Zomernota 2024 Definitief.pdf

Zomernota 2024

Inhoudsopgave

Aanbiedingsbrief .......................................................................................................................................................

3

1 Samenvatting financieel beeld 2024 - 2028 ..........................................................................................................

5

2 Financiële mutaties ................................................................................................................................................ 9 2.1 Programma Bestuur en burgerzaken ................................................................................................................ 11 2.2 Programma Veiligheid ....................................................................................................................................... 13 2.3 Programma Openbare ruimte ............................................................................................................................ 15 2.4 Programma Ruimtelijke en economische ontwikkelingen ................................................................................. 19 2.5 Programma Zorg, jeugd en participatie ............................................................................................................. 21 2.6 Programma Onderwijs, sport en cultuur ............................................................................................................ 27 2.7 Algemene dekkingsmiddelen ............................................................................................................................

29 2.8 Overhead ........................................................................................................................................................... 33 2.9 Investeringen ..................................................................................................................................................... 37 2.10 Energiecrisis .................................................................................................................................................... 45 2.11 Post onvoorziene uitgaven .............................................................................................................................. 47 3 Kadernota 2025 - 2028 ............................................................................................................................................ 49 3.1 Uitgangspunten Programmabegroting 2025 ..................................................................................................... 51 3.2 Ontwikkeling lokale heffingen en tarieven ......................................................................................................... 55 3.3 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .......................................................................................................

61 3.4 Meerjaren Perspectief Grondexploitaties .......................................................................................................... 67

1

2

Aanbiedingsbrief

Hierbij bieden wij u de Zomernota 2024 aan. Deze Zomernota is een samenvoeging van de Voorjaarsnota 2024 en de Kadernota 2025. De Voorjaarsnota 2024 is een voortgangsrapportage over de lopende begroting 2024. De Kadernota 2025 is een vooruitblik naar de meerjarenraming 2025 – 2028, waarbij ook de uitgangspunten voor het opstellen van de Programmabegroting 2025 worden voorgesteld. In het hoofdstuk Samenvatting financieel beeld 2024-2028 is een overzicht opgenomen van de saldi van de Zomernota 2024. Vervolgens worden in het hoofdstuk Financiële mutaties per programma alle mutaties in beeld gebracht en toegelicht. Ook is een overzicht opgenomen van de post onvoorziene uitgaven 2024. Bij het opstellen van de Zomernota zijn alle lopende investeringskredieten en het Investeringsprogramma 2024-2027 geactualiseerd waarbij gekeken is naar de verwachte kosten en de haalbare planning. In paragaaf 2.9 zijn alle bijstellingen van de investeringen weergegeven en toegelicht. In het hoofdstuk Kadernota 2025-2028 wordt ten eerste ingegaan op de voorgestelde uitgangspunten voor de opstelling van de Programmabegroting 2025. Vervolgens wordt nader ingegaan op de uitgangspunten voor de lokale heffingen en het weerstandsvermogen. Ten slotte is een samenvatting opgenomen van het Meerjaren Perspectief Grondexploitaties.

3

4

Samenvatting financieel beeld 2024 - 2028

In onderstaand overzicht is een samenvatting opgenomen van de financiële bijstellingen voor de jaren 2024 - 2028 (x € 1.000). De mutaties ten opzichte van de huidige meerjarenraming 2024 - 2027 zijn onder te verdelen in de volgende onderdelen: 1. Stand meerjarenbegroting 2024 - 2028 2. Vastgestelde begrotingswijzigingen 3. Mutaties Zomernota 2024 4. Mutaties investeringen In de volgende hoofdstukken worden alle mutaties nader in beeld gebracht en toegelicht. Samenvatting financieel beeld

2024

2025

2026

2027

2028

Saldo meerjarenraming Programmabegroting 2024

768

2.817

-1.038

92

92

Vastgestelde begrotingswijzigingen

-799

-715

-728

-732

-732

Stand meerjarenbegroting 2024 - 2028

-31

2.102

-1.766

-640

-640

Mutaties Zomernota 2024 - 2028

896

-1.259

459

283

2.233

Mutaties investeringen

315

551

-44

-100

-99

1.180

1.394

-1.351

-458

1.493

Saldo Zomernota 2024 - 2028

5

Vastgestelde begrotingswijzigingen Na vaststelling van de Programmabegroting 2024 heeft de gemeenteraad diverse besluiten genomen die een structureel effect hebben op de meerjarenraming. Dit betreft de volgende besluiten: Vastgestelde begrotingswijzigingen

2024

2025

2026

2027

2028

9 november 2023: Programmabegroting 2024

-90

-30

0

0

0

14 december 2023: Commissie Omgevingskwaliteit

-18

-19

-20

-22

-22

0

-10

-32

-25

-25

-457

-59

-59

-59

-59

0

0

-23

-23

-23

-146

-244

-251

-258

-258

8 februari 2024: 750 jarig bestaan Oud Gastel en Oudenbosch

0

-76

0

0

0

8 februari 2024: Verkeersveiligheid Veerkensweg

-25

0

0

0

0

14 maart 2024: Huis van Halderberge

0

-12

-126

-125

-125

14 maart 2024: Benoeming en vergoeding burgercommissieleden

-10

-14

-14

-14

-14

18 april 2024: Vaststellen exploitatiebijdrage dorpshuis Hoeven

50

-9

-21

-22

-22

18 april 2024: De 9 wonderen van Oudenbosch

-66

-2

-16

-16

-16

30 mei 2024: Visie op cultuur

0

-150

-128

-131

-131

30 mei 2024: Visie sportpark Albano en omgeving

0

-28

-28

-27

-27

19 juni 2024: Vervolg beheer en toekomst van het dorpshuis Oud Gastel

-37

-64

-10

-10

-10

Totaal

-799

-715

-728

-732

-732

14 december 2023: Dorpshuis De Steiger 14 december 2023: Aankoop Veerhuis 8 februari 2024: Nieuwbouw Dorpshuis Hoeven 8 februari 2024: Manifest Dienstverlening

Mutaties Zomernota 2024-2028 Op basis van de huidige meerjarenraming zijn de mutaties op basis van bestaand beleid doorgerekend. In het volgende hoofdstuk zijn per programma alle mutaties weergegeven en toegelicht. Mutaties investeringen Bij het opstellen van de Zomernota zijn alle lopende investeringskredieten en het Investeringsprogramma 2024-2027 geactualiseerd waarbij gekeken is naar de verwachte kosten en de haalbare planning. In paragaaf 2.9 zijn alle bijstellingen van de investeringen weergegeven en toegelicht.

6

Saldo Zomernota Het saldo van de Zomernota bedraagt voor het jaar 2024 € 1.179.567 positief. De meerjarenraming 2025-2028 sluit met een positief saldo voor 2024 en 2025, een negatief saldo voor 2026 en 2027, en een positief saldo voor 2028. Hierbij moet wel worden aangetekend dat het jaar 2028 nog geen onderdeel uitmaakte van de huidige meerjarenraming. Bij de opstelling van de Begroting 2025 wordt de jaarschijf 2028 opnieuw opgebouwd, hetgeen nog tot aanpassingen kan leiden. Het jaar 2028 kan dan ook als indicatief worden beschouwd. De saldi van de Zomernota zijn als volgt: 2024: € 1.179.567 positief 2025: € 1.393.590 positief 2026: € 1.351.349 negatief 2027: € 457.632 negatief 2028: € 1.492.984 positief

7

8

Financiële mutaties

9

10

Programma Bestuur en burgerzaken

2.1.1 Financiële mutaties In onderstaande tabel zijn de financiële mutaties in het programma Bestuur en burgerzaken opgenomen (x € 1.000). Bestuur en burgerzaken

2024

2025

2026

2027

2028

V/N

Formatie communicatiemedewerker griffie

-2

-7

-7

-7

-7

N

Burgerzaken

63

64

65

66

67

V

Bijdrage Regio West-Brabant (excl. deeltaxi)

9

-7

-2

-6

-19

V/N

Viering 80-jarige bevrijding

-12

-33

0

0

0

N

Totaal Mutaties Bestuur en burgerzaken

58

17

56

53

40

2.1.2 Toelichting Formatie communicatiemedewerker griffie Op de griffie is sinds december 2022 0,5 fte beschikbaar voor de raadscommunicatieadviseur. Nu de basis staat en er werkenderwijs invulling is gegeven aan deze nieuwe functie blijkt de huidige formatie niet voldoende, ook gezien de gewenste uitbreiding van de werkzaamheden. Voorgesteld wordt de formatie per 1 september 2024 met 4 uur per week uit te breiden naar 22 uur per week. Burgerzaken De lasten en baten voor de producten reisdocumenten en rijbewijsdocumenten worden geraamd op basis van de vervangingscyclus. De afgelopen jaren zijn de lasten en baten jaarlijks bijgesteld via de P&C-cyclus omdat er lopende het jaar nieuwe aanvragen worden gedaan. Om deze reden is nu gekozen om op basis van de gemiddelde bijstelling van de afgelopen jaren ook de financiële gevolgen van de nieuwe aanvragen voor reisdocumenten, rijbewijsdocumenten en burgerlijke stand bij te ramen. Per saldo geeft dit ca. € 56.000 aan extra legesopbrengsten. Daarnaast is op basis van de jaarrekeningen van de afgelopen jaren kritisch gekeken welke budgetten er nog afgeraamd kunnen worden. Dit geeft een besparing van ca. € 7.000. Bijdrage Regio West-Brabant (excl. deeltaxi) Op basis van de conceptbegroting 2025 van de Regio West-Brabant, behandeld in de raadsvergadering van 19 juni 2024, wordt de bijdrage meerjarig bijgesteld.

