Zomernota 2023 Definitief.pdf

Zomernota 2023

Inhoudsopgave

Aanbiedingsbrief .......................................................................................................................................................

3

1 Samenvatting financieel beeld 2023 - 2027 ..........................................................................................................

5

2 Financiële mutaties ................................................................................................................................................ 7 2.1 Programma Bestuur en burgerzaken ................................................................................................................ 9 2.2 Programma Veiligheid ....................................................................................................................................... 11 2.3 Programma Openbare ruimte ............................................................................................................................ 13 2.4 Programma Ruimtelijke en economische ontwikkelingen ................................................................................. 17 2.5 Programma Zorg, jeugd en participatie ............................................................................................................. 21 2.6 Programma Onderwijs, sport en cultuur ............................................................................................................ 25 2.7 Algemene dekkingsmiddelen ............................................................................................................................

29 2.8 Overhead ........................................................................................................................................................... 33 2.9 Investeringen ..................................................................................................................................................... 37 2.10 Coronacrisis .................................................................................................................................................... 47 2.11 Energiecrisis .................................................................................................................................................... 49 2.12 Post onvoorziene uitgaven .............................................................................................................................. 51 3 Kadernota 2024 - 2027 ............................................................................................................................................ 53 3.1 Uitgangspunten Programmabegroting 2024 ..................................................................................................... 55 3.2 Ontwikkeling lokale heffingen en tarieven .........................................................................................................

59 3.3 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ....................................................................................................... 63 3.4 Meerjaren Perspectief Grondexploitaties .......................................................................................................... 69

1

2

Aanbiedingsbrief

Hierbij bieden wij u de Zomernota 2023 aan. Deze Zomernota is een samenvoeging van de Voorjaarsnota 2023 en de Kadernota 2024. De Voorjaarsnota 2023 is een voortgangsrapportage over de lopende begroting 2023. De Kadernota 2024 is een vooruitblik naar de meerjarenraming 2024 – 2027, waarbij ook de uitgangspunten voor het opstellen van de Programmabegroting 2024 worden voorgesteld. In het hoofdstuk Samenvatting financieel beeld 2023-2027 is een overzicht opgenomen van de saldi van de Zomernota 2023. Vervolgens worden in het hoofdstuk Financiële mutaties per programma alle mutaties in beeld gebracht en toegelicht. Ook is een overzicht opgenomen van de post onvoorziene uitgaven 2023 en zijn de mutaties met betrekking tot de coronacrisis en energiecrisis weergegeven. Bij het opstellen van de Zomernota zijn alle lopende investeringskredieten en het Investeringsprogramma 2023-2026 geactualiseerd waarbij gekeken is naar de verwachte kosten en de haalbare planning. In paragaaf 2.9 zijn alle bijstellingen van de investeringen weergegeven en toegelicht. In het hoofdstuk Kadernota 2024-2027 wordt ten eerste ingegaan op de voorgestelde uitgangspunten voor de opstelling van de Programmabegroting 2024. Vervolgens wordt nader ingegaan op de uitgangspunten voor de lokale heffingen en het weerstandsvermogen. Ten slotte is een samenvatting opgenomen van het Meerjaren Perspectief Grondexploitaties.

3

4

Samenvatting financieel beeld 2023 - 2027

In onderstaand overzicht is een samenvatting opgenomen van de financiële bijstellingen voor de jaren 2023 - 2027 (x € 1.000). De mutaties ten opzichte van de huidige meerjarenraming 2023 - 2026 zijn onder te verdelen in de volgende onderdelen: 1. Stand meerjarenbegroting 2023 - 2027 2. Vastgestelde begrotingswijzigingen 3. Mutaties Zomernota 2023 4. Mutaties investeringen In de volgende hoofdstukken worden alle mutaties nader in beeld gebracht en toegelicht. Samenvatting financieel beeld

2023

2024

2025

2026

2027

Saldo meerjarenraming Programmabegroting 2023

316

2.092

3.665

735

735

Vastgestelde begrotingswijzigingen

-301

-686

-719

-762

-762

Stand meerjarenbegroting 2023 - 2027

16

1.406

2.946

-27

-27

Mutaties Zomernota 2023 - 2027

176

-1.522

-520

-1.097

-401

Mutaties investeringen

144

560

164

-158

-179

Saldo Zomernota 2023 - 2027

336

445

2.590

-1.282

-606

5

Vastgestelde begrotingswijzigingen Na vaststelling van de Programmabegroting 2023 heeft de gemeenteraad diverse besluiten genomen die een structureel effect hebben op de meerjarenraming. Dit betreft de volgende besluiten: Vastgestelde begrotingswijzigingen

2023

2024

2025

2026

2027

3 november 2022: Programmabegroting 2023

-72

0

0

0

0

15 december 2022: Dorpshuisfunctie Bosschenhoofd

-62

-79

-52

-54

-54

15 december 2022: Verbouwing Fideï et Arti

0

-21

-21

-20

-20

16 februari 2023: Tijdelijke vervanging raadslid

-5

0

0

0

0

23 maart 2023: Integraal Veiligheidsplan

-110

-205

-205

-205

-205

23 maart 2023: IPOR Religieus erfgoed

0

-30

-73

-63

-63

-52

-104

-104

-104

-104

13 april 2023: Visie waterrecreatie

0

-96

-118

-107

-107

25 mei 2023: Mobiliteitsvisie

0

-151

-147

-208

-208

-301

-686

-719

-762

-762

13 april 2023: Hogere bijdrage GR GIA en MCZ

Totaal

Mutaties Zomernota 2023-2027 Op basis van de huidige meerjarenraming zijn de mutaties op basis van bestaand beleid doorgerekend. In het volgende hoofdstuk zijn per programma alle mutaties weergegeven en toegelicht. Mutaties investeringen Bij het opstellen van de Zomernota zijn alle lopende investeringskredieten en het Investeringsprogramma 2023-2026 geactualiseerd waarbij gekeken is naar de verwachte kosten en de haalbare planning. In paragaaf 2.9 zijn alle bijstellingen van de investeringen weergegeven en toegelicht. Saldo Zomernota Het saldo van de Zomernota bedraagt voor het jaar 2023 € 336.125 positief. De meerjarenraming 2024-2027 sluit met een positief saldo voor 2024 en 2025 en een negatief saldo voor 2026 en 2027. Hierbij moet wel worden aangetekend dat het jaar 2027 nog geen onderdeel uitmaakte van de huidige meerjarenraming. Bij de opstelling van de Begroting 2024 wordt de jaarschijf 2027 opnieuw opgebouwd, hetgeen nog tot aanpassingen kan leiden. Het jaar 2027 kan dan ook als indicatief worden beschouwd. De saldi van de Zomernota zijn als volgt: 2023: € 336.125 positief 2024: € 444.621 positief 2025: € 2.589.623 positief 2026: € 1.281.681 negatief 2027: € 606.371 negatief

6

Financiële mutaties

7

8

Programma Bestuur en burgerzaken

2.1.1 Financiële mutaties In onderstaande tabel zijn de financiële mutaties in het programma Bestuur en burgerzaken opgenomen (x € 1.000). Bestuur en burgerzaken

2023

2024

2025

2026

2027

V/N

Burgercommissieleden

-7

-13

-13

-13

-13

N

Bijdrage Regio West-Brabant (excl. deeltaxi)

0

-45

-52

-57

-68

N

Burgerzaken

46

21

21

22

22

V

Verkiezingen

10

0

0

0

0

V

Communicatie De6

-9

-9

-10

-10

-11

N

Representatie bestuur

-25

-28

-16

-17

-18

N

Bijdrage VNG

0

-14

-15

-15

-16

N

Huis van Halderberge

0

PM

PM

PM

PM

Manifest dienstverlening

0

PM

PM

PM

PM

Bijdrage aardbeving Turkije en Syrië

-31

0

0

0

0

N

Dekking algemene reserve

31

0

0

0

0

V

Totaal Mutaties Bestuur en burgerzaken

15

-89

-84

-91

-103

2.1.2 Toelichting Burgercommissieleden Op 10 februari 2022 heeft de gemeenteraad ingestemd met het aanstellen van burgercommissieleden. In eerste instantie ging het om een periode van 1 jaar (mei 2022 tot en met mei 2023) maar via het raadsbesluit van 22 juni 2023 wordt deze regeling voortgezet. De benodigde kosten worden meerjarig opgenomen. Bijdrage Regio West-Brabant (excl. deeltaxi) Op basis van de conceptbegroting 2024 van de Regio West-Brabant, behandeld in de raadsvergadering van 22 juni 2023, worden de bijdrages meerjarig bijgesteld.

