren, de prognoses bijgesteld en verwerkt in de begroting en de meerjarenraming. Jeugdprofessionals De tarieven voor de inzet van jeugdprofessionals worden jaarlijks geïndexeerd. In 2025 is deze indexering hoger dan begroot. Dit werkt ook structureel door in de kosten voor de inzet van de jeugdprofessionals. In de meerjarenraming wordt voor de indexering van deze kosten uitgegaan van het inflatiepercentage. Jeugdzorg Plus De afrekening voor Jeugdzorg Plus over 2024 is hoger uitgevallen dan bij de Jaarrekening 2024 gedacht. Op basis van de toen beschikbare informatie werd ingeschat dat een bedrag van € 299.178 zou worden terugontvangen. Na verrekening van alle kosten over de deelnemers die participeren in Jeugdzorg Plus, ontvangen we een bedrag van € 261.000 terug. Per saldo betekent dit een nadeel van circa € 38.000

21

Overige kosten jeugdzorg De bijstelling van voor de overige kosten wordt voornamelijk veroorzaakt door een verhoging van de kosten van de dienstverlengingsovereenkomst met de gemeente Roosendaal als gevolg van indexering, de inzet de ambtelijk secretaris regionale management tafel sociaal domein en een structurele bijdrage aan Villa Pinedo. Maatwerkvoorzieningen Wmo De budgetten voor de maatwerkvoorzieningen en het PGB-budget voor huishoudelijke ondersteuning en begeleiding zijn bijgesteld op basis van de volumegroei en werkelijke kosten van de afgelopen jaren. Op deze manier sluiten de ramingen aan bij het werkelijke verbruik over de afgelopen jaren. Het betreft de budgetten voor de vervoersvergoeding, rolstoelen, hulpmiddelen, installatie en onderhoud van trapliften, onderhoud aan woonvoorzieningen, WMO huishoudelijke ondersteuning en WMO begeleiding Vervallen stelpost Wmo Om te anticiperen op volumegroei van de kosten voor WMO als gevolg van demografische ontwikkelingen, was bij het opstellen van de Begroting 2025 vanaf 2026 een structurele stelpost opgenomen. Doordat de budgetten voor de maatwerkvoorzieningen WMO op basis van de ontwikkeling van de werkelijke kosten van de afgelopen jaren structureel worden bijgesteld, kan deze stelpost komen te vervallen. Woningaanpassingen In 2025 realiseren we 2 zorgunits ter waarde van € 220.000.

Deze staan al meerdere jaren op de planning, maar worden beiden begin 2025 gerealiseerd. Daarnaast moet een unit worden weggehaald, waar de inwoner is overleden. Ook dit brengt kosten met zich mee. Dit maakt dat een bijstelling noodzakelijk is. Bijdrage Regio West-Brabant (deeltaxi) Op basis van de begroting 2026 van de Regio West-Brabant, behandeld in de raadsvergadering van 26 juni 2025, wordt de geraamde bijdrage voor de deeltaxi aangepast. Overige kosten Wmo De overige kosten Wmo hebben betrekking op hogere kosten voor het waspunt in verband het waarborgen van de continuiteit, een verhoging van het budget voor de inzet van de meedenkcoach in verband met een fout in het contract met aanbieder en een aframing van het budget voor externe advisering. Bijdrage Werkplein Hart van West-Brabant Op basis van de conceptbegroting 2026 van het Werkplein Hart van West-Brabant, behandeld in de raadsvergadering van 26 juni 2025, wordt de bijdrage voor zowel de bedrijfsvoeringskosten als de programmakosten meerjarig bijgesteld. Rijksbijdrage BUIG Op basis van het nader voorlopig budget 2025 en de (landelijk) verwachte ontwikkelingen in aantallen bijstandsontvangers en minimumloon is een inschatting gemaakt van de BUIG-uitkering in de jaren 2025-2029. Op basis hiervan neemt de BUIG-uitkering in de komende jaren af.