Viering 80-jarige bevrijding Van september 2024 tot en met juni 2025 viert Halderberge het 80-jarig jubileum van het einde van de Tweede Wereldoorlog. We herdenken en vieren in 2024 (bevrijding Brabant) en 2025 (bevrijding Nederland) het einde van de Tweede Wereldoorlog en het herkrijgen van onze vrijheid, 80 jaar geleden. Een speciaal hiervoor opgerichte werkgroep van plaatselijke Oranje comités, heemkundekringen en musea is, onder voorzitterschap van de gemeente, aan de slag gegaan met het vormgeven van een lokaal programma gericht op het herdenken, beseffen, beleven en vieren van onze 80-jarige vrijheid. In samenwerking met diverse verenigingen, inwoners, scholen en Visit Halderberge is inmiddels een activiteitenprogramma opgesteld van september 2024 tot en met juni 2025. Dit activiteitenprogramma wordt steeds meer concreet en uitgebreid. Hierbij wordt erop gelet dat de activiteiten van de 80-jarige bevrijding de activiteiten in het kader van 750 jaar Oudenbosch en 750 jaar Oud Gastel niet ‘bijten’, maar juist versterken waar dat kan.

11

12

Programma Veiligheid

2.2.1 Financiële mutaties In onderstaande tabel zijn de financiële mutaties in het programma Veiligheid opgenomen (x € 1.000). Veiligheid

2024

2025

2026

2027

2028

V/N

7

-7

21

22

-29

V/N

Onderhoud brandkranen

-52

-54

-55

-57

-58

N

Leges evenementenvergunningen

-12

-13

-13

-14

-14

N

Opvang zwerfdieren

-23

-24

-24

-25

-26

N

Totaal Mutaties Veiligheid

-80

-97

-71

-73

-127

Bijdrage Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant

2.2.2 Toelichting Bijdrage Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant Op basis van de conceptbegroting 2025 van de Veiligheidregio Midden en West-Brabant, behandeld in de raadsvergadering van 19 juni 2024, wordt de bijdrage meerjarig bijgesteld. Onderhoud brandkranen De gemeente is verantwoordelijk voor het leveren van voldoende bluswater ten behoeve van de brandbestrijding, zoals deze is vastgelegd in het Brabantse Bluswaterbeleid uit 2016. Inspanningen om o.a. het onderhoud en toegankelijkheid van de brandkranen te borgen in de uitvoering door de gemeente hebben tot op heden bij de deelnemende gemeenten niet voldoende opgeleverd. Brabant Water heeft, in samenwerking met de Veiligheidsregio, een abonnementenstructuur opgezet om het onderhoud en controles uit te voeren in combinatie met incidentele vervangingen, waarmee aan het gestelde beleid wordt voldaan. De kosten komen voor rekening van de gemeenten. Leges evenementenvergunningen Er heeft een aantal jaren geleden in de legeverordening een verruiming plaatsgevonden in de voor evenementen leges vrijgestelde partijen. De afslag hierop voeren we nu door om tot een realistischere opbrengstverantwoording te komen. Opvang zwerfdieren Voor 2024 vind er een wisseling plaats in het eigenaarschap voor dierenasiel huisvesting, waarbij de voor de gemeente gunstige bijdrage komt te vervallen.

Deze wordt gelijkgetrokken met de omliggende gemeente, die ook bediend worden door dezelfde partij Arduin.

13

14

Programma Openbare ruimte

2.3.1 Financiële mutaties In onderstaande tabel zijn de financiële mutaties in het programma Openbare ruimte opgenomen (x € 1.000). Openbare ruimte

2024

2025

2026

2027

2028

V/N

Advieskosten kabels en leidingen

-10

-15

-16

-16

-17

N

Klein onderhoud wegen

50

52

53

55

56

V

Onderhoud civiele kunstwerken

50

0

0

0

0

V

Onderhoud openbaar groen

-48

-49

-50

-52

-53

N

Onderhoud begraafplaatsen

-25

-19

-20

-20

-21

N

Onderhoud openbare verlichting

-15

-15

-16

-16

-17

N

Opstellen laadpalenbeleid

8

-8

0

0

0

V/N

Onderzoek parkeerdruk

10

-10

0

0

0

V/N

Opstellen parkeeraanpak

5

-5

0

0

0

V/N

SIM-subsidies gebouwen

10

44

44

44

44

V

Formatie vastgoed en gebouwenbeheer

-50

-85

-85

-85

-85

N

Opbrengst verhuur en pacht gronden

9

6

6

6

6

V

Recht van opstal 380kv tracé

0

242

0

0

0

V

Btw component rioolheffing

-16

8

-2

12

12

N/V

Totaal Mutaties Openbare ruimte

-20

144

-86

-74

-75

2.3.2 Toelichting Advieskosten kabels en leidingen Door de toekomstige veranderingen op het gebied van verduurzaming, energietransitie en modernisering van communicatiemiddelen zoals 5G en glasvezel komt er meer werk binnen bij de afdeling Grondzaken. De vele nieuwe kabels en leidingen worden verzameld in nieuwe kasten, huisjes, antennemasten, batterijen, etc. Deze nieuwe verzamelpunten worden veelal geplaatst op grondgebied van gemeente Halderberge. Het is wenselijk om over deze verzamelpunten goede afspraken te maken en dit goed vast te leggen in het Kadaster. Door de toename in verzamelpunten op grondgebied van onze gemeente is er behoefte aan inhuur van specialistische kennis bij een extern bureau. Voor 2024 wordt een bedrag van € 10.000 geraamd, meerjarig gaat het om een structurele verhoging van € 15.000.

15

Klein onderhoud wegen De komende jaren hebben we extra budget beschikbaar voor het grootschalig opknappen van de trottoirs. Hierdoor zal er minder klein onderhoud zijn aan de trottoirs. Het budget voor klein onderhoud kan hierdoor afgeraamd worden met € 50.000 structureel. Onderhoud civiele kunstwerken Na een nadere inspectie is gebleken dat de betonschade aan de te onderhouden bruggen minder is dan eerder was aangenomen. Het budget voor onderhoud aan de bruggen kan voor 2024 incidenteel afgeraamd worden met € 50.000. Onderhoud openbaar groen Op een tweetal posten binnen het openbaar groen is een budgetverhoging noodzakelijk. Op het maaien van gazons en van de bermen is een nacalculatie uitgevoerd. Hieruit is gebleken dat het budget niet toereikend is om de maaiwerkzaamheden naar behoren uit te voeren. Hoofdoorzaak hiervan is dat het te maaien areaal is uitgebreid. Hierdoor is een structurele verhoging € 38.000 noodzakelijk. Daarnaast is uit nacalculatie gebleken dat het budget van onkruidbestrijding niet toereikend is. Hierdoor is een structurele verhoging van € 9.500 noodzakelijk. Onderhoud begraafplaatsen Onder deze post zitten twee verhogingen. Enerzijds de verhoging van de onderhoudskosten voor de algemene begraafplaats. Deze zijn, gelet op afgelopen jaar, aan het toenemen.