9

Burgerzaken In de eerste maanden van 2023 zijn er meer aanvragen gedaan dan vooraf in de planning verwacht was. Er zijn meer mensen die buiten Europa reizen en naast hun identiteiskaart een paspoort nodig hebben, vooral voor kinderen zien we dat de vraag naar paspoorten gestegen is. Daarnaast is het aantal afgegeven rijbewijzen in de eerste maanden van 2023 iets hoger dan verwacht. Mogelijke oorzaak van een hoger aantal aanvragen zou kunnen zijn dat na corona er nog een inhaalslag is van categorie uitbreidingen en eerste aanvragen voor een rijbewijs. Het vernieuwen van rijbewijzen via de DAR (Digitaal Aanvragen Rijbewijs) wordt daarnaast goed gebruikt door onze inwoners. Per 1 juli 2023 wordt het tarief afdracht rijksleges voor het rijbewijs verhoogd met € 3,50 per rijbewijs. Om deze redenen is het budget bijgesteld. Binnen het totale budget van Burgerzaken is structureel ca. € 20.000 aan lasten afgeraamd. De grootste bijstelling heeft op het budget gezondheidsverklaring voor de rijbewijzen (€ 9.000) plaatsgevonden aangezien de gemeente alleen nog de gezondheidsverklaring 75+ uitgeeft. Verder zijn diverse kleine posten daar waar mogelijk afgeraamd. Verkiezingen In de raming was gerekening gehouden met briefstemmen. Dit was de afgelopen verkiezingen niet van toepassing. Het budget kan om die reden worden afgeraamd.

Communicatie De6 De taken van de procesregisseur en de uitvoering van communicatietaken van de De6-gemeenten worden ingevuld door een externe inhuur. Er is nog geen ruimte om hiervoor vaste capaciteit in de De6-gemeenten op te nemen. De overeenkomst met de huidige inhuur wordt verlegnd en de kosten worden met alle De6-gemeenten gedeeld. We nemen nu het deel van Halderberge op in de Zomernota. Representatie bestuur Het budget wordt bijgesteld als gevolg van extra bijeenkomsten zoals die voor Halderbergse veteranen (waaronder de Blauwe Hap) en de naamgevingsceremonie voor de omgekomen Oudenbossche militair Robert Donkers, de opwaardering van de plaatselijke Dodenherdenkingen, wisselingen en opleidingskosten binnen het college, meer wensen voor een representatieve uitstraling van de gemeente Halderberge en kostenstijgingen binnen het reguliere budget. Bijdrage VNG Jaarlijks betalen gemeenten een bijdrage aan de VNG (Vereniging Nederlandse Gemeenten) voor het fonds GGU (Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering). De VNG zet dit fonds in voor de financiering van collectieve activiteiten om de uitvoering in alle gemeenten te versterken. Op basis van de besluitvorming in de Algemene Ledenvergadering van de VNG is de bijdrage aan het fonds voor 2024 verhoogd naar € 3,79 per inwoner.

Huis van Halderberge Voor een toelichting op de stand van zaken van het Huis van Halderberge, verwijzen wij u naar het raadsvoorstel met betrekking tot het Huis van Halderberge, behandeld in de gemeenteraad van 22 juni 2023. Manifest dienstverlening Eind 2022 is gestart met het Manifest Dienstverlening. Medio januari 2023 is via een kick-off bijeenkomst het plan van aanpak gepresenteerd. De afgelopen maanden is er de nodige externe en interne input opgehaald die gebruikt gaat worden voor het Manifest Dienstverlening. Voor meer informatie hierover verwijzen wij u naar de raadsinformatiebrief van 11 mei 2023. Streven is om het concept aan u voor te leggen tijdens een informatiebijeenkomst in september 2023. Bijdrage aarbeving Turkije en Syrië Conform de motie Steun aan Turkije en Syrië, aangenomen door de gemeenteraad op 16 februari 2023, is een bedrag van € 31.000 overgemaakt naar de gezamenlijke hulpacties van Giro 555 ten behoeve van de aarbevingslachtoffers in Turkije en Syrië. Deze kosten worden gedekt uit de algemene reserve.

10

Programma Veiligheid

2.2.1 Financiële mutaties In onderstaande tabel zijn de financiële mutaties in het programma Veiligheid opgenomen (x € 1.000). Veiligheid

2023

2024

2025

2026

2027

V/N

Bijdrage Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant

173

-61

-97

-107

-170

V/N

Totaal Mutaties Veiligheid

173

-61

-97

-107

-170

2.2.2 Toelichting Bijdrage Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant Op basis van de 1e begrotingswijziging 2023 en de begroting 2024 van de Veiligheidsregio Midden- en West Brabant, behandeld in de raadsvergadering van 22 juni 2023, worden de bijdrages voor 2023 en de komende jaren bijgesteld. De nieuwe Cao is structureel nadelig en het incidentele voordeel in 2023 komt uit het voordelige resultaat van de Jaarrekening 2022 en het vrijvallen van de egalisatiereserve voor kapitaallasten bij de Veiligheidsregio.

11

12

Programma Openbare ruimte

2.3.1 Financiële mutaties In onderstaande tabel zijn de financiële mutaties in het programma Openbare ruimte opgenomen (x € 1.000). Openbare ruimte

2023

2024

2025

2026

2027

V/N

MJOP gebouwen

-595

-627

-624

-542

-540

N

Toevoeging voorziening achterstallig onderhoud gebouwen

-1.355

0

0

0

0

N

Dekking algemene reserve

1.355

0

0

0

0

V

Energielasten kerk Hoeven

-27

0

0

0

0

N

Motie Herstraten trottoirs

0

-159

-159

-21

-21

N

Elektrische installaties IV-schap

-20

-21

-22

-22

-23

N

Onderhoud straatmeubilair

-30

-31

-32

-34

-35

N

Slootonderhoud

-7

-7

-8

-8

-8

N

Onderhoud openbaar groen

-22

-23

-24

-25

-26

N

Baggeren vijvers

-10

0

0

0

0

N

Energiekosten

-502

0

0

0

0

N

Riolering

-94

0

0

0

0

N

Kosten buitendienst

-37

-26

-27

-28

-29

N

-1.345

-894

-896

-681

-683

Totaal Mutaties Openbare ruimte

13

2.3.2 Toelichting Meerjaren Onderhoudsplanning (MJOP) gebouwen Voor alle gemeentelijke gebouwen is een Meerjaren Onderhoudsplanning opgesteld voor de periode 2023-2027. Deze onderhoudsplanning wordt iedere 5 jaar geactualiseerd. De gebouwen worden bezocht en de plannen worden bijgestuurd voor zover noodzakelijk. Door een periode van 5 jaar aan te houden, sluit het MJOP goed aan op het uit te voeren onderhoud en wordt voorkomen dat er achterstallig onderhoud aan gebouwen ontstaat. Deze onderhoudsperiode is anders dan de voorgaande. De gemeentelijke vastgoedportefeuille is uitgebreid met een flink aantal gebouwen. Er komen 3 dorpshuizen en de Kapel van St. Louis in onderhoud bij de gemeente. Doordat het cultuurcluster in zijn oude vorm geen doorgang heeft gevonden, zijn het Zouavenmuseum, het Natuurhistorisch museum, de kapel van St. Anna en Fideï et Arti in onderhoud gebleven bij de gemeente. Omdat het de bedoeling was om deze laatst genoemde gebouwen af te stoten, hebben die in de afgelopen jaren minimaal onderhoud gehad. Bij die gebouwen is er sprake van achterstallig onderhoud. Voor de kapel van St. Anna, de kapel van St. Louis en Fideï et Arti zijn verbouwingsprojecten gestart (of starten op korte termijn).

In de onderhoudsplanningen voor die gebouwen zijn kosten opgenomen die bij het vaststellen van de verbouwingskredieten nog niet voorzien waren of waren die kosten op dat moment nog niet direct noodzakelijk en konden die uitgesteld worden tot de MJOP-onderhoudsperiode. De financiële gevolgen uit het MJOP en de overige kosten zoals genoemd in het raadsvoorstel, dat gelijktijdig met deze Zomernota wordt behandeld in de raadsvergadering van 13 juli 2023, zijn in de Zomernota verwerkt. Toevoeging voorziening achterstallig onderhoud gebouwen Achterstallig onderhoud kan leiden tot hogere herstellasten en ook tot onveilige situaties, waarbij er niet meer wordt voldaan aan de wettelijke normen. Daarom dient achterstallig onderhoud zo snel mogelijk te worden hersteld. Op basis van artikel 44 lid 1a BBV moet daarom een voorziening worden gevormd. Het achterstallig onderhoud wordt dan meteen ten laste van deze voorziening gebracht. In de praktijk betekent dit dat de gemeente de voorziening achterstallig onderhoud in één keer moet vormen (in het begrotingsjaar waarin de omvang van het achterstallig onderhoud is vastgesteld en duidelijk is welke maatregelen moeten worden getroffen). Doorgaans wordt de voorziening gevormd middels een overheveling vanuit de algemene reserves. Dit wordt nu ook aan de raad voorgesteld. In totaal is het achterstallig onderhoud € 1.355.000.