Bijdrage WVS-Groep Op basis van de conceptbegroting 2026 van de WVS-Groep, behandeld in de raadsvergadering van 26 juni 2025, wordt de bijdrage meerjarig bijgesteld. Bijdrage WVS-Groep, bijstelling rijksbijdrage In de meicirculaire 2025 is de nieuwe rijksbijdrage WSW voor de jaren 2025-2029 bekend gemaakt. Deze bijdrage wordt door de deelnemende gemeenten doorbetaald aan WVS-Groep. In de conceptbegroting 2026, behandeld in de raadsvergadering van 26 juni 2025, kon nog geen rekening worden gehouden met de bijgestelde rijksbijdrage. De totale rijksbijdrage is voor 2026 en volgende jaren ca. € 3 miljoen hoger dan in de conceptbegroting 2026 van WVS-Groep is opgenomen (voor de 9 deelnemende gemeenten bij elkaar). WVS-Groep verwerkt dit in de herziene begroting 2026 die in het najaar wordt opgesteld. Als gevolg van de hogere rijksbijdrage zal de gemeentelijke bijdrage in de herziene begroting lager uitkomen. Voor Halderberge verwachten wij dat de gemeentelijke bijdrage aan WVS-Groep ca. € 200.000 lager wordt, dan in de conceptbegroting 2026 is opgenomen.

22

Programma Onderwijs, sport en cultuur

2.6.1 Financiële mutaties In onderstaande tabel zijn de financiële mutaties in het programma Onderwijs, sport en cultuur opgenomen (x € 1.000). Onderwijs, sport en cultuur

2025

2026

2027

2028

2029

V/N

Leerlingenvervoer

-26

-54

-55

-57

-59

N

Juridische bijstand arbitragezaak Markland College

-31

0

0

0

0

N

Welzijnssubsidies

-34

-22

-22

-22

-23

N

Huuropbrengsten basisonderwijs

-145

-149

0

0

0

N

SPUK sport 2025

62

0

0

0

0

V

Bibliotheekvoorziening

0

0

PM

PM

PM

-173

-224

-77

-79

-81

Totaal Mutaties Onderwijs, sport en cultuur 2.6.2 Toelichting

Leerlingenvervoer In maart 2025 heeft Dutax Beheer B.V. aangegeven dat er negatieve resultaten worden behaald door de uitvoering van het leerlingenvervoer voor de gemeente Halderberge. Vervoerders hebben de mogelijkheid de tarieven jaarlijks te indexeren. Dutax Beheer B.V. heeft de tarieven de afgelopen twee weliswaar verhoogd, maar niet met het maximaal toegestaan indexcijfer. Daarom heeft het college besloten de eerder niet volledig aangevraagde tariefsverhoging (daar deze ligt binnen de oorspronkelijke intentie van het contract) alsnog toe te kennen met ingangsdatum 1 januari 2025. Deze tariefsverhoging heeft een verhoging van het budget voor leerlingenvervoer als gevolg. Juridische bijstand arbitragezaak Markland College Scholen kunnen een aanvraag indienen voor de bekostiging van juridische bijstand wanneer deze kosten noodzakelijk zijn voor de uitvoering van een huisvestingsproject. Het Markland College heeft voor de arbitragezaak tussen het Markland College en het bouwbedrijf kosten gemaakt voor juridische bijstand. Na bestuurlijke overleggen is er besloten om als gemeente Halderberge 25% van de kosten voor de juridische bijstand bij te dragen. Welzijnssubsidies Het ontwerp-overzicht te verlenen subsidies 2025 heeft ter inzage gelegen van 10 oktober 2024 tot en met 21 november 2024.

De ingediende zienswijzen leiden tot vier aanpassingen op het ontwerp-overzicht te verlenen subsidies 2025. Op grond van de ingekomen zienswijzen en de gewijzigde subsidieregelingen besluit het college de subsidie aan te passen voor Vliegend Museum, Exploitatie het Kompas, Surplus Welzijn, het muziekonderwijs en de organisaties van de Volkscultuur. Alleen de mutatie voor Stichting het Kompas heeft geen structurele gevolgen. Huuropbrengsten basisonderwijs De opvangorganisatie zal, zodra de uitbreiding van de schoolgebouwen is voltooid, een vergoeding betalen voor het gebruik van de ruimten ter compensatie van de door de gemeente gemaakte kosten. Aangezien de uitbreiding van De Klinkert en Uniek nog niet is gerealiseerd, is er tot op heden nog geen vergoeding in rekening gebracht.

23

SPUK sport 2025 In februari 2025 heeft de gemeente een aanvrag ingediend voor de regeling Specifieke Uitkering Stimulering Sport 2025. In juni 2025 heeft de gemeente Halderberge de verleningsbeschikking ontvangen voor deze uitkering. Voor 2025 wordt een uitkering van maximaal € 62.361 verleend. Bibliotheekvoorziening Vanaf 2025 komen er door de komst van de nieuwe Wet Stelsel Openbare Bibliotheek (WSOB), vanuit het rijk extra middelen beschikbaar voor de bibliotheken. Voor 2025 en 2026 is dit bedrag € 100.000. Hierna is het nog onduidelijk wat we gaan ontvangen. Om deze reden is er vanaf 2027 een PM post opgenomen.