Uit nacalculatie is gebleken dat het budget voor personeel van derden niet toereikend is en een structurele verhoging van € 9.500 noodzakelijk is. Anderzijds is er door de gemeente een nieuw kerkhof aangekocht en als koper zal de gemeente er zorg voor moeten dragen dat het kerkhof voor een periode van 10 jaar na de begraving van de laatste broeder in de huidige staat wordt onderhouden. De structurele kosten voor onderhoud aan deze begraafplaatsen worden geschat op € 9.075. Onderhoud openbare verlichting Door de stijgende materiaalprijzen binnen de openbare verlichting is een verhoging in het budget voor onderhoud met € 15.000 per jaar noodzakelijk. Opstellen laadpalenbeleid Het opstellen van het laadpalenbeleid was gepland in 2024 en geraamd op een bedrag van € 8.000. Het opstellen hiervan zal niet in 2024 plaatsvinden maar in 2025 en derhalve wordt het budget verschoven naar 2025. Onderzoek parkeerdruk Het gemeentebreed onderzoek naar de parkeerdruk is geraamd op € 10.000 en zal in 2025 opgepakt worden. Derhalve wordt het budget verschoven naar 2025. Opstellen parkeeraanpak Het opstellen van de parkeeraanpak/parkeertoets, met een kostenplaatje ter hoogte van € 5.000 is afhankelijk van gemeentebreed onderzoek parkeerdruk. Zoals hierboven aangegeven is wordt deze opgepakt in 2025. Derhalve wordt ook dit budget verschoven naar 2025.

SIM-subsidies gebouwen De Subsidieregeling Instandhouding Monumenten (SIM) is bedoeld om monumenten in goede staat te behouden. De regeling bevordert sober en doelmatig onderhoud. Denk hierbij aan kerken, dorpshuizen en musea. Gemeente Halderberge ontvangt deze subsidies voor het Zouavenmuseum, de kerk in Hoeven en de Kapel van St. Louis. De hoogte van deze subsidie wordt bepaald aan de hand van een percentage van de subsidiabele kosten, deze percentages kunnen varieren. Voor het Zouavenmuseum wordt aan de gemeente een subsidie van € 29.312 verleend, voor de Kapel van St. Louis een subsidie van € 51.498 en voor de kerk in Hoeven een subsidie van € 240.980. De subsidies worden verspreid over 2024 tot 2029 beschikbaar gesteld. Dit gaat met 15% van de subsidie per jaar. Aan het eind van de subsidieperiode moet er verantwoording afgelegd worden over de uitgevoerde werkzaamheden. Eventuele restbedragen worden aan de hand van deze verantwoording uitbetaald.

16

Formatie vastgoed en gebouwenbeheer We investeren in het bouwen en vernieuwen van dorpshuizen. Daarnaast heeft de gemeente een sporthal overgenomen en bestaat de kans dat dit op meerdere locaties gaat gebeuren. De dorpshuizen en sporthallen zijn eigendom van de gemeente en worden over het algemeen verhuurd aan een stichting die verantwoordelijk is voor het beheer en de exploitatie. De formatie-uitbreiding wordt ingezet als eerste aanspreekpunt voor de dopshuisbesturen en gebruikers en huurders van de sporthallen. Binnen het takenpakket valt ook het beheren van contracten, het zorgdragen voor toezicht, het controleren van de jaarrekeningen en jaarverslagen en voor zover nog niet aan een stichting is overgedragen het organiseren en beheren van verhuur binnen deze gemeentelijke gebouwen. Voorgesteld wordt de formatie structureel met 1 fte te verhogen. Opbrengst verhuur en pacht gronden De huuropbrengsten, opstalrechten en pachtgronden zijn voor 2024 geactualiseerd. Per saldo wordt voor 2024 ca. € 9.000 aan extra opbrengsten verwacht. Recht van opstal 380kv tracé Parallel aan de planologische procedure en het vergunningentraject voor het rijksproject Zuid-West 380kv Oost, is initiatiefnemer TenneT in gesprek met de betrokken grondeigenaren en gebruikers over de aanleg van deze hoogspanningsverbinding en de hiervoor op te stellen overeenkomsten.

Een van de overeenkomsten is opgesteld t.b.v. het regelen van het opstalrecht op de kavels in eigendom van de gemeente Halderberge. Onder dit opstalrecht vallen de hoogspanningsverbindingen (masten), tijdelijke voorzieningen, werkwegen en werkterreinen. De bouwperiode van het tracé heeft een beoogde doorlooptijd van 7 jaar en zal aanvangen per begin 2025. De vergoeding voor het vestigen van het recht van opstal bedraagt ca. € 242.000. Dit wordt in 2025 geraamd. Btw component rioolheffing Doordat de kosten die betrekking hebben op de rioolheffing dalen in 2024 en 2026, daalt ook de btw component die kan worden meegerekend bij het bepalen van de tarieven voor de rioolheffing. In de jaren 2025, 2027 en 2028 stijgen de kosten die betrekking hebben op de rioolheffing. Hierdoor stijgt voor deze jaren ook de btw component die kan worden meegerekend bij het bepalen van de tarieven voor de rioolheffing.

17

18

Programma Ruimtelijke en economische ontwikkelingen

2.4.1 Financiële mutaties In onderstaande tabel zijn de financiële mutaties in het programma Ruimtelijke en economische ontwikkelingen opgenomen (x € 1.000). Ruimtelijke en economische ontwikkelingen

2024

2025

2026

2027

2028

V/N

Bijdrage Econmische Samenwerking Halderberge

55

0

0

0

0

V

Bijdrage Omgevingsdienst Midden- en WestBrabant

0

-136

-147

-155

-192

N

Haven Oudenbosch

-6

-7

-8

-10

-11

N

Exploitatie gebouwen

-31

0

0

0

0

V

Leges omgevingsvergunningen

644

728

493

460

325

V

Opstellen Omgevingsplan

PM

PM

PM

PM

PM

Duurzaamheid

20

0

0

0

0

V

Btw component afvalstoffenheffing

19

22

23

25

26

V

Formatie ruimtelijke ordening

-30

-95

-95

-95

-95

N

Dekking reserve invoering Omgevingswet

30

95

95

0

0

V

Advieskosten voorbereiding grondexploitaties

-125

0

0

0

0

N

Dekking algemene reserve grondexploitaties

125

0

0

0

0

V

Totaal Mutaties Ruimtelijke en economische ontwikkelingen

701

607

361

225

53

2.4.2 Toelichting Bijdrage Economische Samenwerking Halderberge Door het uitlopen op de planning die aanvankelijk een startdatum had per januari 2024, is er nu een start gepland per juli 2024 met het aantrekken van een medewerker. Redenen voor de vertraging liggen op de moeizame werving van geschikte mensen. De medewerker zal zich vanaf die datum dan bezighouden met het samenstellen van het ESH team en is de verwachting dat deze december en begin 2025 volledig zal aanvangen. Bijdrage Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant Op basis van de conceptbegroting 2024 van de Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant, behandeld in de raadsvergadering van 19 juni 2024, wordt de bijdrage meerjarig bijgesteld.

19

Haven Oudenbosch Door de overgang van de exploitatie per 1 april 2024 van de haven naar een andere vom met de stichting "Waterpoort naar Rome" is ook de kostenstructuur herzien. Tevens zal er meer borging komen op het toezicht van de exploitatie administratie, welke in eerste instantie kostenverhogend zal werken. Ook is de erfpacht van € 5.000 per maand komen te vervallen. Exploitatie gebouwen De energielasten, beveiligingskosten en de kosten van waterlevering, maar ook de huuropbrengsten van het pand aan de Christian Huijgensstraat (stichting Surplus) en het pand aan de Constantijn Huijgensplein te Hoeven (school de Lindenlommer), beide beoogd voor verkoop eind 2023 en begin 2024, maar welke nu dus nog steeds in eigen beheer zijn met ook relatief hoog energieverbruik. Leges omgevingsvergunningen De raming van de legesopbrengsten van de reguliere en projectmatige omgevingsvergunningen is herzien en bijgesteld op basis van de actuele verwachte aantallen vergunningen. Ook de actuele planning van het woningbouwprogramma is hierin meegenomen. De legesopbrengsten komen structureel hoger uit. Naast de actualisering van aantallen en planning komt dit ook doordat er in de raming geen rekening meer is gehouden met een lagere raming van de leges van 25%. In voorgaande jaren werd dit voorzichtigheidshalve wel gedaan.

De werkelijke legesopbrengsten kwamen hierdoor afgelopen jaren vaak hoger uit dan geraamd. Op basis hiervan is deze marge nu uit de raming is gehaald. Dit betekent wel dat eventuele tegenvallers in de legesopbrengsten in de toekomst een direct effect hebben op de exploitatie. Opstellen Omgevingsplan Bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet heeft elke gemeente 1 omgevingsplan voor hun grondgebied. Het omgevingsplan bevat de gemeentelijke regels voor de fysieke leefomgeving. De gemeente heeft op het moment dat de Omgevingswet in werking treedt, automatisch een omgevingsplan: een omgevingsplan van rechtswege (de bestaande bestemmingsplannen). Dit tijdelijke omgevingsplan zet de gemeente stapsgewijs om tot een volledig omgevingsplan. Gemeenten krijgen tot eind 2029 de tijd om het tijdelijke deel van het omgevingsplan en andere regels over de fysieke leefomgeving om te zetten naar een nieuw omgevingsplan. Het opstellen van het omgevingsplan is een omvangrijke klus, die wij als kleine gemeente niet volledig zelf kunnen. Hierin zullen wij ondersteund moeten worden door externe adviesbureaus. Hoe hoog de kosten gaan worden is nog niet zeker, vandaar dat er voor de komende 3 jaar een PM-post is opgenomen. Voor de implementatie van de Omgevingswet ontvangt de gemeente ook bijdrages vanuit het Rijk. Mogelijk dat een deel van de kosten hieruit gedekt kunnen worden.