Er wordt dan ook voorgesteld om dit bedrag aan de algemene reserve te onttrekken voor de vorming van de voorziening achterstallig onderhoud gebouwen. Energielasten kerk Hoeven De kerk in Hoeven is op 1 januari 2022 overgegaan naar de gemeente. Het energiecontract is daarbij abusievelijk niet overgegaan naar de gemeente maar is bij het Bisdom gebleven. De gemeente heeft daarom van het Bisdom de jaarafrekening van de energielasten van de kerk over 2022 ontvangen. De verwarming in de kerk is nu uitgeschakeld. De kerk zal in de winterperiode niet helemaal vrij kunnen zijn van warmte. De temperatuur dient rond de 10 a 12 graden te zijn wil het gebouw in goede staat blijven. De verwachting is dat straks met de nieuwe inbouw de gasinstallatie wel kan worden afgesloten. De kosten over 2022 en 2023 worden nu bijgeraamd. Motie Herstraten trottoirs Het college heeft op 3 november 2022 de motie Herstraten trottoirs overgenomen, waarin gevraagd wordt om een aanvullend voorstel om de kwaliteit versneld te verbeteren met hierbij aangegeven wat de financiële gevolgen zijn. In het raadsvoorstel dat gelijktijdig met deze Zomernota wordt behandeld in de raadsvergadering van 13 juli 2023 wordt voorgesteld om in te stemmen met scenario 1, het versnellen van de aanpak in 2 jaar. De financiële gevolgen van dit voorstel zijn nu in de Zomernota opgenomen.

Elektrische installaties IV-schap De gemeente Halderberge heeft diverse elektrotechnische installaties (evenementenkasten, gemalen, drukriolering, stroomvoorziening in gemeentelijke gebouwen etc.) waarvoor we verantwoordelijk en aansprakelijk zijn als deze niet goed of veilig functioneren. Deze installatieverantwoordelijkheid, ook wel het IV-schap genoemd, beslaat al het beheer en onderhoud van uw elektrische installatie(s). Omdat wij zelf de kennis en kunde niet in huis hebben huren wij een installatieverantwoordelijke in die eindverantwoordelijke is voor de veiligheid van elektrotechnische installaties en gebruikers van elektrische arbeidsmiddelen. Onderhoud straatmeubilair Er komen steeds meer objecten in de buitenruimte (zoals banken, waterornamenten, beelden, verhoogde plantyenbakken etc.) die onderhouden en verzorgd moeten worden. Met het huidige budget is dit niet haalbaar, vandaar dat er ook gevraagd wordt om het budget met € 30.000 structureel te verhogen.

14

Slootonderhoud Uit nacalculatie blijkt dat het budget voor het afvoer van slootmaaisel, het profileren van de sloten en het uitmaaien van retentievijvers niet meer toereikend is, mede door areaaluitbreiding. Een structurele verhoging met € 7.000 is nodig. Onderhoud openbaar groen De verhoging bestaat uit een aantal mutaties. Er is in verband met de areaaluitbreiding wijk Oud Gastel Noord een een structurele verhoging nodig van de budgetten voor het plantsoenonderhoud en het maaien. In totaal gaat het om een structurele verhoging van € 10.000. Het snoeien van bomen wordt volledig uitgevoerd door onze bomenploeg van de buitendienst. Dit budget kan structureel op € 0 worden gezet. De visuele inspecties van bomen resulteert in noodzakelijke uit te voeren boomtechnische onderzoeken. Deze boomtechnische onderzoeken worden door derden uitgevoerd. Hiervoor wordt een structureel budget van € 6.000 opgenomen. Vanaf dit jaar wordt ook vrijkomend blad uit de plantsoenen afgevoerd naar een verwerkingsbedrijf. Voorheen werd het vrijkomende blad verwerkt op een braakliggend terrein. Inmiddels is dit terrein in gebruik als woningbouwlocatie. Vanuit een depot zal het vrijkomende blad jaarlijks, begin van het jaar, worden afgevoerd naar het verwerkingsbedirjf. Een structurele verhoging van het budget met € 9.500 is hierdoor nodig.

De noodzakelijk onderhoudswerkzaamheden aan het Seminariebos in Hoeven en het trimbos zijn in financiële zin hoger uitgevallen dan aanvankelijk was geraamd. Tevens heeft de storm van 17 februari 2023 geresulteerd in onvoorziene kosten. Op basis van voorstaande gegevens is een incidentele verhoging van het budget met € 19.900 nodig. Baggeren vijvers Bij het uitbaggeren van de vijvers Velletri in Oudenbosch is meer slib verwijderd dan was ingeschat. De werkzaamheden zijn afgerond met het uitpeilen van de betreffende vijvers. Meer slib verwijderen en uitpeilen heeft geresulteerd in een tekort op dit werk van € 10.150. Energiekosten De tarieven voor de levering van stroom worden conform het lopende contract bepaald in het jaar voorafgaand aan het lopende boekjaar. Dit betekent dat de extreem hoge tarieven voor stroom in 2022 nu in de voorschotten voor 2023 worden doorbelast. Voor de verschillende budgetten heeft dit aanzienlijke gevolgen. Voor 2023 moeten de budgetten voor de openbare verlichting, evenementenkasten (o.a. gebruikt voor straatmarkten, evenementen en kermissen) gemeentehuis, gemeentewerf en alle overige gebouwen die in gebruik zijn incidenteel met € 502.000 worden verhoogd. De stelpost van € 100.000 die in de Programmabegroting was opgenomen voor 2023 is hiermee al verrekend. In 2023 loopt het contract met de huidige leverancier af.

De gevolgen van de nieuwe aanbesteding worden in de P&C-cyclus meegenomen. In de meerjarenraming is nog een stelpost opgenomen van € 75.000 in 2024 en € 50.000 structureel vanaf 2025.

15

Riolering Er is een eenmalig budget nodig voor extra onderhoud van het grondwatermeetnet. Het meetnet is inmiddels aan het verouderen, waardoor bij controles steeds meer gebreken geconstateerd worden. Om dit tegen te gaan, wordt extra onderhoud uitgevoerd. De verhoging bedraagt € 10.000. Het budget voor de verschillende automatiseringkosten bij riolering heeft een incidentele verhoging van € 5.000 nodig. Er zijn verschillende processen in de cloud gezet om de hoofdpost en de gemalenpost toekomstbestendig te houden. Bij het NK tegelwippen worden onze inwoners ook uitgedaagd om te vergroenen in hun tuin en dit op te geven op de site. Hiermee helpen zij ook mee om Halderberge kampioen Tegelwippen te maken. Om onze inwoners ook zoveel mogelijk te stimuleren om gebruik te maken van de subsidieregeling en daarmee ook te vergroenen is het budget voor communicatie en promotie incidenteel verhoogd met € 10.000 om campagne te voeren. Het streven is om dit jaar de eerste plaats te behalen in het klassement van de kleine gemeenten. Om deze kans zo grooot mogelijk te maken, is er extra budget nodig. Een deel van het vergroenen wordt door onze eigen buitendienst gedaan binnen bestaande budgetten, maar de opgave is groter dan de buitendienst aan kan. Daarom zal een deel van de werkzaamheden in de tweede helft van het jaar door externe partijen gedaan worden. Hiervoor is extra € 55.000 nodig.

Als laatste zijn de energiekosten (elektriciteit voor de gemalen) erg gestegen. Ook hier zijn de voorschotten gebaseerd op de tarieven van vorig jaar (zie toelichting hierboven bij Energiekosten). Deze stijging is meegenomen in de berekening van de kostendekkenheid. De kostendekkendheid van de riolering wordt berekend met inachtneming van alle mutaties hierboven. Doordat de kosten stijgen moeten deze worden gedekt uit de egalisatievoorziening om 100% kostendekkend te blijven. Per 1 januari 2023 is deze voorziening echter niet toereikend om alle hogere kosten te dekken, vandaar dat dit een nadeel oplevert van per saldo € 94.000 voor de exploitatie van de riolering. Kosten buitendienst Binnen de buitendienst zijn er nieuwe medewerkers aangenomen. Deze nieuwe medewerkers worden allemaal voorzien van een kledingpakket. Hierdoor zijn er eenmalig meer kosten gemaakt en wordt het budget met € 7.000 verhoogd. De stationaire waterpomp die wordt gebruikt voor het vullen van de watertank (water geven beplanting, bomen etc.) en diverse schoonmaakwerkzaamheden aan de gemeentewerf is aan vervanging toe. De kosten voor vervanging zijn € 5.000. Om terreinen rondom (tijdelijke) gemeentelijke gebouwen te kunnen onderhouden is structureel extra budget nodig van € 15.000.