24

Algemene dekkingsmiddelen

2.7.1 Financiële mutaties In onderstaande tabel zijn de financiële mutaties in de Algemene dekkingsmiddelen opgenomen (x € 1.000). Algemene dekkingsmiddelen

2025

2026

2027

2028

2029

V/N

Uitkeringen gemeentefonds

562

2.964

2.955

1.512

3.379

V

Verhoging OZB

0

267

275

283

291

V

Bijdrage Belastingsamenwerking West-Brabant

24

18

15

16

-15

V/N

Dividenduitkering BNG Bank

29

0

0

0

0

V

Totaal Mutaties Algemene dekkingsmiddelen

615

3.249

3.244

1.811

3.656

2.7.2 Toelichting Uitkeringen gemeentefonds De meicirculaire 2025 geeft een actueel beeld van de uitkeringen uit het gemeentefonds voor de jaren 2024 tot en met 2029. De uitkeringen uit het gemeentefonds omvatten de algemene uitkering, integratie-uitkeringen en decentralisatieuitkeringen. In onderstaande tabel treft u de mutaties van de uitkeringen uit het gemeentefonds ten opzichte van de begroting 2025 (x € 1.000). De decentralisatie- en integratie-uitkeringen zijn in beginsel vrij besteedbaar, maar in de praktijk staan daar wel lasten (van ongeveer vergelijkbare omvang) tegenover elders in de begroting. Vervolgens worden een aantal aspecten uit de meicirculaire nader toegelicht. 2025

2026

2027

2028

2029

Algemene uitkering

677

3.907

3.430

1.526

4.528

Overige uitkeringen

698

431

404

397

116

Totaal Gemeentefonds

1.374

4.353

3.863

1.967

4.706

Verwachte onderuitputting Btw-compensatiefonds

-170

-170

-170

-170

-170

Extra lasten agv taakmutaties en toegenomen decentralisatie- en integratie-uitkeringen

-642

-414

-391

-383

-84

-428

-318

-377

-377

Stelpost sturen op trajectduur jeugdzorg

108

108

Stelpost eigen bijdrage jeugdzorg

411

411

Vervallen stelpost extra middelen jeugdzorg

Vervallen stelpost eigen bijdrage wmo 2026

-362

Compensatie loon- en prijsindex 2029 Totaal mutaties uitkeringen gemeentefonds

-1.153 562

2.964

2.955

1.512

3.379

25

Normeringssystematiek algemene uitkering (mutaties omvang) In de meicirculaire 2024 maakten de fondsbeheerders bekend dat er besloten is om (de algemene uitkering uit) het gemeentefonds vanaf 2024 te indexeren op basis van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (hierna: bbp), de gewijzigde normeringssystematiek. De volume-ontwikkeling van (de algemene uitkering uit) het gemeentefonds wordt vanaf 2024 gebaseerd op een 8-jaars historisch gemiddelde van de ontwikkeling van het bbp. De indexatie voor nominale ontwikkelingen volgt die van het lopende jaar en daarbij wordt de prijsindex c.q. -ontwikkeling bbp gehanteerd. In de meicirculaire 2025 hebben de fondsbeheerders op basis van de gemiddelde (historische) ontwikkeling van het bbp het volume-deel voor de jaren 2026 en verder geactualiseerd. Daarnaast hebben de fondsbeheerders het nominale deel voor het jaar 2025 en verder geactualiseerd. Voor het jaar 2025 is het nominale deel nu definitief vastgesteld. Een mutatie van de omvang van de algemene uitkering uit het gemeentefonds, ook wel accres genoemd, resulteert in een mutatie van de uitkeringsfactor. De uitkeringsfactor (vermenigvuldigingsfactor) komt tot stand door de totale omvang van de algemene uitkering te delen door de uitkeringsbasis.