Duurzaamheid Vanwege het niet uitvoeren van een duurzaamheidscan in 2024 kan het budget hiervoor van € 20.000 incidenteel vervallen. Btw component afvalstoffenheffing Doordat de kosten die betrekking hebben op de afvalstoffenheffing stijgen, stijgt ook de btw component die kan worden meegerekend bij het bepalen van de tarieven voor de afvalstoffenheffing. Formatie ruimtelijke ordening De gemeente werkt hard aan het uitwerken van ruimtelijk-strategische visies en plannen. Daarnaast willen we waarborgen dat ruimtelijke keuzes integraal worden gemaakt. De omgevingsvisie staat aan de basis hiervan en uiteindelijk willen we de komende jaren toewerken naar een goed omgevingsplan voor de hele gemeente. Al jaren zien wij het aantal initiatieven van inwoners en ondernemers groeien, die we vanaf de eerste verkenning tot en met de planologische procedures begeleiden. Na het vertrek van enkele ervaren krachten is, mede om de werkdruk acceptabel te houden, in eerste instantie gekozen voor (relatief dure) inhuur. Deze hebben ook een rol hebben gepakt in het opleiden van onze nieuwe vaste (onervaren) medewerkers. Inmiddels zijn deze krachten goed ingewerkt, maar de werkdruk blijft onverminderd. Hierdoor blijft inhuur noodzakelijk om de werkdruk niet onacceptabel te laten toenemen en onze dienstverlening naar initiatiefnemers te kunnen waarborgen.

Omdat we voorzien dat het aantal ruimtelijke en maatschappelijke initiatieven niet zal afnemen, wordt voorgesteld om de formatie structureel met 1 fte te verhogen en de kosten hiervan voor de eerste jaren (t/m 2026) te dekken uit de reserve invoering Omgevingswet. Advieskosten voorbereiding grondexploitaties Voor kosten die gemaakt worden ter voorbereiding van projecten waarvoor nog geen grondexploitatie is vastgesteld wordt een jaarlijks bedrag geraamd van € 50.000. Inmiddels zijn twee projecten in voorbereiding. Voor deze projecten is de verwachting dat er € 175.000 benodigd is. Hiervoor wordt het geraamde bedrag verhoogd met € 125.000. Aangezien dit voorbereidende kosten ten behoeve van grondexploitatie projecten zijn, worden deze kosten gedekt door een onttrekking aan de algemene reserve grondexploitaties.

20

Programma Zorg, jeugd en participatie

2.5.1 Financiële mutaties In onderstaande tabel zijn de financiële mutaties in het programma Zorg, jeugd en participatie opgenomen (x € 1.000). Zorg, jeugd en participatie

2024

2025

2026

2027

2028

V/N

Bijdrage GGD Midden- en West-Brabant

0

-46

-62

-79

-148

N

Huisvestingskosten consultatiebureau Oudenbosch

18

18

18

18

18

V

Uitvoering Wet Kinderopvang

0

-6

-7

-7

-7

N

Exploitatiebijdrage dorpshuis Bosschenhoofd

5

-15

-16

-16

-17

V/N

Huur units parochie Oudenbosch

0

-24

-24

-13

0

N

Visie sociale basis

0

PM

PM

PM

PM

Kosten opvang Oekraïense vluchtelingen

-3.048

0

0

0

0

N

Rijksbijdrage opvang Oekraïense vluchtelingen

3.962

0

0

0

0

V

Arrangementen jeugdzorg

-1.594

-980

-401

-417

-430

N

-81

-84

-86

-89

-91

N

Toekomstscenario jeugdzorg

0

-101

0

0

0

N

Overige kosten jeugdzorg

-28

-32

-32

-33

-34

N

-1.703

-1.196

-520

-539

-555

50

45

41

36

31

V

Huishoudelijke ondersteuning

-350

-361

-371

-382

-394

N

Begeleiding

100

103

106

109

113

V

0

-96

-98

-100

-119

N

Overige kosten Wmo

-26

-69

-87

-93

-105

N

Subtotaal Wmo

-226

-377

-409

-430

-475

Jeugdprofessionals

Subtotaal jeugdzorg

Rolstoelen

Bijdrage Regio West-Brabant (deeltaxi)

21

Zorg, jeugd en participatie

2024

2025

2026

2027

2028

V/N

70

-8

-15

-23

-133

V/N

-1.146

-783

-919

-970

-1.251

N

Rijksbijdrage BUIG

737

914

995

1.209

1.474

V

Bijdrage WVS-Groep

220

43

-28

-93

-122

V/N

Subtotaal participatie

-120

166

33

123

-32

-1.111

-1.481

-986

-943

-1.215

Bijdrage bedrijfsvoeringskosten Werkplein Hart van West-Brabant Bijdrage programmakosten Werkplein Hart van West-Brabant

Totaal Mutaties Zorg, jeugd en participatie 2.5.2 Toelichting

Bijdrage GGD Midden- en West-Brabant Op basis van de tweede begrotingswijziging 2024 en de conceptbegroting 2025 van de GGD West-Brabant, behandeld in de raadsvergadering van 19 juni 2024, wordt de bijdrage meerjarig bijgesteld. Huisvestingskosten consultatiebureau Oudenbosch Met ingang van 2024 zijn de kosten van het consultatiebureau in Oudenbosch integraal verwerkt in de begroting van de GGD. Deze was eerst separaat opgenomen in de gemeentelijke begroting. Uitvoering Wet Kinderopvang Het toezicht en de handhavingsopdrachten voor de uitvoering van de Wet Kinderopvang worden uitgevoerd door de GGD West-Brabant waarbij het minimale wettelijke pakket wordt afgenomen. Hierdoor voldoet de gemeente Halderberge aan de wettelijk gestelde eisen. Het college van burgemeester en wethouders heeft besloten om voor het jaar 2024 een bedrag van € 59.625 beschikbaar te stellen voor de inspecties Wet kinderopvang voor de gemeente Halderberge. Dit betekent voor 2024 een verhoging van het budget met € 6.270. De kosten voor 2024 worden gedekt vanuit de post onvoorziene uitgaven 2024. De structurele gevolgen van deze hogere kosten worden nu bijgeraamd. Exploitatiebijdrage dorpshuis Bosschenhoofd De gemeenteraad heeft op 15 december 2022 besloten om de stichting een jaarlijkse exploitatiebijdrage te geven aan de stichting ten gunste van een sluitende exploitatie van het dorpshuis.

De exploitatiebijdragen zijn daarbij bepaald op € 72.596 voor 2024 en € 75.500 voor 2025. Met de stichting heeft overleg plaatsgevonden over de businesscases. Hieruit bleek dat geen rekening was gehouden met een reservering voor het op termijn vervangen van de inventaris. In overleg met het stichtingsbestuur zijn de exploitatiebijdragen berekend op € 67.300 voor 2024 en € 90.000 voor 2025. De bijdrage voor 2024 valt uiteindelijk lager uit dan geraamd als gevolg het feit dat het dorpshuis niet een heel jaar geopend is. In 2025 vindt een evaluatie van de businesscase plaats en wordt de exploitatiebijdrage/subsidie voor de jaren erna bepaald. Huur units parochie Oudenbosch De gemeenteraad heeft het college opdracht gegeven in overleg met het bisdom en het parochiebestuur te komen tot een afspraak om de pastoriewoning eerder te kunnen slopen, met als bedoeling het basiliekplein uiterlijk in 2024 te herinrichten volgens de plusvariant. De onderhandelingen met het bisdom en het parochiebestuur zijn met succes afgerond. De voorwaarde voor medewerking is dat de gemeente ervoor zorgt dat de Parochie kan blijven beschikken over een Parochieel Centrum in het centrum van Oudenbosch. Voor de tijdelijke huisvesting is dit opgelost door het plaatsten van 5 units achter de Basiliek naast de ingang Pelgrim 2 (Doelpad).