Het onderhoud werd tot op heden gedekt met verschillende budgetten in de begroting maar dit is niet meer haalbaar vanwege de gestegen prijzen. De aanschaf van meer materieel betekent hogere verzekeringskosten, ook zijn de premies gestegen. Structurele verhoging van € 10.000 is noodzakelijk.

16

Programma Ruimtelijke en economische ontwikkelingen

2.4.1 Financiële mutaties In onderstaande tabel zijn de financiële mutaties in het programma Ruimtelijke en economische ontwikkelingen opgenomen (x € 1.000). Ruimtelijke en economische ontwikkelingen

2023

2024

2025

2026

2027

V/N

Parkmanagement Borchwerf

-57

0

0

0

0

N

Bijdrage Omgevingsdienst Midden- en WestBrabant

-245

-147

-162

-175

-178

N

Dekking reserve invoering Omgevingswet

45

0

0

0

0

V

Motie Een nog veiliger Halderberge

-44

-88

-88

-88

-88

N

Exploitatiekosten gebouwen

-75

0

0

0

0

N

Pacht gronden Hoeven Zuid-West

14

0

0

0

0

V

Leges omgevingsvergunningen

230

1

155

109

0

V

Leges omgevingsvergunningen, uitstel invoering Omgevingswet en Wkb

140

0

0

0

0

V

Regeling capaciteit klimaat- en energiebeleid

54

54

54

54

54

V

Huisvesting statushouders

-10

-25

-25

0

0

N

Dekking reserve opvang Oekraïense vluchtelingen

10

25

25

0

0

V

Bijdrage FRES-WB

-25

0

0

0

0

N

0

PM

PM

PM

0

Advieskosten voorbereiding grondexploitaties

-46

0

0

0

0

N

Dekking algemene reserve grondexploitaties

46

0

0

0

0

V

Totaal Mutaties Ruimtelijke en economische ontwikkelingen

37

-180

-41

-100

-212

Opstellen Omgevingsplan

2.4.2 Toelichting Parkmanagement Borchwerf De jaarlijkse bijdrage aan de Stichting Parkmanagement moet voor 2023 incidenteel verhoogd worden met € 57.000. Redenen hiervoor zijn extra onderhoudskosten in 2023 en verhoogde kosten voor elektriciteit (o.a. openbare verlichting).

17

Bijdrage Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant Op basis van de conceptbegroting 2024 van de Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant, behandeld in de raadsvergadering van 22 juni 2023, worden de bijdrages meerjarig bijgesteld. Een deel van de kosten wordt gedekt door de reserve die is gevormd voor kosten van de invoering van de Omgevingswet. Motie Een nog veiliger Halderberge Voor de uitvoering van de motie Een nog veiliger Halderberge is een aantal stappen gezet. Er is een bijeenkomst met de raad geweest waarin prioriteiten zijn opgehaald. De BOA's zijn strikter gaan controleren en op overlastgevende situaties door arbeidsmigranten in Oudenbosch is ingegrepen. Ook is een Taskforce Kamergewijze Huisvesting momenteel hiervoor bezig om met een projectmatige aanpak van illegaliteiten bij kamergewijze huisvesting (o.a. van arbeidsmigranten) binnen de kernen van onze gemeente aan te pakken. Deze taskforce legt een onvermijdelijke extra beslag op de functionele capaciteit binnen VTH, voor het verwerken van de reguliere handhavingszaken op het gebied van bouwen en ruimtelijke ordening binnen de vastgestelde kwaliteitskaders. De huidige functionele capaciteit is daarop niet afgestemd. Tot slot komen er in de toekomst ook een aantal nieuwe wetten aan (die nu in de maak zijn), die uitgevoerd moeten gaan worden door de gemeente. Het betreft de ‘Wet goed verhuurschap’ en de ‘Wet betaalbare huur’.

De juridische werkzaamheden vanuit de Taskforce (vanuit de aangenomen motie) heeft dus de nodige invloed op de gemeente en extra werk in geval van kamergewijze huisvesting. De twee aankomende nieuwe wetten zullen ook de nodige invloed hebben, waardoor er 1 fte extra juridische (handhaving) capaciteit benodigd is. Via de decentralisatie-uitkering 'Wet Goed Verhuurderschap' wordt een bijdrage uit het gemeentefonds ontvangen om malafide verhuurderschap en discriminatie op de huurmarkt gerichter aan te pakken. Hiermee kunnen de kosten deels worden gedekt. Deze bijdrage (voor Halderberge ca. € 19.000 per jaar) is opgenomen in de totale uitkering uit het gemeentefonds onder de algemene dekkingsmiddelen. Exploitatiekosten gebouwen De energielasten, beveiligingskosten en de kosten van waterlevering van een aantal panden worden geraamd, evenals de huurinkomsten. In verband met de verwachte overdracht in de loop van dit jaar van deze objecten is de raming incidenteel voor 2023 opgenomen. Pachten gronden Hoeven Zuid-West In verband met het verpachten van enkele gronden wordt er een incidentele opbrengst verwacht van ca. € 14.000. Leges omgevingsvergunningen De raming voor de opbrengst van de leges omgevingsvergunningen wordt berekend op basis van een aantal categorieën. Dit zijn reguliere omgevingsvergunningen en omgevingsvergunningen voor woningbouwprojecten.

Voor deze categorieën was een totaalbedrag aan leges voorzien van € 678.000. Voor de categorieën Borchwerf, Scholen en Overige ontwikkelingen worden geen bedragen geraamd omdat lastig is in te schatten of er aanvragen voor omgevingsvergunningen worden ingediend en voor welke projecten, zodat de hoogte van eventuele legesinkomsten moeilijk zijn te ramen. Op basis van de werkelijke inkomsten van de leges over de periode t/m 8 mei 2023 wordt er voor 2023 een hogere opbrengst verwacht van € 230.000. Leges omgevingsvergunningen, uitstel invoering Omgevingswet en Wkb In de Begroting 2023 is rekening gehouden met een negatief effect van € 140.000 op de te ontvangen leges als gevolg van de invoering van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging Bouwen (Wkb). De invoering van deze wetten is uitgesteld naar 1 januari 2024. Hierdoor hebben de nieuwe wetten in 2023 nog geen invloed op de leges. Dit betekent een incidenteel voordeel ten opzichte van € 140.000. Regeling capaciteit klimaat- en energiebeleid Op 27 februari 2023 is de Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) gepubliceerd. Het kabinet trekt tot en met 2025 € 1,04 miljard uit om gemeenten en provincies te ondersteunen bij hun rol in de uitvoering van het klimaat- en energiebeleid, zodat zij kunnen beschikken over de benodigde kennis, expertise én uitvoeringscapaciteit.

De gemeente Halderberge ontvangt van het Rijk in de periode 2023-2025 een bedrag van totaal ca. € 1,7 miljoen. Voor de jaren 2026 t/m 2030 wordt op een later moment een nieuwe regeling opengesteld zodat de continuïteit voor de langere termijn gewaarborgd is. Gemeenten en provincies kunnen de middelen naar eigen inzicht besteden aan apparaatskosten voor klimaattaken gericht op het terugdringen van de emissies van broeikasgassen. Per jaar gaat het voor Halderberge om ca. € 570.000. Er is inmiddels 1,42 fte extra formatie beschikbaar ten laste van deze middelen (ca. € 122.000). Van de bestaande formatie wordt 0,61 fte onder deze regeling gebracht. Dit levert een budgettair voordeel op van ca. € 54.000. Van de CDOKE gelden resteert daarna nog ca. € 394.000 per jaar wat nog beschikbaar is voor aanvullende capaciteit.