De uitkeringsbasis is het totale aantal eenheden van een verdeelmaatstaf vermenigvuldigd met het bedrag per eenheid en dat voor alle verdeelmaatstaven tezamen bij elkaar opgeteld. Ontwikkeling uitkeringsbasis algemene uitkering Als de aantallen eenheden van de verdeelmaatstaven op landelijk niveau stijgen - bij overige gelijkblijvende omstandigheden - dan daalt de uitkeringsfactor, omdat de omvang van (de algemene uitkering uit) het gemeentefonds niet wijzigt door een mutatie van de aantallen eenheden van de verdeelmaatstaven. Een daling van de uitkeringsfactor heeft een neerwaarts effect op de algemene uitkering van elke gemeente (en vice versa). Tegenover de daling van de uitkeringsfactor staat wel een stijging van de aantallen eenheden van de desbetreffende verdeelmaatstaven wat resulteert in een hogere algemene uitkering, maar per gemeente verschilt dit. Uiteindelijk kan het saldo van deze twee effecten voor een individuele gemeente positief of negatief uitpakken, afhankelijk van de individuele mutatie van de aantallen eenheden van deze verdeelmaatstaven. In de meicirculaire 2025 geven de fondsbeheerders aan, dat als gevolg van de gewijzigde (lees: lagere) verwachte (landelijke) ramingen van de aantallen eenheden van een aantal verdeelmaatstaven, er sprake is van een - per saldo - opwaartse bijstelling van de uitkeringsfactor die naar de toekomst toe verder oploopt.

Het gaat dan met name om gewijzigde (verwachte) aantallen eenheden van de verdeelmaatstaven bijstandsontvangers, huishoudens met een laag inkomen met drempel en de OZB-maatstaven. Ten opzichte van de septembercirculaire 2024 (begroting 2025) gaat het om een opwaartse bijstelling van 6 punten (in 2026) à 8 (in 2029) punten uitkeringsfactor. BTW-compensatiefonds en stelpost De ruimte onder het plafond van het BTW-compensatiefonds (hierna: BCF) over 2024 is uiteindelijk lager uitgevallen dan ingeschat bij de septembercirculaire 2024. Het gaat om een eenmalig bedrag van circa -/- € 155 miljoen (landelijk) dat ten laste wordt gebracht van de algemene uitkering over 2025. Deze neerwaartse bijstelling resulteert ook in een neerwaartse bijstelling van de stelpost onderuitputting BCF van in totaal -/- € 170.000. Het uitgangspunt bij de begroting 2025 is dat we 50% van de verwachte onderuitputting BCF als stelpost meenemen in onze begroting en meerjarenraming. De gerealiseerde onderuitpuuting BCF bedroeg in 2024 € 332 miljoen, wat voor onze gemeente neerkomt op circa € 460.000. De helft hiervan is € 230.000. Er was in onze begroting en meerjarenraming nog rekening gehouden met een stelpost van € 400.000. Het verschil bedraagt -/- € 170.000 (mutatie: 230.000 minus 400.000). Taakmutaties algemene uitkering Naast algemene mutaties worden er in de meicirculaire 2025 ook diverse taakmutaties gemeld.

Bij taakmutaties worden de middelen verdeeld via de bedragen per eenheid van de van toepassing zijnde verdeelmaatstaven. De acht belangrijkste taakmutaties, die allemaal te maken hebben met het sociaal domein - in het bijzonder de jeugdzorg - worden hieronder kort toegelicht. Demping terugval Gemeentefonds 2026 De tekorten op de jeugdzorg worden (op landelijk niveau) met € 400 miljoen in 2026 tot € 424 miljoen in 2029 verminderd. Deze compensatie voor de jeugdzorgtekorten wordt niet via de uitkeringsfactor (algemene mutatie) verdeeld, maar op basis van de verdeelmaatstaven voor de jeugdzorg (taakmutatie). Hieraan ligt de veronderstelling ten grondslag dat de terugval van het gemeentefonds in 2026 vooral tot financiële problemen leidt op het gebied van de jeugdzorg (hoog blijvende of stijgende kosten).