Het college heeft besloten opdracht te verstrekken voor het huren van de tijdelijke units en de manier waarop dit gefinancierd wordt. De units worden gehuurd voor een periode van mei 2024 tot en met juni 2027. De oplevering van de nieuwe Parochie (laatste fase woningbouw Sint Anna) wordt verwacht in Q1/2 2027. De totale huurkosten in die periode bedragen € 81.000 (inclusief kosten transport en montage/demontage) en de gemeentelijke voorbereidingskosten van de locatie bedragen € 5.000. De kosten voor 2024 worden voor een bedrag van € 25.000 gedekt uit de post onvoorziene uitgaven.

22

Visie sociale basis De gemeente is bezig met de visievorming sociale basis als onderdeel van de integrale aanpak Gezond en Actief in Halderberge. Deze visie wordt in december 2024 aan de raad voorgelegd. Aan deze visie is ook een uitvoeringsplan gekoppeld met acties. De gemeente stelt reeds middelen beschikbaar voor de sociale basis in Halderberge, onder andere aan bewonersinitiatieven, aan ondersteuningsaanbod voor mantelzorg/vrijwilligers, aan inzet op bestaanszekerheid, etc. en ook aan inzet vanuit andere beleidsterreinen welke (in)direct een relatie hebben met de sociale basis. We proberen daarbij slimmere verbanden te leggen tussen die budgetten door te ontschotten en te zoeken naar zogenaamde ‘koppelkansen’. Ook zullen we werken aan het beter inrichten van de opdrachten die wij verstrekken aan de organisaties die een financiële relatie met de gemeente hebben en zich bezighouden met de sociale basis. Ondanks deze inzet is het mogelijk dat extra budget nodig blijkt om de ambities en doelstellingen van de visie en het uitvoeringsplan sociale basis te kunnen realiseren. Opvang Oekraïense vluchtelingen In de Begroting 2024 zijn tot op heden nog geen baten en lasten opgenomen voor de opvang van de Oekraïense vluchtelingen.

Bij het opstellen van de Begroting 2024 was nog te weinig zicht op de lasten en baten om dat goed in te kunnen schatten en het was onduidelijk hoe lang de opvang zou gaan duren. Hoewel dat laatste ook nu nog niet goed is te beantwoorden, zijn er inmiddels ramingen opgesteld tot en met 31 december 2024. Op basis van de werkelijke kosten van vorig jaar, zijn de kosten voor 2024 ingeschat. Op basis van de huidige ramingen is er sprake van een overschot. De vergoeding die van het Rijk wordt ontvangen is ca. € 900.000 hoger dan de kosten die in 2024 naar verwachting worden gemaakt voor de opvang van de Oekraïense vluchtelingen. Op dit moment bedraagt de reserve opvang vluchtelingen ruim € 2,2 miljoen. Indien de kosten van opvang in 2024 hoger uit zouden vallen, dan is de reserve groot genoeg om de eventuele meerkosten te kunnen dekken. Om deze reden wordt voorgesteld om het overschot op de ontvangen rijksmiddelen niet meer in de reserve opvang vluchtelingen te storten, maar voor 2024 ten gunste te laten komen van het exploitatiesaldo 2024. Arrangementen jeugdzorg Het aantal jeugdigen dat jeugdhulp nodig heeft en de intensiteit van de in te zetten jeugdhulp is vooraf niet volledig in te schatten in aantallen en bedragen. Jeugdprofessionals kijken in eerste instantie samen met het gezin wat zij zelf kunnen (waar nodig met ondersteuning van hun netwerk).

Wanneer dit niet passend is zal de jeugdprofessional zelf ambulante begeleiding bieden. Echter wanneer de zorgvraag te groot en/of te complex is, wordt het gezin doorverwezen naar een zorgaanbieder die specialistische hulpverlening biedt. De hogere kosten betreffen met name laagcomplex arrangementen, maatwerk en Landelijke transitie Arrangementen (LTA). Het LTA is een set aan afspraken die door de VNG landelijk wordt gemaakt met een beperkt aantal jeugdhulpaanbieders. We zien het afgelopen jaar (2023) een golfbeweging in de cijfers laagcomplex arrangementen waarbij in het eerste kwartaal van 2024 een lichte stijging zichtbaar is. Een verklaring is enerzijds het wegwerken van de wachtlijst waardoor het aantal doorverwijzing naar laagcomplex het eerste kwartaal licht is toegenomen. Anderzijds vanwege de complexe problematiek waardoor er een duurder arrangement nodig is om de passende zorg te bieden aan de jeugdige en het gezin. Feit blijft dat dit momentopnames zijn en er door het jaar heen dus die golfbeweging blijft bestaan. Wat betreft maatwerk zien we met name een toename in de buitenregionale doorverwijzing door de gecertificeerde instellingen. Met ingang van juli 2023 maakt een zorgaanbieder uit West- Brabant West gebruik van de bekostigingssystematiek LTA en daarmee gelden hogere tarieven dan de arrangementensystematiek West Brabant West.

De stijging in het aantal LTA is te verklaren, omdat de jeugdprofessional en de zorgaanbieder gezien de complexiteit van de casus vaker een specialistisch behandelaanbod (LTA) nodig achten. De raming voor de arrangementen jeugdzorg komt met de bijstelling voor 2024 uit op ca. € 7,8 miljoen en is daarmee in lijn met de werkelijke kosten over 2023, zijnde ca. € 7,5 miljoen. Op basis van de beschikbare cijfers is de verwachting dat de stijging in LTA, maatwerk en hoogcomplex E voor een deel incidenteel is en voor een deel structureel zal zijn. Voor de structurele bijstelling voor LTA en maatwerk is uitgegaan van het gemiddelde over de afgelopen jaren. Jeugdprofessionals De tarieven voor de inzet van jeugdprofessionals worden jaarlijks geïndexeerd. In 2024 is deze indexering hoger dan begroot. Dit werkt ook structureel door in de kosten voor de inzet van de jeugdprofessionals. In de meerjarenraming wordt voor de indexering van deze kosten uitgegaan van het inflatiepercentage.

23

Toekomstscenario Jeugd Het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming is een gezamenlijk landelijk programma van de ministeries van Justitie & Veiligheid, Volksgezondheid Welzijn en Sport en de VNG. Het is gericht op een meer eenvoudige, systeemgerichte aanpak, waarbij gezinnen centraal staan. Het betreft niet alleen de jeugdbescherming, maar het gehele traject van zorg en ondersteuning aan kinderen, gezinnen (doelgroep van 0 tot 100) en huishoudens, waar verschillende organisaties bij betrokken zijn. Het Toekomstscenario beoogt een brede blik en richt zich op de doelgroep van 0 tot 100 jaar. In mei 2023 is een programmaleider gestart met de opdracht een Programmaplan Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming regio West-Brabant (14 gemeenten) op te stellen. Dit programma is vastgesteld. Met dit programma bereiden we ons als regio West-Brabant voor op de komende ontwikkelingen vanuit het landelijke programma Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming om te komen tot sterke lokale teams en een Regionaal Veiligheid Team. Door het hele land zijn er 11 proeftuinen, waarvan West-Brabant West er één van is. In deze proeftuinen worden verschillende werkwijzen beproefd van integraal systeem- en mensgericht werken in de praktijk.

De proeftuin West Brabant West maakt onderdeel uit van het regionale programma Toekomstscenario en levert input aan het regionale programma Toekomstscenario om het definitieve landelijk plan Toekomstscenario vorm te geven. Om een doorontwikkeling te maken in de proeftuin ten behoeve van het regionaal programmaplan Toekomstscenario West-Brabant is € 100.699 nodig. Overige kosten jeugdzorg De overige kosten jeugdzorg betreffen enkele zaken die regionaal worden georganiseerd en uitgevoerd. De belangrijkste bijstellingen betreffen de kosten voor het taxivervoer ikv jeugdwet, jeugdreclassering en en de deelnamen van 2 jeugdigen aan de pilot Plein3 (onderwijszorgarrangement). Rolstoelen Op basis van het actuele aantal voorzieningen en de cijfers van voorgaande jaren kan het budget voor de rolstoelen structureel worden afgeraamd. Hierbij wordt een kleine marge aangehouden voor het geval dat de uitgaven onverhoopt toch hoger zijn. Huishoudelijke ondersteuning Het aantal inwoners uit Halderberge dat gebruik maakt van een indicatie voor de maatwerkvoorziening huishoudelijke ondersteuning neemt toe. Daarnaast zijn eind 2032 de tarieven voor 2023 extra geïndexeerd en is in 2024 opnieuw een indexatie op de tarieven van toepassing. Deze indexering waren nog niet bekend bij het opstellen van de begroting 2024. De stijging van de volumecomponent bedraagt circa € 150.000.