18

Huisvesting statushouders Om aan de taakstelling voor de huisvesting van statushouders te kunnen voldoen realiseert de gemeente Halderberge in samenwerking met Woonkwartier vanaf half juni 2023 een tijdelijke tussenvoorziening voor de duur van ongeveer twee jaar. Voor de tussenvoorziening worden 17 studio’s ingezet voor de tijdelijke huisvesting van statushouders. Per studio wordt 1 persoon gehuisvest. Statushouders die in de tussenvoorziening verblijven, starten met de integratie in de gemeente. Met het voortraject maatschappelijke begeleiding wordt erop in gezet de integratie tijdens het verblijf in de tussenvoorziening en na doorstroming naar een reguliere woning effectief te laten verlopen. Het college heeft ingestemd met de uitvoering van dit voortraject en stelt daarvoor € 25.000 beschikbaar in 2024 en 2025. Daarnaast heeft de gemeente een meervoudige onderhandse aanbestedingsprocedure opgestart voor het uitbesteden van de meubilering en stoffering van de studio’s en de gemeenschappelijke ruimte. Het college heeft besloten de opdracht te gunnen aan Moving-In. Voor uitoefening van de opdracht wordt een incidenteel bedrag van € 10.000 in 2023 beschikbaar gesteld. Dekking voor deze kosten in de jaren 2023 tot en met 2025 komt uit de reserve opvang vluchtelingen. Deze reserve is hiervoor inzetbaar.

Bijdrage FRES-WB Samen met 15 regiogemeenten, 2 waterschappen, de provincie Noord-Brabant en netbeheerder Enexis werkt Halderberge samen aan het Uitvoeringsprogramma Regionale Energiestrategie (RES). Een onderdeel hiervan is “Lokaal Eigenaarschap”. De in de RES deelnemende partijen willen bevorderen dat ten minste 50% van de opbrengsten van duurzame energie-opwekking ten goede komen aan lokale inwoners. Om inwoners te helpen in de professionele opzet van projecten wordt nu het Fonds versnelling RES West-Brabant opgericht, kortweg FRES-WB. FRES-WB biedt kennis en ondersteuning aan bewonersinitiatieven die een gezamenlijk energieproject willen opstarten of willen deelnemen in een groter project. De ondersteuning bestaat zowel uit een financiële bijdrage als inhoudelijke expertise. De middelen die FRES-WB beschikbaar stelt kunnen worden verdubbeld met een bijdrage vanuit het Rijk. De eenmalige bijdrage van Halderberge is € 25.000. Opstellen Omgevingsplan Bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet heeft elke gemeente 1 omgevingsplan voor hun grondgebied. Het omgevingsplan bevat de gemeentelijke regels voor de fysieke leefomgeving. De gemeente heeft op het moment dat de Omgevingswet in werking treedt, automatisch een omgevingsplan: een omgevingsplan van rechtswege (de bestaande bestemmingsplannen). Dit tijdelijke omgevingsplan zet de gemeente stapsgewijs om tot een volledig omgevingsplan.

Gemeenten krijgen tot eind 2029 de tijd om het tijdelijke deel van het omgevingsplan en andere regels over de fysieke leefomgeving om te zetten naar een nieuw omgevingsplan. Het opstellen van het omgevingsplan is een omvangrijke klus, die wij als kleine gemeente niet volledig zelf kunnen. Hierin zullen wij ondersteund moeten worden door externe adviesbureaus. Hoe hoog de kosten gaan worden is nog niet zeker, vandaar dat er voor de komende 3 jaar een PM-post is opgenomen. Voor de implementatie van de Omgevingswet ontvangt de gemeente ook bijdrages vanuit het Rijk. Mogelijk dat een deel van de kosten hieruit gedekt kunnen worden. Advieskosten voorbereiding grondexploitaties Voor kosten die gemaakt worden ter voorbereiding van projecten waarvoor nog geen grondexploitatie is vastgesteld wordt een jaarlijks bedrag geraamd van € 50.000. Inmiddels zijn twee projecten in voorbereiding (Hoeven Zuid en Linde/Joannes). Voor deze 2 projecten is de verwachting dat er € 96.000 benodigd is. Hiervoor wordt het geraamde bedrag verhoogd met € 46.000. Aangezien dit voorbereidende kosten ten behoeve van grex-projecten zijn, worden deze kosten gedekt door een onttrekking aan de algemene reserve grondexploitaties.

19

20

Programma Zorg, jeugd en participatie

2.5.1 Financiële mutaties In onderstaande tabel zijn de financiële mutaties in het programma Zorg, jeugd en participatie opgenomen (x € 1.000). Zorg, jeugd en participatie

2023

2024

2025

2026

2027

V/N

Bijdrage GGD Midden- en West-Brabant

-38

-77

-105

-132

-132

N

Onderzoek dorpshuis Bosschenhoofd en Stampersgat

-18

0

0

0

0

N

Gezond en Actief Leven Akkoord

PM

PM

PM

PM

PM

Kosten opvang Oekraïense vluchtelingen

-2.647

0

0

0

0

N

Rijksbijdrage opvang Oekraïense vluchtelingen

5.110

0

0

0

0

V

Toevoeging bestemmingsreserve opvang vluchtelingen

-928

0

0

0

0

N

Arrangementen jeugdzorg

-580

-296

-296

-296

-296

N

Dekking reserve specifieke onderdelen sociaal domein

136

0

0

0

0

V

Indexering tarieven arrangementen jeugdzorg

-96

-404

-625

-811

-1.001

N

Jeugdprofessionals

26

51

79

110

143

V

Bijdrage GIA en meldpunt crisiszorg

-5

-30

-45

-61

-77

N

Overige kosten jeugdzorg

-14

-41

-45

-50

-54

N

Subtotaal jeugdzorg

-532

-720

-932

-1.108

-1.285

Rolstoelen

30

0

0

0

0

V

Indexering tarieven huishoudelijke ondersteuning

PM

-50

-104

-160

-220

N

Begeleiding

400

353

303

249

193

V

Bijdrage Regio West-Brabant (deeltaxi)

-49

-57

-48

-53

-69

N

Overige kosten Wmo

30

6

2

-2

-5

V

Subtotaal Wmo

411

251

153

34

-102

21

Zorg, jeugd en participatie

2023

2024

2025

2026

2027

V/N

Bijdrage Werkplein Hart van West-Brabant

41

-668

-695

-686

-1.005

V/N

Rijksbijdrage BUIG

0

721

683

720

890

V

Bijdrage WVS-Groep

157

-63

-76

-100

-96

V/N

0

225

225

225

225

V

197

215

137

158

14

1.556

-331

-747

-1.048

-1.505

Bijdrage WVS-Groep, bijstelling rijksbijdrage Subtotaal participatie

Totaal Mutaties Zorg, jeugd en participatie 2.5.2 Toelichting

Bijdrage GGD Midden- en West-Brabant Op basis van de tweede begrotingswijziging 2023 en de conceptbegroting 2024 van de GGD West-Brabant, behandeld in de raadsvergadering van 22 juni 2023, wordt de bijdrage meerjarig bijgesteld. Onderzoekskosten dorpshuis Bosschenhoofd en Stampersgat Het aanvullend onderzoeksbudget is deels nodig voor dorpshuis De Steiger in Stampersgat voor het opstellen en begeleiden van een ontheffingaanvraag Wet natuurbescherming, welke nodig blijkt te zijn uit nader onderzoek. Ook is er meerwerk voor het opstellen van het ontwerpbestemmingsplan voor wat betreft afstemming op het bouwplan en nieuwe verplichtingen ten aanzien van stikstof. Voor dorpshuis De Blokhut is een aanvulling gewenst om een initiatief van Stichting carnaval De Smoorfrêters mogelijk te maken / te faciliteren voor het hergebruik van een houten berging ten behoeve van opslag. De kosten betreffen het vergoeden van de leges en een bijdrage in directe kosten die de stichting naast de eigen grote vrijwillige inzet moet maken. Hiermee wordt hergebruik gestimuleerd en het geeft een structurele oplossing voor de benodigde opslag in de toekomst. Het uitgangspunt is immers om het dorpshuis vooral voor activiteiten te gebruiken en niet voor opslag. Gezond en Actief Leven Akkoord Op 3 februari 2023 ondertekenden VNG, VWS, Zorgverzekeraars Nederland en GGD GHOR het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA).

Het akkoord omvat afspraken over het bereiken van een gezonde generatie in 2040: weerbare, gezonde mensen die opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving met een sterke sociale basis. Uitgangspunt in het GALA is dat we doorbouwen op wat er al is. Preventie is immers niet nieuw. De afgelopen decennia, en in het bijzonder de afgelopen jaren, is er al veel in gang gezet op het gebied van gezondheid, preventie en een sterke sociale basis door het rijk, door de gemeenten en andere betrokken partijen. Met het GALA wordt een volgende stap gezet naar meer samenhang en verbinding. De gemeente Halderberge ontvangt van het Rijk in de periode 2023-2026 een bedrag van totaal ca. € 2,2 miljoen voor de uitvoering van GALA. Deze middelen bedragen ca. € 580.000 per jaar, waarvan ca. € 102.000 voorheen werd ontvangen via de decentralisatie uitkering combinatiefuncties uit het gemeentefonds. Ten opzichte van de begroting wordt dus ca. € 478.000 per jaar extra van het rijk ontvangen. Er wordt een plan van aanpak opgesteld waarin wordt opgenomen hoe deze middelen worden besteed. Dit plan moet voor 30 september ingediend worden bij de VNG.