26

Tekorten voor rekening Rijk De deskundigencommissie Van Ark adviseert om het tekort in het budget voor de jeugdzorg in gelijke delen te verdelen over het Rijk en de gemeenten. De structurele kosten voor rekening van het Rijk zijn € 414 miljoen. Dit bedrag wordt structureel toegevoegd aan de algemene uitkering van het gemeentefonds en over de gemeenten verdeeld via de verdeelmaatstaven voor de jeugdzorg. Hervormingsagenda jeugd aanvullend Deze post betreft het overboeken van de Aanvullende Post gereserveerde middelen voor de Hervormingsagenda jeugd van de rijksbegroting naar het gemeentefonds. Het gaat om een bedrag van € 356 miljoen in 2026 variërend tot € 342 miljoen in 2030. In de meicirculaire 2025 vindt de verdeling plaats van € 333 miljoen in 2026 en € 320 miljoen in 2030. Over de verdeling van de resterende middelen vindt nog een gesprek plaats.Tegenover deze toevoeging aan de algemene uitkering uit gemeentefonds staat het vervallen van de stelpost jeugdzorg zoals opgenomen in de begroting 2025 inclusief meerjarenraming 2026 - 2028. Groeipad maatregelen Hervormingsagenda jeugd Het groeipad van de maatregelen van de Hervormingsagenda jeugd wordt verzacht. Hiervoor is in 2026 een bedrag van € 498 miljoen en in 2027 een bedrag van € 447 miljoen beschikbaar. De volledige besparing van de Hervormingsagenda jeugd wordt in 2028 gerealiseerd.

Voor de jaren 2026 en 2027 betekent dit een opwaartse bijstelling van de algemene uitkering ten opzichte van de stand septembercirculaire 2024 (begroting 2025). Indexeren opbrengst hervormingsagenda De besparingsopgave van de Hervormingsagenda jeugd is in het prijs- en volumepeil 2019 ingeboekt. Er is een hogere besparing te veronderstellen, aangezien prijs en volume sinds 2019 zijn gestegen. De omvang van deze besparing wordt ingeschat op jaarlijks zo’n € 507 miljoen vanaf 2028. Voor onze gemeente gaat om zo’n € 800.000 vanaf 2028. Het is niet toegestaan om hiervoor een stelpost op te nemen. Sturen op trajectduur Rijk en gemeenten gaan met de sector afspraken maken over hoe er beter gestuurd kan worden op de trajectduur. De maatregel moet jaarlijks zo’n € 68 miljoen opleveren vanaf 2028. Voor onze gemeente gaat het om circa € 108.000. Tegenover deze uitname staat een stelpost van gelijke omvang. Eigen bijdrage jeugdzorg Per 1 januari 2028 wordt een eigen bijdrage ingevoerd voor de jeugdzorg. Deze maatregel moet (landelijk) jaarlijks zo’n € 260 miljoen opleveren. Vanaf het jaar 2008 wordt dit bedrag dan ook structureel uitgenomen uit de algemene uitkering van het gemeentefonds. Voor onze gemeente gaat het om zo’n € 411.000. Tegenover deze uitname staat een stelpost van gelijke omvang.

Uitstel vervanging van het abonnementstarief Wmo In de Voorjaarsnota 2023 van het Rijk is besloten dat het abonnementstarief in de Wmo 2015 wordt afgeschaft en dat in de plaats daarvan vanaf 2026 de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo opnieuw wordt ingevoerd. Hiervoor wordt het wetsvoorstel Vervanging abonnementstarief Wmo 2015 voorbereid. De inwerkingtreding van deze wet is nu voorzien per 1 januari 2027. Dat betekent dat de besparing (uitname) van € 250 miljoen voor het jaar 2026 (eenmalige mutatie) komt te vervallen. Voor onze gemeente gaat het om zo’n € 385.000 in het jaar 2026. Tegenover deze toevoeging aan de algemene uitkering staat het vervallen van de lagere verwachte opbrengst eigen bijdrage Wmo. Integratie- en decentralisatie-uitkeringen De qua omvang belangrijkste nieuwe decentralisatie-uitkering betreft de decentralisatie-uitkering uitvoeringskosten Omgevingswet. Over 2025 ontvangen de gemeente extra - eenmalige - middelen van het Rijk om de Omgevingswet goed te kunnen uitvoeren. Voor de gemeente Halderberge gaat om zo'n € 164.000. Daarnaast ontvangt de gemeente Halderberge in 2025 extra middelen in verband met de alleenverdienersproblematiek. Voor onze gemeente gaat het om circa € 55.000.

De overige nieuwe decentralisatie-uitkeringen en gewijzigde bedragen van bestaande decentralisatieuitkeringen zijn qua financiële omvang beperkt (< € 10.000 per jaar).