De indexering van de tarieven bedraagt ca. € 200.000. Begeleiding Het aantal inwoners uit Halderberge dat op dit moment een indicatie heeft voor de maatwerkvoorziening begeleiding is licht afgenomen ten opzichte van 2023. Op basis van deze ontwikkeling is de verwachting dat we minder budget nodig hebben voor deze maatwerkvoorziening. Het kan zijn dat er later dit jaar meer aanvragen komen en dat er op dat moment bijgesteld moet worden. Bijdrage Regio West-Brabant (deeltaxi) Op basis van de begroting 2025 van de Regio West-Brabant, behandeld in de raadsvergadering van 19 juni 2024, wordt de geraamde bijdrage voor de deeltaxi aangepast. Overige kosten Wmo De kosten voor het cliëntervaringsonderzoek vallen hoger uit als gevolg van een nieuwe wijze van meten en het aparte cliëntervaringsonderzoek voor huishoudelijke ondersteuning. Aanvullend vallen de kosten voor het Maatjesproject eenzaamheid hoger uit als gevolg van gestegen loonkosten en de extra benodigde ureninzet voor het werven en begeleiden van vrijwilligers. Ook vallen de kosten voor mantelzorgondersteuning en wijk-GGZ iets hoger uit. Tenslotte is er structurele stijging van de uitgaven in het kader van geweld in afhankelijkheidsrelatie (GIA). De belangrijkste oorzaak is de hoge stijging in de loonkosten bij de uitvoerende organisaties. Voor 2025 wordt het GIA budget voor de structurele uitgaven € 403.952.

Dit betekent voor de gemeente Halderberge een extra bijdrage van in totaal € 58.672. Bijdrage Werkplein Hart van West-Brabant Op basis van de conceptbegroting 2025 van het Werkplein Hart van West-Brabant, behandeld in de raadsvergadering van 19 juni 2024, wordt de bijdrage meerjarig bijgesteld. Voor het jaar 2024 heeft het Werkplein een prognose opgesteld. Hieruit volgt een begrotingswijziging 2024. Deze wordt na de zomer, samen met de 2e bestuursrapportage van het Werkplein, voor een zienswijze aan uw raad voorgelegd. Op basis van de prognose van het Werkplein zijn de financiële gevolgen voor de gemeente Halderberge, vooruitlopend op de begrotingswijziging, in deze Zomernota verwerkt.

24

Rijksbijdrage BUIG Op basis van het nader voorlopig budget 2024 en de (landelijk) verwachte ontwikkelingen in aantallen bijstandsontvangers en minimumloon is een inschatting gemaakt van de BUIG-uitkering in de jaren 2024-2028. Op basis hiervan neemt de BUIG-uitkering in de komende jaren toe. Bijdrage WVS-Groep Op basis van de conceptbegroting 2025 van de WVS-Groep, behandeld in de raadsvergadering van 19 juni 2024, wordt de bijdrage meerjarig bijgesteld.

25

26

Programma Onderwijs, sport en cultuur

2.6.1 Financiële mutaties In onderstaande tabel zijn de financiële mutaties in het programma Onderwijs, sport en cultuur opgenomen (x € 1.000). Onderwijs, sport en cultuur

2024

2025

2026

2027

2028

V/N

Leerlingenvervoer

-28

-29

-29

-30

-31

N

Huuropbrengst 't Bossche Hart

10

14

14

15

15

V

Exploitatiebijdrage zwembad De Baarlebossche

-50

-52

PM

PM

PM

N

Verduurzaming zwembad Blankershove

PM

PM

PM

PM

PM

0

-53

-29

-30

-30

N

SPUK regeling bibliotheekvoorzieningen (bijdrage Halderberge)

-302

-226

0

0

0

N

SPUK regeling bibliotheekvoorzieningen (rijksbijdrage)

252

188

0

0

0

V

-1

-9

-9

-9

-9

N

-120

-166

-53

-54

-55

Herijking harmonisatiemodel buitensportaccommodaties

Welzijnssubsidies Totaal Mutaties Onderwijs, sport en cultuur 2.6.2 Toelichting

Leerlingenvervoer De tarieven voor het leerlingenvervoer zijn gestegen. De twee belangrijkste ontwikkelingen die in deze hoge index meewegen zijn de stijging van de cao-lonen met 8% in 2023 en de stijging van de brandstofkosten. Deze indexering was bij het opstellen van begroting nog niet bekend. De indexering is pas op 1 december 2023 bekend gemaakt. De tarieven worden ook structureel verhoogd. Huuropbrengst 't Bossche Hart De gemeente Halderberge wil de kinderopvang en basisschool in Bosschenhoofd in één gebouw huisvesten. Op dit moment huurt het kinderdagverblijf een ruimte van de Borgesiusstichting in ’t Bossche Hart. De school gaat deze ruimte terug in gebruik nemen als leslokaal. Kinderdagverblijf ’t Toverbosch is daarom op zoek naar een andere ruimte in het gebouw om haar kinderen te huisvesten en heeft daarom een ruimte in ’t Bossche Hart gekocht van Woonkwartier. ’t Toverbosch gaat de aangrenzende spreekkamers huren van de gemeente en deze verbouwen. De gemeente ontvangt hievoor een huurprijs. De looptijd van deze overeenkomst loopt van medio april 2024 tot en met medio april 2034. De jaarlijkse totaalprijs komt neer op € 13.590. Exploitatiebijdrage zwembad De Baarlebossche Laco ontvangt jaarlijks een geïndexeerde exploitatievergoeding. De indexering wordt mede bepaald door de indexering van de gas- en electraprijzen.

Op basis van deze indexcijfers valt de jaarlijkse bijdrag hoger uit dan bij de begroting geraamd. Het contract met Laco loopt tot en met 2025. Op dit moment wordt overleg gevoerd met Laco of en op welke wijze het contract wordt verlengd. Om die reden is vanaf 2026 een PM-post opgenomen.

27

Verduurzaming zwembad Blankershove Een van de actiepunten uit het CWP was te komen tot een toekomstige en duurzame zwembadaccommodatie. Voor het zwembad is in 2023 een advies en plan opgesteld om te komen tot een toekomstbestendige en duurzame zwembadaccommodatie. Er wordt geadviseerd om vooral in te zetten op de volgende onderdelen: 1. Het opstellen van een meerjarenonderhoudsplanning (MJOP). Op basis van het onderhoudsplan wordt duidelijk welke investeringen de komende 10 jaar noodzakelijk zijn. 2. Het doorvoeren van de duurzaamheidsmaatregelen. Begin mei heeft de stichting het MJOP ontvangen. De stichting heeft aangegeven nog te werken aan een investerings- en duurzaamheidsplan. De gemeente mag de resultaten in juni verwachten. In afwachting hiervan is er nog geen financiële mutatie toe te wijzen en derhalve is er een PM-post opgenomen. Herijking harmonisatiemodel buitensportaccomodaties In 2019 heeft de gemeenteraad ingestemd om vanaf 2021 de onderhoudsbijdrage die buitensportvereningen ontvangen te bepalen aan de hand van een rekenmodel dat gebaseerd is op de benodigde behoefte- en capaciteit en het toepassen van een dekkingspercentage per tak van sport. Bij besluitvorming is de toezegging gedaan om het model in 2024 te evalueren. Daarnaast wordt het model aangevuld met een toeslag voor milieuvriendelijk beheer. De financiële gevolgen van deze herijking zijn verwerkt.

Bovendien vindt er in 2025 ook een herijking van het tarief van de tennisbanen plaats. Hiervoor is een bedrag van € 25.000 opgenomen om dit uit te voeren. Om die reden is er een incidentele stijging van de lasten in 2025. SPUK regeling bibliotheekvoorziening In december 2023 hebben we aanvragen ingediend om in aanmerking te komen voor de middelen vanuit de SPUKregeling lokale bibliotheekvoorzieningen voor de periode 2024 en 2025. Er zijn twee aanvragen ingediend voor; 1. De doorontwikkeling van de vestiging Oudenbosch. De aangevraagde middelen worden ingezet om de bemenste openingstijden met minimaal 10 uur per week uit te breiden. 2. Van afhaalpunt naar vestiging Hoeven. Hoeven heeft momenteel alleen een haal/brengpunt. De aanvraag is gedaan om de huidige beperkte bibliotheekvoorziening in Hoeven door te ontwikkelen naar een bibliotheekvestiging. Beide aanvragen zijn goedgekeurd, en daarvoor krijgen we per aanvraag een uitkering van € 220.000 (totaal € 440.000). Een voorwaarde van deze uitkering is dat de gemeente 20% dient te co-financieren. Hierdoor is de bijdrage die de gemeente Halderberge moet leveren € 44.000 per aanvraag (totaal € 88.000). De bijdrage voor 2024 bedraagt € 50.000 en voor 2025 bedraagt deze € 38.000. Welzijnssubsidies Het ontwerp-overzicht te verlenen subsidies 2024 heeft ter inzage gelegen.