Uit dit plan van aanpak moet blijken welk deel van de GALA middelen nodig is voor extra inzet (capaciteit en/of budget) om de doelstellingen uit het GALA akkoord te behalen en welk deel van de GALA middelen kan worden ingezet voor dekking van bestaande taken. Dit laatste zou dan een voordeel kunnen opleveren voor de begroting. Hiervoor is op dit moment een PM-post opgenomen die bij de Programmabegroting 2024 concreet wordt ingevuld. Opvang Oekraïense vluchtelingen In de Begroting 2023 zijn tot op heden nog geen baten en lasten opgenomen voor de opvang van de Oekraïense vluchtelingen. Bij het opstellen van de Begroting 2023 was er nog te weinig zicht op de lasten en baten om dat goed in te kunnen schatten en het was onduidelijk hoe lang de opvang zou gaan duren. Hoewel dat laatste ook nu nog niet goed is te beantwoorden, zijn er inmiddels ramingen opgesteld tot en met 31 december 2023.

22

De opvanglocatie is vanaf 1 februari 2023 uitgebreid naar 171 opvangplekken. Dit zorgt voor hogere lasten, maar daar staat ook een hogere vergoeding door het Rijk tegenover. Het grootste deel van de extra opvangplekken is inmiddels in gebruik. Hoewel er in de ramingen rekening is gehouden met de extra opvangplekken, zijn er nog veel onzekerheden. Dat geldt onder meer voor de extra energielasten van de uitbreiding. De ramingen zullen later dit jaar dan ook waarschijnlijk nog bijgesteld moeten worden. Vooralsnog is er sprake van een groot overschot. De vergoeding die van het Rijk wordt ontvangen is ca. € 2,5 miljoen hoger dan de kosten die in 2023 naar verwachting worden gemaakt voor de opvang van de Oekraïense vluchtelingen. Er zijn dus nog onzekerheden, maar het overschot in 2023 is groot genoeg om die op te vangen. Gezien het voorgaande wordt voogesteld het overschot van de vergoeding voor de opvang van de Oekraïense vluchtelingen over 2022 ad € 1.535.199 vrij te laten vallen uit de reserve opvang Oekraïense vluchtelingen en het overschot van 2023 ad € 2.462.983 miljoen toe te voegen aan de reserve opvang Oekraïense vluchtelingen. De reserve opvang Oekraïense vluchtelingen is gevormd bij de Slotwijziging 2022. Hierbij is besloten dat deze reserve breed ingezet kan worden voor het opvangen van vluchtelingen.

Voorgesteld wordt dan ook om de naam van de reserve te wijzigen naar 'reserve opvang vluchtelingen'. Arrangementen jeugdzorg De raming van de uitgaven voor jeugdzorg arrangementen is geactualiseerd op basis van de actuele zorgkosten en toekenningen tot en met het eerste kwartaal 2023. De kosten voor jeugdzorg arrangementen stijgen per saldo met ca. € 580.000 in 2023, waarvan naar verwachting ca. € 296.000 structureel. Het aantal jeugdigen dat jeugdhulp nodig heeft en de intensiteit van de in te zetten jeugdhulp is vooraf niet volledig in te schatten in aantallen en bedragen. Jeugdprofessionals kijken samen met het gezin wat zij zelf kunnen (waar nodig met ondersteuning van hun netwerk). Als de zorgvraag te groot en/of te complex is, zal de jeugdprofessional zelf begeleiding bieden, waar nodig met aanvullende specialistische hulp. De hogere kosten betreffen met namen maatwerk en hoogcomplex arrangementen. De verhoging maatwerk wordt veroorzaakt door een client uit een andere gemeente. Deze client behoort vanaf het woonplaatsbeginsel 1 januari 2022 tot onze gemeente, maar was niet in beeld waardoor deze client niet is overgedragen. De andere gemeente is recent hierachter gekomen waardoor we met terugwerkende kracht over heel 2022 tot nu maatwerk leveren. Hierdoor dient er met terugwerkende kracht over heel 2022 tot nu maartwerk voor toen en dit jaar afgesloten.

Aantal hoeveelheid hoogcomplex arrangementen is ten opzichte van vorig jaar niet in hoeveelheid gestegen. Het verschil wordt veroorzaakt doordat er een aantal hogere D en E arrangementen afgegeven zijn. Voor deze dure jeugdzorg arrangementen is de reserve specifieke onderdelen sociaal domein gevormd. Deze reserve wordt nu ingezet om de incidenteel hogere kosten van deze arrangementen deels te dekken. Indexering tarieven arrangementen jeugdzorg De huidige tarieven zijn in mei 2022 bepaald door onderzoek van D18. De tarieven zijn toen aanpast. De jeugdhulpaanbieders worden vanaf het najaar 2022 geconfronteerd met nog hogere kosten door de inflatie en cao-stijgingen, na een periode van inkomstenverlies door het wegvallen van zorg als gevolg van de Covid-maatregelen. Hierdoor wordt herstel van de financiële situatie bemoeilijkt. Het tarief per 1 januari 2023 wordt door jeugdhulpaanbieders als onvoldoende ervaren. De aanbiedersmonitor toont aan dat de marges dalen tot normaal en licht negatief in 2023. Gezien de huidige situatie en onzekerheden, vindt er een tariefaanpassing jeugdzorg plaats. Deze worden per 1 januari 2023 geïndexeerd met de OVA/PPC systematiek en vanaf 1 januari 2024 worden de tarieven jaarlijks op basis van de OVA/PPC van het voorafgaande jaar bijgesteld.

Daarmee sluiten we aan op het landelijk initiatief en daarmee hebben we de onderbouwing voor reële prijzen waartoe de jeugdwet op grond van artikel 2.12 verplicht. Jeugdprofessionals De tarieven voor de inzet van jeugdprofessionals worden jaarlijks geïndexeerd. In 2022 was deze indexering lager dan begroot. Dit werkt ook structureel door in de kosten voor de inzet van de jeugdprofessionals. In de meerjarenraming wordt voor de indexering van deze kosten uitgegaan van het inflatiepercentage. Bijdrage GIA en meldpunt crisiszorg Door een financieel tekort bij zowel Veilig Thuis als de Vrouwenopvang (Safegroup) is aan de deelnemende gemeenten gevraagd een extra bijdrage voor 2023 te leveren. Beide organisaties maken hiermee de basis van de organisatie op orde. Zowel het college als de raad hebben ingestemd met een betalen van een hogere bijdrage. Voor 2024 en volgende jaren wordt de bijdrage geïndexeerd. Overige kosten jeugdzorg De overige kosten jeugdzorg betreffen enkele zaken die regionaal worden georganiseerd en uitgevoerd. De belangrijkste bijstellingen betreffen de kosten voor de time-out voorziening, ambulante hulp bij spoed, jeugdbescherming en -reclassering en de loonkosten voor het regionale Zorg Informatie en Inkoop Team.

23

Rolstoelen Binnen de hulpmiddelenbranche is er een tekort aan grondstoffen. Hierdoor duurt het langer doordat bepaalde hulpmiddelen geleverd kunnen worden (waaronder de rolstoelen) hierdoor is de aanvraag iets lager uitgevallen dan verwacht was. Indexering tarieven huishoudelijke ondersteuning Op basis van de nieuwe contracten vind vanaf 2024 jaarlijks indexering plaats. Voor 2023 wordt er een extern onafhankelijk kostprijsonderzoek uitgevoerd naar de huidige tarieven voor de huishoudelijke ondersteuning. Aanleiding hiervoor is dat twee zorgaanbieders hebben aangegeven dat ze met de huidige tarieven de kostenstijgingen niet kunnen betalen. Zij hebben hiervoor de benodigde onderbouwing aangeleverd. De uitkomsten van het onderzoek worden voorgelegd aan de managementtafel en de bestuurstafel. Mogelijk leidt dit nog tot een indexering van de tarieven in 2023. Begeleiding De raming van de uitgaven voor Wmo begeleiding is geactualiseerd op basis van de actuele zorgkosten en toekenningen tot en met het eerste kwartaal 2023. We zien een terugloop in kosten. Per 1 januari 2023 is de nieuwe overeenkomst voor begeleiding ingegaan, en hebben inwoners een nieuwe indicatie ontvangen. Deze omzetting heeft ervoor gezorgd dat er ondersteuning is afgeschaald.