27

De bedragen voor de integratie-uitkering Participatie worden in de meicirculaire 2025 (structureel) opwaarts bijgesteld. De omvang van de integratie-uitkering Participatie wijzigt in de eerste plaats als gevolg van de toekenning van de loonen prijsbijstelling 2025 (structureel effect). Ook wijzigt de verdeling over de gemeenten op basis van de gerealiseerde aantallen. Daarnaast compenseert het Rijk de gemeenten via de integratie-uitkering Participatie voor de afschaffing van het lage inkomensvoordeel in de sociale werkvoorziening. Tot slot stelt het Rijk vanaf 2025 extra middelen beschikbaar aan gemeenten waarmee ze op termijn 10.000 werkplekken kunnen faciliteren. Deze werkplekken zijn bedoeld voor mensen die niet vallen onder beschut werken, maar wel zijn aangewezen op de infrastructuur van sociaal ontwikkelbedrijven voor de ontwikkeling richting regulier werk of voor een tijdelijk vangnet. Voor onze gemeente resulteren deze bijstellingen in een hogere integratie-uitkering Participatie van circa € 698.000 in 2025 naar afgerond € 377.000 in 2029. Deze extra middelen worden (geheel of grotendeels) doorgesluisd naar WVS. Uitkeringen oude jaren De uitkeringsfactor voor de algemene uitkering over 2024 wordt neerwaarts bijgesteld met twee punten. De daling wordt veroorzaakt door de actualisatie van de aantallen eenheden van meerdere verdeelmaatstaven, waaronder de aantallen bijstandsontvangers.

Daarnaast is de (raming van) het aantal eenheden van de verdeelmaatstaf huishoudens met een laag inkomen drempel neerwaarts bijgesteld op basis van actuele informatie. Voor onze gemeente resulteren deze mutaties in een lagere algemene uitkering over 2025 van circa -/- € 254.000 over 2024, die in 2025 wordt verantwoord. Verhoging OZB In de paragraaf Lokale heffingen zijn de uitgangspunten voor de lokale heffingen in 2026 opgenomen. Om een totaalbeeld te krijgen van de ontwikkeling van de lokale lastendruk, worden de tarieven voor de onroerendezaakbelasting, afvalstoffenheffing en rioolheffing bij elkaar opgeteld en vergeleken met voorgaand jaar. De stijging van de tarieven van de afvalstoffenheffing en de rioolheffing in 2026 is lager dan het inflatiepercentage van 3%. Bij een stijging van het OZB tarief met enkel het inflatiepercentage van 3%, zou de stijging van de totale lokale lastendruk uitkomen op ca. 2%. In de Zomernota is een aanvullende stijging van het OZB tarief met 3% opgenomen. De totale stijging van het OZB tarief komt hiermee op 6%. Dit leidt tot een stijging van de totale lokale lastendruk in 2026 met ca. 3% ten opzichte van 2025. Dit is gelijk aan het inflatiepercentage. De aanvullende stijging van het OZB tarief geeft een extra OZB opbrengst van ca. € 267.000.

Over de stijging van het OZB tarief wordt pas bij de vaststelling van de Programmabegroting 2026 in november een definitief besluit genomen. De aanvullende stijging van het OZB tarief, zoals nu opgenomen in de Zomernota, wordt alleen in de Programmabegroting 2026 opgenomen als dit echt noodzakelijk is. Dat wil zeggen, als het niet mogelijk is om een sluitende begroting voor het jaar 2026 voor te leggen zonder deze verhoging. Bijdrage Belastingsamenwerking West-Brabant Op basis van de conceptbegroting 2026 van de Belastingsamenwerking West-Brabant, behandeld in de raadsvergadering van 26 juni 2025, wordt de bijdrage meerjarig bijgesteld. Dividenduitkering BNG Bank In 2025 is de dividenduitkering over 2024 van de BNG ontvangen. Deze is ca. € 29.000 hoger uitgevallen dan waar rekening mee was gehouden. Het incidentele voordeel komt ten gunste van de exploitatie 2025.

28

Overhead

2.8.1 Financiële mutaties In onderstaande tabel zijn de financiële mutaties in de Overhead opgenomen (x € 1.000). Overhead

2025

2026

2027

2028

2029

V/N

Cao gemeenten 2025

107

156

101

31

31

V

Toerekening personele lasten

0

0

26

67

88

V

Generatiepact

0

32

0

0

0

V

Periodiek medisch onderzoek

9

-26

9

-28

10

V/N

Afronding civielgerechtelijk geschil

11

0

0

0

0

V

Inkoop

-6

-6

-6

-6

-6

N

Bijdrage West-Brabants Archief

19

16

22

23

14

V

Aanpassingen ICT-ruimte

-8

0

0

0

0

N

Onderhoud programmatuur

-130

-347

-357

-368

-379

N

Overige mutaties (< € 5.000)