De ingediende zienswijzen leiden tot aanpassingen in het ontwerp-overzicht te verlenen subsidies 2024. Op grond van de ingekomen zienswijzen zijn de subsidies aangepast. Tegenover de lasten die hieruit voortkomen staat ook nog een baat die voortkomt uit de SPUK IDO. Daarnaast is er ook een subsidie plusbus opgenomen voor Surplus. Hiertegenover staat in 2024 een subsidie vanuit de SPUK GALA. Dit is niet het geval voor 2025 en verder. Dit verklaart de toename in het negatieve saldo, in combinatie met indexering.

28

Algemene dekkingsmiddelen

2.7.1 Financiële mutaties In onderstaande tabel zijn de financiële mutaties in de Algemene dekkingsmiddelen opgenomen (x € 1.000). Algemene dekkingsmiddelen

2024

2025

2026

2027

2028

V/N

Uitkeringen gemeentefonds

1.307

-88

1.597

1.473

3.835

V

Vervallen behoedzaamheidsreserve

300

300

300

300

300

V

Bijdrage Belastingsamenwerking West-Brabant

55

33

32

34

3

V

Dividenduitkering BNG Bank

14

0

0

0

0

V

1.676

245

1.929

1.807

4.138

Totaal Mutaties Algemene dekkingsmiddelen 2.7.2 Toelichting

Uitkeringen gemeentefonds De meicirculaire 2024 geeft een actueel beeld van de uitkeringen uit het gemeentefonds voor de jaren 2023 tot en met 2028. De uitkeringen uit het gemeentefonds omvatten de algemene uitkering, integratie-uitkeringen en decentralisatieuitkeringen. In onderstaande tabel treft u de mutaties van de uitkeringen uit het gemeentefonds ten opzichte van de begroting 2024 (x € 1.000). De decentralisatie- en integratie-uitkeringen zijn in beginsel vrij besteedbaar, maar in de praktijk staan daar wel lasten (van ongeveer vergelijkbare omvang) tegenover elders in de begroting. Vervolgens worden een aantal aspecten uit de meicirculaire nader toegelicht. 2024

2025

2026

2027

2028

Algemene uitkering

1.302

709

1.590

1.462

3.807

Overige uitkeringen

923

566

541

510

417

Totaal Gemeentefonds

2.225

1.275

2.131

1.972

4.224

Extra lasten agv taakmutaties en toegenomen decentralisatie- en integratie-uitkeringen

-918

-563

-534

-499

-389

1.597

1.473

3.835

Vervallen stelpost besparing uitgaven jeugdzorg 2025 Totaal mutaties uitkeringen gemeentefonds

-800 1.307

-88

29

Gewijzigde normeringssystematiek algemene uitkering In het coalitieakkoord van kabinet Rutte IV is afgesproken dat voor de jaren 2022 tot en met 2025 de normeringssystematiek wordt toegepast, nadat deze koppeling tussen de (accresrelevante) rijksuitgaven en de omvang van het gemeentefonds in de jaren 2020 en 2021 tijdelijk buiten werking was gesteld in verband met de coronacrisis. Er is in het coalitieakkoord echter ook afgesproken dat het gemeentefonds vanaf 2026 niet langer via deze normeringssystematiek geïndexeerd wordt. Daarmee vervalt vanaf 2026 de koppeling aan de (accresrelevante) rijksuitgaven, de zogeheten trap-op-trap-af-systematiek (deze systematiek houdt in dat de omvang van het gemeentefonds meebeweegt met de ontwikkeling van de rijksuitgaven). Er wordt vanaf 2026 wel een nominale index toegepast. In de meicirculaire 2023 maakten de fondsbeheerders bekend dat er besloten is om het gemeentefonds vanaf 2027 te indexeren op basis van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (hierna: bbp) = nieuwe normeringssystematiek. De volume-ontwikkeling van het gemeentefonds wordt vanaf 2027 gebaseerd op een historisch gemiddelde van de ontwikkeling van het bbp. De indexatie voor nominale ontwikkelingen volgt die van het lopende jaar, maar vanaf 2027 geldt wel een andere index: de prijsmutatie/-index bbp.

In de meicirculaire 2024 is bekendgemaakt dat de indexatie op basis van de ontwikkeling van het bbp, de nieuwe normeringssystematiek, vervroegd in werking treedt, te weten al vanaf 2024. Daarnaast hebben de beheerders van het gemeentefonds op basis van het Centraal Economisch Plan van het CPB de nominale index voor het jaar 2024 geactualiseerd en vastgesteld. Het vervroegen van de inwerkingtreding van de nieuwe normeringssystematiek heeft twee effecten: een wijziging van de volume-mutatie en een wijziging van de nominale mutatie (zowel een actualisatie als een andere index voor de jaren 2024 tot en met 2026). In de meicirculaire 2024 staan de mutaties stapsgewijs toegelicht, waarbij er een onderscheid wordt gemaakt tussen prijsmutaties en volumemutaties. Een mutatie van de omvang van de algemene uitkering uit het gemeentefonds resulteert in een mutatie van de uitkeringsfactor (de uitkeringsfactor komt tot stand door de totale omvang van de algemene uitkering te delen door de uitkeringsbasis; de uitkeringsbasis is het totaal aantal eenheden van een verdeelmaatstaf x bedrag per eenheid en dat voor alle verdeelmaatstaven tezamen bij elkaar opgeteld).

Ontwikkeling uitkeringsbasis algemene uitkering Eind 2023 melden de beheerders van het gemeentefonds dat de aantallen eenheden van de verdeelmaatstaf huishoudens met een laag inkomen - landelijk - aanzienlijk hoger zijn uitgevallen dan waarmee eerder rekening was gehouden. Als de volumina van de aantallen eenheden van een verdeelmaatstaf stijgt - bij overige gelijkblijvende omstandigheden - dan daalt de uitkeringsfactor, omdat de omvang van het gemeentefonds niet wijzigt door een mutatie van de aantallen eenheden van een verdeelmaatstaf. Een daling van de uitkeringsfactor heeft een neerwaarts effect op de algemene uitkering van elke gemeente (en vice versa). Tegenover de daling van de uitkeringsfactor staat wel een stijging van de aantallen eenheden van de verdeelmaatstaf wat resulteert in een hogere algemene uitkering, maar per gemeente verschilt dit. Uiteindelijk kan het saldo van deze twee effecten voor een individuele gemeente positief of negatief uitpakken, afhankelijk van de individuele mutatie van de aantallen eenheden van deze verdeelmaatstaf.

In de meicirculaire 2024 geven de beheerders van het gemeentefonds aan dat met name voor de jaren 2025 en verder er sprake is van een - per saldo - forse opwaartse bijstelling van de uitkeringsfactor als gevolg van gewijzigde (landelijke) ramingen van de aantallen eenheden van diverse verdeelmaatstaven (tezamen ook wel uitkeringsbasis genoemd). Het gaat dan met name om gewijzigde aantallen eenheden van de verdeelmaatstaven huishoudens met een laag inkomen, laag opleidingsniveau met drempel, omgevingsadressendichtheid, landelijke en regionale centrumfunctie, de OZB-maatstaven en de aantallen bijstandontvangers (landelijk). Ten opzichte van de septembercirculaire 2023 gaat het om een opwaartse bijstelling van 8 à 10 punten uitkeringsfactor. Overige algemene mutaties algemene uitkering Naast de bijstelling van de omvang van de algemene uitkering uit het gemeentefonds als gevolg van geactualiseerde nominale ontwikkelingen en het vervroegen van de inwerkingtreding van de nieuwe normeringssystematiek melden de beheerders van het gemeentefonds in de meicirculaire 2024 ook dat de oploop van de opschalingskorting vanaf 2026 structureel wordt geschrapt. Dit resulteert in een structurele toevoeging (of beter het schrappen van de voorgenomen onttrekking) aan het gemeentefonds van € 675 miljoen (landelijk).

Ook is de ruimte onder het plafond van het BTW-compensatiefonds over 2023 uiteindelijk hoger uitgevallen dan ingeschat bij de septembercirculaire 2023. Het gaat om een eenmalig bedrag van circa € 214 miljoen (landelijk) dat ten gunste komt van de algemene uitkering over 2024.