Het aantal inwoners dat een indicatie heeft voor begeleiding is wat afgenomen, daarnaast heeft er een afschaling in het type indicatie plaatsgevonden. Bijdrage Regio West-Brabant (deeltaxi) Op basis van de begroting 2024 van de Regio West-Brabant, behandeld in de raadsvergadering van 22 juni 2023, wordt de geraamde bijdrage voor de deeltaxi aangepast. Overige kosten Wmo De overige kosten Wmo betreffen met name een bijstelling van het benodigde budget voor mantelzorg als gevolg van indexering en een verlaging van de kosten voor uitvoering van de Wet Verplichte GGZ. Bijdrage Werkplein Hart van West-Brabant Op basis van de conceptbegroting 2024 van het Werkplein Hart van West Brabant, behandeld in de raadsvergadering van 22 juni 2023, worden de bijdrages meerjarig bijgesteld. Het voordeel in 2023 komt uit het voordelige resultaat van de Jaarrekening 2022 van het Werkplein. Rijksbijdrage BUIG Op basis van het voorlopig budget 2023 en de (landelijk) verwachte ontwikkelingen in aantallen bijstandsontvangers en minimumloon is een inschatting gemaakt van de BUIG-uitkering in de jaren 2024-2027. Op basis hiervan neemt de BUIG-uitkering in de komende jaren toe. Bijdrage WVS-Groep Op basis van de conceptbegroting 2024 van de WVS-Groep, behandeld in de raadsvergadering van 22 juni 2023, worden de bijdrages meerjarig bijgesteld.

Het voordeel in 2023 komt uit het voordelige resultaat van de Jaarrekening 2022 van WVS-Groep. Bijdrage WVS-Groep, bijstelling rijksbijdrage In de meicirculaire 2023 is de nieuwe rijksbijdrage WSW voor de jaren 2023-2027 bekend gemaakt. Deze bijdrage wordt door de deelnemende gemeenten doorbetaald aan WVS-Groep. In de conceptbegroting 2024, behandeld in de raadsvergadering van 22 juni 2023, kon nog geen rekening worden gehouden met de bijgestelde rijksbijdrage. De totale rijksbijdrage is voor 2024 en volgende jaren ca. € 3 miljoen hoger dan in de conceptbegroting 2024 van WVS-Groep is opgenomen (voor de 9 deelnemende gemeenten bij elkaar). WVS-Groep verwerkt dit in de herziene begroting 2024 die in het najaar wordt opgesteld. Als gevolg van de hogere rijksbijdrage zal de gemeentelijke bijdrage in de herziene begroting lager uitkomen. Voor Halderberge verwachten wij dat de gemeentelijke bijdrage aan WVS-Groep ca. € 225.000 lager wordt, dan in de conceptbegroting 2024 is opgenomen.

24

Programma Onderwijs, sport en cultuur

2.6.1 Financiële mutaties In onderstaande tabel zijn de financiële mutaties in het programma Onderwijs, sport en cultuur opgenomen (x € 1.000). Onderwijs, sport en cultuur

2023

2024

2025

2026

2027

V/N

Leerlingenvervoer

90

95

100

106

111

V

Vergoeding bewegingsonderwijs

-6

-14

-15

-16

-16

N

Huuropbrengst onderwijs

-74

-146

-13

-9

-4

N

Herinrichting schoolpleinen

0

-40

0

0

0

N

Tijdelijke huisvesting De Klinkert en Uniek

17

-142

0

0

0

V/N

Dekking reserve onderwijshuisvesting

-17

142

0

0

0

N/V

Herstel De Schittering

-300

0

0

0

0

N

Tijdelijke huisvesting Markland College

-276

-296

0

0

0

N

Rijksbijdrage Regionaal Meld- en Coördinatiepunt

-12

-13

-14

-16

-19

N

Bijdrage Regionaal Bureau Leerplicht

-11

-3

-3

-3

-3

N

Verbouwing All In One

-45

0

0

0

0

N

Verhuur gymzaal Bosschenhoofd

-10

-11

-11

-12

-13

N

Exploitatiebijdrage zwembad De Baarlebossche

-95

PM

PM

PM

PM

N

Specifieke uitkering btw sportaccommodaties

2

-10

-10

-10

-10

V/N

Motie Visie binnensport

-44

-73

-58

-58

-58

N

Welzijnssubsidies

-78

1

1

1

1

N/V

Visie op cultuur

0

PM

PM

PM

PM

-858

-509

-24

-18

-11

Totaal Mutaties Onderwijs, sport en cultuur 2.6.2 Toelichting

Leerlingenvervoer Zowel in het schooljaar 2021-2022 als in het nieuwe schooljaar 2022-2023 waren er minder leerlingen die gebruik maken van het leerlingenvervoer dan verwacht. In de Slotwijziging 2022 is het budget hiervoor in 2022 incidenteel verlaagd. Deze verlaging wordt nu ook structureel opgenomen.

25

Vergoeding bewegingsonderwijs De gemeente volgt de modelverordening van de VNG en hiermee de normvergoedingen en prijsbijstellingssystematiek. In de modelbeleidsregel is opgenomen dat de klokuurvergoeding voor het gebruik van de lokalen bewegingsonderwijs wordt aangepast op basis van het jaarlijks door de minister van OCW in het bekostigingsstelsel opgenomen prijsindexcijfer. De normbedragen voor onderwijshuisvesting zijn geïndexeerd. Voor lokalen bewegingsonderwijs is er een indexatie van plus 11,70%. Op basis van deze indexering is de klokuurvergoeding bijgesteld. Huuropbrengst onderwijs De planning van de realisatie van de uitbreiding van basisschool De Klinkert en Uniek is aangepast. Dit heeft ook gevolgen voor de huuropbrengsten. Voor meer informatie hierover verwijzen wij u naar het raadsvoorstel dat gelijktijdig met deze Zomernota wordt behandeld in de raadsvergadering van 13 juli 2023. Herinrichting schoolpleinen Voor de herinrichting van de schoolpleinen voor basisschool De Klinkert en Uniek wordt € 40.000 geraamd. Voor meer informatie hierover verwijzen wij u naar het raadsvoorstel dat gelijktijdig met deze Zomernota wordt behandeld in de raadsvergadering van 13 juli 2023. Tijdelijke huisvesting De Klinkert en Uniek De planning van de realisatie van de uitbreiding van basisschool De Klinkert en Uniek is aangepast. Dit heeft ook gevolgen voor de tijdelijke huisvesting.

De kosten voor de tijdelijke huisvesting worden gedekt uit de reserve onderwijshuisvesting. Voor meer informatie hierover verwijzen wij u naar het raadsvoorstel dat gelijktijdig met deze Zomernota wordt behandeld in de raadsvergadering van 13 juli 2023. Herstel De Schittering In februari is er een rapportage opgesteld door de brandweer over de school De Schittering. Uit deze rapportage is gebleken dat de school op onderdelen niet voldoet aan de brandveiligheidseisen. De problematiek richt zich vooral op de gebruikte isolatieplaten onder het dak en een aantal brandscheidingen. Op basis van deze problematiek is in overleg met de Stichting Borgesius door de gemeente een bouwkundig bureau benaderd en is een raming opgesteld van de mogelijke kosten. Dit bedrag is opgenomen in de Zomernota. Verschillende oplossingen worden onderzocht. Dat is nagenoeg afgerond. De verdieping waar de gebreken zijn geconstateerd is door Borgesius gelijk buiten gebruik gesteld. In overleg met Borgesius worden de werkzaamheden en de planning vastgesteld. Daarnaast zijn de aannemer en de architect in gebreke gesteld. Het juridische vervolgtraject na de ingebrekestelling is nog in onderzoek.

Tijdelijke huisvesting Markland College Door het toenemend aantal leerlingen, en om de leerlingen te huisvesten tijdens de verbouwing, heeft het Markland College in Oudenbosch een aanvraag ingediend voor de verlenging van de huurperiode van de huidige tijdelijke huisvesting en een uitbreiding van deze tijdelijke huisvesting met nog 11 lokalen. De gemeente heeft de zorgplicht voor de onderwijshuisvesting. Het college heeft besloten medewerking te verlenen aan de tijdelijke huisvesting in noodlokalen voor de periode van 1 augustus 2023 tot en met 31 juli 2024. De kosten voor deze tijdelijke huisvesting komen voor 2023 op € 276.295 en voor 2024 zijn de kosten € 295.665. Daarnaast wordt een investeringskrediet gevraagd van € 835.709 voor aanpassingen aan het voormalige KTS gebouw, het bestaande bgl-gebouw en het Carré-gebouw. Hierdoor kan de piek in externe benodigde ruimte in de periode 2023-2024 worden gerealiseerd. In totaal 26 lokalen. Om aan de (permanente) vraag te kunnen voldoen na realisatie van de vernieuwbouw in 2024-2025, wordt voorgesteld om in te stemmen met een semipermanente invulling voor een periode 5 jaar. De jaarlijkse kapitaallasten bedragen € 43.874 en worden met ingang van 2024 in de begroting opgenomen. In het raadsvoorstel bij deze Zomernota is een apart beslispunt opgenomen om het investeringskrediet beschikbaar te stellen.