-11

-16

-17

-15

-21

N

Totaal Mutaties Overhead

-9

-191

-223

-295

-264

2.8.2 Toelichting Cao gemeenten 2025 Er is een nieuwe cao gemeenten afgesloten voor de periode van 1 april 2025 tot 31 maart 2027. De totale loonstijging tot en met maart 2027 bedraagt op basis van de nieuwe cao 6,7% + € 35 nominaal. In de Begroting 2025 is rekening gehouden met een indexering van de salarissen met 3% per per jaar vanaf 2025. De totale loonstijging over de gehele looptijd is hiermee nagenoeg gelijk aan de raming. Doordat de loonstijgingen niet volledig ingaan op 1 januari maar op verschillende momenten gedurende de looptijd ontstaat er in de eerste jaren een voordeel ten opzichte van de raming. Bij de uitgangspunten voor de Programmabegroting 2026 wordt voorgesteld om in de meerjarenbegroting 2026 – 2029, de geraamde loonstijging voor de periode na maart 2027 te handhaven op 3% per jaar, gelijk aan het inflatiepercentage. Toerekening personele lasten In de uitgangspunten voor de Programmabegroting 2026 zijn ook de uitgangspunten opgenomen voor het toerekenen van personele lasten aan riool- en afvalstoffenheffing, grondexploitaties en investeringen. Op basis van de urentoerekening aan de riool- en afvalstoffenheffing en het investeringsprogramma 2025-2029 komt het toe te rekenen bedrag meerjarig hoger uit dan wat in de Begroting 2025 was opgenomen. Generatiepact In 2025 is minder gebruik gemaakt van het generatiepact dan werd verwacht.

De totale kosten van het generatiepact komen hierdoor lager uit. Voor het egaliseren van de kosten van het generatiepact is een reserve gevormd. De storting in deze reserve kan met € 32.000 worden verlaagd.

29

Periodiek medisch onderzoek De gemeente Halderberge besteed aandacht aan vitaliteit. We willen daarom om het jaar een periodiek medisch onderzoek (PMO) uit (laten) voeren. Het PMO is ook een verplichting vanuit de Arbowetgeving. Het PMO is een gezondheidscheck, ontworpen om de algemene gezondheidstoestand van werknemers te beoordelen. Het PMO richt zich op het vroegtijdig opsporen van mogelijke gezondheidsproblemen die nog geen symptomen veroorzaken, maar die op de lange termijn wel kunnen leiden tot serieuze aandoeningen. Het onderzoek kan verschillende tests en metingen omvatten, zoals bloeddruk, cholesterol, glucose, longfunctie, en lichaamsgewicht, afhankelijk van de specifieke behoeften van de organisatie en de werknemers. Afronding civielgerechtelijk geschil Ter beëindiging van een civielrechtelijk geschil is een vaststellingsovereenkomst gesloten, waarin onder andere is bepaald dat een bedrag van circa € 11.000 aan de gemeente zal worden terugbetaald. Inkoop Als gevolg van stijging van de tarieven voor de inzet van het Inkoopbureau West-Brabant stijgen de kosten met ca. € 6.000 per jaar, op basis van het vaste aantal van 10 dagdelen per week. Bijdrage West-Brabants Archief Op basis van de eerste begrotingswijziging 2025 en de conceptbegroting 2026 van het WBA, behandeld in de raadsvergadering van 26 juni 2025, wordt de bijdrage voor 2025 en meerjarig bijgesteld.

Aanpassingen ICT-ruimte Op de kamer van ICT is een tussenwand geplaatst waardoor een ruimte voor de interne servicebalie is gecreëerd. Hierdoor kunnen medewerkers met ICT-problemen snel geholpen kunnen worden. De plaatsing van de wand heeft als bijkomend voordeel dat er extra kantoorruimte voor de organisatie vrijkomt. Onderhoud programmatuur Er is voor 2025 een tekort op onderhoud programmatuur door de Saas transitie van diverse software producten en de structurele gevolgen hiervan. Het betreft o.a. de financiële-, Geo/Gis- en de Burgerzaken applicaties. Het aantal benodigde Microsoft 365 licenties heeft de afgelopen periode een groei doorgemaakt doordat er een toename van gebruikers is. We starten dit jaar met de oriëntatie op het gebied van ai op de werkplek met Microsoft Copilot. Hiervoor zijn ook licenties nodig voor de pilot groep. De bovengenoemde ontwikkelingen en doorontwikkeling van de Microsoft omgeving zal voor 2026 een nieuwe verhoging van onderhoud programmatuur tot gevolg hebben omdat dan het werken met Copilot in de organisatie breder doorgevoerd zal zijn als de pilot positief is afgesloten. Voor de doorontwikkeling van het informatiebeheer en de beveiliging in de microsoft omgeving zal een upgrade van de licentie naar E5 nodig zijn voor alle gebruikers.