30

Taakmutaties algemene uitkering Naast algemene mutaties worden er in de meicirculaire 2024 ook een aantal taakmutaties gemeld. Bij taakmutaties worden de middelen verdeeld via de bedragen per eenheid van de van toepassing zijnde verdeelmaatstaven. De drie belangrijkste taakmutaties worden kort toegelicht. Gemeenten ontvangen vanaf 2024 - structureel - extra middelen voor een betere dienstverlening op het gebied van armoede en schulden en voor het verlagen van de werkdruk in de uitvoering van de jeugdbescherming en jeugd realisering door de gecertificeerde instellingen. Voor onze gemeente gaat het om zo'n € 100.000 afgerond. Daarnaast is de geraamde besparing van € 500 miljoen in het kader van jeugdzorg voor het jaar 2025 geschrapt, omdat de maatregelen die tot de besparing moeten leiden nog niet zijn gerealiseerd. Voor onze gemeente resulteert dit in een eenmalige opwaartse bijstelling van de algemene uitkering over 2025 van zo'n € 800.000 afgerond. Integratie- en decentralisatie-uitkeringen De qua omvang belangrijkste nieuwe decentralisatie-uitkering betreft de decentralisatie-uitkering uitvoeringskosten Omgevingswet. Over 2024 ontvangen de gemeente extra - vooralsnog eenmalige - middelen van het Rijk om de (nieuwe) Omgevingswet goed te kunnen uitvoeren. Voor de gemeente Halderberge gaat om zo'n € 145.000.

De overige nieuwe decentralisatie-uitkeringen en gewijzigde bedragen van bestaande decentralisatie-uitkeringen zijn qua financiële omvang beperkt (minder dan € 5.000 per jaar) en hebben voornamelijk betrekking op 2024 (dus voornamelijk eenmalig). De bedragen voor de integratie-uitkering Participatie worden in de meicirculaire 2024 opwaarts bijgesteld. De middelen voor de Wet sociale werkvoorziening, die onderdeel is van de integratie-uitkering Participatie, worden voor het jaar 2024 eenmalig verhoogd (landelijk € 64 miljoen afgerond). Daarnaast wordt de rijksbijdrage beschut werken, die onderdeel is van de integratie-uitkering Participatie, structureel verhoogd vanaf 2024 (landelijk, van € 23 miljoen in 2024 naar zo'n € 30 miljoen in 2028). Tot slot wijzigt de omvang van de integratie-uitkering Participatie als gevolg van de toekenning van de loon- en prijsbijstelling 2024 (structureel effect). Voor onze gemeente resulteren deze bijstellingen in een hogere integratie-uitkering Participatie van circa € 767.000 in 2024 naar afgerond € 500.000 in 2028. Uitkeringen oude jaren De uitkeringsfactor voor het de algemene uitkering over 2023 wordt opwaarts bijgesteld met drie punten. De stijging wordt veroorzaakt door de actualisatie van de aantallen eenheden van meerdere verdeelmaatstaven, waaronder de aantallen bijstandsontvangers, laag opleidingsniveau met drempel en de OZB-maatstaven.

Voor onze gemeente resulteert dat in een hogere algemene uitkering van circa € 136.000 die in 2024 wordt verantwoord. Vervallen behoedzaamheidsreserve In de begroting 2024 en de meerjarenraming 2025 tot en met 2027 is er, voorzichtigheidshalve, rekening mee gehouden dat de (meerjaren)raming van de algemene uitkering als gevolg van gewijzigde nominale ontwikkelingen lager uitvalt dan het Rijk verwacht. De meerjarenraming van de algemene uitkering is in de begroting 2024 - structureel - voor een bedrag van € 300.000 structureel lager geraamd. Deze inhouding of lagere raming van de algemene uitkering ten bedrage van € 300.000 per jaar wordt behoedzaamheidreserve genoemd. Voorgesteld wordt om in de begroting 2025 en de meerjarenraming 2026 tot en met 2028 geen rekening meer te houden met een behoedzaamheidreserve. De motivering hiervoor is dat de nieuwe normeringssystematiek, die vanaf 2024 in werking treedt, naar verwachting resulteert in een stabieler beeld van de meerjarenraming van de algemene uitkering, aangezien de volume-ontwikkeling gebaseerd wordt op 8-jaars historisch gemiddelde, én er in de komende jaren een stabieler beeld van de inflatie verwacht wordt. Bijdrage Belastingsamenwerking West-Brabant Op basis van de conceptbegroting 2025 van de Belastingsamenwerking West-Brabant, behandeld in de raadsvergadering van 19 juni 2024, wordt de bijdrage meerjarig bijgesteld.

Dividenduitkering BNG Bank In 2024 is de dividenduitkering over 2023 van de BNG ontvangen. Deze is ca. € 14.000 hoger uitgevallen dan waar rekening mee was gehouden. Het incidentele voordeel komt ten gunste van de exploitatie 2024.

31

32

Overhead

2.8.1 Financiële mutaties In onderstaande tabel zijn de financiële mutaties in de Overhead opgenomen (x € 1.000). Overhead

2024

2025

2026

2027

2028

V/N

Cao gemeenten 2024

-202

-238

-380

-380

-380

N

Generatiepact

39

0

0

0

0

V

Arbeidsmarktbenadering

0

-10

-10

-10

-10

N

Juridische advieskosten

-20

0

0

0

0

N

Inkoop

-7

-7

-8

-8

-8

N

-108

0

0

0

0

N

Bijdrage West-Brabants Archief

17

12

14

13

3

V

Facilitaire voorzieningen

-36

-37

-39

-40

-41

N

Energiekosten

-168

-97

-92

-95

-98

N

Inzet stelpost energielasten

75

50

50

50

50

V

Automatisering

149

173

178

183

189

V

Informatiebeleidsplan 2024 - 2027

0

-185

-128

-98

0

N

Saas transitie periode 2024 - 2028

-36

-40

-60

-50

0

N

Transitie clous/SaaS

131

-131

-200

-206

-212

V/N

Overige mutaties (< € 5.000)

-41

-17

-17

-18

-19

N

Totaal Mutaties Overhead

-207

-528

-692

-658

-526

Digitalisering milieudossiers

2.8.2 Toelichting Cao gemeenten 2024 Er is een nieuwe cao gemeenten afgesloten voor het jaar 2024. De totale loonstijging op basis van de nieuwe cao bedraagt voor 2024 6% (4,75% vanaf 1 janauari 2024 en 1,25% vanaf 1 oktober 2024). In de Begroting 2024 is rekening gehouden met een indexering van de salarissen met 4% voor 2024. Ten opzichte van de Begroting 2024 betekent dit dus een extra loonstijging van 2%. Een extra loonstijging met 1% betekent voor de gemeente Halderberge een stijging van de loonkosten met ca. € 190.000. Dit betekent dat de extra kosten als gevolg van de nieuwe cao, ten opzichte van de ramingen in de Begroting 2024, structureel ca. € 380.000 per jaar bedragen. Bij de uitgangspunten voor de Programmabegroting 2025 wordt voorgestel om in de meerjarenbegroting 2025 – 2028, in afwachting van de nieuwe cao, de geraamde loonstijging te handhaven op 3% per jaar, gelijk aan het inflatiepercentage.

33

Generatiepact In 2024 is minder gebruik gemaakt van het generatiepact dan werd verwacht. De totale kosten van het generatiepact komen hierdoor lager uit. Voor het egaliseren van de kosten van het generatiepact is een reserve gevormd. In 2024 kan de storting in deze reserve met € 39.000 worden verlaagd. Arbeidsmarktbenadering Met de toenemende arbeidsmarktkrapte wordt het de komende jaren een steeds grotere uitdaging om de juiste mensen te vinden. Het thema ‘arbeidsmarktbenadering’ staat dan ook centraal in de strategische plannen van de gemeente. In de Zomernota 2023 is een structureel budget van € 40.000 beschikbaar gesteld voor recruitment/werving nieuwe medewerkers. Om hier invulling aan te geven wordt een recruiter aangesteld voor 0,67 fte. Hiervoor wordt het budget voor recruitment met € 10.000 per jaar verhoogd. Juridische advieskosten In 2023 is de gemeente betrokken in een gerechtelijke procedure. Tegen de uitspraak in eerste aanleg is hoger beroep ingesteld. De uitkomsten van deze procedure kunnen niet op voorhand worden ingeschat, maar vast staat dat hiervoor nog juridische (advocaat)kosten worden gemaakt. Daarnaast speelt nog een aantal juridische vraagstukken ten aanzien van accommodaties binnen de gemeente waarvoor extern juridisch advies wordt ingewonnen bij advocatenkantoren. Daarom wordt voorgesteld om een bedrag van € 20.000 incidenteel bij te ramen.