Rijksbijdrage Regionaal Meld- en Coördinatiepunt Sinds 2022 verzorgt de gemeente Bergen op Zoom de regionale administratie voor de Regionaal Meld- en Coördinatiepunt. De rijksmiddelen worden daarbij rechtstreeks aan de gemeente Bergen op Zoom overgemaakt. Daarnaast kunnen in tegenstelling tot voorgaande jaren een deel van de gemeentelijke salariskosten gedekt worden uit de ontvangen rijksbijdrage. Per saldo geeft dit een klein nadeel. Bijdrage Regionaal Bureau Leerplicht Op basis van het rekeningresultaat 2022, de eerste begrotingswijziging 2023 en de conceptbegroting 2024 van het Regionaal Bureau Leerplicht, behandeld in de raadsvergadering van 22 juni 2023, worden de bijdrages meerjarig bijgesteld.

26

Verbouwing All In One Op 15 december 2022 heeft uw raad ingestemd met een investeringskrediet voor de verbouwing van De Blokhut in Bosschenhoofd. In dat raadsvoorstel is aangegeven dat tijdens de (ver)bouw(ing) de activiteiten die nu plaatsvinden in de Blokhut tijdelijk verhuizen naar het jongerencentrum. En dat dit gebouw niet volledig geschikt is, maar voor de tijdelijke huisvesting nog goed dienst kan doen. Het was toen nog niet bekend wat er nodig was om te zorgen dat het gebouw geschikt, veilig en toegankelijk is. Voorgesteld wordt om voor de aanpassingen aan All-in one een budget beschikbaar te stellen van € 45.000. Verhuur gymzaal Bosschenhoofd Een aantal vaste gebruikers van de gymzaal maakt geen gebruik meer van de gymzaal. Ook incidentele huur van de gymzaal komt nauwelijks meer voor. Om deze reden zijn de huuropbrengsten bijgesteld. Exploitatiebijdrage zwembad De Baarlebossche Laco ontvangt jaarlijks een geïndexeerde exploitatievergoeding. De indexering wordt mede bepaald door de indexering van de gas- en electraprijzen. Gezien de ontwikkeling van de prijzen in 2022 valt de bijdrage voor 2023 hoger uit dan geraamd. Voor 2024 is er nog geen volume ingekocht / inkoopafspraken gemaakt voor elektra en gas door het moederbedrijf Sportfondsen. Om deze reden zijn de meerjarige gevolgen zijn nog niet in beeld en is een PM-post opgenomen.

Specifieke uitkering btw sportaccommodaties Met ingang van 2024 wordt de SPUK-regeling BTW op sportaccommodaties door het Rijk beëindigd. Gemeenten konden via deze regeling een gedeelte van de BTW-kosten op sportaccommodaties gecompenseerd krijgen. Om deze reden wordt het budget bijgesteld. Motie visie binnensport In de raadsvergadering van 25 mei 2023 is de motie Visie binnensport aangenomen. Om te komen tot een visie op binnensport is een onderzoeksbudget nodig. Daarnaast is ook de benodigde formatie (0,67 fte) opgenomen om structureel invulling en uitvoering aan de punten uit de motie te kunnen geven. Het bijbehorende budget is nu opgenomen in de Zomernota. Welzijnssubsidies Het ontwerp-overzicht te verlenen subsidies 2023 heeft ter inzage gelegen van 13 oktober tot en met 24 november 2022. De ingediende zienswijzen leiden tot vijf aanpassingen op het Ontwerp-Overzicht te verlenen subsidies 2023. Op grond van de ingekomen zienswijzen is de subsidie aangepast voor Surplus Welzijn, stichting Exploitatie het Kompas, Stichting Muzikalhuis Halderberge en Stichting Bibliotheek West – Brabant. Daarnaast is het budget voor Cultuurinitiatieven conform het subsidieplafond uit de subsidieregeling verhoogd. Visie op cultuur In het collegewerkprogramma 2022-2026 is als speerpunt opgenomen 'De belevingswaarde vergroten van wat we hebben aan kunst, cultuur en cultuurhistorie'.

Als actiepunt hierbij is opgenomen dat een integrale visie op cultuur wordt opgesteld. Om tot de visie te komen is een projectplan opgesteld. Het college heeft met dit project ingestemd. Een extern bureau zal op basis van het projectplan de visie opstellen. Op basis van de visie zal vervolgens in beeld worden gebracht wat de eventuele jaarlijkse uitvoeringskosten zijn. Om deze reden is nu nog een PM-post opgenomen.

27

28

Algemene dekkingsmiddelen

2.7.1 Financiële mutaties In onderstaande tabel zijn de financiële mutaties in de Algemene dekkingsmiddelen opgenomen (x € 1.000). Algemene dekkingsmiddelen

2023

2024

2025

2026

2027

V/N

Uitkeringen gemeentefonds

1.416

1.663

2.747

2.437

4.004

V

Opbrengst OZB

50

50

50

50

50

V

Aanpassing inflatiepercentage

0

100

200

300

400

V

Verhoging post onvoorziene uitgaven

0

-100

-100

-100

-100

N

Bijdrage Belastingsamenwerking West-Brabant

0

-73

-94

-110

-126

N

Dividenduitkering BNG Bank

29

0

0

0

0

V

1.495

1.640

2.803

2.577

4.228

Totaal Mutaties Algemene dekkingsmiddelen 2.7.2 Toelichting

Uitkeringen gemeentefonds De meicirculaire 2023 geeft een actueel beeld van de uitkeringen uit het gemeentefonds voor de jaren 2023 tot en met 2027. In onderstaande tabel treft u de mutaties van de algemene uitkering ten opzichte van de Begroting 2023 aan op basis van de meicirculaire 2023 en de geactualiseerde aantallen eenheden van de diverse verdeelmaatstaven (x € 1.000). De decentralisatie- en integratie-uitkeringen zijn in beginsel vrij besteedbaar, maar in de praktijk staan daar wel lasten (van ongeveer vergelijkbare omvang) tegenover elders in de begroting. Vervolgens worden een aantal aspecten uit de meicirculaire nader toegelicht.

29

2023

2024

2025

2026

2027

Algemene uitkering

1.360

3.696

3.819

2.007

3.661

Overige uitkeringen

330

239

218

187

-55

Totaal Gemeentefonds

1.691

3.935

4.037

2.195

3.606

Extra lasten agv taakmutaties en toegenomen decentralisatie- en integratie-uitkeringen

-275

-228

-206

-175

81

-2.044

-1.884

-1.298

-1.298

553

452

800

800

362

362

2.440

4.007

Vervallen oude stelpost extra bijdrage jeugdzorg begroting 2023 Nieuwe stelpost extra bijdrage jeugdzorg Stelpost besparing uitgaven jeugdzorg

800

Stelpost eigen bijdragen wmo Totaal mutaties uitkeringen gemeentefonds

1.416

1.663

2.747

Normeringssystematiek In het coalitieakkoord van kabinet Rutte IV (hierna: kabinet) is afgesproken dat voor de jaren 2022 tot en met 2025 (de huidige kabinetsperiode) de normeringssystematiek (weer) wordt toegepast, nadat deze koppeling tussen de (accresrelevante) rijksuitgaven en de omvang van het gemeentefonds in de jaren 2020 en 2021 tijdelijk buiten werking was gesteld in verband met de coronacrisis. Er is in het coalitieakkoord echter ook afgesproken dat het gemeentefonds vanaf 2026 niet langer via de normeringssystematiek geïndexeerd wordt. Daarmee vervalt vanaf 2026 de koppeling aan de (accresrelevante) rijksuitgaven, de trap-op-trap-af-systematiek. Er wordt vanaf 2026 wel een nominale index toegepast (in het Gemeentefonds worden rijksmiddelen toegevoegd ter compensatie voor de gestegen lonen en prijzen). In de meicirculaire 2023 maken de fondsbeheerders bekend dat er in de Voorjaarsnota 2023 besloten is het gemeentefonds vanaf 2027 te indexeren op basis van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (hierna: bbp). De volume-ontwikkeling van het gemeentefonds zal vanaf 2027 worden gebaseerd op een historisch gemiddelde van de ontwikkeling van het bbp. De indexatie voor inflatie (nominale ontwikkeling) volgt die van het lopende jaar, zoals ook nu het geval is.