Overige mutaties (< € 5.000) Binnen de verschillende programma's zijn diverse kleine financiële mutaties (< € 5.000). Voor het overzicht en de leesbaarheid van deze Zomernota zijn deze posten niet afzonderlijk opgenomen en toegelicht.

30

Investeringen

2.9.1 Financiële mutaties In onderstaande tabel zijn de financiële mutaties in de investeringen opgenomen (x € 1.000). Mutaties Investeringen

2025

2026

2027

2028

2029

V/N

Rente en afschrijving 2025

484

0

0

0

0

V

Vervanging stemhokjes en stembussen

0

-3

-3

-3

-3

N

Visie sportpark Albano, fase 2

0

-2

-55

-55

-54

N

Markland College, meerkosten bouw

0

-40

-40

-39

-39

N

Bijstelling planning investeringsprogramma

0

653

91

8

0

V

Bijstelling raming investeringsprogramma

0

-2

-37

-74

-70

N

Stelpost onderuitputting kapitaallasten

0

145

175

95

0

V

484

750

131

-69

-166

Totaal Mutaties Investeringen 2.9.2 Toelichting

Rente en afschrijving 2025 Op basis van de boekwaarden van alle activa op 1 januari 2025 zijn de afschrijvings- en rentelasten voor 2025 berekend. Deze zijn ca. € 484.000 lager dan in de Begroting 2025 was geraamd. Dit is met name het gevolg van latere uitvoering van diverse investeringen. Als een investering in 2025 wordt afgerond in plaats van in 2024, start de afschrijving ook een jaar later. Dit geeft voor 2025 een incidenteel voordeel. Vervanging stemhokjes en stembussen De huidige stemhokjes zijn in 1997 aangeschaft. De meeste zijn versleten, enkele kapot en dus nodig toe aan vervanging. Tevens waren er bij de laatste verkiezingen (Europees Parlement) te weinig stembussen, waardoor er op het laatste moment stembussen gehuurd moesten worden. Hiernaast hebben we een extra stemlocatie voor de komende verkiezingen, dat betekent dat we extra materiaal nodig hebben. Voor de uniformiteit en om te voorkomen dat volgend jaar weer nieuwe materialen moeten worden aangeschaft, is het voorstel om dit jaar in één keer alles nieuw aan te schaffen.

31

Visie sportpark Albano, fase 2 Naar aanleiding van het raadsbesluit van 30 mei 2024, is er een schetsontwerp en raming gemaakt voor fase 2 van de "Entree Sportpark Albano". Een aantal wijzigingen en aanpassingen zijn doorgevoerd: • Het basketbalveld wordt heringericht als parkeerplaats en zal elders opnieuw worden aangelegd. • Een nieuwe toegangsweg voor motorvoertuigen aan de Albanoweg scheidt deze van fietsers en voetgangers. • Parkeervakken worden klimaatadaptief aangelegd met waterpasserende bestrating. In totaal komt het krediet neer op € 1.005.000 (inclusief personele lasten). Dit is een verhoging van € 520.000 ten opzichte van de globale raming in het raadsvoorstel van 30 mei 2024 van € 485.000. Deze verhoging komt met name door: • Indexatie van eenheidsprijzen sinds 2022 (15% - 20%). • Uitbreiding plangebied. • Aanleg en aanpassingen van duikers en toegangswegen. • Klimaat adaptieve inrichting. • Nieuwe verbinding en toegangspoort. • Verplaatsing basketbalveld. • Voorbereidings- en milieukundige onderzoekskosten. Markland College, meerkosten bouw Het Markland College heeft de financiële afronding van het project voor de vernieuwbouw van het Markland College gedeeld. Er zijn meerkosten bij de bouw gekomen ter hoogte van € 717.539. Conform de eerder afgesproken verdeelsleutel zal de gemeente Halderberge 90% van deze kosten dragen.